Οι ραγδαίες αυτές εξελίξεις φέρνουν την περιοχή στα πρόθυρα μιας κρίσης με απρόβλεπτες συνέπειες για την περιφερειακή ασφάλεια.
Σε τροχιά επικίνδυνης ανάφλεξης, καθώς οι εντάσεις μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας απειλούν να εξελιχθούν σε μια γενικευμένη και ανεξέλεγκτη σύγκρουση.
Από τα ρευστά μέτωπα της Συρίας έως την καρδιά του Αιγαίου, διαμορφώνεται ένα επικίνδυνο πλέγμα αστάθειας που επανακαθορίζει τις ισορροπίες ισχύος.
Οι ραγδαίες αυτές εξελίξεις φέρνουν την περιοχή στα πρόθυρα μιας κρίσης με απρόβλεπτες συνέπειες για την περιφερειακή ασφάλεια.
Ειδικότερα, όπως αναφέρει στην εφημερίδα Jerusalem Post ο Jonathan Spyer, ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ Benjamin Netanyahu έδωσε εντολή στη Διεύθυνση Διεθνούς Δικαίου του Υπουργείου Δικαιοσύνης να προετοιμάσει νομική υπόθεση κατά του Τούρκου Προέδρου Recep Tayyip Erdogan ενώπιον του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ).
Σύμφωνα με δημοσιεύματα αρκετών ισραηλινών μέσων ενημέρωσης, η υπόθεση θα επικεντρωθεί στη μεταχείριση της κουρδικής μειονότητας από την Τουρκία, καθώς και στη συνεχιζόμενη υποστήριξη που παρέχει στην Hamas, την οποία φιλοξενεί στο έδαφός της.
Είναι μάλλον απίθανο η συγκεκριμένη υπόθεση να έχει σημαντικές συνέπειες.
Ούτε το Ισραήλ ούτε η Τουρκία έχουν επικυρώσει το Καταστατικό της Ρώμης, γεγονός που σημαίνει ότι κανένα από τα δύο κράτη δεν αναγνωρίζει τη δικαιοδοσία του ΔΠΔ.
Η ισραηλινή πρωτοβουλία φαίνεται, μάλιστα, να αποτελεί απάντηση στην προσπάθεια της Τουρκίας να εξασφαλίσει την έκδοση ερυθράς αγγελίας της Interpol, με στόχο τη σύλληψη του Netanyahu.
Ωστόσο, η πρωτοβουλία του Ισραήλ παρουσιάζει ενδιαφέρον για πολλούς λόγους. Είναι η πρώτη φορά που η Ιερουσαλήμ επιχειρεί να αξιοποιήσει τη μεταχείριση της κουρδικής μειονότητας από την Τουρκία ως μέσο άσκησης αντιπίεσης προς την Άγκυρα.
Στο παρελθόν, Ισραηλινοί υπουργοί είχαν προβεί σε σχετικές δηλώσεις, χωρίς όμως να ακολουθήσει κάποια ουσιαστική ενέργεια.
Αντίθετα, η τελευταία αυτή κίνηση σηματοδοτεί την απόφαση του Ισραήλ να αποδεχθεί την πρόκληση και να περάσει στην αντεπίθεση στο πεδίο του νομικού πολέμου (lawfare).
Πρόκειται για την πρώτη ένδειξη ότι η Ιερουσαλήμ επιδιώκει πλέον να αναλάβει ενεργό δράση σε αυτόν τον τομέα, αντί να περιορίζεται αποκλειστικά σε αμυντικό ρόλο.
Η ισραηλινή πρωτοβουλία χαιρετίστηκε με ενθουσιασμό από αρκετούς πολιτικά δραστήριους Κούρδους τουρκικής καταγωγής, με τους οποίους συνομίλησε ο συντάκτης του άρθρου.
Οι αρχικές αυτές κινήσεις εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, στο οποίο το Ισραήλ και η Τουρκία βρίσκονται ολοένα και περισσότερο σε τροχιά σύγκρουσης, σε ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων στρατηγικής σημασίας για την περιοχή.
Πέρα από το πεδίο του νομικού πολέμου, τα μέτωπα τριβής περιλαμβάνουν τη Συρία, την Ανατολική Μεσόγειο, την Ιερουσαλήμ και τη Δυτική Όχθη, καθώς και την Ερυθρά Θάλασσα και το Κέρας της Αφρικής.
Σε όλα αυτά τα σημεία έντασης, τα συμφέροντα και οι φιλοδοξίες του Ισραήλ και της Τουρκίας συγκρούονται.
Η δυναμική που διαμορφώνεται είναι μηδενικού αθροίσματος: οι εκτεταμένες περιφερειακές φιλοδοξίες της Τουρκίας μπορούν να προωθηθούν μόνο εις βάρος του Ισραήλ, δεδομένων των θρησκευτικών και ιδεολογικών θεμελίων της τουρκικής στάσης.
Ο Erdogan και το κόμμα του αξιοποιούν στο έπακρο τις εξουσίες που διαθέτουν
Η εξέλιξη αυτή δεν προέκυψε ξαφνικά.
Διορατικοί αναλυτές της Μέσης Ανατολής, όπως ο εκλιπών Barry Rubin, είχαν επισημάνει ήδη από το 2004, λίγο μετά την ανάληψη της εξουσίας από το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Erdogan, ότι επίκειται μια σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας.
Ο Rubin έκανε κάτι που οι δυτικοί παρατηρητές της Μέσης Ανατολής δεν κάνουν όσο συχνά θα έπρεπε: παρακολουθούσε προσεκτικά τις δηλώσεις του Erdogan, του Ahmet Davutoglu και άλλων ηγετικών στελεχών του AKP, μελετούσε τα γραπτά τους και επιχειρούσε να εξαγάγει συμπεράσματα για τη μελλοντική τους πολιτική συμπεριφορά.
Εκείνη την εποχή, η επικρατούσα άποψη ήταν ότι το AKP και ο Erdogan πιθανότατα θα μετρίαζαν τη στάση τους λόγω της εμπειρίας της διακυβέρνησης ή ότι θα περιορίζονταν από τα «αντικειμενικά» στρατηγικά συμφέροντα της Τουρκίας.
Οι εξελίξεις που ακολούθησαν απέδειξαν ότι κανένας από αυτούς τους δύο περιοριστικούς παράγοντες δεν ίσχυσε.
Αντίθετα, ο Erdogan και το κόμμα του αξιοποιούν τις εξουσίες που διαθέτουν για να προωθήσουν μια περιφερειακή στρατηγική, η οποία συνδυάζει με χαρακτηριστική ευκολία έναν νεοοθωμανικό εθνικισμό με μια πολιτική αντίληψη που αντλεί τις ρίζες της από το σουνιτικό πολιτικό Ισλάμ.
Όσον αφορά τα επιμέρους πεδία έντασης, η Συρία είναι αναμφίβολα το πιο ασταθές και εκρηκτικό μέτωπο.
Η Τουρκία διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην επικράτηση του σουνιτικού ισλαμιστικού καθεστώτος που βρίσκεται σήμερα στην εξουσία στη Δαμασκό.
Η Άγκυρα δραστηριοποιείται με ιδιαίτερη ένταση στην ενίσχυση και ανασυγκρότηση των ενόπλων δυνάμεων του νέου καθεστώτος.
Από την πλευρά του, το Ισραήλ αντιμετωπίζει με βαθιά καχυποψία τις μακροπρόθεσμες προθέσεις της νέας εξουσίας που αναδύεται στη Συρία. Ειδικότερα, ανησυχεί για το ενδεχόμενο η τουρκική συνδρομή στην ανασυγκρότηση της συριακής αεράμυνας να επηρεάσει την ικανότητά του να διατηρεί την επιχειρησιακή του ελευθερία στον εναέριο χώρο της Συρίας, προκειμένου να μπορεί να αναλαμβάνει δράση κατά του Ιράν.
Η ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στην αεροπορική βάση Abu Duhur της Συρίας, στις 18 Αυγούστου, κατέδειξε την αποφασιστικότητα της Ιερουσαλήμ να επιβάλει τις κόκκινες γραμμές της σε αυτό το ζήτημα.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών και πρώην επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών, Hakan Fidan, κατά την επίσκεψή του στη Δαμασκό νωρίτερα αυτόν τον μήνα, χαρακτήρισε το Ισραήλ ως τη «μεγαλύτερη δυνητική απειλή για τη σταθερότητα της Συρίας» και ανακοίνωσε ότι ο Erdogan θα επισκεφθεί τη Δαμασκό «στο εγγύς μέλλον».
Η κυριαρχία της Συρίας εξακολουθεί να είναι μερική. Τόσο το Ισραήλ όσο και η Τουρκία κατέχουν de facto τμήματα της συριακής επικράτειας, ενώ οι επιδιώξεις τους για το μέλλον της χώρας βρίσκονται σε εκ διαμέτρου αντίθετη κατεύθυνση.
Η συμφωνία αγνοεί τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών επί θαλάσσιων ζωνών και υφαλοκρηπίδας
Στην ανατολική Μεσόγειο, η αντιπαράθεση μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας εκδηλώνεται επίσης μέσα από τις άμεσα συγκρουόμενες φιλοδοξίες των δύο χωρών.
Το 2019, η Τουρκία υπέγραψε συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης με τη Λιβύη, με την οποία καθόρισε μια Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) που εκτείνεται από τη νοτιοδυτική Τουρκία έως τη βορειοανατολική Λιβύη.
Η συμφωνία αυτή αγνοεί τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών επί θαλάσσιων ζωνών και υφαλοκρηπίδας, συμπεριλαμβανομένων της Κρήτης και της Ρόδου.
Παράλληλα, έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τους σχεδιασμούς του Ισραήλ και της Ελλάδας τόσο για την αξιοποίηση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην περιοχή όσο και για την κατασκευή ενός ηλεκτρικού καλωδίου που θα συνδέει τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας του Ισραήλ, της Κύπρου και της Ελλάδας.
Σε ανακοίνωση που εξέδωσε στις 24 Σεπτεμβρίου, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας δήλωσε ρητά ότι «παρακολουθεί στενά τις στρατιωτικές εξελίξεις στο νησί της Κύπρου», ενώ πρόσθεσε ότι η πόντιση καλωδίων στην «υφαλοκρηπίδα μας πρέπει να συντονίζεται εκ των προτέρων με τη χώρα μας» και ότι «δεν επιτρέπονται μη εξουσιοδοτημένες δραστηριότητες».
Σε ό,τι αφορά τη Δυτική Όχθη και την Ιερουσαλήμ, το Ισραήλ γνωρίζει επίσης ότι η Τουρκία εξακολουθεί να διατηρεί ενεργό γραφείο της Hamas στην Κωνσταντινούπολη. Το συγκεκριμένο γραφείο έχει ιστορικό άμεσης επιχειρησιακής δράσης, συμπεριλαμβανομένης της οργάνωσης βίαιων επιθέσεων στη Δυτική Όχθη. Ανησυχία προκαλεί, επίσης, η δραστηριότητα της Τουρκικής Υπηρεσίας Συνεργασίας και Συντονισμού (TIKA) στη Δυτική Όχθη και την Ιερουσαλήμ.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών, η TIKA χρηματοδοτεί και υποστηρίζει θρησκευτικά και κοινωνικά ιδρύματα που συνδέονται στενά με τη Hamas και δίκτυα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στη Δυτική Όχθη.
Σε συνδυασμό με τις τουρκικές προσπάθειες να διαδραματίσει ρόλο στη Γάζα και τον Λίβανο, η Ιερουσαλήμ εκλαμβάνει όλες αυτές τις πρωτοβουλίες ως μέρος μιας ευρύτερης τουρκικής στρατηγικής για την οικοδόμηση επιρροής και την απόκτηση πολιτικών και γεωπολιτικών ερεισμάτων σε περιοχές που επηρεάζουν άμεσα τα ισραηλινά συμφέροντα.
Στρατηγικής σημασίας είναι και ο θαλάσσιος διάδρομος της Ερυθράς Θάλασσας και το Κέρας της Αφρικής, όπου ο ανταγωνισμός Ισραήλ και Τουρκίας αποτυπώνεται στη στήριξη αντίπαλων τοπικών δυνάμεων.
Τον Δεκέμβριο του 2025, το Ισραήλ αναγνώρισε τη Σομαλιλάνδη ως ανεξάρτητο κράτος, αποτελώντας το πρώτο κράτος-μέλος του ΟΗΕ που προχώρησε σε μια τέτοια αναγνώριση.
Η Ιερουσαλήμ σχεδιάζει να δημιουργήσει στρατιωτική βάση στο έδαφος της Somaliland, με στόχο την παρακολούθηση και την αντιμετώπιση της δράσης των Houthi στην απέναντι πλευρά των Στενών Bab el-Mandeb.
Η Τουρκία, από την άλλη πλευρά, αντιτίθεται σθεναρά στην ανεξαρτησία της Somaliland και διατηρεί σημαντική στρατιωτική εκπαιδευτική βάση στο Mogadishu, την πρωτεύουσα της Σομαλίας.
Παράλληλα, η Ankara έχει υπογράψει συμφωνίες για την έρευνα και εκμετάλλευση κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου στα θαλάσσια ύδατα της Σομαλίας, δημιουργώντας ένα ακόμη ενδεχόμενο πεδίο έντασης.
Η συνολική αποτίμηση των σχετικών δεδομένων, σε συνδυασμό με τους διακηρυγμένους στόχους και τις φιλοδοξίες της τουρκικής κυβέρνησης, καταδεικνύει ότι ο ανταγωνισμός Ισραήλ και Τουρκίας σε ολόκληρη την περιοχή αποτελεί μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές πραγματικότητες της αναδυόμενης Μέσης Ανατολής.
Το συνολικό αποτέλεσμα των δραματικών εξελίξεων των τελευταίων τριών ετών φαίνεται να είναι η αποδυνάμωση —χωρίς, ωστόσο, την πλήρη εξάλειψη— της περιφερειακής συμμαχίας υπό την ηγεσία του Ιράν, καθώς και η αυξανόμενη πεποίθηση μεταξύ όλων των περιφερειακών δυνάμεων ότι οποιαδήποτε προοπτική εγκαθίδρυσης μιας κατάστασης αντίστοιχης με την Pax Americana στην περιοχή έχει ουσιαστικά εκλείψει.
Μέσα στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον ισχύος που διαμορφώνεται από αυτές τις εξελίξεις, ισχυροί περιφερειακοί παίκτες επιδιώκουν να διευρύνουν την επιρροή τους. Η Τουρκία αξιοποιεί ως εργαλείο ισχύος τις δυνάμεις του σουνιτικού πολιτικού Ισλάμ, ακολουθώντας μια πρακτική που, από ορισμένες απόψεις, θυμίζει τις μεθόδους που έχει εφαρμόσει το Ιράν. Η αντίθεση προς το Ισραήλ αποτελεί εγγενές και αναπόσπαστο στοιχείο αυτής της στρατηγικής.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η περαιτέρω κλιμάκωση των ανταγωνισμών και των εντάσεων μοιάζει αναπόφευκτη.
Οι εξελίξεις αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
www.bankingnews.gr
Από τα ρευστά μέτωπα της Συρίας έως την καρδιά του Αιγαίου, διαμορφώνεται ένα επικίνδυνο πλέγμα αστάθειας που επανακαθορίζει τις ισορροπίες ισχύος.
Οι ραγδαίες αυτές εξελίξεις φέρνουν την περιοχή στα πρόθυρα μιας κρίσης με απρόβλεπτες συνέπειες για την περιφερειακή ασφάλεια.
Ειδικότερα, όπως αναφέρει στην εφημερίδα Jerusalem Post ο Jonathan Spyer, ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ Benjamin Netanyahu έδωσε εντολή στη Διεύθυνση Διεθνούς Δικαίου του Υπουργείου Δικαιοσύνης να προετοιμάσει νομική υπόθεση κατά του Τούρκου Προέδρου Recep Tayyip Erdogan ενώπιον του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ).
Σύμφωνα με δημοσιεύματα αρκετών ισραηλινών μέσων ενημέρωσης, η υπόθεση θα επικεντρωθεί στη μεταχείριση της κουρδικής μειονότητας από την Τουρκία, καθώς και στη συνεχιζόμενη υποστήριξη που παρέχει στην Hamas, την οποία φιλοξενεί στο έδαφός της.
Είναι μάλλον απίθανο η συγκεκριμένη υπόθεση να έχει σημαντικές συνέπειες.
Ούτε το Ισραήλ ούτε η Τουρκία έχουν επικυρώσει το Καταστατικό της Ρώμης, γεγονός που σημαίνει ότι κανένα από τα δύο κράτη δεν αναγνωρίζει τη δικαιοδοσία του ΔΠΔ.
Η ισραηλινή πρωτοβουλία φαίνεται, μάλιστα, να αποτελεί απάντηση στην προσπάθεια της Τουρκίας να εξασφαλίσει την έκδοση ερυθράς αγγελίας της Interpol, με στόχο τη σύλληψη του Netanyahu.
Ωστόσο, η πρωτοβουλία του Ισραήλ παρουσιάζει ενδιαφέρον για πολλούς λόγους. Είναι η πρώτη φορά που η Ιερουσαλήμ επιχειρεί να αξιοποιήσει τη μεταχείριση της κουρδικής μειονότητας από την Τουρκία ως μέσο άσκησης αντιπίεσης προς την Άγκυρα.
Στο παρελθόν, Ισραηλινοί υπουργοί είχαν προβεί σε σχετικές δηλώσεις, χωρίς όμως να ακολουθήσει κάποια ουσιαστική ενέργεια.
Αντίθετα, η τελευταία αυτή κίνηση σηματοδοτεί την απόφαση του Ισραήλ να αποδεχθεί την πρόκληση και να περάσει στην αντεπίθεση στο πεδίο του νομικού πολέμου (lawfare).
Πρόκειται για την πρώτη ένδειξη ότι η Ιερουσαλήμ επιδιώκει πλέον να αναλάβει ενεργό δράση σε αυτόν τον τομέα, αντί να περιορίζεται αποκλειστικά σε αμυντικό ρόλο.
Η ισραηλινή πρωτοβουλία χαιρετίστηκε με ενθουσιασμό από αρκετούς πολιτικά δραστήριους Κούρδους τουρκικής καταγωγής, με τους οποίους συνομίλησε ο συντάκτης του άρθρου.
Οι αρχικές αυτές κινήσεις εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, στο οποίο το Ισραήλ και η Τουρκία βρίσκονται ολοένα και περισσότερο σε τροχιά σύγκρουσης, σε ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων στρατηγικής σημασίας για την περιοχή.
Πέρα από το πεδίο του νομικού πολέμου, τα μέτωπα τριβής περιλαμβάνουν τη Συρία, την Ανατολική Μεσόγειο, την Ιερουσαλήμ και τη Δυτική Όχθη, καθώς και την Ερυθρά Θάλασσα και το Κέρας της Αφρικής.
Σε όλα αυτά τα σημεία έντασης, τα συμφέροντα και οι φιλοδοξίες του Ισραήλ και της Τουρκίας συγκρούονται.
Η δυναμική που διαμορφώνεται είναι μηδενικού αθροίσματος: οι εκτεταμένες περιφερειακές φιλοδοξίες της Τουρκίας μπορούν να προωθηθούν μόνο εις βάρος του Ισραήλ, δεδομένων των θρησκευτικών και ιδεολογικών θεμελίων της τουρκικής στάσης.
Ο Erdogan και το κόμμα του αξιοποιούν στο έπακρο τις εξουσίες που διαθέτουν
Η εξέλιξη αυτή δεν προέκυψε ξαφνικά.
Διορατικοί αναλυτές της Μέσης Ανατολής, όπως ο εκλιπών Barry Rubin, είχαν επισημάνει ήδη από το 2004, λίγο μετά την ανάληψη της εξουσίας από το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Erdogan, ότι επίκειται μια σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας.
Ο Rubin έκανε κάτι που οι δυτικοί παρατηρητές της Μέσης Ανατολής δεν κάνουν όσο συχνά θα έπρεπε: παρακολουθούσε προσεκτικά τις δηλώσεις του Erdogan, του Ahmet Davutoglu και άλλων ηγετικών στελεχών του AKP, μελετούσε τα γραπτά τους και επιχειρούσε να εξαγάγει συμπεράσματα για τη μελλοντική τους πολιτική συμπεριφορά.
Εκείνη την εποχή, η επικρατούσα άποψη ήταν ότι το AKP και ο Erdogan πιθανότατα θα μετρίαζαν τη στάση τους λόγω της εμπειρίας της διακυβέρνησης ή ότι θα περιορίζονταν από τα «αντικειμενικά» στρατηγικά συμφέροντα της Τουρκίας.
Οι εξελίξεις που ακολούθησαν απέδειξαν ότι κανένας από αυτούς τους δύο περιοριστικούς παράγοντες δεν ίσχυσε.
Αντίθετα, ο Erdogan και το κόμμα του αξιοποιούν τις εξουσίες που διαθέτουν για να προωθήσουν μια περιφερειακή στρατηγική, η οποία συνδυάζει με χαρακτηριστική ευκολία έναν νεοοθωμανικό εθνικισμό με μια πολιτική αντίληψη που αντλεί τις ρίζες της από το σουνιτικό πολιτικό Ισλάμ.
Όσον αφορά τα επιμέρους πεδία έντασης, η Συρία είναι αναμφίβολα το πιο ασταθές και εκρηκτικό μέτωπο.
Η Τουρκία διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην επικράτηση του σουνιτικού ισλαμιστικού καθεστώτος που βρίσκεται σήμερα στην εξουσία στη Δαμασκό.
Η Άγκυρα δραστηριοποιείται με ιδιαίτερη ένταση στην ενίσχυση και ανασυγκρότηση των ενόπλων δυνάμεων του νέου καθεστώτος.
Από την πλευρά του, το Ισραήλ αντιμετωπίζει με βαθιά καχυποψία τις μακροπρόθεσμες προθέσεις της νέας εξουσίας που αναδύεται στη Συρία. Ειδικότερα, ανησυχεί για το ενδεχόμενο η τουρκική συνδρομή στην ανασυγκρότηση της συριακής αεράμυνας να επηρεάσει την ικανότητά του να διατηρεί την επιχειρησιακή του ελευθερία στον εναέριο χώρο της Συρίας, προκειμένου να μπορεί να αναλαμβάνει δράση κατά του Ιράν.
Η ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στην αεροπορική βάση Abu Duhur της Συρίας, στις 18 Αυγούστου, κατέδειξε την αποφασιστικότητα της Ιερουσαλήμ να επιβάλει τις κόκκινες γραμμές της σε αυτό το ζήτημα.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών και πρώην επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών, Hakan Fidan, κατά την επίσκεψή του στη Δαμασκό νωρίτερα αυτόν τον μήνα, χαρακτήρισε το Ισραήλ ως τη «μεγαλύτερη δυνητική απειλή για τη σταθερότητα της Συρίας» και ανακοίνωσε ότι ο Erdogan θα επισκεφθεί τη Δαμασκό «στο εγγύς μέλλον».
Η κυριαρχία της Συρίας εξακολουθεί να είναι μερική. Τόσο το Ισραήλ όσο και η Τουρκία κατέχουν de facto τμήματα της συριακής επικράτειας, ενώ οι επιδιώξεις τους για το μέλλον της χώρας βρίσκονται σε εκ διαμέτρου αντίθετη κατεύθυνση.
Η συμφωνία αγνοεί τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών επί θαλάσσιων ζωνών και υφαλοκρηπίδας
Στην ανατολική Μεσόγειο, η αντιπαράθεση μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας εκδηλώνεται επίσης μέσα από τις άμεσα συγκρουόμενες φιλοδοξίες των δύο χωρών.
Το 2019, η Τουρκία υπέγραψε συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης με τη Λιβύη, με την οποία καθόρισε μια Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) που εκτείνεται από τη νοτιοδυτική Τουρκία έως τη βορειοανατολική Λιβύη.
Η συμφωνία αυτή αγνοεί τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών επί θαλάσσιων ζωνών και υφαλοκρηπίδας, συμπεριλαμβανομένων της Κρήτης και της Ρόδου.
Παράλληλα, έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τους σχεδιασμούς του Ισραήλ και της Ελλάδας τόσο για την αξιοποίηση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην περιοχή όσο και για την κατασκευή ενός ηλεκτρικού καλωδίου που θα συνδέει τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας του Ισραήλ, της Κύπρου και της Ελλάδας.
Σε ανακοίνωση που εξέδωσε στις 24 Σεπτεμβρίου, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας δήλωσε ρητά ότι «παρακολουθεί στενά τις στρατιωτικές εξελίξεις στο νησί της Κύπρου», ενώ πρόσθεσε ότι η πόντιση καλωδίων στην «υφαλοκρηπίδα μας πρέπει να συντονίζεται εκ των προτέρων με τη χώρα μας» και ότι «δεν επιτρέπονται μη εξουσιοδοτημένες δραστηριότητες».
Σε ό,τι αφορά τη Δυτική Όχθη και την Ιερουσαλήμ, το Ισραήλ γνωρίζει επίσης ότι η Τουρκία εξακολουθεί να διατηρεί ενεργό γραφείο της Hamas στην Κωνσταντινούπολη. Το συγκεκριμένο γραφείο έχει ιστορικό άμεσης επιχειρησιακής δράσης, συμπεριλαμβανομένης της οργάνωσης βίαιων επιθέσεων στη Δυτική Όχθη. Ανησυχία προκαλεί, επίσης, η δραστηριότητα της Τουρκικής Υπηρεσίας Συνεργασίας και Συντονισμού (TIKA) στη Δυτική Όχθη και την Ιερουσαλήμ.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών, η TIKA χρηματοδοτεί και υποστηρίζει θρησκευτικά και κοινωνικά ιδρύματα που συνδέονται στενά με τη Hamas και δίκτυα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στη Δυτική Όχθη.
Σε συνδυασμό με τις τουρκικές προσπάθειες να διαδραματίσει ρόλο στη Γάζα και τον Λίβανο, η Ιερουσαλήμ εκλαμβάνει όλες αυτές τις πρωτοβουλίες ως μέρος μιας ευρύτερης τουρκικής στρατηγικής για την οικοδόμηση επιρροής και την απόκτηση πολιτικών και γεωπολιτικών ερεισμάτων σε περιοχές που επηρεάζουν άμεσα τα ισραηλινά συμφέροντα.
Στρατηγικής σημασίας είναι και ο θαλάσσιος διάδρομος της Ερυθράς Θάλασσας και το Κέρας της Αφρικής, όπου ο ανταγωνισμός Ισραήλ και Τουρκίας αποτυπώνεται στη στήριξη αντίπαλων τοπικών δυνάμεων.
Τον Δεκέμβριο του 2025, το Ισραήλ αναγνώρισε τη Σομαλιλάνδη ως ανεξάρτητο κράτος, αποτελώντας το πρώτο κράτος-μέλος του ΟΗΕ που προχώρησε σε μια τέτοια αναγνώριση.
Η Ιερουσαλήμ σχεδιάζει να δημιουργήσει στρατιωτική βάση στο έδαφος της Somaliland, με στόχο την παρακολούθηση και την αντιμετώπιση της δράσης των Houthi στην απέναντι πλευρά των Στενών Bab el-Mandeb.
Η Τουρκία, από την άλλη πλευρά, αντιτίθεται σθεναρά στην ανεξαρτησία της Somaliland και διατηρεί σημαντική στρατιωτική εκπαιδευτική βάση στο Mogadishu, την πρωτεύουσα της Σομαλίας.
Παράλληλα, η Ankara έχει υπογράψει συμφωνίες για την έρευνα και εκμετάλλευση κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου στα θαλάσσια ύδατα της Σομαλίας, δημιουργώντας ένα ακόμη ενδεχόμενο πεδίο έντασης.
Η συνολική αποτίμηση των σχετικών δεδομένων, σε συνδυασμό με τους διακηρυγμένους στόχους και τις φιλοδοξίες της τουρκικής κυβέρνησης, καταδεικνύει ότι ο ανταγωνισμός Ισραήλ και Τουρκίας σε ολόκληρη την περιοχή αποτελεί μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές πραγματικότητες της αναδυόμενης Μέσης Ανατολής.
Το συνολικό αποτέλεσμα των δραματικών εξελίξεων των τελευταίων τριών ετών φαίνεται να είναι η αποδυνάμωση —χωρίς, ωστόσο, την πλήρη εξάλειψη— της περιφερειακής συμμαχίας υπό την ηγεσία του Ιράν, καθώς και η αυξανόμενη πεποίθηση μεταξύ όλων των περιφερειακών δυνάμεων ότι οποιαδήποτε προοπτική εγκαθίδρυσης μιας κατάστασης αντίστοιχης με την Pax Americana στην περιοχή έχει ουσιαστικά εκλείψει.
Μέσα στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον ισχύος που διαμορφώνεται από αυτές τις εξελίξεις, ισχυροί περιφερειακοί παίκτες επιδιώκουν να διευρύνουν την επιρροή τους. Η Τουρκία αξιοποιεί ως εργαλείο ισχύος τις δυνάμεις του σουνιτικού πολιτικού Ισλάμ, ακολουθώντας μια πρακτική που, από ορισμένες απόψεις, θυμίζει τις μεθόδους που έχει εφαρμόσει το Ιράν. Η αντίθεση προς το Ισραήλ αποτελεί εγγενές και αναπόσπαστο στοιχείο αυτής της στρατηγικής.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η περαιτέρω κλιμάκωση των ανταγωνισμών και των εντάσεων μοιάζει αναπόφευκτη.
Οι εξελίξεις αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών