Μήνυμα BIS στα «γεράκια» της ΕΚΤ… Αποτελεσματικά τα έκτακτα μέτρα νομισματικής πολιτικής

Μήνυμα BIS στα «γεράκια» της ΕΚΤ… Αποτελεσματικά τα έκτακτα μέτρα νομισματικής πολιτικής
Η χρήση των UMPT από τις κεντρικές τράπεζες θα ήταν πιο αποτελεσματικές εάν οι άλλοι φορείς πολιτικής είναι διατεθειμένοι να αντιμετωπίσουν εγκαίρως τις οικονομικές αδυναμίες που προκύπτουν
Το γενικό μήνυμα είναι ότι τα μη συμβατικά εργαλεία νομισματικής πολιτικής (UMPT) βοήθησαν τις κεντρικές τράπεζες που τα ανέπτυξαν να αντιμετωπίσουν τις συνθήκες που προέκυψαν από την κρίση και τις επακόλουθες οικονομικές αναταραχές και ότι, παρά τις προκλήσεις που παρουσιάζουν αυτά τα μέσα, αποτελούν πολύτιμες προσθήκες στην εργαλειοθήκη των κεντρικών τραπεζών.
Αυτό είναι το συμπέρασμα από την τελευταία ανάλυση της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS), η οποία εξέτασε τα νέα μέσα πολιτικής που εισήγαγαν οι κεντρικές τράπεζες την τελευταία δεκαετία.
Όπως αναφέρει η BIS, μετά από μια δεκαετία εμπειρίας με τα UMPT και με πολλά από αυτά τα εργαλεία να εξακολουθούν να υπάρχουν, η έκθεση συνοψίζει την κοινή αντίληψη των κεντρικών τραπεζών σχετικά με τη χρήση, την αποτελεσματικότητά τους και τις ακούσιες παρενέργειες.
Η χρήση των UMPT εξελίχθηκε σταδιακά και με κάποιο βαθμό πειραματισμού, επιδιώκοντας ευρέως δύο κύριους στόχους:
(i) την αντιμετώπιση των διαταραχών στην αλυσίδα μεταφοράς της νομισματικής πολιτικής (DTC events), και
(ii) την παροχή πρόσθετων νομισματικών κινήτρων από τη στιγμή που το κύριο συμβατικό μέσο (το επιτόκιο της πολιτικής) περιορίστηκε από το πραγματικό κατώτερο όριο (ELB).
Η αξιολόγηση των κεντρικών τραπεζών είναι ότι οι UMPT ήταν αποτελεσματικές όσον αφορά και τους δύο αυτούς στόχους, αλλά ότι έχουν επίσης τα όριά τους.
Η αποτελεσματικότητά τους ενισχύεται σημαντικά όταν αναπτύσσεται στο πλαίσιο μιας στρατηγικής που περιλαμβάνει και άλλους τύπους δημόσιας πολιτικής, εκτός από τη νομισματική πολιτική, προκειμένου να μετριάσει τις παρενέργειές τους και να ενισχύσει την αποτελεσματικότητά τους.
Η έκθεση επικεντρώνεται σε τέσσερα σύνολα εργαλείων: τις πολιτικές αρνητικών επιτοκίων (NIRP), τις νέες δανειοδοτικές πράξεις των κεντρικών τραπεζών (LO), τα προγράμματα αγοράς ιδίων κεφαλαίων (APP) και τις κατευθυντήριες γραμμές (FG).
Το κύριο μήνυμα από αυτή τη σύγκριση είναι ότι πολλά από τα εργαλεία δεν ήταν, από ορισμένες απόψεις, ουσιαστικά διαφορετικά από τα εργαλεία που είχαν χρησιμοποιήσει οι κεντρικές τράπεζες στο παρελθόν.
Αυτό που καθόριζε αυτή την περίοδο ήταν η ευρεία χρήση αυτών των εργαλείων και η κλίμακα της ανάπτυξής τους, η οποία σηματοδότησε μια σημαντική απόκλιση από τη συμβατική πολιτική όπως έγινε αντιληπτή πριν από την κρίση.
Συνολικά, το κύριο μήνυμα είναι ότι τα UMPT παρείχαν στους φορείς χάραξης πολιτικής πρόσθετο πολιτικό χώρο και ευελιξία, αντιμετωπίζοντας αποτελεσματικά τις πιο ολέθριες συνέπειες της κρίσης και βοηθώντας τις κεντρικές τράπεζες να επιδιώξουν την επίτευξη των εντολών τους όταν η συμβατική πολιτική αδυνατούσε.
Η θετική αξιολόγηση από τις κεντρικές τράπεζες οφείλεται ιδιαίτερα στην ανταπόκριση των οικονομικών συνθηκών (π.χ. αποδόσεις, δομή χρόνου, πιστωτικές ποσότητες κ.λπ.) στην UMP.
Αυτή η αντίδραση πρώτα σταθεροποιήθηκε και στη συνέχεια τόνωσε την οικονομία, αν και άνισα και με κάποια καθυστέρηση.
Οι κίνδυνοι αποπληθωρισμού αποφεύχθηκαν, καθώς οι προσδοκίες του κοινού για τον πληθωρισμό δεν έγιναν αρνητικές, αλλά ο πραγματικός πληθωρισμός ανταποκρίθηκε με αργούς ρυθμούς υπονομεύοντας τους στόχους της κεντρικής τράπεζας.
Η αξιολόγηση της εμπειρίας με μεμονωμένα εργαλεία προσφέρει μια πιο λεπτομερή εικόνα:
• Πολιτικές αρνητικών επιτοκίων: Καθώς η οικονομία επιδεινώθηκε, ορισμένες κεντρικές τράπεζες αποφάσισαν να θέσουν αρνητικά τα επιτόκια πολιτικής, μερικά από τα οποία οφείλονται στην ανάγκη να αποφευχθεί η αποπληθωριστική ανατίμηση του νομίσματος.
Διαπίστωσαν ότι, συνολικά, η στρατηγική αυτή ήταν αποτελεσματική όσον αφορά τα ELB: οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις προσαρμόστηκαν προς τα κάτω σύμφωνα με τις προσδοκίες των μελλοντικών βραχυπρόθεσμων επιτοκίων, παρέχοντας έτσι το επιθυμητό επεκτατικό κίνητρο.
Παρόλο που εντοπίστηκαν παρενέργειες όπως η συμπίεση των περιθωρίων των τραπεζικών εσόδων, δεν προέκυψε μέχρι στιγμής σοβαρό πρόβλημα για την τραπεζική σταθερότητα λόγω αντισταθμίσεων από άλλες πηγές εσόδων και την ενδεχόμενη ανάκτηση αξιών τραπεζικού χαρτοφυλακίου.
Έτσι, οι πιθανές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις μιας παρατεταμένης περιόδου αρνητικών επιτοκίων δεν μπορούν να εκτιμηθούν πλήρως βάσει της τρέχουσας εμπειρίας.
• Δανειοδοτικές πράξεις: Οι κεντρικές τράπεζες επέκτειναν τις διευκολύνσεις ρευστότητας για να αντιμετωπίσουν τα πρώτα στάδια της κρίσης.
Η άφθονη ρευστότητα στους χρηματοπιστωτικούς διαμεσολαβητές ήταν κρίσιμη για την παράκαμψη των απομειώσεων στις διατραπεζικές αγορές και των προβλημάτων που σχετίζονται με τα ELB.
Οι παρεμβάσεις περιλάμβαναν την παράταση της διάρκειας των τυπικών δανειοδοτικών πράξεων, την επέκταση του συνόλου των αποδεκτών ασφαλειών και του συνόλου των αντισυμβαλλομένων, την αλλαγή των όρων δανεισμού (π.χ. πλήρης κατανομή με σταθερό επιτόκιο) και την επιβολή ρητών όρων στα δάνεια με εξασφάλιση.
Οι LO στήριξαν τις πιστωτικές ροές προς τον ιδιωτικό τομέα και συνέβαλαν στη σταθεροποίηση των προσδοκιών της αγοράς για τα επιτόκια, αλλά μπορεί να μην είχαν ανοσία σε παρενέργειες, όπως κάποια αναποτελεσματική κατανομή πιστώσεων και εξασθένιση του κινήτρου του ιδιωτικού τομέα να μειώσει την υπερβολική μόχλευση.
• Προγράμματα αγοράς περιουσιακών στοιχείων: Ο πλούτος των προγραμμάτων LO ταιριάζει με την ποικιλία των APPs για την αντιμετώπιση τόσο των DTC όσο και των προβλημάτων ELB.
Αυτά τα προγράμματα συνέβαλαν σε μεγάλες αυξήσεις των ισολογισμών των κεντρικών τραπεζών και αποσκοπούσαν κυρίως στη μείωση των μακροπρόθεσμων αποδόσεων και, ως εκ τούτου, στη διευκόλυνση των οικονομικών συνθηκών.
Σε ορισμένες περιπτώσεις (που αφορούσαν κυρίως την αγορά ιδιωτικών περιουσιακών στοιχείων), υποστήριζαν αποτιμήσεις περιουσιακών στοιχείων που επηρεάστηκαν από τις πωλήσεις ή παρείχαν πρόσθετους πόρους στους τελικούς δανειολήπτες με την παροχή κινήτρων για τιτλοποίηση δανείων.
Συνολικά, τα APPs αποδείχθηκαν πολύ αποτελεσματικά εργαλεία, παρόλο που οι επιδόσεις τους δεν ήταν ομοιόμορφες, με αποτέλεσμα οι κεντρικές τράπεζες να προσαρμόσουν τις δραστηριότητές τους ή να τις συμπληρώσουν με άλλες, κατά καιρούς.
Οι ανησυχίες σχετικά με τον κίνδυνο αποδυνάμωσης της ποιότητας των ισολογισμών των κεντρικών τραπεζών, η υπερβολική καταστολή των ασφαλίστρων στις αποτιμήσεις των περιουσιακών στοιχείων, οι επιπτώσεις προσωρινής ανεπάρκειας στις αγορές repos, οι επιδράσεις με τη μορφή αύξησης των τιμών των βασικών εμπορευμάτων και η μόχλευση του ιδιωτικού τομέα, δεν αναιρεί τη θετική συμβολή των στην αντιμετώπιση της αδυναμίας της συνολικής ζήτησης.
• Προσανατολισμένη καθοδήγηση: Σε μια περίοδο αβεβαιότητας σχετικά με τις οικονομικές προοπτικές και την ικανότητα των κεντρικών τραπεζών να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις - ειδικά όταν τα επιτόκια έγιναν αρνητικά - τα FG έπαιξαν έναν σημαντικό ρόλο.
Το FG χρησίμευσε για να αποσαφηνίσει τις προθέσεις των κεντρικών τραπεζών όσον αφορά τις μελλοντικές ρυθμίσεις του επιτοκίου, ενώ χρησίμευσε ως το συνδετικό υλικό που ενώνει τα διαφορετικά εργαλεία.
Και η BIS καταλήγει, η χρήση των UMPT από τις κεντρικές τράπεζες θα ήταν πιο αποτελεσματικές εάν οι άλλοι φορείς πολιτικής είναι διατεθειμένοι να αντιμετωπίσουν εγκαίρως τις οικονομικές αδυναμίες που προκύπτουν, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο να χρειαστούν τα UMPT.
Ομοίως, η δράση άλλων οργανισμών πολιτικής, παράλληλα με την κεντρική τράπεζα, για την αντιμετώπιση μεγάλων συστημικών κρίσεων μετά την υλοποίησή τους, θα αποφύγει την υπερβολική εξάρτηση από τις UMPT και θα βοηθήσει τις κεντρικές τράπεζες να συνεχίσουν τις αντίστοιχες εντολές τους.

www.bankingnews.gr

bankingnews.gr

BREAKING NEWS