Ο Draghi προειδοποιεί: Χωρίς ομοσπονδιακό άλμα, η ΕΕ θα γίνει το «βορά» της Κίνας και των ΗΠΑ!
Το Chatham House προειδοποιεί: η Ευρώπη στέκεται στο χείλος του γκρεμού, ισχυρή οικονομικά αλλά πολιτικά παραλυμένη.
Στη συνέχεια, επικαλούμενο τον Mario Draghi «θρηνεί» για την αδράνεια της ΕΕ και ζητά μια τολμηρή θεσμική ρήξη, ένα είδος «πραξικοπήματος» ενάντια στα βέτο και τις παλιές ισορροπίες, πριν η ήπειρος χάσει οριστικά τον ρόλο της στον κόσμο.
Ειδικότερα, όπως επισημαίνει, η μεταφορά παραμένει οδυνηρά αληθινή: η Ευρώπη είναι ένας οικονομικός γίγαντας αλλά πολιτικά είναι νάνος.
Σε μια σύντομη αλλά αιχμηρή ομιλία που εκφώνησε στο Καθολικό Πανεπιστήμιο της Λέουβεν στις 2 Φεβρουαρίου, ο Mario Draghi τόνισε πόσο αφόρητη έχει γίνει αυτή η ανισορροπία…
Ο Ιταλός οικονομολόγος και πολιτικός δεν μάσησε τα λόγια του, επισημαίνοντας τη μοναδική πορεία που, κατά τη γνώμη του, θα επέτρεπε στην Ευρώπη να αναπτυχθεί πολιτικά: εκείνη του «πραγματιστικού φεντεραλισμού».
Με αυτόν τον όρο, τον οποίο είχε παρουσιάσει σε προηγούμενη ομιλία του στις 24 Οκτωβρίου του περασμένου έτους στο Οβιέδο της Ισπανίας, ο Draghi προσθέτει μια θεσμική διάσταση στην πολυσυζητημένη έκθεσή του για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα το 2024.
Δεν αρκεί, λέει, η Ευρώπη να καλύψει το χάσμα με τους Κινέζους και Αμερικανούς ανταγωνιστές της σε όρους παραγωγικότητας και τεχνολογίας.
Πρέπει επίσης να ενισχύσει το θεσμικό της πλαίσιο για να θεωρηθεί παγκόσμια δύναμη.
Όπου έχει περιοριστεί σε χαλαρή, κλασική διακυβερνητική συνεργασία, όπως στην άμυνα και τη διπλωματία, δύσκολα εντυπωσιάζει την Ουάσινγκτον ή το Πεκίνο.
«Αυτό το μοντέλο δεν παράγει ισχύ», θρηνεί ο Draghi.
«Μια ομάδα κρατών που συντονίζεται παραμένει μια ομάδα κρατών, το καθένα με δικαίωμα βέτο, το καθένα με τον δικό του υπολογισμό».
Σύμφωνα με τον πρώην πρωθυπουργό της Ιταλίας, τα παιχνίδια ισχύος που εκτυλίσσονται στον σημερινό κόσμο απαιτούν από την Ευρώπη να κάνει ένα ποιοτικό άλμα σε ό,τι αφορά την ενοποίηση, δηλαδή ένα… πραξικόπημα.
Ένα ομοσπονδιακό άλμα είναι αυτό που χρειάζεται.
Θα ήταν έτοιμο το ευρωπαϊκό μπλοκ για μια τόσο τολμηρή κίνηση;
Ο Draghi σωστά θέτει το ζήτημα της διακυβέρνησης της ΕΕ και καλεί σε νέα προσπάθεια ενοποίησης για να αντιμετωπιστεί μια πιο χαοτική και βίαιη παγκόσμια τάξη.
Όμως η χρήση της αμφιλεγόμενης λέξης «φεντεραλισμός» είναι πάντα ευαίσθητη στην ευρωπαϊκή πολιτική.
Η δήλωσή του υπέρ της «μετάβασης από μια συνομοσπονδία σε μια ομοσπονδία» κινδυνεύει να τροφοδοτήσει απλώς μια σχεδόν θεολογική συζήτηση για την ίδια τη φύση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η λέξη με το γράμμα «Φ»
Πολλά κράτη-μέλη της ΕΕ, όπως η Ιταλία, η Γερμανία, η Ισπανία ή το Βέλγιο, είναι ομοσπονδιακά με τον δικό τους τρόπο.
Όμως το να γίνει η ίδια η Ευρώπη ομοσπονδιακή είναι μια άλλη ιστορία.
Σε ένα συγκεντρωτικό κράτος όπως η Γαλλία, κάθε ομοσπονδιακή ορολογία είναι σχεδόν ταμπού.
Η άκρα δεξιά την απορρίπτει πλήρως. Ο πρόεδρος Emmanuel Macron ήταν πάντοτε προσεκτικός ώστε να μην αναφέρεται στον φεντεραλισμό όταν οραματίζεται την Ευρώπη.
Αξίζει, ωστόσο, να μη μειωθεί η ομιλία του Draghi σε αυτή τη λέξη με το γράμμα «Φ».
Όπως ο όρος «σύνταγμα» το 2005 αποπροσανατόλισε την προσοχή από τον σκοπό μιας συνθήκης που ουσιαστικά κωδικοποιούσε υπάρχοντα ευρωπαϊκά νομικά κείμενα, έτσι και ο όρος «φεντεραλισμός» μπορεί να πυροδοτήσει άσκοπα εντάσεις, διχασμούς και πόλωση, τη στιγμή που η «πραγματιστική» του φύση θα έπρεπε να τραβά εξίσου την προσοχή.
Ως πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το ευρώ αποτελεί το καλύτερο παράδειγμα του είδους του «πραγματιστικού φεντεραλισμού» που επιδιώκει ο Draghi.
«Όσοι ήταν πρόθυμοι να το κάνουν ανέλαβαν την πρωτοβουλία, δημιούργησαν κοινά θεσμικά όργανα με πραγματική εξουσία και, χάρη σε αυτή τη συλλογική δέσμευση, διαμόρφωσαν μια αλληλεγγύη βαθύτερη από ό,τι θα μπορούσε να είχε προβλέψει οποιαδήποτε συνθήκη», είπε για το ενιαίο νόμισμα στην ομιλία του στη Λέουβεν.
Μέσω της αποκλειστικής της αρμοδιότητας, της αδιαμφισβήτητης ανεξαρτησίας της και του σεβασμού που απολαμβάνει, η ΕΚΤ λειτουργεί de facto ως ομοσπονδιακό όργανο, χωρίς όμως να έχει χαρακτηριστεί ρητά ως τέτοιο — σε αντίθεση με το αμερικανικό αντίστοιχό της, τη Fed.
Η ίδια ομοσπονδιακή «υποδήλωση» θα μπορούσε να ισχύει για όλους τους τομείς στους οποίους η ΕΕ έχει αποκλειστική αρμοδιότητα, όπως το διεθνές εμπόριο ή η αλιεία.
Η Ευρώπη πάντα οικοδομούνταν μέσα από αυτή τη δημιουργική ασάφεια.
Ο πρώην πρόεδρος της Επιτροπής Jacques Delors επινόησε τον όρο «ομοσπονδία εθνικών κρατών» για να ορίσει την ΕΕ — έναν όρο που μοιάζει οξύμωρος.
Σε μια περίοδο κατά την οποία τα ριζοσπαστικά ακροδεξιά κινήματα ενισχύονται, οι Ευρωπαίοι ηγέτες εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στην άμεση αντιμετώπιση των θεσμικών ζητημάτων και στην ανάληψη οποιασδήποτε βαθιάς μεταρρύθμισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Από τη Συνθήκη της Λισαβόνας του 2009, το εγχείρημα αυτό θεωρείται υπερβολικά επίπονο και αβέβαιο για να αναληφθεί πολιτικά. Μετά τις διαδοχικές σοβαρές κρίσεις που συγκλόνισαν την Ένωση (κρίση χρέους, μεταναστευτική κρίση, Brexit, Covid), η ΕΕ προτίμησε να αντιδρά με μέτρα έκτακτης ανάγκης, αντί να διαμορφώσει ένα συνολικό σχέδιο.
Αυτό δεν είναι που προτείνει ο Mario Draghi. Δεν εισηγείται μια γενικευμένη θεσμική αναδιάρθρωση.
Το σχέδιό του δεν αποτελεί ένα ομοσπονδιακό «Big Bang», όπως ο ίδιος παραδέχθηκε στην ομιλία του στο Οβιέδο: «Μια πραγματική ομοσπονδία θα απαιτούσε πολιτικές προϋποθέσεις που δεν υπάρχουν σήμερα».
Πραγματισμός
Αντ’ αυτού, επιδιώκει με πραγματιστικό τρόπο ορισμένες άμεσες πρωτοβουλίες για ουσιαστική ενοποίηση σε τομείς όπως η άμυνα, η βιομηχανική πολιτική, η φορολογία ή η εξωτερική πολιτική, για τα κράτη που είναι διατεθειμένα να συμμετάσχουν.
Εφόσον χρειαστεί, αυτό θα μπορούσε να γίνει και εκτός του πλαισίου της Ένωσης, χωρίς τα υπόλοιπα κράτη-μέλη να μπορούν να το εμποδίσουν, αλλά με τη δυνατότητα να προσχωρήσουν αργότερα.
Η ομοσπονδιακή προσέγγιση του Draghi παραπέμπει στο μοντέλο που εφαρμόστηκε με τη Συμφωνία Σένγκεν για την ελεύθερη κυκλοφορία, η οποία ξεκίνησε μεταξύ πέντε χωρών το 1985 και κατοχυρώθηκε αρχικά εκτός της ΕΕ.
Αυτή τη φορά, ωστόσο, πρόκειται για αρμοδιότητες τόσο κρίσιμες όσο η άμυνα.
Πέρα από την ομοσπονδιακή της ορολογία, η πρόταση του Draghi είναι καλοδεχούμενη για τρεις λόγους.
Πρώτον, διότι στην προσπάθεια της Ευρώπης να μεταβεί από ένα σχέδιο ειρήνης σε ένα σχέδιο ισχύος, δεν μπορεί να αποφύγει την περαιτέρω εμβάθυνση σε στρατηγικούς τομείς, και ιδίως στην άμυνα.
Οι επίπονες ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις του περασμένου καλοκαιριού για μια συμφωνία δασμών με τον Trump κατέδειξαν πώς η εξάρτηση της Ευρώπης από την ασφάλεια εργαλειοποιήθηκε από την Ουάσιγκτον, με στόχο την αποδυνάμωση της εμπορικής θέσης της ΕΕ.
Δεύτερον, λόγω της προοπτικής περαιτέρω διεύρυνσης, την οποία επανέφερε ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Μια μελλοντική Ευρώπη των «30+» κρατών αναζωπυρώνει την ανάγκη για διαφοροποιημένη ολοκλήρωση.
Τέλος, οι πρόσφατες «συμμαχίες των προθύμων» που σχηματίστηκαν μεταξύ κρατών, συμπεριλαμβανομένου και του Ηνωμένου Βασιλείου, θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για συγκεκριμένες μορφές βαθύτερης ενοποίησης, οι οποίες θα απαιτούσαν δημοκρατική νομιμοποίηση.
Προς το παρόν, ωστόσο, παρά τις έντονες γεωπολιτικές πιέσεις, η προσήλωση σε ελαφρές και περιορισμένες μορφές συνεργασίας φαίνεται να εξυπηρετεί τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων στους στρατηγικούς τομείς.
Είναι αμφίβολο αν θα δώσουν μεγαλύτερη συνέχεια στην ομοσπονδιοποίηση του Draghi απ’ ό,τι έδωσαν μέχρι σήμερα στην έκθεσή του για την ανταγωνιστικότητα.
Οι ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν τις προτεραιότητές τους σε μια άτυπη σύνοδο στις 12 Φεβρουαρίου.
Η αντίσταση απέναντι στον Trump δημιουργεί νέες προσδοκίες για την Ευρώπη στην κοινή γνώμη, όπως δείχνει και η τελευταία έρευνα του Ευρωβαρόμετρου.
Όπως τονίζει και ο Enrico Letta στη δική του έκθεση, οι «27» οφείλουν να ξεκινήσουν ενεργώντας ως ένα ενιαίο σύνολο, καταργώντας τα εναπομείναντα εμπόδια και ολοκληρώνοντας την ενιαία αγορά – το ισχυρότερο έως σήμερα ομοσπονδιακό επίτευγμα της Ευρώπης.
www.bankingnews.gr
Στη συνέχεια, επικαλούμενο τον Mario Draghi «θρηνεί» για την αδράνεια της ΕΕ και ζητά μια τολμηρή θεσμική ρήξη, ένα είδος «πραξικοπήματος» ενάντια στα βέτο και τις παλιές ισορροπίες, πριν η ήπειρος χάσει οριστικά τον ρόλο της στον κόσμο.
Ειδικότερα, όπως επισημαίνει, η μεταφορά παραμένει οδυνηρά αληθινή: η Ευρώπη είναι ένας οικονομικός γίγαντας αλλά πολιτικά είναι νάνος.
Σε μια σύντομη αλλά αιχμηρή ομιλία που εκφώνησε στο Καθολικό Πανεπιστήμιο της Λέουβεν στις 2 Φεβρουαρίου, ο Mario Draghi τόνισε πόσο αφόρητη έχει γίνει αυτή η ανισορροπία…
Ο Ιταλός οικονομολόγος και πολιτικός δεν μάσησε τα λόγια του, επισημαίνοντας τη μοναδική πορεία που, κατά τη γνώμη του, θα επέτρεπε στην Ευρώπη να αναπτυχθεί πολιτικά: εκείνη του «πραγματιστικού φεντεραλισμού».
Με αυτόν τον όρο, τον οποίο είχε παρουσιάσει σε προηγούμενη ομιλία του στις 24 Οκτωβρίου του περασμένου έτους στο Οβιέδο της Ισπανίας, ο Draghi προσθέτει μια θεσμική διάσταση στην πολυσυζητημένη έκθεσή του για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα το 2024.
Δεν αρκεί, λέει, η Ευρώπη να καλύψει το χάσμα με τους Κινέζους και Αμερικανούς ανταγωνιστές της σε όρους παραγωγικότητας και τεχνολογίας.
Πρέπει επίσης να ενισχύσει το θεσμικό της πλαίσιο για να θεωρηθεί παγκόσμια δύναμη.
Όπου έχει περιοριστεί σε χαλαρή, κλασική διακυβερνητική συνεργασία, όπως στην άμυνα και τη διπλωματία, δύσκολα εντυπωσιάζει την Ουάσινγκτον ή το Πεκίνο.
«Αυτό το μοντέλο δεν παράγει ισχύ», θρηνεί ο Draghi.
«Μια ομάδα κρατών που συντονίζεται παραμένει μια ομάδα κρατών, το καθένα με δικαίωμα βέτο, το καθένα με τον δικό του υπολογισμό».
Σύμφωνα με τον πρώην πρωθυπουργό της Ιταλίας, τα παιχνίδια ισχύος που εκτυλίσσονται στον σημερινό κόσμο απαιτούν από την Ευρώπη να κάνει ένα ποιοτικό άλμα σε ό,τι αφορά την ενοποίηση, δηλαδή ένα… πραξικόπημα.
Ένα ομοσπονδιακό άλμα είναι αυτό που χρειάζεται.
Θα ήταν έτοιμο το ευρωπαϊκό μπλοκ για μια τόσο τολμηρή κίνηση;
Ο Draghi σωστά θέτει το ζήτημα της διακυβέρνησης της ΕΕ και καλεί σε νέα προσπάθεια ενοποίησης για να αντιμετωπιστεί μια πιο χαοτική και βίαιη παγκόσμια τάξη.
Όμως η χρήση της αμφιλεγόμενης λέξης «φεντεραλισμός» είναι πάντα ευαίσθητη στην ευρωπαϊκή πολιτική.
Η δήλωσή του υπέρ της «μετάβασης από μια συνομοσπονδία σε μια ομοσπονδία» κινδυνεύει να τροφοδοτήσει απλώς μια σχεδόν θεολογική συζήτηση για την ίδια τη φύση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η λέξη με το γράμμα «Φ»
Πολλά κράτη-μέλη της ΕΕ, όπως η Ιταλία, η Γερμανία, η Ισπανία ή το Βέλγιο, είναι ομοσπονδιακά με τον δικό τους τρόπο.
Όμως το να γίνει η ίδια η Ευρώπη ομοσπονδιακή είναι μια άλλη ιστορία.
Σε ένα συγκεντρωτικό κράτος όπως η Γαλλία, κάθε ομοσπονδιακή ορολογία είναι σχεδόν ταμπού.
Η άκρα δεξιά την απορρίπτει πλήρως. Ο πρόεδρος Emmanuel Macron ήταν πάντοτε προσεκτικός ώστε να μην αναφέρεται στον φεντεραλισμό όταν οραματίζεται την Ευρώπη.
Αξίζει, ωστόσο, να μη μειωθεί η ομιλία του Draghi σε αυτή τη λέξη με το γράμμα «Φ».
Όπως ο όρος «σύνταγμα» το 2005 αποπροσανατόλισε την προσοχή από τον σκοπό μιας συνθήκης που ουσιαστικά κωδικοποιούσε υπάρχοντα ευρωπαϊκά νομικά κείμενα, έτσι και ο όρος «φεντεραλισμός» μπορεί να πυροδοτήσει άσκοπα εντάσεις, διχασμούς και πόλωση, τη στιγμή που η «πραγματιστική» του φύση θα έπρεπε να τραβά εξίσου την προσοχή.
Ως πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το ευρώ αποτελεί το καλύτερο παράδειγμα του είδους του «πραγματιστικού φεντεραλισμού» που επιδιώκει ο Draghi.
«Όσοι ήταν πρόθυμοι να το κάνουν ανέλαβαν την πρωτοβουλία, δημιούργησαν κοινά θεσμικά όργανα με πραγματική εξουσία και, χάρη σε αυτή τη συλλογική δέσμευση, διαμόρφωσαν μια αλληλεγγύη βαθύτερη από ό,τι θα μπορούσε να είχε προβλέψει οποιαδήποτε συνθήκη», είπε για το ενιαίο νόμισμα στην ομιλία του στη Λέουβεν.
Μέσω της αποκλειστικής της αρμοδιότητας, της αδιαμφισβήτητης ανεξαρτησίας της και του σεβασμού που απολαμβάνει, η ΕΚΤ λειτουργεί de facto ως ομοσπονδιακό όργανο, χωρίς όμως να έχει χαρακτηριστεί ρητά ως τέτοιο — σε αντίθεση με το αμερικανικό αντίστοιχό της, τη Fed.
Η ίδια ομοσπονδιακή «υποδήλωση» θα μπορούσε να ισχύει για όλους τους τομείς στους οποίους η ΕΕ έχει αποκλειστική αρμοδιότητα, όπως το διεθνές εμπόριο ή η αλιεία.
Η Ευρώπη πάντα οικοδομούνταν μέσα από αυτή τη δημιουργική ασάφεια.
Ο πρώην πρόεδρος της Επιτροπής Jacques Delors επινόησε τον όρο «ομοσπονδία εθνικών κρατών» για να ορίσει την ΕΕ — έναν όρο που μοιάζει οξύμωρος.
Σε μια περίοδο κατά την οποία τα ριζοσπαστικά ακροδεξιά κινήματα ενισχύονται, οι Ευρωπαίοι ηγέτες εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στην άμεση αντιμετώπιση των θεσμικών ζητημάτων και στην ανάληψη οποιασδήποτε βαθιάς μεταρρύθμισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Από τη Συνθήκη της Λισαβόνας του 2009, το εγχείρημα αυτό θεωρείται υπερβολικά επίπονο και αβέβαιο για να αναληφθεί πολιτικά. Μετά τις διαδοχικές σοβαρές κρίσεις που συγκλόνισαν την Ένωση (κρίση χρέους, μεταναστευτική κρίση, Brexit, Covid), η ΕΕ προτίμησε να αντιδρά με μέτρα έκτακτης ανάγκης, αντί να διαμορφώσει ένα συνολικό σχέδιο.
Αυτό δεν είναι που προτείνει ο Mario Draghi. Δεν εισηγείται μια γενικευμένη θεσμική αναδιάρθρωση.
Το σχέδιό του δεν αποτελεί ένα ομοσπονδιακό «Big Bang», όπως ο ίδιος παραδέχθηκε στην ομιλία του στο Οβιέδο: «Μια πραγματική ομοσπονδία θα απαιτούσε πολιτικές προϋποθέσεις που δεν υπάρχουν σήμερα».
Πραγματισμός
Αντ’ αυτού, επιδιώκει με πραγματιστικό τρόπο ορισμένες άμεσες πρωτοβουλίες για ουσιαστική ενοποίηση σε τομείς όπως η άμυνα, η βιομηχανική πολιτική, η φορολογία ή η εξωτερική πολιτική, για τα κράτη που είναι διατεθειμένα να συμμετάσχουν.
Εφόσον χρειαστεί, αυτό θα μπορούσε να γίνει και εκτός του πλαισίου της Ένωσης, χωρίς τα υπόλοιπα κράτη-μέλη να μπορούν να το εμποδίσουν, αλλά με τη δυνατότητα να προσχωρήσουν αργότερα.
Η ομοσπονδιακή προσέγγιση του Draghi παραπέμπει στο μοντέλο που εφαρμόστηκε με τη Συμφωνία Σένγκεν για την ελεύθερη κυκλοφορία, η οποία ξεκίνησε μεταξύ πέντε χωρών το 1985 και κατοχυρώθηκε αρχικά εκτός της ΕΕ.
Αυτή τη φορά, ωστόσο, πρόκειται για αρμοδιότητες τόσο κρίσιμες όσο η άμυνα.
Πέρα από την ομοσπονδιακή της ορολογία, η πρόταση του Draghi είναι καλοδεχούμενη για τρεις λόγους.
Πρώτον, διότι στην προσπάθεια της Ευρώπης να μεταβεί από ένα σχέδιο ειρήνης σε ένα σχέδιο ισχύος, δεν μπορεί να αποφύγει την περαιτέρω εμβάθυνση σε στρατηγικούς τομείς, και ιδίως στην άμυνα.
Οι επίπονες ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις του περασμένου καλοκαιριού για μια συμφωνία δασμών με τον Trump κατέδειξαν πώς η εξάρτηση της Ευρώπης από την ασφάλεια εργαλειοποιήθηκε από την Ουάσιγκτον, με στόχο την αποδυνάμωση της εμπορικής θέσης της ΕΕ.
Δεύτερον, λόγω της προοπτικής περαιτέρω διεύρυνσης, την οποία επανέφερε ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Μια μελλοντική Ευρώπη των «30+» κρατών αναζωπυρώνει την ανάγκη για διαφοροποιημένη ολοκλήρωση.
Τέλος, οι πρόσφατες «συμμαχίες των προθύμων» που σχηματίστηκαν μεταξύ κρατών, συμπεριλαμβανομένου και του Ηνωμένου Βασιλείου, θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για συγκεκριμένες μορφές βαθύτερης ενοποίησης, οι οποίες θα απαιτούσαν δημοκρατική νομιμοποίηση.
Προς το παρόν, ωστόσο, παρά τις έντονες γεωπολιτικές πιέσεις, η προσήλωση σε ελαφρές και περιορισμένες μορφές συνεργασίας φαίνεται να εξυπηρετεί τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων στους στρατηγικούς τομείς.
Είναι αμφίβολο αν θα δώσουν μεγαλύτερη συνέχεια στην ομοσπονδιοποίηση του Draghi απ’ ό,τι έδωσαν μέχρι σήμερα στην έκθεσή του για την ανταγωνιστικότητα.
Οι ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν τις προτεραιότητές τους σε μια άτυπη σύνοδο στις 12 Φεβρουαρίου.
Η αντίσταση απέναντι στον Trump δημιουργεί νέες προσδοκίες για την Ευρώπη στην κοινή γνώμη, όπως δείχνει και η τελευταία έρευνα του Ευρωβαρόμετρου.
Όπως τονίζει και ο Enrico Letta στη δική του έκθεση, οι «27» οφείλουν να ξεκινήσουν ενεργώντας ως ένα ενιαίο σύνολο, καταργώντας τα εναπομείναντα εμπόδια και ολοκληρώνοντας την ενιαία αγορά – το ισχυρότερο έως σήμερα ομοσπονδιακό επίτευγμα της Ευρώπης.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών