Το διαρκές αποτύπωμα μιας χρηματοπιστωτικής κρίσης τριών δεκαετιών αναδεικνύεται στο βασικότερο εμπόδιο για την πλήρη διεθνή αναγνώριση μιας από τις ισχυρότερες οικονομίες του πλανήτη ως «ανεπτυγμένης αγοράς», παρά το γεγονός ότι καταγράφει ένα από τα μεγαλύτερα χρηματιστηριακά ράλι παγκοσμίως. Η αυστηρή στάση των διεθνών οίκων αξιολόγησης φέρνει στην επιφάνεια μια βαθιά δομική αντίφαση: το πώς οι αμυντικοί μηχανισμοί που υιοθέτησε ένα κράτος για να προστατευτεί από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) στο παρελθόν, έρχονται σήμερα σε ευθεία σύγκρουση με τις απαιτήσεις των σύγχρονων ξένων κεφαλαίων.
Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται η Νότια Κορέα, η οποία βλέπει τον κύριο χρηματιστηριακό της δείκτη να τριπλασιάζει την αξία του από τις αρχές του 2025, ωθούμενος από την παγκόσμια επενδυτική έκρηξη γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) και τους ημιαγωγούς. Ωστόσο, ο MSCI αρνήθηκε πρόσφατα να αναβαθμίσει τη χώρα, διατηρώντας την στην κατηγορία των αναδυόμενων αγορών.
Η… ετυμηγορία του MSCI
Τον Ιούνιο του 2026, ο MSCI διατήρησε την ταξινόμηση της χώρας ως αναδυόμενης αγοράς, επικαλούμενος εμπόδια για τους ξένους επενδυτές, και ιδιαίτερα την απουσία μιας πλήρως μετατρέψιμης offshore αγοράς για το γουόν (won).
«Η κυβέρνηση εξακολουθεί να στοιχειώνεται από το "τραύμα του ΔΝΤ" και φοβάται ότι η ξένη επιρροή στην αγορά συναλλάγματος θα γίνει μεγαλύτερη εάν επιτραπεί η offshore διαπραγμάτευση του κορεατικού γουόν», δήλωσε ο Hwang Seiwoon, ερευνητής στο Korea Capital Market Institute.
Κατά τη διάρκεια της ασιατικής χρηματοπιστωτικής κρίσης του 1997, το γουόν έχασε περίπου το μισό της αξίας του μέσα σε δύο μήνες, ενώ τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας μειώθηκαν σε ένα χαμηλό επίπεδο που ισοδυναμούσε με εισαγωγές μόλις τεσσάρων ή πέντε ημερών.
Η αναταραχή έφερε τη Νότια Κορέα στα πρόθυρα της χρεοκοπίας, αυξάνοντας το βραχυπρόθεσμο χρέος και πυροδοτώντας ένα κύμα εταιρικών πτωχεύσεων. Η Σεούλ αναγκάστηκε να ζητήσει πακέτο διάσωσης από το ΔΝΤ.
Η κρίση άφησε βαθιά τραύματα γενεών στην οικονομία της Νότιας Κορέας και ώθησε την κυβέρνηση να διατηρήσει αυστηρό έλεγχο στην αγορά συναλλάγματος. Περιόρισε το ωράριο συναλλαγών, κράτησε την εκκαθάριση (settlement) εντός της χώρας (onshore) και αναδόμησε τα συναλλαγματικά της αποθέματα, καθιστώντας τα από τα μεγαλύτερα στον κόσμο.
Η… άρνηση για το άνοιγμα της αγοράς συναλλάγματος
Ο πρόεδρος της Νότιας Κορέας, Lee Jae Myung, έχει θέσει την εξασφάλιση της αναβάθμισης από την MSCI ως βασικό στόχο. Η κυβέρνησή του έχει ενισχύσει τα δικαιώματα των μετόχων μειοψηφίας και έχει διευκολύνει την πρόσβαση των ξένων επενδυτών.
Ωστόσο, οι αξιωματούχοι παραμένουν απρόθυμοι να ανοίξουν πλήρως την αγορά συναλλάγματος, ειδικά με το γουόν να διαπραγματεύεται κοντά στα επίπεδα που είχαν παρατηρηθεί κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008.
Αντίθετα, έχουν εφαρμόσει αποσπασματικές μεταρρυθμίσεις, όπως η έγκριση συλλογικών λογαριασμών (omnibus accounts) για ξένους επενδυτές. Οι λογαριασμοί αυτοί επιτρέπουν στις χρηματιστηριακές εταιρείες να συγκεντρώνουν τις επενδύσεις πολλαπλών πελατών, ώστε η αγορά μετοχών της Νότιας Κορέας να γίνεται ευκολότερη και φθηνότερη. Αυτή την εβδομάδα, η χώρα εισήγαγε την 24ωρη διαπραγμάτευση του γουόν, αλλά μόνο με εγχώρια (onshore) εκκαθάριση.
Η MSCI αναγνώρισε την πρόοδο της Νότιας Κορέας στο άνοιγμα της αγοράς της, αλλά δήλωσε ότι οι κινήσεις αυτές δεν ήταν επαρκείς, επισημαίνοντας την έλλειψη offshore διαπραγμάτευσης του γουόν και τις αδυναμίες στην εκκαθάριση του short selling.
«Οι διεθνείς θεσμικοί επενδυτές θα πρέπει να πειστούν» ότι η 24ωρη εγχώρια διαπραγμάτευση του γουόν μπορεί να παρέχει ρευστότητα και διαφορές τιμής αγοράς-πώλησης (bid-ask spreads) συγκρίσιμες με εκείνες των νομισμάτων άλλων ανεπτυγμένων αγορών, ανέφερε η MSCI.
«Δεν θα είναι εύκολο για την κυβέρνηση να απελευθερώσει πλήρως την αγορά συναλλάγματος, δεδομένων των φόβων της για διαφυγή κεφαλαίων από τη χώρα», δήλωσε ο Jongmin Shim, αναλυτής μετοχών στην CLSA. «Η κυβέρνηση συνεχίζει να ανησυχεί ότι δεν θα μπορεί να ελέγξει την αξία του γουόν» εάν η αγορά ανοίξει πλήρως.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πιστεύουν ότι μια αναβάθμιση από την MSCI θα προσέλκυε πιο σταθερά μακροπρόθεσμα κεφάλαια και θα μειωνε τη μεταβλητότητα της αγοράς. Η BNP Paribas Securities εκτιμά ότι τα παθητικά κεφάλαια (passive funds) που ακολουθούν τους δείκτες MSCI θα μπορούσαν να αποφέρουν εισροές ύψους περίπου 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Άλλοι υποστήριξαν ότι τα οφέλη θα ήταν λιγότερο ξεκάθαρα. Η Νότια Κορέα αντιπροσωπεύει το 24% του δείκτη αναδυόμενων αγορών της MSCI, αλλά θα αποτελούσε μόνο το 3% του δείκτη αναφοράς των ανεπτυγμένων αγορών, σύμφωνα με την NH Investment & Securities. «Είναι πιθανό να υπάρξουν σημαντικές εκροές κεφαλαίων από μετοχές μικρής και μεσαίας κεφαλαιοποίησης που δεν θα πληρούν τις προϋποθέσεις για τον δείκτη των ανεπτυγμένων αγορών, αυξάνοντας τη συγκέντρωση στις μετοχές μεγάλης κεφαλαιοποίησης», έγραψε πρόσφατα σε έκθεσή του ο αναλυτής Kim Kyu-jin.
Συμβολική η αναβάθμιση
Ο Shim της CLSA σημείωσε ότι μια αναβάθμιση θα ήταν σε μεγάλο βαθμό συμβολική, επειδή η Νότια Κορέα θεωρείται ήδη ευρέως ως μια ανεπτυγμένη οικονομία. «Είναι σαν να επιτυγχάνεις ένα ακόμη ορόσημο, αλλά η αγορά τα πηγαίνει καλά ακόμη και στο στρατόπεδο των αναδυόμενων αγορών», είπε.
Η Νότια Κορέα είναι η 10η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο και έχει ήδη ταξινομηθεί ως ανεπτυγμένη αγορά από τους FTSE Russell και S&P Dow Jones. Η MSCI είχε τοποθετήσει τη χώρα στη λίστα παρακολούθησης για το καθεστώς της ανεπτυγμένης αγοράς το 2008, αλλά την αφαίρεσε το 2014 λόγω της περιορισμένης προόδου στην απελευθέρωση του νομίσματος και άλλων ρυθμιστικών ανησυχιών.
Η χρηματιστηριακή αγορά της χώρας έχει επεκταθεί ραγδαία παράλληλα με τους πρωταθλητές της στον τομέα των ημιαγωγών. Η Samsung Electronics και η SK Hynix, οι οποίες έχουν γίνει κεντρικές στην παγκόσμια έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης, βοήθησαν να αυξηθεί η αξία του χρηματιστηρίου της Νότιας Κορέας στα 4,4 τρισεκατομμύρια δολάρια, καθιστώντας το το όγδοο μεγαλύτερο στον κόσμο, μπροστά από τη Γερμανία και τη Γαλλία.
«Αλλά δεν είναι θέμα της απόδοσης της αγοράς, αλλά της πρόσβασης και της επενδυσιμότητάς της», δήλωσε ο Namuh Rhee, πρόεδρος του Korean Corporate Governance Forum.
Ο Rhee παρέμεινε σκεπτικός σχετικά με το αν μια αναβάθμιση θα ερχόταν σύντομα, επικαλούμενος τη ρυθμιστική αβεβαιότητα και τις συνεχείς ανατροπές πολιτικής. Μια απαγόρευση των ανοικτών πωλήσεων που εισήχθη το 2023 άρθηκε μόλις πέρυσι. «Οι επενδυτές παραμένουν επιφυλακτικοί επειδή έχουν δει πάρα πολλές περιπτώσεις στροφών 180 μοιρών και υπαναχωρήσεων στην πολιτική της κορεατικής κυβέρνησης», δήλωσε.
Μεταρρυθμίσεις στην αγορά συναλλάγματος
Μετά την τελευταία απόφαση της MSCI, η κυβέρνηση δεσμεύτηκε να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις στην αγορά συναλλάγματος και στις κεφαλαιαγορές, αλλά δεν παρουσίασε κανένα χρονοδιάγραμμα για την άδεια offshore διαπραγμάτευσης του γουόν.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ελπίζουν ότι το καθεστώς της ανεπτυγμένης αγοράς θα βοηθήσει στην εξάλειψη του «Korea discount» (κορεατικό discount), αναφερόμενοι στη χρόνια υποτίμηση των εταιρειών της Νότιας Κορέας.
Ωστόσο, οι αναλυτές δήλωσαν ότι θα απαιτηθούν ευρύτερες δομικές μεταρρυθμίσεις, καθώς οι περισσότερες εταιρείες εκτός των μεγάλων κατασκευαστών τσιπ παραμένουν υποτιμημένες, παρά το διετές ράλι του Kospi.
«Η ένταξη στο στρατόπεδο των ανεπτυγμένων αγορών δεν επιλύει αυτόματα το "Korea discount"», δήλωσε ο Shim. «Η κυβέρνηση θα πρέπει να πιέσει για πιο τολμηρές μεταρρυθμίσεις, όπως η μείωση των φόρων επί των μερισμάτων και των κληρονομιών, ώστε οι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι (conglomerates) να μπορούν να υιοθετήσουν πολιτικές πιο φιλικές προς τους μετόχους».
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών