Οι στάσιμες οικονομίες σε συνδυασμό με τα υπέρογκα επίπεδα κρατικού χρέους οδηγούν αναπόφευκτα σε κρίση χρηματοδότησης των κρατών, εκτιμά σε ανάλυση η Gold Switzerland, υπογραμμίζοντας ότι το πρόβλημα θα είναι ιδιαίτερα καταστροφικό στο σύστημα του fiat δολαρίου.
Ωστόσο, δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ. Η Ευρωζώνη και το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκονται αντιμέτωπες με τον ίδιο δομικό κίνδυνο, καθώς η οικονομική ανάπτυξη δεν επαρκεί για να στηρίξει τα τεράστια επίπεδα κρατικού δανεισμού.Όταν το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους αυξάνεται ταχύτερα από την οικονομία και τα φορολογικά έσοδα, το χρέος παύει να είναι διαχειρίσιμο. Τα επιτόκια ανεβαίνουν λόγω αυξημένου κινδύνου, η ανάπτυξη επιβραδύνεται και το κράτος εισέρχεται σε έναν φαύλο κύκλο συνεχούς επιδείνωσης.
Από το ιδιωτικό χρέος στο κρατικό αδιέξοδο
Ιστορικά, οι κρίσεις ξεκινούν από τον ιδιωτικό τομέα. Όταν οι τράπεζες υπερμοχλεύονται, περιορίζουν την πίστωση, προκαλώντας ύφεση και πτωχεύσεις. Σε τέτοιες συνθήκες, τα κεφάλαια κατευθύνονται προς το κρατικό χρέος, το οποίο θεωρείται το «ασφαλές καταφύγιο».
Όμως, όπως επισημαίνει η Gold Switzerland, αυτή η παραδοχή αρχίζει να καταρρέει. Σε πολλές ανεπτυγμένες οικονομίες, το κρατικό χρέος δεν θεωρείται πλέον αυτονόητα ασφαλές. Οι προοπτικές ανάπτυξης είναι αδύναμες, τα δημοσιονομικά ελλείμματα μόνιμα και τα επίπεδα φορολόγησης ήδη εξαιρετικά υψηλά.
Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι απλώς το ΑΕΠ, αλλά αν τα φορολογικά έσοδα αυξάνονται ταχύτερα από το συνολικό χρέος και τους τόκους του. Στην Ευρώπη και στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι φόροι έχουν φτάσει σε επίπεδα που ενεργοποιούν την καμπύλη Laffer, οδηγώντας τελικά σε χαμηλότερα έσοδα. Στις ΗΠΑ, το ίδιο αποτέλεσμα προκύπτει μέσω της οικονομικής στασιμότητας.
Γιατί το χρέος μειώθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και γιατί αυτό δεν επαναλαμβάνεται
Η σχετική εφησυχασμένη στάση απέναντι στο χρέος βασίζεται στο επιχείρημα ότι και μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο τα υψηλά επίπεδα χρέους μειώθηκαν δραστικά. Στις ΗΠΑ, το χρέος άγγιξε το 120% του ΑΕΠ το 1946 και υποχώρησε στο 35% το 1971.
Όμως, αυτό δεν οφειλόταν στη λεγόμενη «χρηματοοικονομική καταστολή». Οφειλόταν στο γεγονός ότι το ΑΕΠ και τα φορολογικά έσοδα αυξήθηκαν πολλαπλάσια σε σχέση με το χρέος. Επιπλέον, το σύστημα Bretton Woods και η σύνδεση του δολαρίου με τον χρυσό επέβαλλαν αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία.
Σήμερα, η εικόνα είναι εκ διαμέτρου αντίθετη: το χρέος αυξάνεται πολύ ταχύτερα από την οικονομία, ενώ τα έσοδα αδυνατούν να το ακολουθήσουν.
Η άνοδος των επιτοκίων ενεργοποιεί την παγίδα χρέους
Το δεύτερο και πιο επικίνδυνο στοιχείο της παγίδας χρέους είναι η άνοδος των επιτοκίων. Για χρόνια, η Fed κατάφερε να καταστείλει το κόστος δανεισμού, παρατείνοντας τεχνητά τη βιωσιμότητα του αμερικανικού χρέους. Παράλληλα, η ζήτηση από ξένες κεντρικές τράπεζες στήριζε την αγορά αμερικανικών ομολόγων.
Αυτό αλλάζει. Τα υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα, ο επίμονος πληθωρισμός και οι γεωπολιτικές εξελίξεις ωθούν πολλές χώρες –ιδίως των BRICS– να μειώνουν την έκθεσή τους στο δολάριο. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι αγορές αρχίζουν να επιβάλλουν όρους χρηματοδότησης στο αμερικανικό Δημόσιο.
Η στροφή προς βραχυπρόθεσμο δανεισμό και η αλλαγή της διάρθρωσης του χρέους των 38,6 τρισ. δολαρίων αποτελούν σαφή ένδειξη αυξανόμενου κινδύνου.

Η έκρηξη της πιστωτικής φούσκας και το μήνυμα του χρυσού
Για κάθε χρέος υπάρχει αντίστοιχη πίστωση. Τα τελευταία χρόνια, μεγάλο μέρος αυτής της πίστωσης κατευθύνθηκε στις αγορές μετοχών. Όμως, όσο αυξάνεται το κόστος χρήματος, η πιστωτική φούσκα γίνεται μη βιώσιμη. Η απόκλιση μεταξύ αποδόσεων ομολόγων και αποτιμήσεων μετοχών έχει φτάσει σε ιστορικά ακραία επίπεδα.
Η διόρθωση, σύμφωνα με τη Gold Switzerland, δεν μπορεί να είναι ήπια. Προϋποθέτει σοβαρή κατάρρευση των αγορών, πιθανώς μεγαλύτερη από οτιδήποτε έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα.
Σε αυτό το περιβάλλον, η άνοδος του χρυσού σε δολάρια δεν είναι τυχαία. Αποτελεί ένδειξη απώλειας εμπιστοσύνης στο κρατικό χρέος και στο ίδιο το σύστημα των fiat νομισμάτων. Η κρίση θα προηγηθεί και, μόνο αν υπάρξει τύχη, η λύση θα ακολουθήσει – επιβαλλόμενη όχι από κυβερνήσεις, αλλά από τις ίδιες τις αγορές.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών