Ηχηρή προειδοποίηση Lagarde για πληθωριστική βόμβα στην Ευρωζώνη – Πλησιάζει το 4%, έρχονται νέες αυξήσεις επιτοκίων

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Christine Lagarde, έστειλε μήνυμα υπέρ μιας «μετρημένης» αντίδρασης της νομισματικής πολιτικής, καθώς μέχρι στιγμής η άνοδος του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη δεν έχει προκαλέσει ανησυχητικές δευτερογενείς επιδράσεις στους μισθούς και στις τιμές, παρά το ισχυρό ενεργειακό σοκ που προκαλεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Την ίδια ώρα, η Lagarde επεισήμανε ότι η σημαντική αύξηση των μακροπρόθεσμων αποδόσεων των ομολόγων αναμένεται να επιβαρύνει την ανάπτυξη, περιορίζοντας παράλληλα περισσότερο από ό,τι είχε αρχικά εκτιμηθεί τη δυνατότητα μετακύλισης του υψηλότερου ενεργειακού κόστους στις τελικές τιμές.
Κατά την ακρόασή της τη Δευτέρα στην Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις Βρυξέλλες, η επικεφαλής της ΕΚΤ υπογράμμισε ότι η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου αποτελεί τον βασικό παράγοντα πίσω από την επιτάχυνση του πληθωρισμού.
Η Lagarde  ανέφερε ότι αναμένεται υψηλότερος πληθωρισμός το επόμενο διάστημα, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν ακόμη ενδείξεις ότι οι πιέσεις αποκτούν μόνιμο χαρακτήρα. Παράλληλα, δεν διαπιστώνονται στοιχεία που να δείχνουν ότι οι αυξημένες τιμές ενέργειας έχουν οδηγήσει σε αντίστοιχη επιτάχυνση των μισθολογικών αυξήσεων.
Η απουσία αυτών των δευτερογενών επιδράσεων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τις επόμενες αποφάσεις της ΕΚΤ. Σύμφωνα με τη Lagarde, το ενεργειακό σοκ είναι αρκετά ισχυρό ώστε να μην μπορεί να αγνοηθεί, όμως υπό τις σημερινές συνθήκες μια «μετρημένη αντίδραση» θεωρείται κατάλληλη, προκειμένου να διατηρηθεί ο πληθωρισμός υπό έλεγχο.

Φρένο στα επιθετικά στοιχήματα για τα επιτόκια

Η τοποθέτηση της Λαγκάρντ έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι αγορές έχουν αυξήσει σημαντικά τα στοιχήματά τους για νέες αυξήσεις επιτοκίων. Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη έχει ήδη ξεπεράσει το 3% και ενδέχεται να πλησιάσει το 4% μέχρι το τέλος του έτους, δηλαδή περίπου στο διπλάσιο επίπεδο από τον στόχο του 2% της κεντρικής τράπεζας.
Οι επενδυτές αποτιμούν σχεδόν τέσσερις επιπλέον αυξήσεις κατά 25 μονάδες βάσης στο επιτόκιο καταθέσεων μέσα στους επόμενους 12 μήνες, πέραν των δύο αυξήσεων που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.
Η έμφαση της Lagarde στη «μετρημένη» αντίδραση και στην απουσία δευτερογενών επιδράσεων έρχεται, ωστόσο, σε αντίθεση με τα πιο επιθετικά σενάρια που έχουν ενσωματωθεί στις τιμές των αγορών.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ αναγνώρισε πάντως ότι οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό εξακολουθούν να είναι ανοδικοί, ενώ η αβεβαιότητα γύρω από τις οικονομικές προοπτικές παραμένει ιδιαίτερα υψηλή. Αντίθετα, οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη κινούνται κυρίως προς την καθοδική κατεύθυνση.
Η ΕΚΤ αναμένει επίσης ότι ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί σε υψηλότερα επίπεδα το 2027 και το 2028 από ό,τι είχε αρχικά προβλεφθεί, κυρίως λόγω των ενεργειακών τιμών. Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις, ο συνολικός πληθωρισμός προβλέπεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 3% το 2026, στο 2,5% το 2027 και στο 2,1% το 2028.
Για τον δομικό πληθωρισμό, χωρίς την ενέργεια και τα τρόφιμα, οι αντίστοιχες προβλέψεις διαμορφώνονται σε 2,5% το 2026, 2,6% το 2027 και 2,3% το 2028.
Οι υψηλότερες ενεργειακές τιμές αναμένεται να διατηρήσουν τον συνολικό πληθωρισμό αισθητά πάνω από τον στόχο κατά το πρώτο εξάμηνο του 2027, πριν αρχίσει η αποκλιμάκωσή του.
Την ίδια στιγμή, οι προσδοκίες των καταναλωτών για τις μελλοντικές αυξήσεις των τιμών ενισχύθηκαν εκ νέου τον προηγούμενο μήνα. Πρόκειται για έναν ακόμη δείκτη που παρακολουθεί στενά η ΕΚΤ, προκειμένου να διαπιστώσει εάν το ενεργειακό σοκ αρχίζει να επηρεάζει ευρύτερα τη συμπεριφορά νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η μέχρι τώρα πορεία των μισθών. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δείχνουν προς το παρόν ότι η εκτίναξη των τιμών ενέργειας έχει μεταφραστεί σε αντίστοιχη επιτάχυνση των μισθολογικών απαιτήσεων.
Για την ΕΚΤ, το στοιχείο αυτό είναι κομβικό. Η αντιμετώπιση ενός ενεργειακού σοκ δεν σημαίνει αυτόματη αντίδραση σε κάθε άνοδο των τιμών πετρελαίου ή φυσικού αερίου, αλλά προσπάθεια να αποτραπεί η μεταφορά των αρχικών ανατιμήσεων στις υπόλοιπες τιμές, στους μισθούς και τελικά στις μακροπρόθεσμες πληθωριστικές προσδοκίες.

Οι αποδόσεις των ομολόγων αλλάζουν τα δεδομένα

Στην εξίσωση προστίθεται πλέον και η σημαντική άνοδος των αποδόσεων στις διεθνείς αγορές ομολόγων. Η Λαγκάρντ υπογράμμισε ότι, παρά την ανθεκτικότητα που έχει επιδείξει μέχρι σήμερα η ανάπτυξη, τα μακροπρόθεσμα επιτόκια έχουν αυξηθεί αισθητά από την τελευταία συνεδρίαση της ΕΚΤ.
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να επιβραδύνει την ανάπτυξη και να περιορίσει περισσότερο από ό,τι προβλεπόταν στις εκτιμήσεις του Σεπτεμβρίου τη μετακύλιση του αυξημένου κόστους στις τιμές.
Η άνοδος των αποδόσεων λειτουργεί ουσιαστικά ως πρόσθετη σύσφιξη των χρηματοπιστωτικών συνθηκών, ακόμη και χωρίς νέα παρέμβαση της κεντρικής τράπεζας. Το υψηλότερο κόστος δανεισμού περιορίζει τη ζήτηση, επηρεάζει τις επενδύσεις και την κατανάλωση και, κατ’ επέκταση, μειώνει τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να μετακυλίσουν πλήρως το αυξημένο ενεργειακό κόστος στις τελικές τιμές.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η Λαγκάρντ θεωρεί ότι η ΕΚΤ μπορεί να κινηθεί με πιο μετρημένο ρυθμό, παρά την ανοδική αναθεώρηση των προβλέψεων για τον πληθωρισμό.
Η παγκόσμια πίεση στις αγορές ομολόγων αποτελεί ταυτόχρονα πηγή ανησυχίας για ορισμένα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης με αυξημένες δημοσιονομικές πιέσεις, καθώς η άνοδος των αποδόσεων συνεπάγεται υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης.
Η ΕΚΤ έχει ήδη προχωρήσει σε δύο αυξήσεις επιτοκίων. Στις 10 Σεπτεμβρίου, το Διοικητικό Συμβούλιο προχώρησε σε νέα αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης, με το επιτόκιο καταθέσεων να διαμορφώνεται στο 2,50%.
Η έννοια της «μετρημένης αντίδρασης» που χρησιμοποίησε η Λαγκάρντ δεν αντιστοιχεί σε συγκεκριμένο αριθμό ή ρυθμό αυξήσεων. Ορισμένοι οικονομολόγοι εκτιμούν, ωστόσο, ότι οι δύο προηγούμενες κινήσεις της ΕΚΤ, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με χρονική απόσταση μεταξύ τους, μπορούν να δώσουν μια ένδειξη για την ταχύτητα με την οποία ενδέχεται να κινηθεί η κεντρική τράπεζα.
Στο πλαίσιο αυτό, αρκετοί οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η ΕΚΤ θα μπορούσε να μην αυξήσει τα επιτόκια στη συνεδρίαση της 29ης Οκτωβρίου και να περιμένει μέχρι τον Δεκέμβριο, όταν θα έχει στη διάθεσή της νέο γύρο μακροοικονομικών προβλέψεων. Πρόκειται, ωστόσο, για εκτίμηση αναλυτών και όχι για επίσημη καθοδήγηση της κεντρικής τράπεζας.

Ανθεκτική η οικονομία παρά τις πιέσεις

Παρά το δύσκολο περιβάλλον, η Λαγκάρντ εμφανίστηκε κατά την ακρόασή της ενώπιον των ευρωβουλευτών σχετικά αισιόδοξη για την πορεία της πραγματικής οικονομίας της Ευρωζώνης.
Η επικεφαλής της ΕΚΤ επισήμανε ότι η μεταποίηση παρουσιάζει σταθερές επιδόσεις, η αγορά εργασίας παραμένει ισχυρή και οι επενδύσεις αναμένεται να συνεχίσουν να στηρίζουν την ανάπτυξη.
Η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τις αποφάσεις της ΕΚΤ, καθώς η κεντρική τράπεζα καλείται να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό χωρίς να προκαλέσει υπερβολική επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας.
Την ίδια στιγμή, η νέα άνοδος των τιμών του πετρελαίου, καθώς εξασθενούν οι προσδοκίες για άμεση διέξοδο στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο νέων πληθωριστικών πιέσεων. Οι εξελίξεις γύρω από τη σύγκρουση ΗΠΑ και Ιράν και η επίδρασή τους στις διεθνείς ενεργειακές αγορές αποτελούν πλέον έναν από τους σημαντικότερους εξωτερικούς παράγοντες για τις αποφάσεις της ΕΚΤ.

Στις 2 Οκτωβρίου τα νέα στοιχεία για τον πληθωρισμό

Τα προκαταρκτικά στοιχεία για τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης τον Σεπτέμβριο 2026 αναμένονται από τη Eurostat την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου 2026.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που αναφέρονται, τα στοιχεία αναμένεται να δείξουν ότι ο πληθωρισμός της Ευρωζώνης επιταχύνθηκε στο 3,7% τον Σεπτέμβριο, από 3,2% τον Αύγουστο, παραμένοντας αισθητά υψηλότερα από τον στόχο του 2% της ΕΚΤ.

www.bankingnews.gr