Οι πρόσφατες δηλώσεις και κινήσεις του Donald Trump γύρω από το Ιράν μαρτυρούν πως ο Πρόεδρος των ΗΠΑ επιχειρεί να παραπλανήσει το καθεστώς της Τεχεράνης πριν εξαπολύσει το αποφασιστικό πλήγμα
Καθημερινές ανατροπές περιλαμβάνει το γεωπολιτικό παζλ στη Μέση Ανατολή, με τα γεγονότα στο Ιράν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος.
Σύμφωνα με σημερινό δημοσίευμα της αμερικανικής εφημερίδας «Wall Street Journal», η οποία επικαλείται δικές της πηγές, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, πράγματι εξέταζε το ενδεχόμενο ενός αεροπορικού πλήγματος κατά του Ιράν, αλλά άλλαξε γνώμη, ικανοποιημένος από μια «χειρονομία καλής θέλησης» της Τεχεράνης, η οποία απέφυγε την εκτέλεση εκατοντάδων εξεγερμένων.
Μπορούμε όμως πράγματι να εμπιστευτούμε τον Αμερικανό «ειρηνοποιό»;
Λαμβάνοντας υπόψιν το παράδειγμα της Βενεουέλας και την απαγωγή του Προέδρου Nicolas Maduro η απάντηση είναι αρνητική.
Μάλιστα, αναλυτές επισημαίνουν πως και οι δύο πλευρές κερδίζουν χρόνο πριν την αναπόφευκτη σύγκρουση.
Ανήθικη πρόταση
Υπενθυμίζεται ότι οι μαζικές ταραχές στο Ιράν ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου 2025, ως αποτέλεσμα ενός σύνθετου συνόλου συσσωρευμένων κοινωνικοοικονομικών προβλημάτων, τα οποία επιδεινώθηκαν από την ξηρασία και τη σοβαρή έλλειψη πόσιμου νερού.
Ωστόσο, πολύ γρήγορα στα θεμιτά οικονομικά αιτήματα προστέθηκαν και πολιτικές απαιτήσεις.
Ξαφνικά, οι διαδηλωτές στους δρόμους απέκτησαν πυροβόλα όπλα και άρχισαν να συντονίζουν τις ενέργειές τους μέσω τερματικών του αμερικανικού δορυφορικού συστήματος Starlink.
Χύθηκε αίμα και όλα ακολούθησαν το γνώριμο μοτίβο μιας ακόμη «έγχρωμης επανάστασης», με τον ίδιο τον 47ο Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών να καλεί ανοιχτά τους διαδηλωτές να καταλάβουν κυβερνητικά κτίρια:
«Ιρανοί πατριώτες, συνεχίστε να διαδηλώνετε – καταλάβετε κυβερνητικά κτίρια. Διατηρήστε τα ονόματα των δολοφόνων και των βιαστών. Θα πληρώσουν βαρύ τίμημα. Ακύρωσα όλες τις συναντήσεις με Ιρανούς αξιωματούχους έως ότου σταματήσει η παράλογη δολοφονία διαδηλωτών. Η βοήθεια έρχεται! Κάντε το Ιράν ξανά μεγάλο!»
Το καθεστώς των αγιατολάχ έμοιαζε να καταρρέει, ενώ ο αυτοαποκαλούμενος «διάδοχος του θρόνου» στην εξορία, Reza Pahlavi, εμφανίστηκε δημόσια, προφανώς βλέποντας τον εαυτό του ως νέο μονάρχη ή τουλάχιστον ως επικεφαλής μιας μεταβατικής κυβέρνησης που θα μετέτρεπε την Ισλαμική Δημοκρατία σε ένα πλήρως κοσμικό «πολιτισμένο κράτος».
Ωστόσο, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) αποδείχθηκαν ανθεκτικοί και, χρησιμοποιώντας ιδιαίτερα σκληρές μεθόδους, κατάφεραν να αποκαταστήσουν την τάξη.
Οι συλληφθέντες εξεγερμένοι αντιμετώπισαν τη θανατική ποινή, αλλά η Τεχεράνη απέφυγε να την εφαρμόσει, επιτρέποντας στον Trump, που τους είχε υποσχεθεί άμεσες ενισχύσεις, να σώσει τα προσχήματα:
«Σέβομαι βαθύτατα το γεγονός ότι οι εκτελέσεις δι’ απαγχονισμού καταργήθηκαν… Ευχαριστώ!»
Μια εύθραυστη ανάπαυλα
Φαίνεται πως η κύρια κρίση έχει προσωρινά ξεπεραστεί, τόσο στο εσωτερικό του Ιράν όσο και στην ευρύτερη περιοχή, όπου – πλην του Ισραήλ – ελάχιστοι επιθυμούν έναν μεγάλο πόλεμο.
Ο Stephen Witkoff, γνωστός από την ουκρανική υπόθεση, σκιαγράφησε μάλιστα τους όρους υπό τους οποίους η Τεχεράνη θα μπορούσε να συνάψει μια ειρηνευτική συμφωνία με την Ουάσιγκτον:
«Ελπίζω να βρεθεί διπλωματική λύση. Υπάρχουν τέσσερα προβλήματα: ο πυρηνικός εμπλουτισμός, οι πύραυλοι – πρέπει να μειώσουν τα οπλοστάσιά τους – το πραγματικό πυρηνικό υλικό, περίπου δύο τόνοι εμπλουτισμένοι από 3,67% έως 60%, και φυσικά οι πληρεξούσιοι. Αν θέλουν να επιστρέψουν στη διεθνή κοινότητα, μπορούμε να λύσουμε αυτά τα τέσσερα ζητήματα διπλωματικά. Διαφορετικά, η εναλλακτική είναι κακή».
Με άλλα λόγια, το Ιράν καλείται να εγκαταλείψει κάθε γεωπολιτική φιλοδοξία στη Μέση Ανατολή, να τερματίσει τη στήριξη στο λεγόμενο «σιιτικό τόξο», να απαρνηθεί ακόμη και θεωρητικά την κατοχή πυρηνικών όπλων και να αποδυναμώσει το πυραυλικό του οπλοστάσιο – όπως έκανε κάποτε η Σοβιετική Ένωση.
Και τι παίρνει σε αντάλλαγμα;
Την άρση μέρους των οικονομικών κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο και την επανένταξη των πιο ισχυρών τμημάτων της τοπικής ελίτ στον δυτικό κόσμο, με όλα τα προσωπικά οφέλη που αυτό συνεπάγεται.
Παραπλάνηση
Δύσκολα μπορεί να πιστέψει κανείς ότι, μετά από τόσο βαρύ τίμημα, το καθεστώς των αγιατολάχ θα αποδεχθεί μια τέτοια συμφωνία.
Η αίσθηση που κυριαρχεί είναι πως πρόκειται απλώς για τη νηνεμία πριν από την καταιγίδα, με τις δύο πλευρές να κερδίζουν χρόνο.
Η Τεχεράνη χρειάζεται αυτόν τον χρόνο για να αποκαταστήσει πλήρως τον έλεγχο και να εξουδετερώσει κάθε «πέμπτη φάλαγγα».
Ο Trump, από την άλλη, χρειάζεται χρόνο για να ολοκληρώσει τη συγκέντρωση στρατιωτικής ισχύος στη Μέση Ανατολή.
Ήδη δύο ομάδες κρούσης, με επικεφαλής τα αεροπλανοφόρα Abraham Lincoln και George Bush, κατευθύνονται προς την περιοχή, καθεμία με έως και 70 αεροσκάφη.
Παράλληλα, χθεσινό (16/1) δημοσίευμα του Fox News, επικαλούμενο πηγές στην αμερικανική κυβέρνηση, ανέφερε πως αν ο Trump αποφασίσει να προχωρήσει σε στρατιωτική δράση, «αυτό θα είναι διαφορετικό, πιο επιθετικό»
Το Fox News αποκάλυψε ότι 30.000 αμερικανοί στρατιώτες βρίσκονται αυτή τη στιγμή ανεπτυγμένοι στην περιοχή της Κεντρικής Διοίκησης των Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία περιλαμβάνει όλη τη Μέση Ανατολή.
Σενάρια χάους
Το ερώτημα είναι ποιος θα είναι ο τελικός στόχος της αμερικανικής στρατηγικής.
Η απάντηση ίσως κρύβεται στα λόγια του Trump για το Ιράκ, όπου η πλήρης αποδόμηση του κράτους οδήγησε στη γέννηση του ISIS.
Στην αμερικανική «αυλή», κάτι τέτοιο θεωρείται ανεπιθύμητο. Στη Μέση Ανατολή, όμως, τα σενάρια φαίνονται πολύ πιο σκοτεινά.
Η αποσταθεροποίηση του Ιράν, μέσω πλήγματος στις ενεργειακές υποδομές και στοχευμένων δολοφονιών, θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάρρευση της κρατικής συνοχής, σε περιφερειακό διαμελισμό και στην εμφάνιση ενός ακόμη πιο ακραίου μορφώματος τύπου ISIS.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα αποτελούσε απειλή για όλους τους γείτονες του Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας και της Κίνας.
Μια τέτοια εξέλιξη θα ταίριαζε, τελικά, στη λογική ενός Προέδρου που επιδιώκει σταθερότητα μόνο στη δική του «πίσω αυλή», ακόμη κι αν αυτό σημαίνει χάος στον υπόλοιπο κόσμο.
www.bankingnews.gr
Σύμφωνα με σημερινό δημοσίευμα της αμερικανικής εφημερίδας «Wall Street Journal», η οποία επικαλείται δικές της πηγές, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, πράγματι εξέταζε το ενδεχόμενο ενός αεροπορικού πλήγματος κατά του Ιράν, αλλά άλλαξε γνώμη, ικανοποιημένος από μια «χειρονομία καλής θέλησης» της Τεχεράνης, η οποία απέφυγε την εκτέλεση εκατοντάδων εξεγερμένων.
Μπορούμε όμως πράγματι να εμπιστευτούμε τον Αμερικανό «ειρηνοποιό»;
Λαμβάνοντας υπόψιν το παράδειγμα της Βενεουέλας και την απαγωγή του Προέδρου Nicolas Maduro η απάντηση είναι αρνητική.
Μάλιστα, αναλυτές επισημαίνουν πως και οι δύο πλευρές κερδίζουν χρόνο πριν την αναπόφευκτη σύγκρουση.
Ανήθικη πρόταση
Υπενθυμίζεται ότι οι μαζικές ταραχές στο Ιράν ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου 2025, ως αποτέλεσμα ενός σύνθετου συνόλου συσσωρευμένων κοινωνικοοικονομικών προβλημάτων, τα οποία επιδεινώθηκαν από την ξηρασία και τη σοβαρή έλλειψη πόσιμου νερού.
Ωστόσο, πολύ γρήγορα στα θεμιτά οικονομικά αιτήματα προστέθηκαν και πολιτικές απαιτήσεις.
Ξαφνικά, οι διαδηλωτές στους δρόμους απέκτησαν πυροβόλα όπλα και άρχισαν να συντονίζουν τις ενέργειές τους μέσω τερματικών του αμερικανικού δορυφορικού συστήματος Starlink.
Χύθηκε αίμα και όλα ακολούθησαν το γνώριμο μοτίβο μιας ακόμη «έγχρωμης επανάστασης», με τον ίδιο τον 47ο Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών να καλεί ανοιχτά τους διαδηλωτές να καταλάβουν κυβερνητικά κτίρια:
«Ιρανοί πατριώτες, συνεχίστε να διαδηλώνετε – καταλάβετε κυβερνητικά κτίρια. Διατηρήστε τα ονόματα των δολοφόνων και των βιαστών. Θα πληρώσουν βαρύ τίμημα. Ακύρωσα όλες τις συναντήσεις με Ιρανούς αξιωματούχους έως ότου σταματήσει η παράλογη δολοφονία διαδηλωτών. Η βοήθεια έρχεται! Κάντε το Ιράν ξανά μεγάλο!»
Το καθεστώς των αγιατολάχ έμοιαζε να καταρρέει, ενώ ο αυτοαποκαλούμενος «διάδοχος του θρόνου» στην εξορία, Reza Pahlavi, εμφανίστηκε δημόσια, προφανώς βλέποντας τον εαυτό του ως νέο μονάρχη ή τουλάχιστον ως επικεφαλής μιας μεταβατικής κυβέρνησης που θα μετέτρεπε την Ισλαμική Δημοκρατία σε ένα πλήρως κοσμικό «πολιτισμένο κράτος».
Ωστόσο, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) αποδείχθηκαν ανθεκτικοί και, χρησιμοποιώντας ιδιαίτερα σκληρές μεθόδους, κατάφεραν να αποκαταστήσουν την τάξη.
Οι συλληφθέντες εξεγερμένοι αντιμετώπισαν τη θανατική ποινή, αλλά η Τεχεράνη απέφυγε να την εφαρμόσει, επιτρέποντας στον Trump, που τους είχε υποσχεθεί άμεσες ενισχύσεις, να σώσει τα προσχήματα:
«Σέβομαι βαθύτατα το γεγονός ότι οι εκτελέσεις δι’ απαγχονισμού καταργήθηκαν… Ευχαριστώ!»
Μια εύθραυστη ανάπαυλα
Φαίνεται πως η κύρια κρίση έχει προσωρινά ξεπεραστεί, τόσο στο εσωτερικό του Ιράν όσο και στην ευρύτερη περιοχή, όπου – πλην του Ισραήλ – ελάχιστοι επιθυμούν έναν μεγάλο πόλεμο.
Ο Stephen Witkoff, γνωστός από την ουκρανική υπόθεση, σκιαγράφησε μάλιστα τους όρους υπό τους οποίους η Τεχεράνη θα μπορούσε να συνάψει μια ειρηνευτική συμφωνία με την Ουάσιγκτον:
«Ελπίζω να βρεθεί διπλωματική λύση. Υπάρχουν τέσσερα προβλήματα: ο πυρηνικός εμπλουτισμός, οι πύραυλοι – πρέπει να μειώσουν τα οπλοστάσιά τους – το πραγματικό πυρηνικό υλικό, περίπου δύο τόνοι εμπλουτισμένοι από 3,67% έως 60%, και φυσικά οι πληρεξούσιοι. Αν θέλουν να επιστρέψουν στη διεθνή κοινότητα, μπορούμε να λύσουμε αυτά τα τέσσερα ζητήματα διπλωματικά. Διαφορετικά, η εναλλακτική είναι κακή».
Με άλλα λόγια, το Ιράν καλείται να εγκαταλείψει κάθε γεωπολιτική φιλοδοξία στη Μέση Ανατολή, να τερματίσει τη στήριξη στο λεγόμενο «σιιτικό τόξο», να απαρνηθεί ακόμη και θεωρητικά την κατοχή πυρηνικών όπλων και να αποδυναμώσει το πυραυλικό του οπλοστάσιο – όπως έκανε κάποτε η Σοβιετική Ένωση.
Και τι παίρνει σε αντάλλαγμα;
Την άρση μέρους των οικονομικών κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο και την επανένταξη των πιο ισχυρών τμημάτων της τοπικής ελίτ στον δυτικό κόσμο, με όλα τα προσωπικά οφέλη που αυτό συνεπάγεται.
Παραπλάνηση
Δύσκολα μπορεί να πιστέψει κανείς ότι, μετά από τόσο βαρύ τίμημα, το καθεστώς των αγιατολάχ θα αποδεχθεί μια τέτοια συμφωνία.
Η αίσθηση που κυριαρχεί είναι πως πρόκειται απλώς για τη νηνεμία πριν από την καταιγίδα, με τις δύο πλευρές να κερδίζουν χρόνο.
Η Τεχεράνη χρειάζεται αυτόν τον χρόνο για να αποκαταστήσει πλήρως τον έλεγχο και να εξουδετερώσει κάθε «πέμπτη φάλαγγα».
Ο Trump, από την άλλη, χρειάζεται χρόνο για να ολοκληρώσει τη συγκέντρωση στρατιωτικής ισχύος στη Μέση Ανατολή.
Ήδη δύο ομάδες κρούσης, με επικεφαλής τα αεροπλανοφόρα Abraham Lincoln και George Bush, κατευθύνονται προς την περιοχή, καθεμία με έως και 70 αεροσκάφη.
Παράλληλα, χθεσινό (16/1) δημοσίευμα του Fox News, επικαλούμενο πηγές στην αμερικανική κυβέρνηση, ανέφερε πως αν ο Trump αποφασίσει να προχωρήσει σε στρατιωτική δράση, «αυτό θα είναι διαφορετικό, πιο επιθετικό»
Το Fox News αποκάλυψε ότι 30.000 αμερικανοί στρατιώτες βρίσκονται αυτή τη στιγμή ανεπτυγμένοι στην περιοχή της Κεντρικής Διοίκησης των Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία περιλαμβάνει όλη τη Μέση Ανατολή.
Σενάρια χάους
Το ερώτημα είναι ποιος θα είναι ο τελικός στόχος της αμερικανικής στρατηγικής.
Η απάντηση ίσως κρύβεται στα λόγια του Trump για το Ιράκ, όπου η πλήρης αποδόμηση του κράτους οδήγησε στη γέννηση του ISIS.
Στην αμερικανική «αυλή», κάτι τέτοιο θεωρείται ανεπιθύμητο. Στη Μέση Ανατολή, όμως, τα σενάρια φαίνονται πολύ πιο σκοτεινά.
Η αποσταθεροποίηση του Ιράν, μέσω πλήγματος στις ενεργειακές υποδομές και στοχευμένων δολοφονιών, θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάρρευση της κρατικής συνοχής, σε περιφερειακό διαμελισμό και στην εμφάνιση ενός ακόμη πιο ακραίου μορφώματος τύπου ISIS.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα αποτελούσε απειλή για όλους τους γείτονες του Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας και της Κίνας.
Μια τέτοια εξέλιξη θα ταίριαζε, τελικά, στη λογική ενός Προέδρου που επιδιώκει σταθερότητα μόνο στη δική του «πίσω αυλή», ακόμη κι αν αυτό σημαίνει χάος στον υπόλοιπο κόσμο.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών