Οι μεγαλύτερες τράπεζες της Κίνας, οι οποίες μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025 κατείχαν ομόλογα σε δολάρια αξίας περίπου 298 δισ. δολαρίων, κλήθηκαν όχι μόνο να περιορίσουν νέες αγορές, αλλά και να μειώσουν σταδιακά τις υφιστάμενες θέσεις τους
Οι κινεζικές ρυθμιστικές αρχές (η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας και η Εθνική Αρχή Χρηματοοικονομικής Ρύθμισης) τις τελευταίες εβδομάδες απέστειλαν προφορικές συστάσεις στις μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας να περιορίσουν τις επενδύσεις σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα (Treasuries), σύμφωνα με στοιχεία του Bloomberg.
Επισήμως, το βήμα αυτό εξηγείται με «κινδύνους συγκέντρωσης» και «μεταβλητότητα της αγοράς», όμως οι ειδικοί το βλέπουν ως συνέχεια της μακροπρόθεσμης στρατηγικής του Πεκίνου για μείωση της εξάρτησης από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Στο πόσο κρίσιμο είναι αυτό για την αγορά των Treasuries (αμερικανικών ομολόγων) συνολικά και αν μπορεί να προκαλέσει γενικευμένη έξοδο έχει επικεντρωθεί το ενδιαφέρον των επενδυτών.
Το colpo grosso των κινεζικών αρχών
Η σύσταση των κινεζικών αρχών είναι άτυπη, κάτι σύνηθες για τη χρηματοοικονομική ρύθμιση στην Κίνα.
Οι μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας, οι οποίες μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025 κατείχαν ομόλογα σε δολάρια αξίας περίπου 298 δισ. δολαρίων, κλήθηκαν όχι μόνο να περιορίσουν νέες αγορές, αλλά και να μειώσουν σταδιακά τις υφιστάμενες θέσεις τους.
Είναι σημαντικό ότι επισήμως το Πεκίνο δεν συνδέει την απόφαση αυτή με τις εξελίξεις σε γεωπολιτικό επίπεδο.
Το βασικό επιχείρημα αφορά την απρόβλεπτη επίδοση της αμερικανική οικονομίας σε ζητήματα δημοσιονομικής πειθαρχίας εν μέσω σταθερής επιδείνωσης της θέσης της.
Για τον κινεζικό τραπεζικό τομέα, αυτό σημαίνει κίνδυνο απότομων διακυμάνσεων στην αξία των χαρτοφυλακίων, κάτι που παρουσιάζεται ως δικαιολογημένο προληπτικό μέτρο εν μέσω της τρέχουσας αναταραχής στις αγορές.
Διακριτική απεμπλοκή
Η απεξάρτηση της Κίνας από αμερικανικούς τίτλους αποτελεί τάση της τελευταίας δεκαετίας.
Το Πεκίνο, επί μακρόν ο μεγαλύτερος πιστωτής των ΗΠΑ, άρχισε να μειώνει συστηματικά το μερίδιό του ήδη από το 2013.
Έκτοτε, ο όγκος των Treasuries που κατέχει η έχει σχεδόν υποδιπλασιαστεί.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Νοεμβρίου, οι δημόσιες και ιδιωτικές κινεζικές επενδύσεις υποχώρησαν στα 683 δισ. δολάρια, στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2008.
Για σύγκριση: το 2019 η Ιαπωνία πέρασε στην πρώτη θέση ως κάτοχος Treasuries (σήμερα πάνω από 1,1 τρισ. δολάρια), ενώ πέρυσι η Κίνα άφησε να την ξεπεράσει ακόμη και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ωστόσο, ορισμένοι αναλυτές κάνουν λόγο για πιθανή «απόκρυψη» των πραγματικών μεγεθών.
Τα τελευταία χρόνια, οι επενδύσεις του Βελγίου στο αμερικανικό δημόσιο χρέος τετραπλασιάστηκαν, φτάνοντας τα 481 δισ. δολάρια. Δεδομένου ότι στη χώρα εδρεύουν μεγάλα ευρωπαϊκά αποθετήρια τίτλων, είναι πιθανό μέρος των κινεζικών ομολόγων να άλλαξε απλώς διεύθυνση καταχώρισης, ώστε να αποφευχθεί η άμεση παρακολούθηση.
Ευρώπη - Πολλά λόγια και καθόλου πράξεις
Σε αντίθεση με τη συνεπή στάση της Κίνας, η ευρωπαϊκή θέση φαίνεται λιγότερο αποφασιστική.
Πέρυσι, οι Βρυξέλλες και η Φρανκφούρτη απείλησαν επανειλημμένα με μαζικές πωλήσεις αμερικανικών τίτλων.
Αιτίες ήταν τόσο οι εμπορικοί δασμοί του Trump όσο και οι εκκεντρικές προτάσεις του (όπως η αγορά της Γροιλανδίας), τις οποίες Ευρωπαίοι πολιτικοί εξέλαβαν ως αδιαφορία για τα συμφέροντα των συμμάχων.
Ωστόσο, τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι οι απειλές αυτές δεν μεταφράστηκαν σε πράξεις.
Παρά την πολιτική δυσαρέσκεια, τα ευρωπαϊκά κεφάλαια συνεχίζουν να κατευθύνονται προς τις ΗΠΑ. Η αρχή «κατακρίνουμε την ημέρα, αγοράζουμε τη νύχτα» έχει καταστεί ο νέος κανόνας για τους επενδυτές της Γηραιάς Ηπείρου.
Μέχρι τον Νοέμβριο, οι συνολικές ξένες επενδύσεις σε Treasuries είχαν φτάσει στο ιστορικό υψηλό των 9,4 τρισ. δολαρίων, αυξημένες κατά περισσότερο από μισό τρισ. μέσα σε έναν χρόνο.
Ο λόγος για αυτό το παράδοξο είναι απλός: οι υψηλές αποδόσεις.
Αφού η Fed ξεκίνησε κύκλο μείωσης επιτοκίων, τα αμερικανικά ομόλογα άρχισαν να προσφέρουν υψηλότερες αποδόσεις από πολλά ευρωπαϊκά αντίστοιχα.
Επενδυτές στη Σεούλ, το Λονδίνο και το Παρίσι συνεχίζουν να «αγοράζουν στα χαμηλα», μη διαθέτοντας πραγματική εναλλακτική στο μέγεθος και τη ρευστότητα της αμερικανικής αγοράς.
Υπάρχουν πραγματικοί κίνδυνοι για τη δημοσιονομική θέση των ΗΠΑ;
Προς το παρόν, η αποχώρηση κινεζικών τραπεζών από αμερικανικούς τίτλους προκαλεί περισσότερο ανησυχία παρά πανικό.
Ο Δείκτης Μεταβλητότητας των Treasuries (MOVE) βρίσκεται σε χαμηλά πενταετίας, ενώ η ζήτηση στις δημοπρασίες αμερικανικών ομολόγων παραμένει σε ιστορικά υψηλά.
Το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα έχει μέχρι στιγμής απορροφήσει επιτυχώς τις κινεζικές πωλήσεις.
Ωστόσο, η κατάσταση υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο να αλλάξει τα επόμενα δύο με τρία χρόνια για αρκετούς λόγους:
Πρώτον, η ποιότητα του κεφαλαίου. Η κύρια εισροή χρημάτων στις ΗΠΑ προέρχεται σήμερα από «ζεστό χρήμα» – κερδοσκοπικές επενδύσεις χαρτοφυλακίου σε μετοχές και ομόλογα.
Οι άμεσες επενδύσεις στην πραγματική οικονομία – εργοστάσια και επιχειρήσεις – είναι πολύ ασθενέστερες.
Το «ζεστό χρήμα» μπορεί να εξαφανιστεί από την αγορά σε μια στιγμή, με το πρώτο σημάδι κρίσης.
Δεύτερον, η συνεχιζόμενη εξάρτηση από το εξωτερικό.
Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών των ΗΠΑ χρηματοδοτείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από εισροές ξένου κεφαλαίου.
Ο βαθμός αυτής της εξάρτησης δεν ήταν ποτέ τόσο υψηλός.
Αν και άλλοι μεγάλοι παίκτες ακολουθήσουν την πολιτική διαφοροποίησης της Κίνας (για παράδειγμα, αν κλονιστεί πλήρως η εμπιστοσύνη στη Fed), η Ουάσινγκτον θα βρεθεί αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο να μην υπάρχει επαρκής χρηματοδότηση για τις τεράστιες δαπάνες της.
Τρίτον, ο παράγοντας της τεχνητής νοημοσύνης.
Μεγάλο μέρος του ενδιαφέροντος για αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία τροφοδοτείται από μια μορφή «μανίας» γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη – οι επενδύσεις τον τομεα εκπροσωπεύουν το 90% της αυξησης του ΑΕΠ το 2025 και το 40% της κεφαλαιοποίησης στην Wall Street.
Ωστόσο, παραμένει δύσκολο να προβλεφθεί πώς πραγματική θα επηρεάσει η ΑΙ την πραγματική οικονομία και τα εταιρικά έσοδα.
Αν αυτή η «πυρετώδης» κατάσταση υποχωρήσει ή αν οι εταιρείες δεν παρουσιάσουν τα αναμενόμενα κέρδη, οι επενδυτές μπορεί να αποσύρουν μαζικά κεφάλαια.
Τότε, η αποχώρηση ενός τόσο μεγάλου κατόχου όπως η Κίνα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για ένα κύμα φυγής από την αγορά.
Οι κινεζικές ρυθμιστικές αρχές ενεργούν πραγματιστικά: θωρακίζονται απέναντι σε πιθανή καταιγίδα στις ΗΠΑ, ενώ ο καιρός φαίνεται ακόμη αίθριος.
Για την Ουάσινγκτον, η σταδιακή αποχώρηση του Πεκίνου αποτελεί προειδοποιητικό σήμα ότι το καθεστώς «ασφαλούς καταφυγίου» δεν είναι πλέον αυτονόητο.
Ο υπόλοιπος κόσμος συνεχίζει να αγοράζει αμερικανικό χρέος, αλλά η Κίνα χτίζει συστηματικά μια έξοδο κινδύνου από τη ζώνη του δολαρίου — και αυτό από μόνο του αποτελεί καμπανάκι κινδύνου.
Εναλλακτικό σύστημα ανεξάρτητο από τις ΗΠΑ και η αχρήστευση των κυρώσεων
Την ίδια ώρα ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio την προηγουμενη εβδομαδα δήλωσε κάτι που πριν από ένα μικρό χρονικό διάστημα θα φαινόταν αδιανόητο.
Αναφερόμενος στη νέα εμπορική συμφωνία Βραζιλίας–Κίνας, προειδοποίησε: «Δημιουργούν μια δευτερεύουσα οικονομία, εντελώς ανεξάρτητη από τις ΗΠΑ!
Από εδώ και πέρα κάνουν εμπόριο στο δικό τους νόμισμα.
Σε πέντε χρόνια δεν θα χρειάζεται καν να μιλάμε για κυρώσεις, γιατί θα υπάρχουν τόσες χώρες που θα συναλλάσσονται σε νομίσματα εκτός του δολαρίου, ώστε δεν θα έχουμε τη δυνατότητα να τις τιμωρήσουμε με κυρώσεις».
Για δεκαετίες, οι ΗΠΑ χρησιμοποιούσαν το δολάριο όχι μόνο ως νόμισμα αλλά και ως όπλο.
Ο έλεγχος του παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος τους επέτρεψε να επιβάλλουν κυρώσεις σε αντιπάλους, να παγώνουν περιουσιακά στοιχεία και να υπαγορεύουν όρους σε κράτη σε ολόκληρο τον κόσμο.
Ήταν η απόλυτη έκφραση αμερικανικής ισχύος.
Το γεγονός ότι σήμερα κορυφαίοι αξιωματούχοι στην Ουάσινγκτον αναγνωρίζουν δημόσια ότι αυτή η ισχύς διαβρώνεται, δείχνει πως η αλλαγή δεν είναι θεωρητική — είναι ήδη σε εξέλιξη.
Η φράση-κλειδί του Rubio είναι «δευτερεύουσα οικονομική σφαίρα, εντελώς ανεξάρτητη από τις ΗΠΑ». Δεν πρόκειται απλώς για μεμονωμένες διμερείς συναλλαγές σε τοπικά νομίσματα.
Παράλληλο χρηματοπιστωτικό σύστημα
Πρόκειται για τη σταδιακή οικοδόμηση ενός παράλληλου χρηματοπιστωτικού συστήματος που λειτουργεί εκτός της εμβέλειας του δολαρίου.
Η Βραζιλία και η Κίνα πρωτοστατούν σε αυτή τη φάση, αλλά δεν είναι οι μόνες.
Το διευρυνόμενο μπλοκ των BRICS κινείται στην ίδια κατεύθυνση, επιδιώκοντας εμπορικές και χρηματοπιστωτικές δομές που μειώνουν την εξάρτηση από το αμερικανικό νόμισμα.
Για περισσότερα από 50 χρόνια, οι ΗΠΑ απολάμβαναν αυτό που ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Valéry Giscard d’Estaing είχε αποκαλέσει «υπερβολικό προνόμιο» — το δικαίωμα να εκδίδουν το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα.
Αυτό το προνόμιο επέτρεψε στην Ουάσιγκτον να διατηρεί τεράστια εμπορικά ελλείμματα, να χρηματοδοτεί το κράτος με φθηνό χρέος και να εξάγει τον πληθωρισμό της στον υπόλοιπο κόσμο.
Αν όμως η ζήτηση για δολάρια μειωθεί δομικά, οι συνέπειες θα μπορούσαν να σημαίνουν υψηλότερο κόστος δανεισμού, πιέσεις στο βιοτικό επίπεδο και μια επώδυνη προσαρμογή για μια οικονομία που επί δεκαετίες λειτουργούσε με την άνεση του παγκόσμιου νομισματικού κέντρου.
Το ερώτημα είναι τι θα αντικαταστήσει το δολάριο.
Μεταβολή της διεθνούς νομισματικής αρχιτεκτονικής
Ο Rubio μιλά για «δευτερεύουσα οικονομική σφαίρα» — αλλά δευτερεύουσα σε σχέση με ποιο νόμισμα; Το γουάν; Το ευρώ; Ένα μελλοντικό νόμισμα των BRICS; Καθένα από αυτά αντιμετωπίζει σοβαρούς περιορισμούς.
Το γουάν δεν είναι πλήρως ελεύθερα μετατρέψιμο και τελεί υπό αυστηρό κρατικό έλεγχο. Το ευρώ αποτελεί πολιτικό οικοδόμημα με εσωτερικές ανισορροπίες.
Ένα κοινό νόμισμα των BRICS παραμένει θεωρητικό κατασκευασμα και θα απαιτούσε τεράστιο βαθμό συντονισμού.
Ωστόσο, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: η μονοκρατορία του δολαρίου αμφισβητείται στην πράξη, όχι απλώς στη θεωρία.
Όταν ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την αποδυνάμωση του δολαρίου, δεν πρόκειται για περιθωριακή ανάλυση ή υπερβολή.
Είναι παραδοχή από τα ανώτατα επίπεδα της αμερικανικής κυβέρνησης ότι η 50ετής κυριαρχία του δολαρίου ως αδιαμφισβήτητου παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος εισέρχεται σε φάση παρακμής.
Η «δευτερεύουσα οικονομική σφαίρα» που περιγράφει διαμορφώνεται ήδη.
Και όσο περισσότερες χώρες επιλέγουν να συναλλάσσονται εκτός του δολαριακού συστήματος, τόσο περισσότερο μεταβάλλεται η ίδια η αρχιτεκτονική της παγκόσμιας ισχύος.
www.bankingnews.gr
Επισήμως, το βήμα αυτό εξηγείται με «κινδύνους συγκέντρωσης» και «μεταβλητότητα της αγοράς», όμως οι ειδικοί το βλέπουν ως συνέχεια της μακροπρόθεσμης στρατηγικής του Πεκίνου για μείωση της εξάρτησης από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Στο πόσο κρίσιμο είναι αυτό για την αγορά των Treasuries (αμερικανικών ομολόγων) συνολικά και αν μπορεί να προκαλέσει γενικευμένη έξοδο έχει επικεντρωθεί το ενδιαφέρον των επενδυτών.
Το colpo grosso των κινεζικών αρχών
Η σύσταση των κινεζικών αρχών είναι άτυπη, κάτι σύνηθες για τη χρηματοοικονομική ρύθμιση στην Κίνα.
Οι μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας, οι οποίες μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025 κατείχαν ομόλογα σε δολάρια αξίας περίπου 298 δισ. δολαρίων, κλήθηκαν όχι μόνο να περιορίσουν νέες αγορές, αλλά και να μειώσουν σταδιακά τις υφιστάμενες θέσεις τους.
Είναι σημαντικό ότι επισήμως το Πεκίνο δεν συνδέει την απόφαση αυτή με τις εξελίξεις σε γεωπολιτικό επίπεδο.
Το βασικό επιχείρημα αφορά την απρόβλεπτη επίδοση της αμερικανική οικονομίας σε ζητήματα δημοσιονομικής πειθαρχίας εν μέσω σταθερής επιδείνωσης της θέσης της.
Για τον κινεζικό τραπεζικό τομέα, αυτό σημαίνει κίνδυνο απότομων διακυμάνσεων στην αξία των χαρτοφυλακίων, κάτι που παρουσιάζεται ως δικαιολογημένο προληπτικό μέτρο εν μέσω της τρέχουσας αναταραχής στις αγορές.
Διακριτική απεμπλοκή
Η απεξάρτηση της Κίνας από αμερικανικούς τίτλους αποτελεί τάση της τελευταίας δεκαετίας.
Το Πεκίνο, επί μακρόν ο μεγαλύτερος πιστωτής των ΗΠΑ, άρχισε να μειώνει συστηματικά το μερίδιό του ήδη από το 2013.
Έκτοτε, ο όγκος των Treasuries που κατέχει η έχει σχεδόν υποδιπλασιαστεί.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Νοεμβρίου, οι δημόσιες και ιδιωτικές κινεζικές επενδύσεις υποχώρησαν στα 683 δισ. δολάρια, στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2008.
Για σύγκριση: το 2019 η Ιαπωνία πέρασε στην πρώτη θέση ως κάτοχος Treasuries (σήμερα πάνω από 1,1 τρισ. δολάρια), ενώ πέρυσι η Κίνα άφησε να την ξεπεράσει ακόμη και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ωστόσο, ορισμένοι αναλυτές κάνουν λόγο για πιθανή «απόκρυψη» των πραγματικών μεγεθών.
Τα τελευταία χρόνια, οι επενδύσεις του Βελγίου στο αμερικανικό δημόσιο χρέος τετραπλασιάστηκαν, φτάνοντας τα 481 δισ. δολάρια. Δεδομένου ότι στη χώρα εδρεύουν μεγάλα ευρωπαϊκά αποθετήρια τίτλων, είναι πιθανό μέρος των κινεζικών ομολόγων να άλλαξε απλώς διεύθυνση καταχώρισης, ώστε να αποφευχθεί η άμεση παρακολούθηση.
Ευρώπη - Πολλά λόγια και καθόλου πράξεις
Σε αντίθεση με τη συνεπή στάση της Κίνας, η ευρωπαϊκή θέση φαίνεται λιγότερο αποφασιστική.
Πέρυσι, οι Βρυξέλλες και η Φρανκφούρτη απείλησαν επανειλημμένα με μαζικές πωλήσεις αμερικανικών τίτλων.
Αιτίες ήταν τόσο οι εμπορικοί δασμοί του Trump όσο και οι εκκεντρικές προτάσεις του (όπως η αγορά της Γροιλανδίας), τις οποίες Ευρωπαίοι πολιτικοί εξέλαβαν ως αδιαφορία για τα συμφέροντα των συμμάχων.
Ωστόσο, τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι οι απειλές αυτές δεν μεταφράστηκαν σε πράξεις.
Παρά την πολιτική δυσαρέσκεια, τα ευρωπαϊκά κεφάλαια συνεχίζουν να κατευθύνονται προς τις ΗΠΑ. Η αρχή «κατακρίνουμε την ημέρα, αγοράζουμε τη νύχτα» έχει καταστεί ο νέος κανόνας για τους επενδυτές της Γηραιάς Ηπείρου.
Μέχρι τον Νοέμβριο, οι συνολικές ξένες επενδύσεις σε Treasuries είχαν φτάσει στο ιστορικό υψηλό των 9,4 τρισ. δολαρίων, αυξημένες κατά περισσότερο από μισό τρισ. μέσα σε έναν χρόνο.
Ο λόγος για αυτό το παράδοξο είναι απλός: οι υψηλές αποδόσεις.
Αφού η Fed ξεκίνησε κύκλο μείωσης επιτοκίων, τα αμερικανικά ομόλογα άρχισαν να προσφέρουν υψηλότερες αποδόσεις από πολλά ευρωπαϊκά αντίστοιχα.
Επενδυτές στη Σεούλ, το Λονδίνο και το Παρίσι συνεχίζουν να «αγοράζουν στα χαμηλα», μη διαθέτοντας πραγματική εναλλακτική στο μέγεθος και τη ρευστότητα της αμερικανικής αγοράς.
Υπάρχουν πραγματικοί κίνδυνοι για τη δημοσιονομική θέση των ΗΠΑ;
Προς το παρόν, η αποχώρηση κινεζικών τραπεζών από αμερικανικούς τίτλους προκαλεί περισσότερο ανησυχία παρά πανικό.
Ο Δείκτης Μεταβλητότητας των Treasuries (MOVE) βρίσκεται σε χαμηλά πενταετίας, ενώ η ζήτηση στις δημοπρασίες αμερικανικών ομολόγων παραμένει σε ιστορικά υψηλά.
Το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα έχει μέχρι στιγμής απορροφήσει επιτυχώς τις κινεζικές πωλήσεις.
Ωστόσο, η κατάσταση υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο να αλλάξει τα επόμενα δύο με τρία χρόνια για αρκετούς λόγους:
Πρώτον, η ποιότητα του κεφαλαίου. Η κύρια εισροή χρημάτων στις ΗΠΑ προέρχεται σήμερα από «ζεστό χρήμα» – κερδοσκοπικές επενδύσεις χαρτοφυλακίου σε μετοχές και ομόλογα.
Οι άμεσες επενδύσεις στην πραγματική οικονομία – εργοστάσια και επιχειρήσεις – είναι πολύ ασθενέστερες.
Το «ζεστό χρήμα» μπορεί να εξαφανιστεί από την αγορά σε μια στιγμή, με το πρώτο σημάδι κρίσης.
Δεύτερον, η συνεχιζόμενη εξάρτηση από το εξωτερικό.
Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών των ΗΠΑ χρηματοδοτείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από εισροές ξένου κεφαλαίου.
Ο βαθμός αυτής της εξάρτησης δεν ήταν ποτέ τόσο υψηλός.
Αν και άλλοι μεγάλοι παίκτες ακολουθήσουν την πολιτική διαφοροποίησης της Κίνας (για παράδειγμα, αν κλονιστεί πλήρως η εμπιστοσύνη στη Fed), η Ουάσινγκτον θα βρεθεί αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο να μην υπάρχει επαρκής χρηματοδότηση για τις τεράστιες δαπάνες της.
Τρίτον, ο παράγοντας της τεχνητής νοημοσύνης.
Μεγάλο μέρος του ενδιαφέροντος για αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία τροφοδοτείται από μια μορφή «μανίας» γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη – οι επενδύσεις τον τομεα εκπροσωπεύουν το 90% της αυξησης του ΑΕΠ το 2025 και το 40% της κεφαλαιοποίησης στην Wall Street.
Ωστόσο, παραμένει δύσκολο να προβλεφθεί πώς πραγματική θα επηρεάσει η ΑΙ την πραγματική οικονομία και τα εταιρικά έσοδα.
Αν αυτή η «πυρετώδης» κατάσταση υποχωρήσει ή αν οι εταιρείες δεν παρουσιάσουν τα αναμενόμενα κέρδη, οι επενδυτές μπορεί να αποσύρουν μαζικά κεφάλαια.
Τότε, η αποχώρηση ενός τόσο μεγάλου κατόχου όπως η Κίνα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για ένα κύμα φυγής από την αγορά.
Οι κινεζικές ρυθμιστικές αρχές ενεργούν πραγματιστικά: θωρακίζονται απέναντι σε πιθανή καταιγίδα στις ΗΠΑ, ενώ ο καιρός φαίνεται ακόμη αίθριος.
Για την Ουάσινγκτον, η σταδιακή αποχώρηση του Πεκίνου αποτελεί προειδοποιητικό σήμα ότι το καθεστώς «ασφαλούς καταφυγίου» δεν είναι πλέον αυτονόητο.
Ο υπόλοιπος κόσμος συνεχίζει να αγοράζει αμερικανικό χρέος, αλλά η Κίνα χτίζει συστηματικά μια έξοδο κινδύνου από τη ζώνη του δολαρίου — και αυτό από μόνο του αποτελεί καμπανάκι κινδύνου.
Εναλλακτικό σύστημα ανεξάρτητο από τις ΗΠΑ και η αχρήστευση των κυρώσεων
Την ίδια ώρα ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio την προηγουμενη εβδομαδα δήλωσε κάτι που πριν από ένα μικρό χρονικό διάστημα θα φαινόταν αδιανόητο.
Αναφερόμενος στη νέα εμπορική συμφωνία Βραζιλίας–Κίνας, προειδοποίησε: «Δημιουργούν μια δευτερεύουσα οικονομία, εντελώς ανεξάρτητη από τις ΗΠΑ!
Από εδώ και πέρα κάνουν εμπόριο στο δικό τους νόμισμα.
Σε πέντε χρόνια δεν θα χρειάζεται καν να μιλάμε για κυρώσεις, γιατί θα υπάρχουν τόσες χώρες που θα συναλλάσσονται σε νομίσματα εκτός του δολαρίου, ώστε δεν θα έχουμε τη δυνατότητα να τις τιμωρήσουμε με κυρώσεις».
Για δεκαετίες, οι ΗΠΑ χρησιμοποιούσαν το δολάριο όχι μόνο ως νόμισμα αλλά και ως όπλο.
Ο έλεγχος του παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος τους επέτρεψε να επιβάλλουν κυρώσεις σε αντιπάλους, να παγώνουν περιουσιακά στοιχεία και να υπαγορεύουν όρους σε κράτη σε ολόκληρο τον κόσμο.
Ήταν η απόλυτη έκφραση αμερικανικής ισχύος.
Το γεγονός ότι σήμερα κορυφαίοι αξιωματούχοι στην Ουάσινγκτον αναγνωρίζουν δημόσια ότι αυτή η ισχύς διαβρώνεται, δείχνει πως η αλλαγή δεν είναι θεωρητική — είναι ήδη σε εξέλιξη.
Η φράση-κλειδί του Rubio είναι «δευτερεύουσα οικονομική σφαίρα, εντελώς ανεξάρτητη από τις ΗΠΑ». Δεν πρόκειται απλώς για μεμονωμένες διμερείς συναλλαγές σε τοπικά νομίσματα.
Παράλληλο χρηματοπιστωτικό σύστημα
Πρόκειται για τη σταδιακή οικοδόμηση ενός παράλληλου χρηματοπιστωτικού συστήματος που λειτουργεί εκτός της εμβέλειας του δολαρίου.
Η Βραζιλία και η Κίνα πρωτοστατούν σε αυτή τη φάση, αλλά δεν είναι οι μόνες.
Το διευρυνόμενο μπλοκ των BRICS κινείται στην ίδια κατεύθυνση, επιδιώκοντας εμπορικές και χρηματοπιστωτικές δομές που μειώνουν την εξάρτηση από το αμερικανικό νόμισμα.
Για περισσότερα από 50 χρόνια, οι ΗΠΑ απολάμβαναν αυτό που ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Valéry Giscard d’Estaing είχε αποκαλέσει «υπερβολικό προνόμιο» — το δικαίωμα να εκδίδουν το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα.
Αυτό το προνόμιο επέτρεψε στην Ουάσιγκτον να διατηρεί τεράστια εμπορικά ελλείμματα, να χρηματοδοτεί το κράτος με φθηνό χρέος και να εξάγει τον πληθωρισμό της στον υπόλοιπο κόσμο.
Αν όμως η ζήτηση για δολάρια μειωθεί δομικά, οι συνέπειες θα μπορούσαν να σημαίνουν υψηλότερο κόστος δανεισμού, πιέσεις στο βιοτικό επίπεδο και μια επώδυνη προσαρμογή για μια οικονομία που επί δεκαετίες λειτουργούσε με την άνεση του παγκόσμιου νομισματικού κέντρου.
Το ερώτημα είναι τι θα αντικαταστήσει το δολάριο.
Μεταβολή της διεθνούς νομισματικής αρχιτεκτονικής
Ο Rubio μιλά για «δευτερεύουσα οικονομική σφαίρα» — αλλά δευτερεύουσα σε σχέση με ποιο νόμισμα; Το γουάν; Το ευρώ; Ένα μελλοντικό νόμισμα των BRICS; Καθένα από αυτά αντιμετωπίζει σοβαρούς περιορισμούς.
Το γουάν δεν είναι πλήρως ελεύθερα μετατρέψιμο και τελεί υπό αυστηρό κρατικό έλεγχο. Το ευρώ αποτελεί πολιτικό οικοδόμημα με εσωτερικές ανισορροπίες.
Ένα κοινό νόμισμα των BRICS παραμένει θεωρητικό κατασκευασμα και θα απαιτούσε τεράστιο βαθμό συντονισμού.
Ωστόσο, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: η μονοκρατορία του δολαρίου αμφισβητείται στην πράξη, όχι απλώς στη θεωρία.
Όταν ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την αποδυνάμωση του δολαρίου, δεν πρόκειται για περιθωριακή ανάλυση ή υπερβολή.
Είναι παραδοχή από τα ανώτατα επίπεδα της αμερικανικής κυβέρνησης ότι η 50ετής κυριαρχία του δολαρίου ως αδιαμφισβήτητου παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος εισέρχεται σε φάση παρακμής.
Η «δευτερεύουσα οικονομική σφαίρα» που περιγράφει διαμορφώνεται ήδη.
Και όσο περισσότερες χώρες επιλέγουν να συναλλάσσονται εκτός του δολαριακού συστήματος, τόσο περισσότερο μεταβάλλεται η ίδια η αρχιτεκτονική της παγκόσμιας ισχύος.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών