Οι ναυτικές ασκήσεις των BRICS Plus με την ονομασία “Will for Peace 2026” πραγματοποιήθηκαν από τις 9 έως τις 16 Ιανουαρίου 2026, ανοικτά των ακτών του Simon’s Town στη Νότια Αφρική.
Παρότι η Ινδία κατείχε την προεδρία των BRICS για το 2026, επέλεξε να μην συμμετάσχει, ενώ άλλα κράτη-μέλη όπως η Κίνα, η Ρωσία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έλαβαν μέρος.
Αν και η Ινδία προσκλήθηκε επίσημα από τη χώρα υποδοχής, τη Νότια Αφρική, έλαβε μια «συνειδητή πολιτική απόφαση» να μην συμμετάσχει στις ναυτικές ασκήσεις. Την ηγεσία των γυμνασίων ανέλαβε η Κίνα, με τη συμμετοχή ναυτικών δυνάμεων από τη Ρωσία, το Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η Βραζιλία, η Αίγυπτος, η Αιθιοπία και η Ινδονησία παρευρέθηκαν ως παρατηρητές, ενώ η Ινδία αρνήθηκε ακόμη και καθεστώς παρατηρητή.
Στόχοι και χαρακτήρας των ασκήσεων
Το θέμα των ναυτικών ασκήσεων ήταν «Joint Actions to Ensure the Safety of Key Shipping Lanes and Maritime Economic Activities».
Οι δραστηριότητες επικεντρώθηκαν στη θαλάσσια ασφάλεια, την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, την άμυνα έναντι επιθέσεων στη θάλασσα, καθώς και σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης.
Οι συμμετέχοντες παρουσίασαν τις ασκήσεις ως μια στρατηγική πρωτοβουλία στο πλαίσιο των BRICS Plus, με στόχο την ανάδειξη ενός νέου μοντέλου συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας μεταξύ χωρών του Παγκόσμιου Νότου.
Ωστόσο, η διεξαγωγή τους προκάλεσε έντονη συζήτηση στη Δύση, ιδίως λόγω της εμπλοκής χωρών υπό κυρώσεις όπως η Ρωσία και το Ιράν, σε μια περίοδο αυξημένης παγκόσμιας έντασης, γεγονός που έθεσε υπό αμφισβήτηση τη «μη ευθυγραμμισμένη» στάση της Νότιας Αφρικής.
Η επιφυλακτικότητα της Ινδίας απέναντι στην Κίνα
Ο πρώτος βασικός λόγος για την απόφαση της Ινδίας να μην συμμετάσχει σχετίζεται με τη συνεχιζόμενη επιφυλακτικότητά της ως προς τη στρατιωτική συνεργασία με την Κίνα. Παρά τις πρόσφατες διπλωματικές επαφές, το Νέο Δελχί θεωρεί ότι η πολιτική εμπιστοσύνη πρέπει να προηγηθεί οποιασδήποτε βαθύτερης συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας, ιδίως μετά τις συγκρούσεις στην κοιλάδα Galwan το 2020.
Αν και υπήρξαν ορισμένες βελτιώσεις στις διπλωματικές σχέσεις, όπως η συνάντηση του Πρωθυπουργού Narendra Modi με τον Xi Jinping στη σύνοδο του SCO το 2025, η Ινδία παραμένει επιφυλακτική ως προς τη στρατιωτική συνεργασία έως ότου υπάρξει πλήρης επιστροφή των στρατευμάτων στις θέσεις που ίσχυαν πριν από το 2020 κατά μήκος της Line of Actual Control (LAC). Δεδομένου ότι αυτό δεν έχει ακόμη επιτευχθεί, η εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας με την Κίνα θεωρείται δύσκολη. Παρότι η Ινδία συνεχίζει την οικονομική συνεργασία με την Κίνα, περιορίζει αυστηρά τη στρατιωτική διάσταση, εκλαμβάνοντας τις συγκεκριμένες ασκήσεις ως υπερβολικά συνδεδεμένες με στρατιωτικούς στόχους.
Ο οικονομικός χαρακτήρας των BRICS
Ο δεύτερος λόγος αφορά τη θεμελιώδη αντίληψη της Ινδίας για τον ρόλο των BRICS. Η Ινδία έχει επανειλημμένα τονίσει ότι το σχήμα δημιουργήθηκε για οικονομική συνεργασία και αναπτυξιακούς σκοπούς, όχι ως στρατιωτική συμμαχία. Ως προεδρεύουσα χώρα των BRICS το 2026, η Ινδία επιδιώκει να διατηρήσει το επίκεντρο της προεδρίας της στη μεταρρύθμιση των παγκόσμιων θεσμών και στην οικονομική ανάπτυξη, αποφεύγοντας τη στρατιωτική επίδειξη ισχύος.
Για τον λόγο αυτό, το Νέο Δελχί αντιστέκεται σε προσπάθειες μετατροπής των BRICS σε έναν οργανισμό με έντονο προσανατολισμό στην ασφάλεια, θεωρώντας ότι κάτι τέτοιο αλλοιώνει τον αρχικό χαρακτήρα του σχήματος.
Στρατηγική αυτονομία και σχέσεις με τις ΗΠΑ
Ο τρίτος λόγος σχετίζεται με τη στρατηγική αυτονομία της Ινδίας και τη σύνθετη σχέση της με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η συμμετοχή σε μια άσκηση υπό κινεζική ηγεσία, με τη Ρωσία και το Ιράν, θεωρήθηκε ότι θα μπορούσε να υπονομεύσει τη θέση της Ινδίας, δημιουργώντας την εντύπωση ότι ευθυγραμμίζεται με ένα αντιδυτικό στρατιωτικό μπλοκ.
Η Ινδία επιδιώκει να αποφύγει κάθε εικόνα ένταξης σε έναν σχηματισμό που περιλαμβάνει χώρες σε άμεση αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ, ιδίως σε μια περίοδο κατά την οποία οι BRICS εμφανίζουν αυξανόμενη στρατιωτική διάσταση.
Πραγματισμός έναντι επιχειρησιακών ωφελειών
Ορισμένοι επικριτές υποστήριξαν ότι η Ινδία έχασε την ευκαιρία να αποκτήσει καλύτερη εικόνα των τακτικών και των δυνατοτήτων των ναυτικών δυνάμεων άλλων χωρών, όπως της Κίνας, της Ρωσίας, του Ιράν και της Νότιας Αφρικής.
Ωστόσο, η επιλογή της Ινδίας χαρακτηρίστηκε ως πραγματιστική, καθώς έδωσε προτεραιότητα στη διατήρηση της στρατηγικής αυτονομίας και στη διαχείριση σύνθετων διεθνών σχέσεων, έναντι των άμεσων επιχειρησιακών οφελών από τη συμμετοχή στις ασκήσεις.
Παρά την απουσία της από αυτή την πολυμερή άσκηση, η Ινδία συνεχίζει να διεξάγει διμερείς στρατιωτικές ασκήσεις με επιμέρους χώρες-μέλη, όπως οι ναυτικές ασκήσεις Indra 2025 και οι τριμερείς διακλαδικές ασκήσεις με τη Ρωσία που πραγματοποιήθηκαν στα τέλη του 2025.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών