Το σοκ του Hormuz ανατρέπει τον ενεργειακό χάρτη - Οι χώρες του Κόλπου αναζητούν επειγόντως νέες οδούς εξαγωγών

Τα κράτη του Περσικού Κόλπου επιταχύνουν τα σχέδιά τους για τη μείωση της εξάρτησής τους από τα Στενά του Hormuz, καθώς ο πρόσφατος πόλεμος με το Ιράν απέδειξε ότι ακόμη και περιορισμένα και χαμηλού κόστους στρατιωτικά μέσα μπορούν να διαταράξουν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Τα Στενά του Hormuz αποτελούν ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία διέλευσης στον κόσμο, καθώς μέσω αυτών μεταφέρεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Για δεκαετίες, οι παραγωγοί του Κόλπου θεωρούσαν ότι μια πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας ήταν εξαιρετικά απίθανη, καθώς θα έπληττε και την ίδια την οικονομία του Ιράν, ενώ θα απαιτούσε σημαντικούς στρατιωτικούς πόρους.
Η πρόσφατη σύγκρουση, όμως, ανέτρεψε αυτή την παραδοχή.

Drones, νάρκες και μικρά σκάφη αποκάλυψαν την ευαλωτότητα της περιοχής

Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, η Τεχεράνη κατάφερε να διαταράξει αποτελεσματικά τη ναυσιπλοΐα στα Στενά, χρησιμοποιώντας σχετικά φθηνά μέσα, όπως μη επανδρωμένα αεροσκάφη, θαλάσσιες νάρκες και μικρά σκάφη.
Η διακοπή εγκλώβισε εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και φορτία LNG, αποκαλύπτοντας την εξάρτηση των οικονομιών του Κόλπου από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.

Η κρίση ανέστειλε 11 εκατ. βαρέλια ημερήσιας παραγωγής

Σύμφωνα με το Reuters, η σύγκρουση ανάγκασε τις χώρες του Κόλπου να διακόψουν παραγωγή περίπου 11 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου ημερησίως, ενώ προκάλεσε σοβαρές διαταραχές στη διύλιση και στις εγκαταστάσεις παραγωγής LNG σε ολόκληρη την περιοχή.
Παρότι η εκεχειρία και οι διαπραγματεύσεις έχουν μειώσει τους άμεσους κινδύνους, κυβερνήσεις και ενεργειακές εταιρείες αντιμετωπίζουν πλέον το ενδεχόμενο νέων διακοπών ως ένα απολύτως ρεαλιστικό σενάριο και όχι ως μια μακρινή πιθανότητα.
Αυτό έχει επιταχύνει τις συζητήσεις για νέους αγωγούς, εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγών, επενδύσεις στο εξωτερικό και στενότερη ενεργειακή συνεργασία μεταξύ των κρατών της περιοχής.

Οι επιπτώσεις ξεπερνούν τα σύνορα του Κόλπου

Μια παρατεταμένη διακοπή της λειτουργίας των Στενών του Hormuz θα απειλούσε τις παγκόσμιες ενεργειακές προμήθειες, θα οδηγούσε σε άνοδο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, θα ενίσχυε τον πληθωρισμό και θα δημιουργούσε αβεβαιότητα για τους μεγάλους εισαγωγείς ενέργειας στην Ασία, την Ευρώπη και άλλες περιοχές.
Για τις οικονομίες του Κόλπου, το ζήτημα είναι ακόμη πιο κρίσιμο, καθώς οι εξαγωγές υδρογονανθράκων αποτελούν τη βασική πηγή δημοσίων εσόδων.
Μια νέα διακοπή θα μπορούσε να πλήξει σοβαρά την ανάπτυξη, τη δημοσιονομική σταθερότητα και την εμπιστοσύνη των επενδυτών.

Κερδισμένοι και χαμένοι της νέας πραγματικότητας

Η Σαουδική Αραβία εισήλθε στην κρίση με σημαντικό πλεονέκτημα χάρη στον αγωγό East-West Pipeline, ο οποίος μεταφέρει αργό πετρέλαιο από τα κοιτάσματα του Περσικού Κόλπου στο λιμάνι Yanbu της Ερυθράς Θάλασσας, παρακάμπτοντας πλήρως τα Στενά του Ορμούζ.
Η υποδομή αυτή επέτρεψε στο βασίλειο να διατηρήσει μεγάλο μέρος των εξαγωγών του και να περιορίσει τις οικονομικές απώλειες, επιβεβαιώνοντας τη στρατηγική αξία των πολυετών επενδύσεων στην ενεργειακή ασφάλεια.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επιταχύνουν τα σχέδιά τους

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ωφελήθηκαν επίσης από τις εναλλακτικές υποδομές που διαθέτουν μέσω του λιμανιού της Fujairah, το οποίο βρίσκεται εκτός των Στενών του Ορμούζ.
Παρότι οι ιρανικές επιθέσεις επηρέασαν τις δραστηριότητές τους, το Άμπου Ντάμπι διατήρησε σημαντικό μέρος των εξαγωγών του και πλέον επιταχύνει τα σχέδια επέκτασης της δυναμικότητας των αγωγών του, ενισχύοντας τη θέση του ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.

Το Ιράκ παραμένει ιδιαίτερα εκτεθειμένο

Το Ιράκ συγκαταλέγεται στις πιο ευάλωτες πετρελαιοπαραγωγές χώρες, καθώς το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών του εξαρτάται από τις νότιες εγκαταστάσεις που συνδέονται με τα Στενά.
Η Βαγδάτη εξετάζει εναλλακτικές διαδρομές μέσω Τουρκίας και Συρίας, όμως οι ανησυχίες για την ασφάλεια, η πολιτική αστάθεια και οι περιορισμένες υποδομές δυσχεραίνουν σημαντικά τις προσπάθειες διαφοροποίησης.

Κατάρ και Κουβέιτ μπροστά σε δύσκολες αποφάσεις

Το Κατάρ και το Κουβέιτ αντιμετωπίζουν ίσως τις μεγαλύτερες στρατηγικές προκλήσεις.
Σε αντίθεση με τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, δεν διαθέτουν άμεσες εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγών. Οποιαδήποτε προσπάθεια παράκαμψης των Στενών του Ορμούζ θα απαιτούσε συνεργασία με γειτονικά κράτη μέσω νέων αγωγών ή εγκαταστάσεων εξαγωγής.
Για το Κατάρ, τον μεγαλύτερο εξαγωγέα LNG στον κόσμο, αυτό ενδέχεται να σημαίνει μεγαλύτερη εξάρτηση από χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ή το Ομάν, δημιουργώντας γεωπολιτικές και εμπορικές εξαρτήσεις που η Ντόχα παραδοσιακά επιδιώκει να αποφεύγει.

Η διεθνής διαφοροποίηση γίνεται νέα στρατηγική

Ένα ακόμη σημαντικό δίδαγμα της κρίσης είναι ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από τις εγχώριες υποδομές.
Οι μεγάλες ενεργειακές εταιρείες του Κόλπου αυξάνουν τις επενδύσεις τους στο εξωτερικό, αποκτώντας πετρελαϊκά κοιτάσματα, έργα LNG, διυλιστήρια, τερματικούς σταθμούς αποθήκευσης και μονάδες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούν πηγές εσόδων εκτός της περιοχής, μειώνοντας την έκθεσή τους σε μελλοντικές γεωπολιτικές κρίσεις και διαχέοντας τον κίνδυνο.
Εταιρείες όπως η QatarEnergy και η Abu Dhabi National Oil Company έχουν ήδη ενισχύσει σημαντικά τη διεθνή τους παρουσία, με την τάση αυτή να αναμένεται να επιταχυνθεί.

www.bankingnews.gr