γράφει : ΜΑΡΙΝΑ ΦΟΥΝΤΑ
"Η αβεβαιότητα για την ελληνική οικονομία αυξάνεται καθώς καθυστερεί η ολοκλήρωση της αξιολόγησης", αναφέρει η Eurobank, στην τελευταία ανάλυσή της "7 μέρες οικονομία".
Όπως τονίζει χαρακτηριστικά η Eurobank:
• Η θετική αξιολόγηση είναι αναγκαίο να εξασφαλισθεί το συντομότερο δυνατό και να αποφευχθεί το αρνητικό παράδειγμα των ατέρμονων διαπραγματεύσεων του 2012.
• Εξόφληση ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων ύψους €1,5 δισ. αντί των προβλεπόμενων από το Πρόγραμμα €3,5 δισ. και παρά την θετική έκπληξη του Μαρτίου.
• Η πτώση της οικονομικής δραστηριότητας συνεχίζεται: ο δείκτης ΡΜΙ του Μαρτίου δείχνει περαιτέρω επιδείνωση των συνθηκών, ενώ η ιδιωτική κατανάλωση μειώνεται περαιτέρω (όγκος λιανικών πωλήσεων -16,4% ετήσια πτώση τον Ιαν.).
• Η απρόσκοπτη ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την συνέχιση της επιστροφής καταθέσεων και την ανακοπή της μείωσης της χρηματοδότησης του ιδιωτικού τομέα. Τον Φεβ. οι συνολικές καταθέσεις αυξήθηκαν για 6ο συνεχή μήνα (1,4% ετήσια μεταβολή). Η χρηματοδότηση του ιδιωτικού τομέα συνεχίζει να κινείται πτωτικά: -3,9% σε ετήσια βάση.
• Το κυπριακό πρόγραμμα σταθεροποίησης οφείλει να επωφεληθεί από τα διδάγματα που προέκυψαν από το σχεδιασμό και την εφαρμογή του ελληνικού προγράμματος.
Η Κυπριακή κυβέρνηση μετά την αποδοχή των αποφάσεων του Eurogroup της 25ης Μαρτίου 2013 και των αλλαγών που αυτές επέφεραν στο κυπριακό τραπεζικό σύστημα , διαπραγματεύεται με τους εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του ΔΝΤ το Πρόγραμμα Σταθεροποίησης της Κυπριακής Οικονομίας. Σκοπός της κυβέρνησης είναι η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων μέχρι την 4η Απριλίου 2013 για να μπορέσει να συζητηθεί το νέο πρόγραμμα στο Euro Working Group της ίδιας ημέρας και στη συνέχεια να συζητηθεί στο Eurogroup της 12ης Απριλίου 2013.
Δεν θα αναφερθούμε αναλυτικά στο προσχέδιο του Προγράμματος Σταθεροποίησης που δημοσιοποιήθηκε ήδη από χθες στα μέσα μαζικής ενημέρωσης καθώς βρίσκεται ακόμη υπό συζήτηση. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά μέχρι στιγμής το νέο Πρόγραμμα Σταθεροποίησης της Κυπριακής Οικονομίας αποσκοπεί (πέρα από τις αλλαγές στο τραπεζικό σύστημα):
• στη βελτίωση της δημοσιονομικής εικόνας της κυπριακής οικονομίας. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει μείωση πρωτογενών δαπανών και αύξηση των εσόδων (μέτρα συνολικού ύψους 7,25% του ΑΕΠ για την περίοδο 2012-16 και με επιπλέον μέτρα 1,25% για το 2013) με σκοπό την σταδιακή μείωση του ελλείμματος και την επίτευξη δημοσιονομικού πλεονάσματος από το 2016 και μετά (πρωτογενές έλλειμμα 2,4% το 2013 και πρωτογενές πλεόνασμα 1,2% και 4,0% του ΑΕΠ το 2016 και το 2017 αντίστοιχα).
• στην εφαρμογή μιας σειράς από διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και την ισόρροπη ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας. Εδώ περιλαμβάνονται:
- Δημοσιονομικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις (αναμόρφωση συνταξιοδοτικού συστήματος, αναμόρφωση φορολογικού συστήματος, ιδιωτικοποιήσεις. κλπ)
- Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας (πλαίσιο κατώτατου μισθού, μεταρρυθμίσεις στην τουριστική αγορά, στην αγορά ακινήτων και στην αγορά ενέργειας).
Το Πρόγραμμα Σταθεροποίησης, που στις βασικές του κατευθυντήριες γραμμές δεν διαφέρει από το αντίστοιχο πρόγραμμα για την ελληνική οικονομία, είναι αναγκαίο να ενσωματώσει τα διδάγματα από τις λανθασμένες επιλογές τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην εφαρμογή του ελληνικού προγράμματος. Με άλλα λόγια, οι προβλέψεις του προγράμματος πρέπει να λάβουν υπόψη τους όλη την πληροφόρηση και τις αρνητικές επιδράσεις στο ΑΕΠ της χώρας από την εφαρμογή των αποφάσεων για το κυπριακό τραπεζικό σύστημα και τις πιθανές αλλαγές που κάτι τέτοιο θα επιφέρει στην παραγωγική δομή της χώρας. Παράλληλα, το πρόγραμμα εφαρμογής των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων πρέπει να μελετηθεί διεξοδικά και να δοθούν τα κατάλληλα χρονικά περιθώρια εφαρμογής εκ μέρους των δανειστών αλλά και οι δεσμεύσεις εφαρμογής τους εκ μέρους των κυπριακών αρχών.
Η διαδικασία αξιολόγησης της εφαρμογής του 2ου Προγράμματος Σταθεροποίησης της Ελληνικής Οικονομίας επιταχύνεται αυτή την εβδομάδα με δεδομένο ότι η τρόικα αναμένεται στην Αθήνα τις επόμενες ημέρες (την Πέμπτη 4 Απριλίου 2013). Η κυβέρνηση αναμένει ότι το Euro Working Group της 4ης Απριλίου 2013 θα εγκρίνει την εκταμίευση της δόσης των €2,8 δισ. με δεδομένο ότι μέχρι τότε θα έχουμε τη θετική αξιολόγηση της τρόικας για τις προαπαιτούμενες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις (αλλαγές στη λίστα φαρμάκων και υλοποίηση του προγράμματος κινητικότητας στο δημόσιο). Η κυβέρνηση έχει ήδη παρουσιάσει το αναθεωρημένο σχέδιο με τα νέα οργανογράμματα στο στενό και ευρύτερο Δημόσιο, την αξιολόγηση του προσωπικού και το πρόγραμμα «κινητικότητας» του υπουργείου Διοικητικής Μεταρρύθμισης στο οποίο θα περιλαμβάνεται συγκεκριμένος αριθμός «υποχρεωτικών αποχωρήσεων» (επίορκων δημοσίων υπαλλήλων κτλ) ως το τέλος του 2014. Το θέμα της αναμόρφωσης της λίστας φαρμάκων έχει επιλυθεί ήδη.
Οι εξελίξεις όμως δεν είναι θετικές για τα υπόλοιπα ανοικτά θέματα της αξιολόγησης που θα επιτρέψουν την καταβολή €6,0 δισ. σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα των δόσεων του 2ου Προγράμματος Σταθεροποίησης της Ελληνικής Οικονομίας (Ιανουάριος 2013). Η κυβέρνηση δεν έχει ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις για την επίτευξη συμφωνίας επί των ανοικτών θεμάτων που περιλαμβάνουν:
• την συνέχιση καταβολής του Ενιαίου Τέλους Ηλεκτροδοτούμενων Επιφανειών αντί του νέου Ενιαίου Φόρου Ακινήτων (ΕΦΑ). Από ότι φαίνεται η κυβέρνηση προκρίνει τη λύση της συνέχισης καταβολής του ειδικού τέλους και για το 2013 αλλά με μειωμένους φορολογικούς συντελεστές. Σημειώνουμε ότι κάτι τέτοιο θα επιβαρύνει σημαντικά τα έσοδα του προϋπολογισμού.
• την υστέρηση στα έσοδα όχι μόνο εξαιτίας των χαμηλότερων των αναμενόμενων φορολογικών εσόδων αλλά α) από τις απώλειες που θα δημιουργηθούν αν τελικά δεν επιβληθεί ο φόρος 2‰ επί των εσόδων των επιχειρήσεων υπέρ του ΟΑΕΕ, β) από τους χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές του Ενιαίου Τέλους Ηλεκτροδοτούμενων Επιφανειών (αν τελικά προκριθεί μια τέτοια λύση από τους κυβερνητικούς εταίρους), γ) από την (λογιστική) αδυναμία καταβολής του μερίσματος από τις προνομιούχες μετοχές των τραπεζών που κατέχει το ελληνικό δημόσιο (€0,9 δισ.), κλπ.
• την ανεξαρτητοποίηση ή τουλάχιστον τη μεγαλύτερη ανεξαρτησία της νέας Γενικής Γραμματείας Εσόδων και της ενσωμάτωσης του ΣΔΟΕ σε αυτή.
• την καλύτερη δημοσιονομική απεικόνιση των λογαριασμών της Γενικής Κυβέρνησης με έμφαση στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τον ΕΟΠΥΥ.
Ο μέχρι τώρα σχεδιασμός της κυβέρνησης απαιτούσε την ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης μέχρι το Eurogroup 12ης Απριλίου 2013. Θετική αξιολόγηση από την τρόικα στα παραπάνω θέματα θα επέτρεπε την αποδέσμευση των €6,0 δισ. Το ενδεχόμενο αυτό μοιάζει να απομακρύνεται και τώρα προβάλει ως πιο εφικτή η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων μέσα στον Απρίλιο και η πραγματοποίηση έκτακτου Eurogroup μέχρι το τέλος Απριλίου για την έγκριση της δόσης των €6,0 δισ. Η καθυστέρηση καταβολής της δόσης θα επηρεάσει αρνητικά την ρευστότητα της ελληνικής οικονομίας καθώς μεγάλο μέρος της δόσης αφορά κάλυψη ληξιπρόθεσμων οφειλών του δημοσίου.
Θεωρούμε ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να αποφύγει μια παρατεταμένη περίοδο διαπραγματεύσεων για τα παραπάνω ανοικτά θέματα αφού κάτι τέτοιο θα αυξήσει σημαντικά την αβεβαιότητα σχετικά με τις εξελίξεις στην ελληνική οικονομία. Σε κάθε περίπτωση το αρνητικό παράδειγμα των διαπραγματεύσεων της περιόδου Ιουνίου-Νοεμβρίου 2012 θα πρέπει να αποφευχθεί. Τόσο το εσωτερικό όσο και το διεθνές περιβάλλον δεν επιτρέπουν την επανάληψη του 2012. Τα περιθώρια αποδόσεων των 10-ετών ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου έναντι των αποδόσεων των αντιστοίχων γερμανικών τίτλων για δεύτερη συνεχόμενη εβδομάδα ακολουθούν έντονα ανοδική τάση. Την 1η Απριλίου 2013 το ελληνικό περιθώριο αποδόσεων ήταν στις 115,0 μ.β.., αυξημένο κατά 3,4% σε εβδομαδιαία βάση. Σε μηνιαία βάση το περιθώριο έχει αυξηθεί κατά 15,7%. Σε σχέση με το περιθώριο της 16ης Μαρτίου 2013 όταν ανακοινώθηκε η πρώτη απόφαση του Eurogroup για την Κύπρο η αύξηση είναι 19,1%.
Η συγκεκριμένη αύξηση οφείλεται:
1. στην καθυστέρηση ολοκλήρωσης της αξιολόγησης από την τρόικα και την αβεβαιότητα σχετικά με την εκταμίευση των δόσεων.
2. στις αρνητικές εξελίξεις στην κυπριακή οικονομία και στις επιπτώσεις που θα έχει η εφαρμογή της πρόσφατης απόφασης του Eurogroup για την Κύπρο στην ελληνική οικονομία.
Η πορεία εξόφλησης των ληξιπρόθεσμων οφειλών της Γενικής Κυβέρνησης προς τον ιδιωτικό τομέα κρίνεται μέχρι στιγμής ως μη-ικανοποιητική. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του Υφυπουργού Οικονομικών Π. Σταϊκούρα μέχρι το τέλος Μαρτίου 2013 έχει ολοκληρωθεί η χρηματοδότηση ληξιπρόθεσμων οφειλών φορέων της γενικής κυβέρνησης συνολικού ύψους €3,2 δισ. Κάτι τέτοιο δε μεταφράζεται αυτόματα και σε αποπληρωμή των σχετικών οφειλών. Εξαιτίας θεσμικών και λειτουργικών προβλημάτων (σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου Οικονομικών ) δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμη οι διαδικασίες ώστε τα παραπάνω κεφάλαια να μεταφερθούν στην πραγματική οικονομία. Αντίθετα, για την περίοδο Δεκεμβρίου 2012-Μαρτίου 2013 το συνολικό ύψος των τελικών πληρωμών είναι μόλις €1,5 δισ. εκ των οποίων τα €0,7 δισ. καταβλήθηκαν την περίοδο Δεκεμβρίου 2012-Φεβρουαρίου 2013 ενώ τα υπόλοιπα €0,8 δισ. καταβλήθηκαν τον Μάρτιο του 2013. Προφανώς η αύξηση των τελικών πληρωμών των Μάρτιο του 2013 είναι αξιοσημείωτη αλλά δεν είναι αρκετή για να αλλάξει το κλίμα έλλειψης ρευστότητας που επικρατεί στην ελληνική οικονομία.
Σύμφωνα με το Πρόγραμμα Σταθεροποίησης της Ελληνικής Οικονομίας (Δεκέμβριος 2012), το σύνολο των ληξιπρόθεσμων οφειλών αναμένεται να εξοφληθεί μέχρι το τέλος του 2013. Συνολικά μέχρι το τέλος του 2013 προβλέπεται να διατεθούν €8,0 δισ. για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής του προγράμματος η κυβέρνηση θα έπρεπε να αποπληρώσει €2,0 δισ. μέχρι το τέλος του 2012 και €1,5 δισ. για κάθε τρίμηνο του 2013 (2,0+4*1,5=8,0). Η κυβέρνηση μέχρι τώρα λόγω και της καθυστερημένης καταβολής της δόσης του Δεκεμβρίου 2012 δεν κατάφερε να αποπληρώσει τα €2,0 δισ. μέχρι το τέλος του 2012 ενώ φαίνεται να επιτυγχάνεται μόνο ο στόχος των €1,5 δισ. για το πρώτο τρίμηνο του 2013.
Υπενθυμίζουμε ότι στο τέλος Νοεμβρίου 2012 οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις και οι εκκρεμείς επιστροφές φόρων της Γενικής Κυβέρνησης ανέρχονταν σε €9,5 δισ. (8,7+0,8) ενώ στο τέλος Ιανουαρίου 2013 το αντίστοιχο νούμερο ήταν €8,6 δισ. (7,9+0,7). Η μείωση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων μεταξύ τέλους Νοεμβρίου 2012 και τέλους Ιανουαρίου 2013 ήταν €0,9 δισ. ενώ σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου Οικονομικών η μείωση για το τρίμηνο Δεκεμβρίου-Φεβρουαρίου 2012 ήταν μόνο €0,7 δισ. Πέρα από την διαφορά των €0,2 δισ. (=0,9-0,7) που είναι πιθανό να οφείλεται σε καλύτερη δημοσιονομική απεικόνιση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων της Γενικής Κυβέρνησης προκύπτει ότι τον Φεβρουάριο του 2013 δεν πραγματοποιήθηκαν τελικές πληρωμές στον ιδιωτικό τομέα. Σημειώστε επίσης ότι για τον Ιανουάριο 2013 οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις των νοσοκομείων και των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης αυξήθηκαν κατά €0,2 δισ. (δημιουργία νέων ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων).
Οι παραπάνω εξελίξεις δεν ευνοούν την βελτίωση της ρευστότητας της ελληνικής οικονομίας. Η έλλειψη προκαταρκτικής εργασίας όσον αφορά την πληρωμή των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων (σωστή καταγραφή και σχεδιασμός αποπληρωμής, βεβαίωση χρεών, βεβαίωση αποφυγής δημιουργίας νέων υποχρεώσεων, κτλ) αποτελεί βασικό ανασταλτικό παράγοντα όσον αφορά την καταβολή των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων. Η κυβέρνηση θα μπορούσε να ολοκληρώσει το σχέδιο για την διαδικασία εξόφλησης των ληξιπρόθεσμων οφειλών και των επιστροφών φόρων στο χρονικό διάστημα που μεσολάβησε από τον Ιούνιο του 2012 (ημερομηνία αρχικής εκταμίευσης της δόσης) μέχρι την τελική εκταμίευση της δόσης (Δεκέμβριος-Ιανουάριος 2013). Κάτι τέτοιο θα βελτίωνε σημαντικά την πιθανότητα έγκαιρης αποπληρωμής τους. Δεν αποκλείουμε φυσικά η καθυστέρηση στην εξόφληση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων να μην οφείλεται μόνο σε θεσμικά και λειτουργικά προβλήματα αλλά να χρησιμοποιείται από την κυβέρνηση για τη δημιουργία ταμειακών αποθεμάτων ενόψει των καθυστερήσεων στην καταβολή των δόσεων από το πρόγραμμα Σταθεροποίησης της Ελληνικής Οικονομίας.
Επισημαίνουμε για άλλη μια φορά ότι η εξόφληση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων και των επιστροφών φόρων παρόλο που δίνει ανάσα στην οικονομία δεν είναι πανάκεια. Μέρος μόνο από τα εξοφλούμενα κεφάλαια αναμένεται να περάσει στην πραγματική οικονομία αφού μεγάλο μέρος των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων αφορά εισαγωγές προϊόντων (π.χ. φάρμακα). Το ήδη υπάρχον κλίμα αβεβαιότητας για τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας είναι πιθανό να οδηγήσει μέρος των κεφαλαίων από την εξόφληση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων προς τραπεζικούς λογαριασμούς του εσωτερικού ή του εξωτερικού. Με δεδομένο ότι η κυβέρνηση φαίνεται να υποστηρίζει τον προσανατολισμό από το καταναλωτικό υπόδειγμα της ελληνικής οικονομίας προς ένα νέο εξωστρεφές υπόδειγμα, θα έπρεπε και η αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών να ξεκινήσει από τις αποπληρωμές ΦΠΑ προς εξαγωγικές εταιρείες. Αντίθετα, από τον πίνακα που δημοσίευσε το Υπουργείο Οικονομικών φαίνεται ότι η εξόφληση των ληξιπρόθεσμων οφειλών ξεκίνησε από την εξόφληση οφειλών προς δημόσιους υπαλλήλους, κτλ.
Μια βιώσιμη λύση για την βελτίωση της ρευστότητας απαιτεί πέρα από την εξόφληση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων, συγκεκριμένη στόχευση στο είδος των οφειλών που εξοφλούνται κατά προτεραιότητα καθώς και επιπλέον μέτρα για την επανεκκίνηση της οικονομίας.
www.bankingnews.gr
• Η θετική αξιολόγηση είναι αναγκαίο να εξασφαλισθεί το συντομότερο δυνατό και να αποφευχθεί το αρνητικό παράδειγμα των ατέρμονων διαπραγματεύσεων του 2012.
• Εξόφληση ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων ύψους €1,5 δισ. αντί των προβλεπόμενων από το Πρόγραμμα €3,5 δισ. και παρά την θετική έκπληξη του Μαρτίου.
• Η πτώση της οικονομικής δραστηριότητας συνεχίζεται: ο δείκτης ΡΜΙ του Μαρτίου δείχνει περαιτέρω επιδείνωση των συνθηκών, ενώ η ιδιωτική κατανάλωση μειώνεται περαιτέρω (όγκος λιανικών πωλήσεων -16,4% ετήσια πτώση τον Ιαν.).
• Η απρόσκοπτη ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την συνέχιση της επιστροφής καταθέσεων και την ανακοπή της μείωσης της χρηματοδότησης του ιδιωτικού τομέα. Τον Φεβ. οι συνολικές καταθέσεις αυξήθηκαν για 6ο συνεχή μήνα (1,4% ετήσια μεταβολή). Η χρηματοδότηση του ιδιωτικού τομέα συνεχίζει να κινείται πτωτικά: -3,9% σε ετήσια βάση.
• Το κυπριακό πρόγραμμα σταθεροποίησης οφείλει να επωφεληθεί από τα διδάγματα που προέκυψαν από το σχεδιασμό και την εφαρμογή του ελληνικού προγράμματος.
Η Κυπριακή κυβέρνηση μετά την αποδοχή των αποφάσεων του Eurogroup της 25ης Μαρτίου 2013 και των αλλαγών που αυτές επέφεραν στο κυπριακό τραπεζικό σύστημα , διαπραγματεύεται με τους εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του ΔΝΤ το Πρόγραμμα Σταθεροποίησης της Κυπριακής Οικονομίας. Σκοπός της κυβέρνησης είναι η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων μέχρι την 4η Απριλίου 2013 για να μπορέσει να συζητηθεί το νέο πρόγραμμα στο Euro Working Group της ίδιας ημέρας και στη συνέχεια να συζητηθεί στο Eurogroup της 12ης Απριλίου 2013.
Δεν θα αναφερθούμε αναλυτικά στο προσχέδιο του Προγράμματος Σταθεροποίησης που δημοσιοποιήθηκε ήδη από χθες στα μέσα μαζικής ενημέρωσης καθώς βρίσκεται ακόμη υπό συζήτηση. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά μέχρι στιγμής το νέο Πρόγραμμα Σταθεροποίησης της Κυπριακής Οικονομίας αποσκοπεί (πέρα από τις αλλαγές στο τραπεζικό σύστημα):
• στη βελτίωση της δημοσιονομικής εικόνας της κυπριακής οικονομίας. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει μείωση πρωτογενών δαπανών και αύξηση των εσόδων (μέτρα συνολικού ύψους 7,25% του ΑΕΠ για την περίοδο 2012-16 και με επιπλέον μέτρα 1,25% για το 2013) με σκοπό την σταδιακή μείωση του ελλείμματος και την επίτευξη δημοσιονομικού πλεονάσματος από το 2016 και μετά (πρωτογενές έλλειμμα 2,4% το 2013 και πρωτογενές πλεόνασμα 1,2% και 4,0% του ΑΕΠ το 2016 και το 2017 αντίστοιχα).
• στην εφαρμογή μιας σειράς από διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και την ισόρροπη ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας. Εδώ περιλαμβάνονται:
- Δημοσιονομικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις (αναμόρφωση συνταξιοδοτικού συστήματος, αναμόρφωση φορολογικού συστήματος, ιδιωτικοποιήσεις. κλπ)
- Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας (πλαίσιο κατώτατου μισθού, μεταρρυθμίσεις στην τουριστική αγορά, στην αγορά ακινήτων και στην αγορά ενέργειας).
Το Πρόγραμμα Σταθεροποίησης, που στις βασικές του κατευθυντήριες γραμμές δεν διαφέρει από το αντίστοιχο πρόγραμμα για την ελληνική οικονομία, είναι αναγκαίο να ενσωματώσει τα διδάγματα από τις λανθασμένες επιλογές τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην εφαρμογή του ελληνικού προγράμματος. Με άλλα λόγια, οι προβλέψεις του προγράμματος πρέπει να λάβουν υπόψη τους όλη την πληροφόρηση και τις αρνητικές επιδράσεις στο ΑΕΠ της χώρας από την εφαρμογή των αποφάσεων για το κυπριακό τραπεζικό σύστημα και τις πιθανές αλλαγές που κάτι τέτοιο θα επιφέρει στην παραγωγική δομή της χώρας. Παράλληλα, το πρόγραμμα εφαρμογής των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων πρέπει να μελετηθεί διεξοδικά και να δοθούν τα κατάλληλα χρονικά περιθώρια εφαρμογής εκ μέρους των δανειστών αλλά και οι δεσμεύσεις εφαρμογής τους εκ μέρους των κυπριακών αρχών.
Η διαδικασία αξιολόγησης της εφαρμογής του 2ου Προγράμματος Σταθεροποίησης της Ελληνικής Οικονομίας επιταχύνεται αυτή την εβδομάδα με δεδομένο ότι η τρόικα αναμένεται στην Αθήνα τις επόμενες ημέρες (την Πέμπτη 4 Απριλίου 2013). Η κυβέρνηση αναμένει ότι το Euro Working Group της 4ης Απριλίου 2013 θα εγκρίνει την εκταμίευση της δόσης των €2,8 δισ. με δεδομένο ότι μέχρι τότε θα έχουμε τη θετική αξιολόγηση της τρόικας για τις προαπαιτούμενες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις (αλλαγές στη λίστα φαρμάκων και υλοποίηση του προγράμματος κινητικότητας στο δημόσιο). Η κυβέρνηση έχει ήδη παρουσιάσει το αναθεωρημένο σχέδιο με τα νέα οργανογράμματα στο στενό και ευρύτερο Δημόσιο, την αξιολόγηση του προσωπικού και το πρόγραμμα «κινητικότητας» του υπουργείου Διοικητικής Μεταρρύθμισης στο οποίο θα περιλαμβάνεται συγκεκριμένος αριθμός «υποχρεωτικών αποχωρήσεων» (επίορκων δημοσίων υπαλλήλων κτλ) ως το τέλος του 2014. Το θέμα της αναμόρφωσης της λίστας φαρμάκων έχει επιλυθεί ήδη.
Οι εξελίξεις όμως δεν είναι θετικές για τα υπόλοιπα ανοικτά θέματα της αξιολόγησης που θα επιτρέψουν την καταβολή €6,0 δισ. σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα των δόσεων του 2ου Προγράμματος Σταθεροποίησης της Ελληνικής Οικονομίας (Ιανουάριος 2013). Η κυβέρνηση δεν έχει ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις για την επίτευξη συμφωνίας επί των ανοικτών θεμάτων που περιλαμβάνουν:
• την συνέχιση καταβολής του Ενιαίου Τέλους Ηλεκτροδοτούμενων Επιφανειών αντί του νέου Ενιαίου Φόρου Ακινήτων (ΕΦΑ). Από ότι φαίνεται η κυβέρνηση προκρίνει τη λύση της συνέχισης καταβολής του ειδικού τέλους και για το 2013 αλλά με μειωμένους φορολογικούς συντελεστές. Σημειώνουμε ότι κάτι τέτοιο θα επιβαρύνει σημαντικά τα έσοδα του προϋπολογισμού.
• την υστέρηση στα έσοδα όχι μόνο εξαιτίας των χαμηλότερων των αναμενόμενων φορολογικών εσόδων αλλά α) από τις απώλειες που θα δημιουργηθούν αν τελικά δεν επιβληθεί ο φόρος 2‰ επί των εσόδων των επιχειρήσεων υπέρ του ΟΑΕΕ, β) από τους χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές του Ενιαίου Τέλους Ηλεκτροδοτούμενων Επιφανειών (αν τελικά προκριθεί μια τέτοια λύση από τους κυβερνητικούς εταίρους), γ) από την (λογιστική) αδυναμία καταβολής του μερίσματος από τις προνομιούχες μετοχές των τραπεζών που κατέχει το ελληνικό δημόσιο (€0,9 δισ.), κλπ.
• την ανεξαρτητοποίηση ή τουλάχιστον τη μεγαλύτερη ανεξαρτησία της νέας Γενικής Γραμματείας Εσόδων και της ενσωμάτωσης του ΣΔΟΕ σε αυτή.
• την καλύτερη δημοσιονομική απεικόνιση των λογαριασμών της Γενικής Κυβέρνησης με έμφαση στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τον ΕΟΠΥΥ.
Ο μέχρι τώρα σχεδιασμός της κυβέρνησης απαιτούσε την ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης μέχρι το Eurogroup 12ης Απριλίου 2013. Θετική αξιολόγηση από την τρόικα στα παραπάνω θέματα θα επέτρεπε την αποδέσμευση των €6,0 δισ. Το ενδεχόμενο αυτό μοιάζει να απομακρύνεται και τώρα προβάλει ως πιο εφικτή η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων μέσα στον Απρίλιο και η πραγματοποίηση έκτακτου Eurogroup μέχρι το τέλος Απριλίου για την έγκριση της δόσης των €6,0 δισ. Η καθυστέρηση καταβολής της δόσης θα επηρεάσει αρνητικά την ρευστότητα της ελληνικής οικονομίας καθώς μεγάλο μέρος της δόσης αφορά κάλυψη ληξιπρόθεσμων οφειλών του δημοσίου.
Θεωρούμε ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να αποφύγει μια παρατεταμένη περίοδο διαπραγματεύσεων για τα παραπάνω ανοικτά θέματα αφού κάτι τέτοιο θα αυξήσει σημαντικά την αβεβαιότητα σχετικά με τις εξελίξεις στην ελληνική οικονομία. Σε κάθε περίπτωση το αρνητικό παράδειγμα των διαπραγματεύσεων της περιόδου Ιουνίου-Νοεμβρίου 2012 θα πρέπει να αποφευχθεί. Τόσο το εσωτερικό όσο και το διεθνές περιβάλλον δεν επιτρέπουν την επανάληψη του 2012. Τα περιθώρια αποδόσεων των 10-ετών ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου έναντι των αποδόσεων των αντιστοίχων γερμανικών τίτλων για δεύτερη συνεχόμενη εβδομάδα ακολουθούν έντονα ανοδική τάση. Την 1η Απριλίου 2013 το ελληνικό περιθώριο αποδόσεων ήταν στις 115,0 μ.β.., αυξημένο κατά 3,4% σε εβδομαδιαία βάση. Σε μηνιαία βάση το περιθώριο έχει αυξηθεί κατά 15,7%. Σε σχέση με το περιθώριο της 16ης Μαρτίου 2013 όταν ανακοινώθηκε η πρώτη απόφαση του Eurogroup για την Κύπρο η αύξηση είναι 19,1%.
Η συγκεκριμένη αύξηση οφείλεται:
1. στην καθυστέρηση ολοκλήρωσης της αξιολόγησης από την τρόικα και την αβεβαιότητα σχετικά με την εκταμίευση των δόσεων.
2. στις αρνητικές εξελίξεις στην κυπριακή οικονομία και στις επιπτώσεις που θα έχει η εφαρμογή της πρόσφατης απόφασης του Eurogroup για την Κύπρο στην ελληνική οικονομία.
Η πορεία εξόφλησης των ληξιπρόθεσμων οφειλών της Γενικής Κυβέρνησης προς τον ιδιωτικό τομέα κρίνεται μέχρι στιγμής ως μη-ικανοποιητική. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του Υφυπουργού Οικονομικών Π. Σταϊκούρα μέχρι το τέλος Μαρτίου 2013 έχει ολοκληρωθεί η χρηματοδότηση ληξιπρόθεσμων οφειλών φορέων της γενικής κυβέρνησης συνολικού ύψους €3,2 δισ. Κάτι τέτοιο δε μεταφράζεται αυτόματα και σε αποπληρωμή των σχετικών οφειλών. Εξαιτίας θεσμικών και λειτουργικών προβλημάτων (σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου Οικονομικών ) δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμη οι διαδικασίες ώστε τα παραπάνω κεφάλαια να μεταφερθούν στην πραγματική οικονομία. Αντίθετα, για την περίοδο Δεκεμβρίου 2012-Μαρτίου 2013 το συνολικό ύψος των τελικών πληρωμών είναι μόλις €1,5 δισ. εκ των οποίων τα €0,7 δισ. καταβλήθηκαν την περίοδο Δεκεμβρίου 2012-Φεβρουαρίου 2013 ενώ τα υπόλοιπα €0,8 δισ. καταβλήθηκαν τον Μάρτιο του 2013. Προφανώς η αύξηση των τελικών πληρωμών των Μάρτιο του 2013 είναι αξιοσημείωτη αλλά δεν είναι αρκετή για να αλλάξει το κλίμα έλλειψης ρευστότητας που επικρατεί στην ελληνική οικονομία.
Σύμφωνα με το Πρόγραμμα Σταθεροποίησης της Ελληνικής Οικονομίας (Δεκέμβριος 2012), το σύνολο των ληξιπρόθεσμων οφειλών αναμένεται να εξοφληθεί μέχρι το τέλος του 2013. Συνολικά μέχρι το τέλος του 2013 προβλέπεται να διατεθούν €8,0 δισ. για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής του προγράμματος η κυβέρνηση θα έπρεπε να αποπληρώσει €2,0 δισ. μέχρι το τέλος του 2012 και €1,5 δισ. για κάθε τρίμηνο του 2013 (2,0+4*1,5=8,0). Η κυβέρνηση μέχρι τώρα λόγω και της καθυστερημένης καταβολής της δόσης του Δεκεμβρίου 2012 δεν κατάφερε να αποπληρώσει τα €2,0 δισ. μέχρι το τέλος του 2012 ενώ φαίνεται να επιτυγχάνεται μόνο ο στόχος των €1,5 δισ. για το πρώτο τρίμηνο του 2013.
Υπενθυμίζουμε ότι στο τέλος Νοεμβρίου 2012 οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις και οι εκκρεμείς επιστροφές φόρων της Γενικής Κυβέρνησης ανέρχονταν σε €9,5 δισ. (8,7+0,8) ενώ στο τέλος Ιανουαρίου 2013 το αντίστοιχο νούμερο ήταν €8,6 δισ. (7,9+0,7). Η μείωση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων μεταξύ τέλους Νοεμβρίου 2012 και τέλους Ιανουαρίου 2013 ήταν €0,9 δισ. ενώ σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου Οικονομικών η μείωση για το τρίμηνο Δεκεμβρίου-Φεβρουαρίου 2012 ήταν μόνο €0,7 δισ. Πέρα από την διαφορά των €0,2 δισ. (=0,9-0,7) που είναι πιθανό να οφείλεται σε καλύτερη δημοσιονομική απεικόνιση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων της Γενικής Κυβέρνησης προκύπτει ότι τον Φεβρουάριο του 2013 δεν πραγματοποιήθηκαν τελικές πληρωμές στον ιδιωτικό τομέα. Σημειώστε επίσης ότι για τον Ιανουάριο 2013 οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις των νοσοκομείων και των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης αυξήθηκαν κατά €0,2 δισ. (δημιουργία νέων ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων).
Οι παραπάνω εξελίξεις δεν ευνοούν την βελτίωση της ρευστότητας της ελληνικής οικονομίας. Η έλλειψη προκαταρκτικής εργασίας όσον αφορά την πληρωμή των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων (σωστή καταγραφή και σχεδιασμός αποπληρωμής, βεβαίωση χρεών, βεβαίωση αποφυγής δημιουργίας νέων υποχρεώσεων, κτλ) αποτελεί βασικό ανασταλτικό παράγοντα όσον αφορά την καταβολή των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων. Η κυβέρνηση θα μπορούσε να ολοκληρώσει το σχέδιο για την διαδικασία εξόφλησης των ληξιπρόθεσμων οφειλών και των επιστροφών φόρων στο χρονικό διάστημα που μεσολάβησε από τον Ιούνιο του 2012 (ημερομηνία αρχικής εκταμίευσης της δόσης) μέχρι την τελική εκταμίευση της δόσης (Δεκέμβριος-Ιανουάριος 2013). Κάτι τέτοιο θα βελτίωνε σημαντικά την πιθανότητα έγκαιρης αποπληρωμής τους. Δεν αποκλείουμε φυσικά η καθυστέρηση στην εξόφληση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων να μην οφείλεται μόνο σε θεσμικά και λειτουργικά προβλήματα αλλά να χρησιμοποιείται από την κυβέρνηση για τη δημιουργία ταμειακών αποθεμάτων ενόψει των καθυστερήσεων στην καταβολή των δόσεων από το πρόγραμμα Σταθεροποίησης της Ελληνικής Οικονομίας.
Επισημαίνουμε για άλλη μια φορά ότι η εξόφληση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων και των επιστροφών φόρων παρόλο που δίνει ανάσα στην οικονομία δεν είναι πανάκεια. Μέρος μόνο από τα εξοφλούμενα κεφάλαια αναμένεται να περάσει στην πραγματική οικονομία αφού μεγάλο μέρος των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων αφορά εισαγωγές προϊόντων (π.χ. φάρμακα). Το ήδη υπάρχον κλίμα αβεβαιότητας για τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας είναι πιθανό να οδηγήσει μέρος των κεφαλαίων από την εξόφληση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων προς τραπεζικούς λογαριασμούς του εσωτερικού ή του εξωτερικού. Με δεδομένο ότι η κυβέρνηση φαίνεται να υποστηρίζει τον προσανατολισμό από το καταναλωτικό υπόδειγμα της ελληνικής οικονομίας προς ένα νέο εξωστρεφές υπόδειγμα, θα έπρεπε και η αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών να ξεκινήσει από τις αποπληρωμές ΦΠΑ προς εξαγωγικές εταιρείες. Αντίθετα, από τον πίνακα που δημοσίευσε το Υπουργείο Οικονομικών φαίνεται ότι η εξόφληση των ληξιπρόθεσμων οφειλών ξεκίνησε από την εξόφληση οφειλών προς δημόσιους υπαλλήλους, κτλ.
Μια βιώσιμη λύση για την βελτίωση της ρευστότητας απαιτεί πέρα από την εξόφληση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων, συγκεκριμένη στόχευση στο είδος των οφειλών που εξοφλούνται κατά προτεραιότητα καθώς και επιπλέον μέτρα για την επανεκκίνηση της οικονομίας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών