Μέσα σε ένα περιβάλλον κλιμακούμενων δασμολογικών απειλών, οικονομικών κυρώσεων, δυσλειτουργικών μηχανισμών πληρωμών, πιέσεων σε νομίσματα και ρευστότητα, καθώς και αποεπένδυσης λόγω κανονιστικής συμμόρφωσης, η έκκληση της Reserve Bank of India (RBI) για διακανονισμό πληρωμών μέσω CBDC μεταξύ των χωρών BRICS, υπό την προεδρία της Ινδίας, είναι ταυτόχρονα έγκαιρη και αναγκαία.
Η επιδίωξη της Ινδίας για εναλλακτικές ρυθμίσεις πληρωμών υπαγορεύεται από ρεαλιστικές ανάγκες ανθεκτικότητας, αποδοτικότητας κόστους, ταχύτητας και στρατηγικής αυτονομίας, όχι από ιδεολογία.
Στόχος είναι η αποδέσμευση από το SWIFT για λόγους συνέχειας, όχι η αποδολαριοποίηση ή μια συστημική ρήξη.
Η διερεύνηση της Ινδίας για διασυνοριακό διακανονισμό μέσω του ψηφιακού νομίσματος της κεντρικής τράπεζας, της e-rupee, αντανακλά μια γεωστρατηγική προσπάθεια απο-οπλοποίησης των υποδομών πληρωμών, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη νομισματική κυριαρχία.
Σε αντίθεση με τις διαδεδομένες αφηγήσεις, δεν πρόκειται ούτε για προώθηση ενός κοινού νομίσματος BRICS ούτε για απόρριψη των καθεστώτων συμμόρφωσης.
Δεν μιλάμε για de-SWIFT με de-compliance, αλλά για μια κλιμακωτή επιδίωξη «διαλειτουργικότητας» χωρίς «ενοποίηση», που απαιτεί προσεκτική ερμηνεία των πολιτικών και συστημικών της συνεπειών, εξηγεί σε ανάλυσή του το Modern Diplomacy.
Το μοντέλο mBridge της BIS
Ελλείψει εναρμόνισης νομισματικών, χρηματοπιστωτικών, δημοσιονομικών ή ακόμη και εμπορικών πολιτικών μεταξύ των χωρών BRICS, η έμφαση δίνεται στη μείωση του ρίσκου από κυρώσεις, στην αντίσταση απέναντι σε μια χρηματοπιστωτική τάξη χωρίς κοινά αποδεκτούς κανόνες και στην αντιμετώπιση ηγεμονικών τάσεων που διαμορφώνουν τη σύγχρονη παγκόσμια τάξη.
Η πιο ρεαλιστική πορεία για μελλοντικό διασυνοριακό διακανονισμό CBDC βρίσκεται σε μια «αρχιτεκτονική βασισμένη στο blockchain», παρόμοια σε επίπεδο σύλληψης με την πρωτοβουλία mBridge του BIS Innovation Hub.
Σε αυτό το μοντέλο, τα εθνικά καθολικά των CBDC παραμένουν κυρίαρχα, απομονωμένα και ουδέτερα ως προς τον ισολογισμό, ενώ ένα ουδέτερο επίπεδο-γέφυρα, βασισμένο σε κατανεμημένη λογική καθολικού ή blockchain, επιτρέπει διακανονισμό συναλλάγματος τύπου payment-versus-payment (PvP). Έτσι εξαλείφονται ο κίνδυνος διακανονισμού και ο κίνδυνος Herstatt, χωρίς τη δημιουργία κοινού νομίσματος, ενιαίου καθολικού ή υπερεθνικής νομισματικής αρχής. Εναλλακτικά, οι διασυνοριακοί διακανονισμοί CBDC θα μπορούσαν να οργανωθούν μέσω διμερών διαδρόμων, αγκυρωμένων σε γραμμές ρευστότητας κεντρικών τραπεζών, με τη μετατροπή συναλλάγματος να διέπεται από προκαθορισμένους κανόνες, τιμές αναφοράς και όρια ανά διάδρομο.
Η εμπειρία της Ινδίας και το πλεονέκτημα της υποδομής
Η εμπειρία της Ινδίας είναι ιδιαίτερα κρίσιμη σε αυτό το πλαίσιο.
Η Reserve Bank of India έχει ήδη δοκιμάσει τόσο το Χονδρικό CBDC (e₹-W) όσο και το Λιανικό CBDC (e₹-R), αποδεικνύοντας την ανθεκτικότητα του καθολικού, την προγραμματιστικότητα και τη διαλειτουργικότητα εντός της εγχώριας χρηματοπιστωτικής αρχιτεκτονικής. Στο χονδρικό επίπεδο, το e₹-W επιτρέπει διατραπεζικούς διακανονισμούς, όπως συναλλαγές κρατικών ομολόγων τύπου delivery-versus-payment, απευθείας σε χρήμα κεντρικής τράπεζας. Αντίθετα, οι λιανικές συναλλαγές CBDC, είτε P2P είτε P2M, διακανονίζονται άμεσα μεταξύ ψηφιακών πορτοφολιών στο καθολικό του CBDC, συχνά χωρίς την ανάγκη παραδοσιακών διατραπεζικών συστημάτων μηνυμάτων για την τελική εκκαθάριση.
Αυτό τοποθετεί την Ινδία σε πλεονεκτική θέση για την υιοθέτηση ενός μοντέλου κατανεμημένου καθολικού με γέφυρα, που προσφέρει κέρδη αποδοτικότητας χωρίς έκθεση σε κοινό καθολικό ή νομισματική συγχώνευση.
Συνέπειες πολιτικής και ρυθμιστικά όρια
Δεδομένου ότι η ινδική ρουπία δεν είναι πλήρως μετατρέψιμη στο κεφαλαιακό σκέλος, δεν είναι απλώς απίθανο αλλά και νομικά ανεπίτρεπτο να επιτραπούν ανεξέλεγκτες διασυνοριακές ροές CBDC υπό το ισχύον καθεστώς.
Σύμφωνα με τον νόμο FEMA του 1999 και τις σχετικές ρυθμίσεις, κάθε συναλλαγή CBDC πρέπει να φέρει κωδικό σκοπού και να ελέγχεται ως προς την κατεύθυνση των ροών.
Κατά συνέπεια, κάθε διασυνοριακή χρήση της e-rupee θα απαιτούσε προγραμματιστικά χαρακτηριστικά που να ενσωματώνουν τους κεφαλαιακούς ελέγχους εξ αρχής. Επιπλέον, η e-rupee αποτελεί άμεση υποχρέωση της RBI, γεγονός που σημαίνει ότι η διασυνοριακή κυκλοφορία της θα αύξανε τις ξένες διακρατήσεις υποχρεώσεων της κεντρικής τράπεζας και θα μπορούσε να δημιουργήσει νομισματικές παρενέργειες αν δεν περιοριστεί αυστηρά. Σε αυτό το πλαίσιο, η πολιτική κατεύθυνση είναι σαφής: πρόσβαση μη κατοίκων μόνο εντός αυστηρά καθορισμένων διαδρόμων και καμία εξωχώρια κυκλοφορία της e-rupee, σε αντίθεση με το σύστημα των Eurodollars.
Οι διάδρομοι CBDC μπορούν να διευκολύνουν την αποδολαριοποίηση των εμπορικών διακανονισμών, αλλά ενέχουν και τον κίνδυνο επιτάχυνσης της χρηματοπιστωτικής αποδολαριοποίησης μέσω αυξημένης κινητικότητας κεφαλαίων, με επιπτώσεις στη μακροοικονομική σταθερότητα της Ινδίας. Με δεδομένη τη μερική μετατρεψιμότητα της ρουπίας, η RBI αισθάνεται πιο άνετα με διακανονισμούς τρεχουσών συναλλαγών παρά με κεφαλαιακές ή χαρτοφυλακιακές ροές. Συνεπώς, η προτεραιότητα πρέπει να δοθεί σε διαδρόμους εμπορικών συναλλαγών συνδεδεμένων με τιμολόγια και όχι σε ανεξέλεγκτα χρηματοπιστωτικά κανάλια με ταχύτητα τύπου κρυπτονομισμάτων.
Ο δρόμος μπροστά
Καθώς οι ΗΠΑ αξιοποιούν ολοένα και περισσότερο τα dollar-backed stablecoins ως στρατηγική προέκταση της χρηματοπιστωτικής τους ισχύος, ανακυκλώνοντας την παγκόσμια ψηφιακή ρευστότητα σε αμερικανικά ομόλογα και ενισχύοντας την κυριαρχία του δολαρίου σε νέα τεχνολογική μορφή, καθίσταται σαφές ότι η νομισματική ηγεμονία δεν φθίνει αλλά επανασχεδιάζεται ψηφιακά.
Σε αυτό το περιβάλλον, είναι επιτακτικό για τις χώρες BRICS να διεκδικήσουν χρηματοπιστωτική αυτονομία χωρίς να κατακερματίσουν το παγκόσμιο σύστημα. Ένα πλαίσιο χονδρικού CBDC βασισμένο στο blockchain προσφέρει μια ρεαλιστική απάντηση.
Για την Ινδία, αυτό σημαίνει αγκύρωση των ρυθμίσεων τύπου mBridge στους εμπορικούς διακανονισμούς, αποφεύγοντας τη μεταβλητότητα των κεφαλαιακών ροών και αντιμετωπίζοντας ταυτόχρονα τις προκλήσεις των «οπλοποιημένων» νομισμάτων.
Η Reserve Bank of India μπορεί να ηγηθεί αυτής της προσπάθειας, τοποθετώντας την Ινδία ως θεσμικό συντονιστή του Παγκόσμιου Νότου.
Με έμφαση στην προγραμματιστικότητα, στα μηνύματα συμβατά με το ISO 20022, στις δικλίδες συμμόρφωσης και στους μηχανισμούς συναλλάγματος υπό τον έλεγχο της RBI, η Ινδία μπορεί να παρουσιάσει ένα μη οπλοποιημένο, συμπεριληπτικό και αναπτυξιακά προσανατολισμένο μοντέλο συνεργασίας CBDC.
Δεν πρόκειται για νομισματική επανεφεύρεση, αλλά για στρατηγική μηχανική: μείωση της εξαναγκαστικής έκθεσης, διαφοροποίηση των επιλογών διακανονισμού και ενίσχυση της συλλογικής ανθεκτικότητας σε μια ολοένα και πιο ηγεμονική χρηματοπιστωτική τάξη.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών