(upd 3) Ραγδαίες είναι οι εξελίξεις στο ιρανικό ζήτημα με δήλωση – βόμβα του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή Steve Witkoff, ο οποίος ξαφνικά με τα λεγόμενά του ανοίγει τον δρόμο για αστραπιαία στρατιωτική επίθεση στην Τεχεράνη.
Στο επίκεντρο αυτής της νέας κρίσης βρίσκεται η ρητορική περί «επικείμενης πυρηνικής απειλής» από το Ιράν, η οποία επανέρχεται με ένταση — παρά το γεγονός ότι το ίδιο το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης έχει δεχθεί καταστροφικά πλήγματα, σύμφωνα τουλάχιστον με το αφήγημα της Ουάσινγκτον.
Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, Steve Witkoff, δήλωσε στο Fox News ότι το Ιράν «θα μπορούσε θεωρητικά να απέχει περίπου μία εβδομάδα» από το να εμπλουτίσει το υπάρχον ουράνιό του σε επίπεδο κατάλληλο για πυρηνικό όπλο.
Η διατύπωση αυτή, δραματική και απολύτως υπολογισμένη, στόχευε ξεκάθαρα στη δημιουργία αίσθησης επείγοντος.
H αίσθηση ότι η περιοχή στέκεται στο χείλος μιας ακόμη μεγάλης ανάφλεξης δεν είναι πλέον υπερβολή, αλλά ρεαλιστική αποτύπωση της στιγμής.
Εξάλλου δηλώσεις υψηλόβαθμων αξιωματούχων, διαρροές για επιχειρησιακά σχέδια που περιλαμβάνουν ακόμη και στοχευμένες δολοφονίες της ιρανικής ηγεσίας, καθώς και η ανάπτυξη τεράστιας στρατιωτικής ισχύος στην περιοχή, συνθέτουν ένα σκηνικό που θυμίζει έντονα τις παραμονές προηγούμενων αμερικανικών επεμβάσεων.
Steve Witkoff
Το σκηνικό θυμίζει επικίνδυνα το 2003 και την εισβολή στο Ιράκ
Ωστόσο ο Αμερικανός αξιωματούχος δεν στοιχειοθετεί τη δήλωσή του, η οποία μάλιστα έρχεται σε αντίθεση με το αμερικανικό αφήγημα ότι το Ιράν, μετά τα πλήγματα του Ιουνίου 2025, δεν έχει πρακτική πρόσβαση στο εμπλουτισμένο υλικό του, δεν διαθέτει πλέον τους απαραίτητους φυγοκεντρητές για περαιτέρω εμπλουτισμό και πως το υποτιθέμενο πρόγραμμα οπλοποίησης έχει ουσιαστικά καταστραφεί.
Υπενθυμίζεται ότι τον Ιούνιο του 2025, το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν σε συντονισμένη στρατιωτική επιχείρηση που, σύμφωνα με τις ίδιες τις αμερικανικές εκτιμήσεις, κατέστρεψε περίπου 20.000 ιρανικούς φυγοκεντρητές, διέλυσε το πολυσύνθετο πρόγραμμα οπλοποίησης, έπληξε τις τρεις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις και δεκάδες μικρότερες, ενώ σκότωσε κορυφαίους Ιρανούς πυρηνικούς επιστήμονες.
Επιπλέον, τμήματα υπόγειων εγκαταστάσεων κατέρρευσαν, καθιστώντας δυσχερή ακόμη και την πρόσβαση της ίδιας της Τεχεράνης στα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η φράση «είναι μία εβδομάδα μακριά από βόμβα» αποκτά έντονα πολιτικό χαρακτήρα.
Δεν περιγράφει μια άμεση επιχειρησιακή δυνατότητα, αλλά ένα υποθετικό σενάριο υπό την προϋπόθεση ότι το Ιράν θα ανακατασκευάσει από το μηδέν το σύνολο της υποδομής του.
Πρόκειται για μια ρητορική που θυμίζει επικίνδυνα την περίοδο πριν από την εισβολή στο Ιράκ το 2003, όταν οι ισχυρισμοί περί όπλων μαζικής καταστροφής χρησιμοποιήθηκαν για να νομιμοποιήσουν μια καταστροφική επέμβαση.
Οι ΗΠΑ ετοιμάζονται για μεγάλη επιχείρηση – Όλα τα σενάρια στο τραπέζι
Σύμφωνα με διαρροές, δύο αεροπλανοφόρα και εκατοντάδες πολεμικά αεροσκάφη βρίσκονται σε ετοιμότητα για ενδεχόμενη μεγάλη επιχείρηση.
Στο τραπέζι έχουν τεθεί επιλογές που φέρονται να περιλαμβάνουν ακόμη και τη στοχοποίηση του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Ali Khamenei, καθώς και του γιου του.
Το γεγονός ότι συζητείται ανοιχτά η «εξουδετέρωση» της ανώτατης πολιτικής και θρησκευτικής ηγεσίας ενός κυρίαρχου κράτους συνιστά ακραία κλιμάκωση και επικίνδυνο προηγούμενο.
To Πεντάγωνο έχει παρουσιάσει στον Trump επιλογές που κυμαίνονται από περιορισμένα πλήγματα έως την εξάλειψη της ηγεσίας του Ιράν. 
Ένας ανώτερος σύμβουλος δήλωσε: «Έχουν κάτι για κάθε σενάριο. Ένα σενάριο παίρνει τον Ayatollah και τον γιο του, τους μουλάδες… Τι θα επιλέξει ο πρόεδρος; Κανείς δεν ξέρει. Ούτε ο ίδιος».
Οι ΗΠΑ σχεδιάζουν ζώνη απαγόρευσης πτήσεων
Την ίδια στιγμή η πρόσφατη αποστολή των αμερικανικών αεροσκαφών προειδοποίησης και ελέγχου (AEW&C) στη Μέση Ανατολή αποκαλύπτει τις αυξημένες στρατιωτικές προετοιμασίες των Ηνωμένων Πολιτειών κοντά στο Ιράν.
Όπως έδειξαν δορυφορικές εικόνες που δημοσίευσε η κινεζική MizarVision στις 21 Φεβρουαρίου, τα έξι σύγχρονα E-3G Sentry AEW&C έχουν αναπτυχθεί πλήρως στην αεροπορική βάση Prince Sultan στη Σαουδική Αραβία, μόλις ένα βήμα από τα ιρανικά σύνορα.
Τα E-3G αποτελούν την τελευταία εκδοχή του AEW&C βασισμένου στο Boeing 707, με ενισχυμένο ραντάρ, βελτιωμένη υπολογιστική ισχύ και αναβαθμισμένα συστήματα επικοινωνιών.
Η ικανότητά τους να παρέχουν 360° παρακολούθηση, διαχείριση μάχης και ανίχνευση φιλικών, εχθρικών και ουδέτερων στόχων, ακόμη και σε αντίξοες καιρικές συνθήκες, καθιστά αυτά τα αεροσκάφη κρίσιμα εργαλεία για οποιαδήποτε μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση.
Παράλληλα με τα AEW&C, οι δορυφορικές εικόνες δείχνουν την παρουσία τριών E-11A BACN (Battlefield Airborne Communications Node) αεροσκαφών.
Τα BACN επιτρέπουν τη ροή πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο μεταξύ διαφορετικών συστημάτων επικοινωνίας και τακτικών δεδομένων, εντός και πέρα από το οπτικό πεδίο, γεφυρώνοντας τα κνά επικοινωνίας σε πολυπλοκό περιβάλλον μάχης.
Σημαντική είναι και η παρουσία τουλάχιστον 21 αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού, με έξι KC-46 Pegasus και 15 KC-135 Stratotanker, τα οποία υποστηρίζουν τις παρατεταμένες αποστολές των AEW&C και BACN. Η συγκέντρωση αυτών των μέσων σε μια βάση τόσο κοντά στο Ιράν υποδηλώνει ότι η στρατιωτική ηγεσία των ΗΠΑ προετοιμάζει εκτεταμένη εκστρατεία, όχι απλώς περιορισμένο πλήγμα, όπως η επιχείρηση Operation Midnight Hammer που είχε στόχο ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις τον Ιούνιο της προηγούμενης χρονιάς.
Οι πληροφορίες από Reuters και Axios ενισχύουν την εκτίμηση ότι η Ουάσινγκτον σχεδιάζει μια εκστρατεία κατά του Ιράν διάρκειας πολλών εβδομάδων, η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει ακόμα και την επιβολή ζώνης απαγόρευσης πτήσεων (no-fly zone) σε περίπτωση πολέμου.
Δορυφορικές εικόνες από την Al Udeid Air Base, κοντά στην Ντόχα του Κατάρ, δείχνουν την ανάπτυξη οκτώ KC-135, αν και παραμένει ασαφές πότε έφτασαν στην αεροπορική βάση, η οποία είναι από τις μεγαλύτερες που φιλοξενούν Αμερικανούς στρατιωτικούς στη Μέση Ανατολή.
Παράλληλα, εικόνες από την Muwaffaq Salti Air Base στη βορειοανατολική Ιορδανία επιβεβαιώνουν την ανάπτυξη F-35 Lightning II και F-16 Fighting Falcon, με τουλάχιστον 18 F-35, 12 F-16, δεκάδες F-15E Strike Eagle και MQ-9 Reaper drones, που είχαν ήδη αναπτυχθεί στην περιοχή.
Η συγκέντρωση αυτού του αριθμού σύγχρονων μαχητικών και μη επανδρωμένων αεροσκαφών δείχνει τη σαφή πρόθεση των ΗΠΑ να διατηρήσουν συνεχή αεροπορική υπεροχή σε οποιοδήποτε ενδεχόμενο στρατιωτικό σενάριο.
Η συνολική εικόνα υποδηλώνει ότι οι ΗΠΑ είναι πλήρως προετοιμασμένες για στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν.
Ανάβει φωτιές ο Graham: Trump χτύπα το Ιράν, αγνόησε τους συμβούλους σου
Την ίδια στιγμή, ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Lindsey Graham δήλωσε στο Axios ότι ορισμένοι σύμβουλοι γύρω από τον Donald Trump τον προτρέπουν να μην βομβαρδίσει το Ιράν — και τον κάλεσε να αγνοήσει αυτές τις φωνές.
Η τοποθέτηση αυτή αποκαλύπτει ένα βαθύ ρήγμα στο εσωτερικό της αμερικανικής ηγεσίας: από τη μία, το στρατόπεδο της στρατιωτικής κλιμάκωσης, από την άλλη, όσοι φοβούνται μια νέα, απρόβλεπτη εμπλοκή.
Ο Graham, που ηγείται του φιλοπόλεμου στρατοπέδου, επισκέφθηκε πρόσφατα το Ισραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία, συζητώντας το ιρανικό ζήτημα με τις ηγεσίες τους.
Δήλωσε ότι διακρίνει «ιστορική ευκαιρία για αλλαγή στο Ιράν» και προειδοποίησε ότι όσοι αντιτίθενται σε «αποφασιστική δράση» αγνοούν τις συνέπειες του να αφήνεις «το κακό ανεξέλεγκτο».
Η χρήση ηθικολογικών όρων όπως «κακό» στην περιγραφή διεθνών σχέσεων δεν είναι απλώς ρητορική υπερβολή, είναι ένδειξη μιας κοσμοθεωρίας που αντιλαμβάνεται την εξωτερική πολιτική ως πεδίο σταυροφορίας.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν σύμβουλοι του Trump που προκρίνουν τη διατήρηση της στρατιωτικής απειλής ως μοχλού πίεσης, χωρίς άμεση προσφυγή σε πλήγματα.
Ορισμένοι εκφράζουν σοβαρές αμφιβολίες για τη σκοπιμότητα μιας επιχείρησης αλλαγής καθεστώτος στην Τεχεράνη.
Η εμπειρία του Ιράκ, της Λιβύης και του Αφγανιστάν έχει δείξει ότι η κατάρρευση ενός καθεστώτος δεν οδηγεί απαραίτητα σε σταθερότητα — συχνά το αντίθετο.
Lindsey Graham
Το Ιράν είναι ισχυρό – Τεράστιος κίνδυνος γενικευμένου πολέμου με ανεξέλεγκτες συνέπειες
Το Ιράν δεν είναι μια απομονωμένη χώρα χωρίς περιφερειακές διασυνδέσεις.
Διαθέτει δίκτυα επιρροής σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, από τον Λίβανο έως την Υεμένη.
Μια ευρείας κλίμακας αμερικανική επίθεση θα μπορούσε να πυροδοτήσει αλυσιδωτές αντιδράσεις, να διαταράξει τις αγορές ενέργειας και να εμπλέξει πολλαπλούς δρώντες σε μια γενικευμένη σύγκρουση.
Η ρητορική περί «μίας εβδομάδας από τη βόμβα» λειτουργεί ως εργαλείο πίεσης, αλλά και ως πολιτικό όπλο εσωτερικής κατανάλωσης. 
Δημιουργεί κλίμα επείγοντος που καθιστά πιο αποδεκτές ακραίες επιλογές.
Επιπλέον, η ιδέα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να καθορίζουν μονομερώς ποια κράτη δικαιούνται ή δεν δικαιούνται συγκεκριμένες τεχνολογίες υπονομεύει το ίδιο το διεθνές σύστημα μη διάδοσης. Το ζήτημα δεν είναι αν το Ιράν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα — η διεθνής κοινότητα έχει κάθε λόγο να αποτρέψει κάτι τέτοιο.
Το ζήτημα είναι αν η αποτροπή θα βασιστεί σε πολυμερείς μηχανισμούς, επιθεωρήσεις και συμφωνίες ή σε επαναλαμβανόμενους βομβαρδισμούς και απειλές δολοφονίας ηγετών.
Η επίκληση «ιστορικής ευκαιρίας» για αλλαγή καθεστώτος αποκαλύπτει επίσης βαθύτερες φιλοδοξίες.
Δεν πρόκειται μόνο για το πυρηνικό πρόγραμμα, πρόκειται για τον συνολικό γεωπολιτικό ρόλο του Ιράν.
Η εξασθένηση ή η κατάρρευση της Τεχεράνης θα αναδιαμόρφωνε ριζικά τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, ενισχύοντας ορισμένους περιφερειακούς συμμάχους της Ουάσινγκτον και αποδυναμώνοντας τον άξονα που αντιτίθεται στην αμερικανική επιρροή.
Ωστόσο, κάθε τέτοια αναδιάταξη θα είχε τεράστιο κόστος. 
Το Ιράν είναι χώρα σχεδόν 90 εκατομμυρίων κατοίκων, με ισχυρή εθνική ταυτότητα και μακρά ιστορία.
Η στρατιωτική του υποδομή, παρότι έχει πληγεί, παραμένει σημαντική.
Μια άμεση σύγκρουση θα μπορούσε να εξελιχθεί σε παρατεταμένο πόλεμο με απρόβλεπτες συνέπειες.
«Είμαστε έτοιμοι»: Πολεμική κινητοποίηση στο Ιράν και πύραυλοι στα σύνορα
Το Ιράν προετοιμάζεται πυρετωδώς για να αποκρούσει μια επικείμενη επίθεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες, θεωρώντας πλέον τα πλήγματα αναπόφευκτα.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, το οποίο επικαλείται πηγές και ειδικούς αναλυτές, η Τεχεράνη έχει αντλήσει κρίσιμα μαθήματα από την αιφνιδιαστική επίθεση του Ισραήλ.
Όλες οι δυνάμεις ασφαλείας έχουν λάβει σαφείς οδηγίες για τον αποκλεισμό δρόμων και τον εντοπισμό ξένων πρακτόρων στο εσωτερικό της χώρας.
«Βρήκαμε τις αδυναμίες μας και τις διορθώσαμε», δήλωσε ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας Ali Larijani στο Al Jazeera, τονίζοντας ότι το Ιράν είναι πλέον ισχυρότερο από ποτέ.
Η Τεχεράνη λειτουργεί με το δεδομένο ότι μια αμερικανική επίθεση είναι αναπόφευκτη.
Στο πλαίσιο αυτό, έχουν τοποθετηθεί βαλλιστικοί πύραυλοι στα δυτικά σύνορα με το Ιράκ για πλήγματα κατά του Ισραήλ, καθώς και στις νότιες ακτές του Περσικού Κόλπου, στοχεύοντας τις αμερικανικές βάσεις και τον στόλο. Πρόσφατες στρατιωτικές ασκήσεις οδήγησαν μάλιστα στο προσωρινό κλείσιμο των Στενών του Hormuz, του σημαντικότερου σημείου διέλευσης για την παγκόσμια ενέργεια.
Στο πλαίσιο των προετοιμασιών, πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες στρατιωτικές ασκήσεις.
Εκτοξευτές πυραύλων έχουν ήδη αναπτυχθεί κατά μήκος των δυτικών συνόρων για πιθανά πλήγματα εναντίον του Ισραήλ, ενώ κατά μήκος των ακτών του Περσικού Κόλπου έχουν τοποθετηθεί συστοιχίες με στόχο τις αμερικανικές βάσεις και τον στόλο των ΗΠΑ στην περιοχή.
Στην περίπτωση πραγματοποίησης του πολέμου, ειδικές δυνάμεις και η πολιτοφυλακή Basij θα κατακλύσουν τους δρόμους των πόλεων, στήνοντας σημεία ελέγχου για την πρόληψη εσωτερικών ταραχών και τον εντοπισμό ξένων πρακτόρων.
Παράλληλα, ο Khamenei, έδωσε εντολή για τη σύνταξη ενός σχεδίου δράσης σε περίπτωση δολοφονίας του.
Το σχέδιο «διαδοχής αίματος» και η επιβίωση της ηγεσίας την «επόμενη μέρα»
Ο Ali Khamenei, έχοντας λάβει μαθήματα από την αιφνιδιαστική επίθεση του Ισραήλ τον περασμένο Ιούνιο που εξάρθρωσε την στρατιωτική ηγεσία, εξέδωσε αυστηρές οδηγίες.
Έχει ορίσει τέσσερα επίπεδα διαδοχής για κάθε κρίσιμο στρατιωτικό και κυβερνητικό πόστο.
Σε περίπτωση που ο ίδιος δολοφονηθεί ή διακοπούν οι επικοινωνίες, μια στενή ομάδα έμπιστων συνεργατών —στους οποίους περιλαμβάνονται ο Larijani και ο Mohammad Bagher Ghalibaf— θα λάβει τις αποφάσεις.
Ο ειδικός Vali Nasr επισημαίνει ότι ο Ali Khamenei υπολογίζει πλέον στο ενδεχόμενο να γίνει «μάρτυρας» και προετοιμάζει το κράτος τόσο για τη διαδοχή όσο και για τον πόλεμο, αντιλαμβανόμενος ότι το ένα μπορεί να είναι συνέπεια του άλλου.
Ο Ali Khamenei φαίνεται να αποδέχεται τη μοίρα του «μάρτυρα», προετοιμάζοντας το κράτος για τη μεγάλη σύγκρουση, γνωρίζοντας ότι η διαδοχή του μπορεί να είναι άμεση συνέπεια του πολέμου.
Ήδη έχει μεταβιβάσει μέρος των εξουσιών του σε στενούς συνεργάτες, οι οποίοι καλούνται να ορίσουν έως και τέσσερις πιθανούς αντικαταστάτες σε περίπτωση θανάτου ή απαγωγής του.
«Ο Trump θα κριθεί από την ιστορία»
Η ευθύνη της τελικής απόφασης βαραίνει τον Trump, όπως παραδέχεται και ο ίδιος ο Graham.
«Θα κριθεί από την ιστορία», είπε.
Η ιστορία, όμως, έχει ήδη καταγράψει τα αποτελέσματα παρόμοιων επιλογών: αποσταθεροποιημένες κοινωνίες, ενίσχυση ακραίων στοιχείων, μακροχρόνιες στρατιωτικές δεσμεύσεις και τεράστιο ανθρώπινο κόστος.
Σε τελική ανάλυση, το δίλημμα δεν είναι απλώς στρατιωτικό.
Είναι βαθιά πολιτικό και ηθικό. Θα επιλέξει η Ουάσινγκτον μια στρατηγική που βασίζεται στη συνεχή επίδειξη ισχύος και στην επιβολή, ή θα επενδύσει σε μια δύσκολη αλλά αναγκαία διπλωματική διαδικασία;
Θα επαναληφθούν τα λάθη του παρελθόντος, ή θα υπάρξει αναστοχασμός;
Η Μέση Ανατολή έχει πληρώσει βαρύ τίμημα από τις γεωπολιτικές φιλοδοξίες εξωτερικών δυνάμεων.
Μια νέα σύγκρουση με το Ιράν δεν θα ήταν απλώς ακόμη ένα επεισόδιο έντασης, θα μπορούσε να αποτελέσει καμπή με παγκόσμιες επιπτώσεις.
Και τότε, η φράση «μία εβδομάδα μακριά» ίσως αποδειχθεί το σύνθημα που άνοιξε τον δρόμο για μια σύγκρουση χωρίς ορατό τέλος.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών