Η Moody’s επισημαίνει ότι η πρόοδος στις μεταρρυθμίσεις, η ενίσχυση των επενδύσεων και η διεύρυνση της επίσημης οικονομικής δραστηριότητας δημιουργούν προϋποθέσεις για βελτίωση των διαρθρωτικών ρυθμών ανάπτυξης
Η Moody’s δίνει θετικότερο σήμα για την Ελλάδα, μετατρέποντας το outlook σε θετικό από σταθερό, χωρίς ωστόσο να προχωρά ακόμη σε αναβάθμιση της αξιολόγησης, η οποία παραμένει στο Baa3.
Ο οίκος αναγνωρίζει τη σημαντική πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις, την ενίσχυση των επενδύσεων και τη συνεχιζόμενη αποκλιμάκωση του χρέους, αλλά ταυτόχρονα επισημαίνει ότι το υψηλό δημόσιο χρέος, οι δημογραφικές πιέσεις και οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικές προκλήσεις για το πιστωτικό προφίλ της χώρας.
Η Moody’s επισημαίνει ότι η πρόοδος στις μεταρρυθμίσεις, η ενίσχυση των επενδύσεων και η διεύρυνση της επίσημης οικονομικής δραστηριότητας δημιουργούν προϋποθέσεις για βελτίωση των διαρθρωτικών ρυθμών ανάπτυξης πέραν των σημερινών εκτιμήσεων.
Παράλληλα, η μεγαλύτερη οικονομική και δημοσιονομική ανθεκτικότητα θα μπορούσε να ενισχύσει την ικανότητα της κυβέρνησης να συνεχίσει τη σταθερή πορεία αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους, μεταξύ άλλων μέσω της πρόωρης αποπληρωμής μέρους των υποχρεώσεων που συνδέονται με την κρίση.
Η αλλαγή του outlook αποτυπώνει επίσης την αυξανόμενη, αν και όχι ακόμη πλήρως κατοχυρωμένη, πεποίθηση της Moody’s ότι τα δημοσιονομικά οφέλη των τελευταίων ετών μπορούν να διατηρηθούν σε βάθος χρόνου και να αντέξουν στις διακυμάνσεις του οικονομικού κύκλου. Σε αυτό το πλαίσιο περιλαμβάνεται και η πολιτική συναίνεση γύρω από τη συνέχιση της δημοσιονομικής προσαρμογής και της μείωσης του χρέους.
Παράλληλα, η επιβεβαίωση της αξιολόγησης Baa3 αντανακλά το ισχυρό ιστορικό μεταρρυθμίσεων της Ελλάδας, τη βελτίωση των δημόσιων οικονομικών και τη σημαντική αποκλιμάκωση του χρέους.
Ωστόσο, η Moody’s εξακολουθεί να εντοπίζει σημαντικές διαρθρωτικές αδυναμίες, μεταξύ των οποίων το ακόμη ιδιαίτερα υψηλό δημόσιο χρέος, οι μεγάλες εξωτερικές ανισορροπίες, η μέτρια αύξηση της παραγωγικότητας και το σημαντικό απόθεμα προβληματικού χρέους εκτός του τραπεζικού συστήματος, το οποίο εξακολουθεί να επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Οι μεταρρυθμίσεις αρχίζουν να αποδίδουν
Κατά τη Moody’s, υπάρχουν πλέον ενδείξεις ότι οι συνεχείς διαρθρωτικές αλλαγές περιορίζουν σταδιακά χρόνιες δυσλειτουργίες που επηρέαζαν τις επενδύσεις και την αποτελεσματική κατανομή των πόρων. Η βελτίωση στη φορολογική διοίκηση, η απλούστευση της αδειοδότησης επιχειρήσεων, οι αλλαγές στο πλαίσιο αφερεγγυότητας και στις δικαστικές διαδικασίες, η διαχείριση γης και ο χωροταξικός σχεδιασμός, καθώς και οι παρεμβάσεις στη φορολογία της εργασίας και στις δεξιότητες, έχουν δημιουργήσει ένα ευνοϊκότερο περιβάλλον για τις ιδιωτικές επενδύσεις.
Ταυτόχρονα, περισσότερες επιχειρήσεις εντάσσονται στην επίσημη οικονομία, εξέλιξη που έχει συνδυαστεί με αύξηση της απασχόλησης και των εξαγωγών, αλλά και με ισχυρότερους ισολογισμούς στον ιδιωτικό τομέα. Η Moody’s αναγνωρίζει ότι τα αποτελέσματα των μεταρρυθμίσεων δεν είναι ομοιόμορφα και ότι σε αρκετούς τομείς η πρόοδος παραμένει περιορισμένη. Ωστόσο, το εύρος των θετικών ενδείξεων αυξάνει την πιθανότητα το συνολικό αποτέλεσμα να έχει ουσιαστική επίδραση στο πιστωτικό προφίλ της Ελλάδας.
Σύμφωνα με τον οίκο, το αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας μετατοπίζεται σταδιακά προς τις επενδύσεις, με μεγαλύτερη συμβολή στην παραγωγικότητα. Η άνοδος των επενδύσεων δεν αποτελεί απλώς αποτέλεσμα μιας προσωρινής ώθησης από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Οι ιδιωτικές επενδύσεις αντιστοιχούν σχεδόν στα δύο τρίτα της αύξησης κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες του λόγου επενδύσεων προς ΑΕΠ από το 2020.
Η Moody’s εκτιμά, επομένως, ότι οι επιχορηγήσεις, τα επιδοτούμενα δάνεια και οι συμπληρωματικές δημόσιες υποδομές του RRF έχουν περισσότερο ενισχύσει μια ήδη υπαρκτή επενδυτική ανάκαμψη παρά την έχουν δημιουργήσει από μηδενική βάση.
Παράλληλα, αλλάζει σταδιακά και η σύνθεση των άμεσων ξένων επενδύσεων, με μικρότερη συγκέντρωση στον κλάδο των ακινήτων. Τον Σεπτέμβριο του 2026 η κυβέρνηση ανακοίνωσε αλλαγές στους κανόνες αποσβέσεων της φορολογικής νομοθεσίας, προσφέροντας επιπλέον κίνητρα στις επιχειρήσεις για την ενίσχυση του κεφαλαιακού αποθέματος της χώρας.
Εφόσον η αύξηση των επενδύσεων συνεχιστεί και μετά την ολοκλήρωση των εκταμιεύσεων του RRF, η Moody’s θα θεωρούσε αυτό ένδειξη ότι η δημόσια στήριξη έχει λειτουργήσει ως καταλύτης για παραγωγικές επενδύσεις και όχι απλώς ως μέσο μεταφοράς τους χρονικά.
Μεγαλύτερες επιχειρήσεις, περισσότερη παραγωγικότητα
Η δομή του ελληνικού επιχειρηματικού τομέα εμφανίζεται επίσης περισσότερο υποστηρικτική για την παραγωγικότητα και τις εξαγωγές, αν και εξακολουθεί να βρίσκεται σε μέτρια επίπεδα σε σύγκριση με άλλες οικονομίες της Ευρωζώνης.
Η μεταβολή αποτυπώνεται στην αυξανόμενη συμμετοχή δραστηριοτήτων έντασης γνώσης. Παράλληλα, το ποσοστό των μεγαλύτερων επιχειρήσεων, με τουλάχιστον 50 εργαζομένους, στη συνολική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία αυξήθηκε περίπου στο 60% το 2024 από 45% το 2009. Η εξέλιξη αυτή συνοδεύτηκε από ενίσχυση της μεταποίησης υψηλής τεχνολογίας, αλλά και των εξαγωγών χρηματοοικονομικών και επαγγελματικών υπηρεσιών.
Οι μεγαλύτερες και περισσότερο ενταγμένες στην επίσημη οικονομία επιχειρήσεις έχουν, σύμφωνα με τη Moody’s, μεγαλύτερη δυνατότητα να επενδύουν σε τεχνολογία και ανθρώπινο δυναμικό, να δραστηριοποιούνται στις διεθνείς αγορές, να αξιοποιούν διαφορετικές πηγές χρηματοδότησης και να απορροφούν το κόστος των κανονιστικών απαιτήσεων.
Η μετάβαση αυτή δεν έχει ολοκληρωθεί, ωστόσο η Moody’s εκτιμά ότι η σωρευτική επίδρασή της αυξάνει την πιθανότητα η δυνητική ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, την οποία τοποθετεί περίπου στο 1,5%, καθώς και η δημοσιονομική ανθεκτικότητα να ξεπεράσουν τις σημερινές προβλέψεις.
Το χρέος συνεχίζει την καθοδική πορεία
Η βασική πορεία του ελληνικού δημόσιου χρέους παραμένει σε γενικές γραμμές ευθυγραμμισμένη με τις εκτιμήσεις της Moody’s από την προηγούμενη αναβάθμιση του Μαρτίου 2025. Η ονομαστική ανάπτυξη, τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και η αξιοποίηση των ταμειακών διαθεσίμων για την αποπληρωμή χρέους έχουν οδηγήσει τον δείκτη σε ταχεία αποκλιμάκωση.
Το χρέος υποχώρησε στο 146,1% του ΑΕΠ το 2025, από 154,2% το 2024 και από το ιστορικό υψηλό του 209,4% το 2020. Η Moody’s αναμένει περαιτέρω μείωση, στο 120% του ΑΕΠ έως το 2030.
Η αποκλιμάκωση στηρίζεται σε πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 2,5%-3% του ΑΕΠ, τα οποία, σύμφωνα με τον οίκο, εδράζονται πλέον σε περισσότερο ανθεκτικούς δημοσιονομικούς και θεσμικούς μηχανισμούς.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει η Moody’s στην ψηφιοποίηση των συναλλαγών και της απασχόλησης, η οποία περιορίζει τις δυνατότητες απόκρυψης εισοδημάτων σε κλάδους που παραδοσιακά ήταν δύσκολο να φορολογηθούν. Το εκτιμώμενο φορολογικό κενό στον ΦΠΑ περιορίστηκε περίπου στο 9% το 2024 από 24% το 2019, επίπεδο πλέον κοντά στον μέσο όρο της ΕΕ, που διαμορφώθηκε στο 9,5% το 2023.
Μια διευρυμένη και αποτελεσματικότερα διαχειριζόμενη φορολογική βάση δημιουργεί, κατά τη Moody’s, μεγαλύτερο περιθώριο για χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές και στοχευμένες δαπάνες, χωρίς να υπονομεύονται τα πρωτογενή πλεονάσματα που απαιτούνται για τη διατηρήσιμη μείωση του χρέους.
Πρόωρη αποπληρωμή €13 δισ. έως το τέλος του 2026
Η ισχυρή δημοσιονομική επίδοση επέτρεψε στην Ελλάδα να επιταχύνει την αποπληρωμή του επίσημου χρέους της περιόδου της κρίσης. Στα τέλη του 2025 η κυβέρνηση προχώρησε σε πρόωρη αποπληρωμή 5,3 δισ. ευρώ, ενώ σχεδιάζει να εξοφλήσει πρόωρα ακόμη 13 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 5% του ΑΕΠ, έως το τέλος του 2026.
Η κίνηση αυτή περιορίζει τόσο το ακαθάριστο δημόσιο χρέος όσο και τις μελλοντικές ανάγκες αποπληρωμής και, σύμφωνα με τη Moody’s, αποτελεί ένδειξη της διαρκούς δέσμευσης για μείωση του χρέους. Παράλληλα, ενισχύει την εκτίμηση ότι υπάρχει βαθύτερη βελτίωση στους δημοσιονομικούς θεσμούς και στην ανθεκτικότητα του πιστωτικού προφίλ της χώρας.
Γιατί παραμένει το Baa3
Η Moody’s στηρίζει την αξιολόγηση Baa3 στο ισχυρό ιστορικό μεταρρυθμίσεων, στη δυναμική της ανάπτυξης και στην ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους. Ωστόσο, εξακολουθεί να βλέπει σημαντικές διαρθρωτικές αδυναμίες.
Η οικονομική ισχύς της Ελλάδας περιορίζεται από τη βαθιά αρνητική καθαρή διεθνή επενδυτική θέση και τις μακροπρόθεσμες δημογραφικές πιέσεις, οι οποίες αναμένεται να περιορίσουν την προσφορά εργασίας και τη δυνητική ανάπτυξη. Παράλληλα, αν και οι τράπεζες έχουν πλέον απαλλαγεί σε μεγάλο βαθμό από το βάρος των μη εξυπηρετούμενων δανείων, σημαντικό μέρος του προβληματικού χρέους παραμένει στην ευρύτερη οικονομία.
Η Moody’s σημειώνει ότι, παρά τη βελτίωση των ισολογισμών του ιδιωτικού τομέα, το συσσωρευμένο προβληματικό χρέος σε ορισμένα τμήματα της οικονομίας εξακολουθεί να λειτουργεί ως τροχοπέδη για την αναπτυξιακή δυναμική.
Σε δημοσιονομικό επίπεδο, η Ελλάδα θα εξακολουθήσει να διαθέτει ένα από τα υψηλότερα επίπεδα χρέους μεταξύ των χωρών που αξιολογεί η Moody’s μέχρι το τέλος της δεκαετίας, παρά την πρόωρη αποπληρωμή των υποχρεώσεων της κρίσης.
Ωστόσο, η δομή του ελληνικού χρέους λειτουργεί ως σημαντικό «μαξιλάρι» απέναντι στις αυξήσεις των διεθνών επιτοκίων. Η πολύ μεγάλη μέση διάρκεια και το γεγονός ότι περίπου 70% του χρέους βρίσκεται σε ευνοϊκούς όρους σημαίνουν ότι οι μεταβολές των αποδόσεων των αγορών μεταφέρονται αργά στο κόστος εξυπηρέτησης, ενώ οι ετήσιες ανάγκες αναχρηματοδότησης παραμένουν περιορισμένες σε σχέση με το συνολικό μέγεθος του χρέους.
Οι κίνδυνοι ESG
Στο περιβαλλοντικό σκέλος, η Moody’s αποδίδει στην Ελλάδα βαθμολογία E-3, λόγω της σημαντικής έκθεσης σε φυσικούς κλιματικούς κινδύνους. Πυρκαγιές, ακραίες θερμοκρασίες και υδατική καταπόνηση αποτελούν βασικές απειλές, οι οποίες, εάν αυξηθούν σε συχνότητα και ένταση, θα μπορούσαν να πλήξουν την οικονομία και να επιβαρύνουν τα δημόσια οικονομικά μέσω χαμηλότερων εσόδων και υψηλότερων δαπανών. Ως αντιστάθμισμα λειτουργεί η σημαντική οικονομική στήριξη της ΕΕ για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και την πράσινη μετάβαση.
Στο κοινωνικό σκέλος, η βαθμολογία S-4 αντανακλά κυρίως τις δυσμενείς δημογραφικές τάσεις, οι οποίες περιορίζουν τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή δυναμική. Οι μεταρρυθμίσεις στο ασφαλιστικό σύστημα έχουν περιορίσει μέρος των δημοσιονομικών επιπτώσεων, ενώ τα υψηλά ποσοστά ανεργίας, ιδιαίτερα στους νέους, εξακολουθούν να αποτελούν πρόκληση.
Στον τομέα της διακυβέρνησης, η Ελλάδα λαμβάνει G-2, με τη Moody’s να εκτιμά ότι οι κίνδυνοι που συνδέονται με τη διακυβέρνηση είναι περιορισμένοι. Ο οίκος καταγράφει βελτίωση στις διεθνείς μετρήσεις διακυβέρνησης, ιδιαίτερα ως προς την ποιότητα των κανονιστικών ρυθμίσεων και το κράτος δικαίου, ενώ επισημαίνει και τη σημαντική ενίσχυση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας.
Τι θα μπορούσε να φέρει αναβάθμιση
Η Moody’s αφήνει ανοιχτό τον δρόμο για αναβάθμιση της αξιολόγησης Baa3, εφόσον υπάρξει ένα αξιόπιστο πολυετές πρόγραμμα διαρθρωτικών οικονομικών και θεσμικών μεταρρυθμίσεων που θα χτίζει πάνω στην πρόοδο της τελευταίας δεκαετίας. Μια τέτοια εξέλιξη θα αύξανε την πιθανότητα διατηρήσιμης ενίσχυσης της μεσοπρόθεσμης αναπτυξιακής δυναμικής πέραν των σημερινών εκτιμήσεων του οίκου.
Η συνέχιση της δημοσιονομικής προσαρμογής και της μείωσης του χρέους θα λειτουργούσε επίσης θετικά, αν και από μόνη της δεν θα ήταν πιθανό να οδηγήσει σε αναβάθμιση.
Αντίθετα, το θετικό outlook θα μπορούσε να επιστρέψει σε σταθερό εάν οι επόμενες κυβερνήσεις δεν συνεχίσουν τις διαρθρωτικές οικονομικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις ή εάν αποδυναμωθεί η δέσμευση για τη διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων και τη μείωση του χρέους.
Η Moody’s θεωρεί επίσης ότι μια περαιτέρω κλιμάκωση των γεωπολιτικών κινδύνων θα μπορούσε να ασκήσει καθοδικές πιέσεις στο πιστωτικό προφίλ της Ελλάδας, αν και ένα τέτοιο σενάριο δεν θεωρείται πιθανό στο άμεσο μέλλον.
Στις 15 Σεπτεμβρίου 2026 συνεδρίασε η επιτροπή αξιολόγησης για την Ελλάδα. Κατά τη συζήτηση διαπιστώθηκε ότι τα βασικά οικονομικά μεγέθη, οι θεσμοί και η διακυβέρνηση, η δημοσιονομική και χρηματοοικονομική ισχύς, καθώς και η έκθεση της χώρας σε κινδύνους γεγονότων δεν έχουν μεταβληθεί ουσιωδώς.
Στα βασικά μεγέθη που παραθέτει η Moody’s περιλαμβάνονται ΑΕΠ ανά κάτοικο 44.981 δολάρια το 2025, αύξηση πραγματικού ΑΕΠ 2,1%, πληθωρισμός 2,9%, δημοσιονομικό ισοζύγιο 1,7% του ΑΕΠ και έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών 5,7% του ΑΕΠ. Η οικονομική ισχύς αξιολογείται με baa1, ενώ η χώρα εξακολουθεί να διαθέτει ιστορικό τουλάχιστον ενός γεγονότος αθέτησης πληρωμών από το 1983.
www.bankingnews.gr
Ο οίκος αναγνωρίζει τη σημαντική πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις, την ενίσχυση των επενδύσεων και τη συνεχιζόμενη αποκλιμάκωση του χρέους, αλλά ταυτόχρονα επισημαίνει ότι το υψηλό δημόσιο χρέος, οι δημογραφικές πιέσεις και οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικές προκλήσεις για το πιστωτικό προφίλ της χώρας.
Η Moody’s επισημαίνει ότι η πρόοδος στις μεταρρυθμίσεις, η ενίσχυση των επενδύσεων και η διεύρυνση της επίσημης οικονομικής δραστηριότητας δημιουργούν προϋποθέσεις για βελτίωση των διαρθρωτικών ρυθμών ανάπτυξης πέραν των σημερινών εκτιμήσεων.
Παράλληλα, η μεγαλύτερη οικονομική και δημοσιονομική ανθεκτικότητα θα μπορούσε να ενισχύσει την ικανότητα της κυβέρνησης να συνεχίσει τη σταθερή πορεία αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους, μεταξύ άλλων μέσω της πρόωρης αποπληρωμής μέρους των υποχρεώσεων που συνδέονται με την κρίση.
Η αλλαγή του outlook αποτυπώνει επίσης την αυξανόμενη, αν και όχι ακόμη πλήρως κατοχυρωμένη, πεποίθηση της Moody’s ότι τα δημοσιονομικά οφέλη των τελευταίων ετών μπορούν να διατηρηθούν σε βάθος χρόνου και να αντέξουν στις διακυμάνσεις του οικονομικού κύκλου. Σε αυτό το πλαίσιο περιλαμβάνεται και η πολιτική συναίνεση γύρω από τη συνέχιση της δημοσιονομικής προσαρμογής και της μείωσης του χρέους.
Παράλληλα, η επιβεβαίωση της αξιολόγησης Baa3 αντανακλά το ισχυρό ιστορικό μεταρρυθμίσεων της Ελλάδας, τη βελτίωση των δημόσιων οικονομικών και τη σημαντική αποκλιμάκωση του χρέους.
Ωστόσο, η Moody’s εξακολουθεί να εντοπίζει σημαντικές διαρθρωτικές αδυναμίες, μεταξύ των οποίων το ακόμη ιδιαίτερα υψηλό δημόσιο χρέος, οι μεγάλες εξωτερικές ανισορροπίες, η μέτρια αύξηση της παραγωγικότητας και το σημαντικό απόθεμα προβληματικού χρέους εκτός του τραπεζικού συστήματος, το οποίο εξακολουθεί να επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Οι μεταρρυθμίσεις αρχίζουν να αποδίδουν
Κατά τη Moody’s, υπάρχουν πλέον ενδείξεις ότι οι συνεχείς διαρθρωτικές αλλαγές περιορίζουν σταδιακά χρόνιες δυσλειτουργίες που επηρέαζαν τις επενδύσεις και την αποτελεσματική κατανομή των πόρων. Η βελτίωση στη φορολογική διοίκηση, η απλούστευση της αδειοδότησης επιχειρήσεων, οι αλλαγές στο πλαίσιο αφερεγγυότητας και στις δικαστικές διαδικασίες, η διαχείριση γης και ο χωροταξικός σχεδιασμός, καθώς και οι παρεμβάσεις στη φορολογία της εργασίας και στις δεξιότητες, έχουν δημιουργήσει ένα ευνοϊκότερο περιβάλλον για τις ιδιωτικές επενδύσεις.
Ταυτόχρονα, περισσότερες επιχειρήσεις εντάσσονται στην επίσημη οικονομία, εξέλιξη που έχει συνδυαστεί με αύξηση της απασχόλησης και των εξαγωγών, αλλά και με ισχυρότερους ισολογισμούς στον ιδιωτικό τομέα. Η Moody’s αναγνωρίζει ότι τα αποτελέσματα των μεταρρυθμίσεων δεν είναι ομοιόμορφα και ότι σε αρκετούς τομείς η πρόοδος παραμένει περιορισμένη. Ωστόσο, το εύρος των θετικών ενδείξεων αυξάνει την πιθανότητα το συνολικό αποτέλεσμα να έχει ουσιαστική επίδραση στο πιστωτικό προφίλ της Ελλάδας.
Σύμφωνα με τον οίκο, το αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας μετατοπίζεται σταδιακά προς τις επενδύσεις, με μεγαλύτερη συμβολή στην παραγωγικότητα. Η άνοδος των επενδύσεων δεν αποτελεί απλώς αποτέλεσμα μιας προσωρινής ώθησης από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Οι ιδιωτικές επενδύσεις αντιστοιχούν σχεδόν στα δύο τρίτα της αύξησης κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες του λόγου επενδύσεων προς ΑΕΠ από το 2020.
Η Moody’s εκτιμά, επομένως, ότι οι επιχορηγήσεις, τα επιδοτούμενα δάνεια και οι συμπληρωματικές δημόσιες υποδομές του RRF έχουν περισσότερο ενισχύσει μια ήδη υπαρκτή επενδυτική ανάκαμψη παρά την έχουν δημιουργήσει από μηδενική βάση.
Παράλληλα, αλλάζει σταδιακά και η σύνθεση των άμεσων ξένων επενδύσεων, με μικρότερη συγκέντρωση στον κλάδο των ακινήτων. Τον Σεπτέμβριο του 2026 η κυβέρνηση ανακοίνωσε αλλαγές στους κανόνες αποσβέσεων της φορολογικής νομοθεσίας, προσφέροντας επιπλέον κίνητρα στις επιχειρήσεις για την ενίσχυση του κεφαλαιακού αποθέματος της χώρας.
Εφόσον η αύξηση των επενδύσεων συνεχιστεί και μετά την ολοκλήρωση των εκταμιεύσεων του RRF, η Moody’s θα θεωρούσε αυτό ένδειξη ότι η δημόσια στήριξη έχει λειτουργήσει ως καταλύτης για παραγωγικές επενδύσεις και όχι απλώς ως μέσο μεταφοράς τους χρονικά.
Μεγαλύτερες επιχειρήσεις, περισσότερη παραγωγικότητα
Η δομή του ελληνικού επιχειρηματικού τομέα εμφανίζεται επίσης περισσότερο υποστηρικτική για την παραγωγικότητα και τις εξαγωγές, αν και εξακολουθεί να βρίσκεται σε μέτρια επίπεδα σε σύγκριση με άλλες οικονομίες της Ευρωζώνης.
Η μεταβολή αποτυπώνεται στην αυξανόμενη συμμετοχή δραστηριοτήτων έντασης γνώσης. Παράλληλα, το ποσοστό των μεγαλύτερων επιχειρήσεων, με τουλάχιστον 50 εργαζομένους, στη συνολική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία αυξήθηκε περίπου στο 60% το 2024 από 45% το 2009. Η εξέλιξη αυτή συνοδεύτηκε από ενίσχυση της μεταποίησης υψηλής τεχνολογίας, αλλά και των εξαγωγών χρηματοοικονομικών και επαγγελματικών υπηρεσιών.
Οι μεγαλύτερες και περισσότερο ενταγμένες στην επίσημη οικονομία επιχειρήσεις έχουν, σύμφωνα με τη Moody’s, μεγαλύτερη δυνατότητα να επενδύουν σε τεχνολογία και ανθρώπινο δυναμικό, να δραστηριοποιούνται στις διεθνείς αγορές, να αξιοποιούν διαφορετικές πηγές χρηματοδότησης και να απορροφούν το κόστος των κανονιστικών απαιτήσεων.
Η μετάβαση αυτή δεν έχει ολοκληρωθεί, ωστόσο η Moody’s εκτιμά ότι η σωρευτική επίδρασή της αυξάνει την πιθανότητα η δυνητική ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, την οποία τοποθετεί περίπου στο 1,5%, καθώς και η δημοσιονομική ανθεκτικότητα να ξεπεράσουν τις σημερινές προβλέψεις.
Το χρέος συνεχίζει την καθοδική πορεία
Η βασική πορεία του ελληνικού δημόσιου χρέους παραμένει σε γενικές γραμμές ευθυγραμμισμένη με τις εκτιμήσεις της Moody’s από την προηγούμενη αναβάθμιση του Μαρτίου 2025. Η ονομαστική ανάπτυξη, τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και η αξιοποίηση των ταμειακών διαθεσίμων για την αποπληρωμή χρέους έχουν οδηγήσει τον δείκτη σε ταχεία αποκλιμάκωση.
Το χρέος υποχώρησε στο 146,1% του ΑΕΠ το 2025, από 154,2% το 2024 και από το ιστορικό υψηλό του 209,4% το 2020. Η Moody’s αναμένει περαιτέρω μείωση, στο 120% του ΑΕΠ έως το 2030.
Η αποκλιμάκωση στηρίζεται σε πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 2,5%-3% του ΑΕΠ, τα οποία, σύμφωνα με τον οίκο, εδράζονται πλέον σε περισσότερο ανθεκτικούς δημοσιονομικούς και θεσμικούς μηχανισμούς.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει η Moody’s στην ψηφιοποίηση των συναλλαγών και της απασχόλησης, η οποία περιορίζει τις δυνατότητες απόκρυψης εισοδημάτων σε κλάδους που παραδοσιακά ήταν δύσκολο να φορολογηθούν. Το εκτιμώμενο φορολογικό κενό στον ΦΠΑ περιορίστηκε περίπου στο 9% το 2024 από 24% το 2019, επίπεδο πλέον κοντά στον μέσο όρο της ΕΕ, που διαμορφώθηκε στο 9,5% το 2023.
Μια διευρυμένη και αποτελεσματικότερα διαχειριζόμενη φορολογική βάση δημιουργεί, κατά τη Moody’s, μεγαλύτερο περιθώριο για χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές και στοχευμένες δαπάνες, χωρίς να υπονομεύονται τα πρωτογενή πλεονάσματα που απαιτούνται για τη διατηρήσιμη μείωση του χρέους.
Πρόωρη αποπληρωμή €13 δισ. έως το τέλος του 2026
Η ισχυρή δημοσιονομική επίδοση επέτρεψε στην Ελλάδα να επιταχύνει την αποπληρωμή του επίσημου χρέους της περιόδου της κρίσης. Στα τέλη του 2025 η κυβέρνηση προχώρησε σε πρόωρη αποπληρωμή 5,3 δισ. ευρώ, ενώ σχεδιάζει να εξοφλήσει πρόωρα ακόμη 13 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 5% του ΑΕΠ, έως το τέλος του 2026.
Η κίνηση αυτή περιορίζει τόσο το ακαθάριστο δημόσιο χρέος όσο και τις μελλοντικές ανάγκες αποπληρωμής και, σύμφωνα με τη Moody’s, αποτελεί ένδειξη της διαρκούς δέσμευσης για μείωση του χρέους. Παράλληλα, ενισχύει την εκτίμηση ότι υπάρχει βαθύτερη βελτίωση στους δημοσιονομικούς θεσμούς και στην ανθεκτικότητα του πιστωτικού προφίλ της χώρας.
Γιατί παραμένει το Baa3
Η Moody’s στηρίζει την αξιολόγηση Baa3 στο ισχυρό ιστορικό μεταρρυθμίσεων, στη δυναμική της ανάπτυξης και στην ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους. Ωστόσο, εξακολουθεί να βλέπει σημαντικές διαρθρωτικές αδυναμίες.
Η οικονομική ισχύς της Ελλάδας περιορίζεται από τη βαθιά αρνητική καθαρή διεθνή επενδυτική θέση και τις μακροπρόθεσμες δημογραφικές πιέσεις, οι οποίες αναμένεται να περιορίσουν την προσφορά εργασίας και τη δυνητική ανάπτυξη. Παράλληλα, αν και οι τράπεζες έχουν πλέον απαλλαγεί σε μεγάλο βαθμό από το βάρος των μη εξυπηρετούμενων δανείων, σημαντικό μέρος του προβληματικού χρέους παραμένει στην ευρύτερη οικονομία.
Η Moody’s σημειώνει ότι, παρά τη βελτίωση των ισολογισμών του ιδιωτικού τομέα, το συσσωρευμένο προβληματικό χρέος σε ορισμένα τμήματα της οικονομίας εξακολουθεί να λειτουργεί ως τροχοπέδη για την αναπτυξιακή δυναμική.
Σε δημοσιονομικό επίπεδο, η Ελλάδα θα εξακολουθήσει να διαθέτει ένα από τα υψηλότερα επίπεδα χρέους μεταξύ των χωρών που αξιολογεί η Moody’s μέχρι το τέλος της δεκαετίας, παρά την πρόωρη αποπληρωμή των υποχρεώσεων της κρίσης.
Ωστόσο, η δομή του ελληνικού χρέους λειτουργεί ως σημαντικό «μαξιλάρι» απέναντι στις αυξήσεις των διεθνών επιτοκίων. Η πολύ μεγάλη μέση διάρκεια και το γεγονός ότι περίπου 70% του χρέους βρίσκεται σε ευνοϊκούς όρους σημαίνουν ότι οι μεταβολές των αποδόσεων των αγορών μεταφέρονται αργά στο κόστος εξυπηρέτησης, ενώ οι ετήσιες ανάγκες αναχρηματοδότησης παραμένουν περιορισμένες σε σχέση με το συνολικό μέγεθος του χρέους.
Οι κίνδυνοι ESG
Στο περιβαλλοντικό σκέλος, η Moody’s αποδίδει στην Ελλάδα βαθμολογία E-3, λόγω της σημαντικής έκθεσης σε φυσικούς κλιματικούς κινδύνους. Πυρκαγιές, ακραίες θερμοκρασίες και υδατική καταπόνηση αποτελούν βασικές απειλές, οι οποίες, εάν αυξηθούν σε συχνότητα και ένταση, θα μπορούσαν να πλήξουν την οικονομία και να επιβαρύνουν τα δημόσια οικονομικά μέσω χαμηλότερων εσόδων και υψηλότερων δαπανών. Ως αντιστάθμισμα λειτουργεί η σημαντική οικονομική στήριξη της ΕΕ για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και την πράσινη μετάβαση.
Στο κοινωνικό σκέλος, η βαθμολογία S-4 αντανακλά κυρίως τις δυσμενείς δημογραφικές τάσεις, οι οποίες περιορίζουν τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή δυναμική. Οι μεταρρυθμίσεις στο ασφαλιστικό σύστημα έχουν περιορίσει μέρος των δημοσιονομικών επιπτώσεων, ενώ τα υψηλά ποσοστά ανεργίας, ιδιαίτερα στους νέους, εξακολουθούν να αποτελούν πρόκληση.
Στον τομέα της διακυβέρνησης, η Ελλάδα λαμβάνει G-2, με τη Moody’s να εκτιμά ότι οι κίνδυνοι που συνδέονται με τη διακυβέρνηση είναι περιορισμένοι. Ο οίκος καταγράφει βελτίωση στις διεθνείς μετρήσεις διακυβέρνησης, ιδιαίτερα ως προς την ποιότητα των κανονιστικών ρυθμίσεων και το κράτος δικαίου, ενώ επισημαίνει και τη σημαντική ενίσχυση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας.
Τι θα μπορούσε να φέρει αναβάθμιση
Η Moody’s αφήνει ανοιχτό τον δρόμο για αναβάθμιση της αξιολόγησης Baa3, εφόσον υπάρξει ένα αξιόπιστο πολυετές πρόγραμμα διαρθρωτικών οικονομικών και θεσμικών μεταρρυθμίσεων που θα χτίζει πάνω στην πρόοδο της τελευταίας δεκαετίας. Μια τέτοια εξέλιξη θα αύξανε την πιθανότητα διατηρήσιμης ενίσχυσης της μεσοπρόθεσμης αναπτυξιακής δυναμικής πέραν των σημερινών εκτιμήσεων του οίκου.
Η συνέχιση της δημοσιονομικής προσαρμογής και της μείωσης του χρέους θα λειτουργούσε επίσης θετικά, αν και από μόνη της δεν θα ήταν πιθανό να οδηγήσει σε αναβάθμιση.
Αντίθετα, το θετικό outlook θα μπορούσε να επιστρέψει σε σταθερό εάν οι επόμενες κυβερνήσεις δεν συνεχίσουν τις διαρθρωτικές οικονομικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις ή εάν αποδυναμωθεί η δέσμευση για τη διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων και τη μείωση του χρέους.
Η Moody’s θεωρεί επίσης ότι μια περαιτέρω κλιμάκωση των γεωπολιτικών κινδύνων θα μπορούσε να ασκήσει καθοδικές πιέσεις στο πιστωτικό προφίλ της Ελλάδας, αν και ένα τέτοιο σενάριο δεν θεωρείται πιθανό στο άμεσο μέλλον.
Στις 15 Σεπτεμβρίου 2026 συνεδρίασε η επιτροπή αξιολόγησης για την Ελλάδα. Κατά τη συζήτηση διαπιστώθηκε ότι τα βασικά οικονομικά μεγέθη, οι θεσμοί και η διακυβέρνηση, η δημοσιονομική και χρηματοοικονομική ισχύς, καθώς και η έκθεση της χώρας σε κινδύνους γεγονότων δεν έχουν μεταβληθεί ουσιωδώς.
Στα βασικά μεγέθη που παραθέτει η Moody’s περιλαμβάνονται ΑΕΠ ανά κάτοικο 44.981 δολάρια το 2025, αύξηση πραγματικού ΑΕΠ 2,1%, πληθωρισμός 2,9%, δημοσιονομικό ισοζύγιο 1,7% του ΑΕΠ και έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών 5,7% του ΑΕΠ. Η οικονομική ισχύς αξιολογείται με baa1, ενώ η χώρα εξακολουθεί να διαθέτει ιστορικό τουλάχιστον ενός γεγονότος αθέτησης πληρωμών από το 1983.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών