Εάν το Hormuz περιοριστεί σοβαρά και ταυτόχρονα το Bab al-Mandab γίνει πεδίο συνεχών επιθέσεων, οι αγορές θα χάσουν ταυτόχρονα δύο από τις σημαντικότερες θαλάσσιες διόδους της Μέσης Ανατολής
(upd7) O Περσικός κόλπος και η ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής πραγματικά φλέγονται τα τελευταία 24ωρα, με τις ΗΠΑ και το Ιράν να επιδίδονται σε διαδοχικά στρατιωτικά χτυπήματα και αντίποινα με απώτερο στόχο τον έλεγχο των Στενών του Hormuz.
Πράγματι, τάνκερ δέχονται πλήγματα στον Περσικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν, αμερικανικά πολεμικά πλοία και βάσεις βρίσκονται στο στόχαστρο ιρανικών πυραύλων, οι ΗΠΑ απαντούν βυθίζοντας ή χτυπώντας ιρανικά τάνκερ και το Ιράν ανταπαντά με νέες στρατιωτικές επιθέσεις και μια νέα απαγορευμένη ζώνη στο Hormuz.
Γίνεται πλέον ξεκάθαρο ότι ο πόλεμος έχει μετατραπεί πλέον σε μια μάχη για τον έλεγχο των θαλάσσιων αρτηριών από τις οποίες εξαρτώνται τόσο το παγκόσμιο εμπόριο και η οικονομία όσο και η ενεργειακή ασφάλεια του πλανήτη.
Την ίδια στιγμή, εκατοντάδες χιλιόμετρα νοτιότερα, στα Στενά του Bab al-Mandab μία δεύτερη… θηλιά αρχίζει να σχηματίζεται.
Εάν το Hormuz είναι η μία πύλη του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος, το Bab al-Mandab μπορεί να εξελιχθεί στη δεύτερη.
Και οι Houthis, ο ισχυρότερος πλέον περιφερειακός σύμμαχος του Ιράν, πιέζουν ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση ... εξέλιξη που θα βυθίσει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και όχι μόνο στο απόλυτο χάος...
Τεράστια νίκη Houthis, στα χέρια τους τα Στενά Bab al Mandab
Οι Houthis πέτυχαν μια εντυπωσιακή νίκη απέναντι στις δυνάμεις της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης, δυτικά της Taiz.
Όπως μεταδίδει το Al Jazeera, οι δύο πλευρές μάχονται τις τελευταίες εννέα ημέρες με τους Houthis να επιχειρούν να προωθηθούν δυτικά της Taiz, καθώς ο βασικός τους στόχος —το κύριο έπαθλο— ήταν η κατάληψη της πόλης al-Makha καθώς και της ακτογραμμής της Ερυθράς Θάλασσας.
Η εξέλιξη αυτή δίνει στους Houthis σαφές πλεονέκτημα ως προς τη δυνατότητα να εμποδίζουν τη διέλευση πλοίων από το Bab al Mandab και, ακόμη σημαντικότερα, τους επιτρέπει να αποκόψουν τρεις βασικές γραμμές ανεφοδιασμού της κυβέρνησης στο νότιο τμήμα της χώρας.
Οι γραμμές αυτές έχουν πλέον επισήμως περάσει στον έλεγχο των Houthis.
Είναι απλώς θέμα χρόνου προτού οι Houthis ανακοινώσουν επισήμως την πλήρη κατάληψη της πόλης al-Makha.
Σύμφωνα με το Al Jazeera, η πόλη έχει καταληφθεί και οι κυβερνητικές δυνάμεις έχουν αποσύρει πλήρως όλες τις στρατιωτικές τους μονάδες από την al-Makha.
Eξέλιξη τεράστιας σημασίας
Ο αναλυτής άμυνας Wolfgang Pusztai δήλωσε ότι, εάν επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες πως μαχητές των Houthis κατέλαβαν την παράκτια πόλη al-Makha (Mocha) στην Ερυθρά Θάλασσα, αυτό θα αποτελούσε εξέλιξη μεγάλης σημασίας.
«Προελαύνουν ακόμη περισσότερο από τις κυβερνητικές δυνάμεις», δήλωσε στο Al Jazeera, προσθέτοντας ότι εάν οι αντάρτες της Υεμένης καταφέρουν να αποκόψουν τον δρόμο μεταξύ Taiz και al-Makha, αυτό θα αποτελούσε «ένα πολύ σημαντικό πλήγμα για την κυβέρνηση».
«Εάν καταλάβουν τη Mocha, θα ελέγχουν σχεδόν ολόκληρη την ακτή της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα.
Αυτό σημαίνει ότι θα είναι ευκολότερο να ελέγχουν το Bab al Mandab».
Σημείωσε ότι, ενώ το Στενό του Hormuz έχει πλάτος περίπου 50 χλμ. (30 μίλια), το Στενό Bab al Mandab είναι πολύ στενότερο, με πλάτος περίπου 20 χλμ. (12 μίλια).
«Αυτό σημαίνει ότι θα μπορούσαν να το ελέγχουν μόνο με πυροβολικό· δεν θα χρειαζόταν καν να χρησιμοποιούν πυραύλους ή drones για να επιτίθενται σε πλοία.
Αυτό ασφαλώς θα αποτελούσε σοβαρό πλήγμα για τη ναυσιπλοΐα της Σαουδικής Αραβίας και για τη διεθνή ναυσιπλοΐα», δήλωσε ο Wolfgang Pusztai.
Από τους πυραύλους στα τάνκερ
Την ίδια στιγμή στον Περσικό, η τελευταία κλιμάκωση δείχνει ότι Ουάσινγκτον και Τεχεράνη περνούν πλέον σε έναν επικίνδυνο κύκλο αντιποίνων όπου κάθε χτύπημα προκαλεί ένα ισχυρότερο επόμενο χτύπημα.
Μέσα σε λίγες ώρες τουλάχιστον επτά δεξαμενόπλοια χτυπήθηκαν μέσα και γύρω από τον Περσικό Κόλπο.
Σύμφωνα με τη CENTCOM, οι ΗΠΑ έπληξαν πέντε ιρανικά τάνκερ, βυθίζοντας το ένα, μετά από ιρανική απόπειρα προσβολής αμερικανικού πολεμικού πλοίου με βαλλιστικούς πυραύλους.
Τέσσερα πλοία χτυπήθηκαν στον Κόλπο του Ομάν και ακόμη ένα κοντά στο νησί Kharg, έναν από τους πιο νευραλγικούς κόμβους των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου.
Αναλυτές υποστηρίζουν ότι η εικόνα ενός δεξαμενόπλοιου να καίγεται και να βυθίζεται δεν αποτελεί μια απλή πολεμική εικόνα, αλλά μια προειδοποίηση προς ολόκληρη την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Η απειλή Rubio και η απάντηση του IRGC
Η αμερικανική στρατηγική γίνεται πλέον ωμά τιμωρητική.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio προειδοποίησε ότι κάθε φορά που το Ιράν θα επιχειρεί να χτυπήσει αμερικανικά πολεμικά πλοία, θα χάνει δεξαμενόπλοια.
Πρόκειται για μία εξαιρετικά επικίνδυνη εξίσωση.
Γιατί μεταφέρει τη στρατιωτική σύγκρουση απευθείας στην καρδιά της ιρανικής οικονομίας και, ταυτόχρονα, στην καρδιά της διεθνούς αγοράς πετρελαίου.
Οι ΗΠΑ δεν περιορίζονται πλέον στην προστασία των δικών τους δυνάμεων.
Εντείνουν τον οικονομικό στραγγαλισμό της Τεχεράνης, συνοδεύουν εμπορικά πλοία μέσω του Hormuz και διατηρούν ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια.
Η απάντηση όμως από το Ιράν δεν άργησε να έρθει.
Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) ανακοίνωσαν ότι αλλάζουν… δόγμα και θα αρχίσουν να εφαρμόζουν μια νέα αρχή αντιποίνων, σύμφωνα με την οποία κάθε πλήγμα εναντίον ιρανικών στόχων θα απαντάται με πολλαπλάσια χτυπήματα κατά αμερικανικών στόχων.
Βάσει αυτού του δόγματος, για κάθε δύο έως τρεις ιρανικούς στόχους που πλήττονται, θα ακολουθούν επιθέσεις εναντίον 20 αμερικανικών στόχων.
Ήδη το Ιράν υποστηρίζει ότι έχει τη δυνατότητα να πλήττει αμερικανικά στρατιωτικά πλοία, να ... απειλεί αεροπλανοφόρα και να προκαλεί τεράστιες ζημιές σε αμερικανικές βάσεις...
Πάνω από 100 δολάρια το πετρέλαιο
Άμεση όμως ήταν και η αντίδραση των αγορών.
Η τιμή του Brent πέρασε προσωρινά πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, για πρώτη φορά από τον Ιούλιο, προτού υποχωρήσει ελαφρά.
Το πραγματικό όμως πρόβλημα είναι ότι ο πόλεμος μεταφέρεται στους ίδιους τους θαλάσσιους διαδρόμους μέσω των οποίων κινείται το πετρέλαιο.
Και όταν ο πόλεμος περνά από τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις στα τάνκερ, στις θαλάσσιες οδούς και στα λιμάνια, τότε κάθε νέα επίθεση μπορεί να περάσει σχεδόν αυτομάτως στις τιμές ενέργειας, στον πληθωρισμό και τελικά στις οικονομίες της Δύσης.
Στις ΗΠΑ, οι τιμές της βενζίνης είχαν ήδη ανέβει σε νέο υψηλό τριμήνου, πάνω από τα 4,15 δολάρια το γαλόνι.
Απαγορευμένη ζώνη στο Hormuz
Το Ιράν δεν δείχνει πρόθεση να περιορίσει την αναμέτρηση.
Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι η ζώνη θαλάσσιων περιορισμών πρόκειται να επεκταθεί από την κατεύθυνση του Chabahar προς τμήμα της Αραβικής Θάλασσας και τη διαδρομή που οδηγεί στο Hormuz.
Το μήνυμα είναι σαφές.
Η Τεχεράνη θέλει να διατηρήσει την ικανότητα να επηρεάζει τη θαλάσσια κυκλοφορία και, μέσω αυτής, τις τιμές του πετρελαίου και το πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση Trump.
Το Hormuz μετατρέπεται έτσι όχι μόνο σε στρατιωτικό πεδίο, αλλά σε οικονομικό όπλο.
Και εκεί βρίσκεται το πιο επικίνδυνο σημείο της νέας φάσης του πολέμου.
Και ξαφνικά εμφανίζεται το Bab al-Mandab
Την ώρα όμως που τα βλέμματα είναι στραμμένα στο Hormuz, μία δεύτερη στρατηγική πύλη βρίσκεται υπό αυξανόμενη απειλή.
Το Bab al-Mandab, το στενό που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν, αποκτά τεράστια σημασία ακριβώς επειδή το Hormuz έχει γίνει εξαιρετικά επικίνδυνο.
Η Σαουδική Αραβία έχει ήδη εκτρέψει μέρος των εξαγωγών πετρελαίου της προς την Ερυθρά Θάλασσα ώστε να μειώσει την εξάρτησή της από το Hormuz.
Αλλά αυτή η εναλλακτική οδός έχει ένα αδύναμο σημείο.
Την Υεμένη.
Και συγκεκριμένα τους Houthis.
Perim: Το μικροσκοπικό νησί που μπορεί να γίνει παγκόσμιος εφιάλτης
Στην καρδιά του νέου γεωπολιτικού παιχνιδιού βρίσκεται ένα φαινομενικά ασήμαντο νησί: το Perim, γνωστό και ως Mayyun.
Βρίσκεται στο στενότερο σημείο του Bab al-Mandab, εκεί όπου μόλις λίγα μίλια θάλασσας χωρίζουν την Αραβική Χερσόνησο από το Κέρας της Αφρικής.
Για αιώνες υπήρξε στρατηγικό τρόπαιο αυτοκρατοριών.
Τώρα μπορεί να μετατραπεί σε ένα από τα σημαντικότερα σημεία του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν.
Οι Houthis έχουν ξεκινήσει επιθετική κίνηση προς τη Mocha, περίπου 50 μίλια βόρεια του Perim.
Εάν καταφέρουν να ελέγξουν την περιοχή και στη συνέχεια αποκτήσουν πρόσβαση στο νησί, θα μπορούν να απειλήσουν πολύ πιο άμεσα τη ναυσιπλοΐα μέσω του Bab al-Mandab.
«Είχαμε πει στον κόσμο ότι πρόκειται για ένα ιρανικό σχέδιο, αλλά τότε κανείς δεν άκουγε τους Υεμενίτες…
Τώρα είναι γεωπολιτικό ζήτημα», δήλωσε στο CNN ο Tarik Saleh, αντιπρόεδρος της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης.
Σύμφωνα με τον Taleh, αν οι Houthis καταλάβουν το νησί Perim και αποκτήσουν τον έλεγχο του Στενού Bab al-Mandab, «τότε θα χρειαστεί μια τεράστια διεθνής δύναμη και στόλοι» για να τους εκδιώξουν.
Το σενάριο τρόμου: Νάρκες στο Bab al-Mandab
Οι προειδοποιήσεις από την πλευρά της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης είναι δραματικές.
Αξιωματούχοι εκτιμούν ότι εάν οι Houthis αποκτήσουν πραγματικό προγεφύρωμα στο Bab al-Mandab, δεν θα χρειάζονται πλέον πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς για να απειλήσουν τα εμπορικά πλοία.
Θα βρίσκονται ήδη δίπλα τους.
Και τότε εμφανίζεται το χειρότερο σενάριο: η ναρκοθέτηση του στενού.
Όπως προειδοποίησε o Abdel Nasser El Mamlouh, στρατιωτικός αξιωματούχος της Υεμένης, οι Houthis θα μπορούσαν να επιχειρήσουν στο Bab al-Mandab αυτό που η κυβέρνηση της Υεμένης υποστηρίζει ότι έχει γίνει στο Hormuz.
«Θα ναρκοθετήσουν το στενό, όπως έκανε το Ιράν στο Hormuz», είπε o Mamlouh.
Εάν συμβεί κάτι τέτοιο, ο κόσμος θα βρίσκεται αντιμέτωπος όχι με ένα αλλά με δύο ενεργειακά choke points σε κατάσταση πολέμου.
Η δεύτερη θηλιά γύρω από την παγκόσμια οικονομία
Εδώ βρίσκεται η πραγματική στρατηγική διάσταση.
Εάν το Hormuz περιοριστεί σοβαρά και ταυτόχρονα το Bab al-Mandab γίνει πεδίο συνεχών επιθέσεων, οι αγορές θα χάσουν ταυτόχρονα δύο από τις σημαντικότερες θαλάσσιες διόδους της Μέσης Ανατολής.
Δεν απαιτείται καν πλήρες κλείσιμο.
Αρκεί ο φόβος.
Αρκούν μερικά χτυπημένα τάνκερ, υψηλότερα ασφάλιστρα, εταιρείες που αλλάζουν διαδρομές και πληρώματα που αρνούνται να περάσουν από εμπόλεμες ζώνες.
Ήδη η ποσότητα πετρελαίου που περνά από το Bab al-Mandab έχει μειωθεί δραματικά σε σχέση με πριν από τρία χρόνια.
Μία παρατεταμένη εκστρατεία των Houthis θα μπορούσε να συμπιέσει ακόμη περισσότερο τις ροές.
Mocha στις φλόγες – Το μήνυμα των Houthis
Η μάχη έχει ήδη αρχίσει να φαίνεται στη δυτική ακτή της Υεμένης.
Το λιμάνι της Mocha έχει δεχθεί σφοδρά πλήγματα.
Σύμφωνα με τον διευθυντή του λιμανιού, περισσότερες από 25 ρουκέτες των Houthis έπεσαν στην εγκατάσταση ενώ εμπορικά πλοία ξεφόρτωναν.
Ο απολογισμός που δίνει η ίδια πηγή είναι βαρύς: 16 νεκροί, 22 τραυματίες, έξι εμπορικά πλοία βυθισμένα και τεράστιες καταστροφές.
Η Mocha δεν είναι ένα τυχαίο σημείο στον χάρτη.
Είναι η σημαντικότερη βόρεια παράκτια πόλη στην Ερυθρά Θάλασσα που παραμένει υπό τον έλεγχο δυνάμεων της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης.
Η πίεση εκεί δείχνει προς τα πού κατευθύνεται η σύγκρουση.
Οι Houthis έχουν ενισχυθεί
Οι Houthis έχουν αλλάξει επίπεδο.
Τα τελευταία χρόνια απέδειξαν ότι διαθέτουν δυνατότητα προσβολής στόχων σε αποστάσεις άνω των 1.000 μιλίων, ενώ στο οπλοστάσιό της περιλαμβάνονται αντιπλοϊκοί πύραυλοι, drones και συστήματα ικανά να απειλήσουν ακόμη και αμερικανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλου ύψους.
Οι Houthis υποστηρίζουν επίσης ότι διαθέτουν υπερηχητικούς πυραύλους.
Παράλληλα, οι δυνάμεις της κυβέρνησης της Υεμένης παρουσιάζουν κατασχεμένα φορτία τα οποία χαρακτηρίζουν ιρανικής προέλευσης: μεγάλους πυραύλους, ραντάρ μεγάλου βεληνεκούς, κινητήρες drones και οπτικά συστήματα.
Σύμφωνα με αξιωματούχο που επικαλείται το CNN, διακινητές παραδέχθηκαν ότι είχαν προηγηθεί άλλα έντεκα φορτία αντίστοιχου μεγέθους και περιεχομένου.
Η Tεχεράνη και οι Houthis μπορεί να μην λειτουργούν με μία απλή σχέση εντολέα–εκτελεστή.
Τα συμφέροντά τους όμως συναντώνται ακριβώς τη στιγμή που αυτό προκαλεί το μεγαλύτερο δυνατό πρόβλημα στις ΗΠΑ.
Το τέλος της εκεχειρίας
Η τελευταία επίθεση των Houthis εναντίον των κυβερνητικών δυνάμεων ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2026 και διέλυσε μία άτυπη τετραετή εκεχειρία με τη Σαουδική Αραβία.
Η αποσταθεροποίηση επιταχύνθηκε όταν το Ριάντ αρνήθηκε να επιτρέψει σε ιρανικό αεροσκάφος να προσγειωθεί στη Sanaa, την πρωτεύουσα της Υεμένης, λόγω φόβων ότι μετέφερε προσωπικό των Φρουρών της Επανάστασης και στρατιωτικό εξοπλισμό.
Σαουδαραβικά αεροσκάφη έπληξαν τον διάδρομο του αεροδρομίου.
Οι Houthis απάντησαν κηρύσσοντας ναυτικό αποκλεισμό κατά της Σαουδικής Αραβίας, απειλώντας πλοία που μεταφέρουν σαουδαραβικές εξαγωγές μέσω Bab al-Mandab και εξαπολύοντας πυραύλους και drones εναντίον πετρελαϊκών εγκαταστάσεων, αεροδρομίων και άλλων στόχων στο βασίλειο.
Ιορδανία: Ένα ακόμη μέτωπο χτυπά την πόρτα
Σαν να μην ήταν αρκετή η θαλάσσια κλιμάκωση, η σύγκρουση φτάνει και βαθύτερα στην περιοχή.
Μετά τα αμερικανικά πλήγματα στα ιρανικά τάνκερ, η Τεχεράνη εξαπέλυσε πυραυλική επίθεση προς την Ιορδανία, δηλώνοντας ότι στόχος ήταν η αεροπορική βάση Muwaffaq Salti, την οποία χρησιμοποιούν αμερικανικές δυνάμεις.
Ο ιορδανικός στρατός ανακοίνωσε ότι αντιμετώπισε 20 βαλλιστικούς πυραύλους και κατέρριψε τους 18, ενώ δύο έπεσαν σε μη κατοικημένες περιοχές.
Ωστόσο, οι τελευταίες πληροφορίες δεν επιβεβαιώνουν αυτούς τους ισχυρισμούς.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους με άμεση γνώση της υπόθεσης πουμίλησαν στο CBS, τουλάχιστον οκτώ αμερικανικά F-15 υπέστησαν ζημιές από τα ιρανικά βαλλιστικά πλήγματα στη Muwaffaq Salti, ενώ ένα A-10 Thunderbolt φέρεται να υπέστη εξαιρετικά σοβαρή ζημιά.
Η πληροφορία αυτή, εφόσον επιβεβαιωθεί πλήρως από επίσημες ανακοινώσεις, θα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα καταδεικνύει ότι οι ιρανικοί πύραυλοι κατόρθωσαν να προκαλέσουν απτές απώλειες σε αμερικανικά αεροπορικά μέσα.
30 Patriot για μία μόνο νύχτα – Ο πόλεμος της εξάντλησης
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το κόστος της άμυνας.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι αμερικανικές δυνάμεις εκτόξευσαν περισσότερους από 30 αναχαιτιστικούς πυραύλους Patriot μόνο για την προστασία της Muwaffaq Salti.
Με ενδεικτικό κόστος περίπου 4 εκατ. δολάρια ανά πύραυλο, αυτό μεταφράζεται σε πάνω από 120 εκατ. δολάρια αναχαιτιστικών για μία βάση και μία νύχτα.
Εξίσου σημαντική είναι η πληροφορία ότι τέσσερις πύραυλοι φέρονται να πέρασαν όταν δεν υπήρχαν πλέον διαθέσιμοι αναχαιτιστές.
Και αυτό αποκαλύπτει μία από τις πλέον ανησυχητικές πτυχές της ιρανικής στρατηγικής: όχι απαραίτητα την πλήρη διάτρηση της αμερικανικής αεράμυνας, αλλά την εξάντλησή της μέσω όγκου πυρός.
Ο πόλεμος φθοράς που φοβούνται οι ΗΠΑ
Αυτό είναι ίσως το βασικό στρατηγικό πρόβλημα για την Ουάσινγκτον.
Το Ιράν δεν χρειάζεται να νικήσει τον αμερικανικό στόλο σε μία κλασική ναυμαχία.
Δεν χρειάζεται να καταστρέψει μαζικά αμερικανικά μαχητικά.
Μπορεί να προσπαθήσει να αυξάνει σταθερά το οικονομικό, στρατιωτικό και πολιτικό κόστος.
Ένα τάνκερ σήμερα, μια βάση αύριο, ένα μπαράζ πυραύλων την επόμενη ημέρα, μια νέα απειλή στο Hormuz, ένα νέο χτύπημα από τους Houthis στο Bab al-Mandab.
Κάθε επεισόδιο από μόνο του μπορεί να φαίνεται διαχειρίσιμο.
Όλα μαζί, όμως, δημιουργούν έναν πόλεμο πολλαπλών εστιών στον οποίο οι ΗΠΑ καλούνται να προστατεύσουν πλοία, βάσεις, συμμάχους, ενεργειακές υποδομές και εμπορικές οδούς ταυτόχρονα.
Από το Hormuz στην Ερυθρά Θάλασσα – Η φωτιά απλώνεται
Εδώ ακριβώς βρίσκεται η νέα φάση.
Ο πόλεμος παύει να έχει ένα σαφές γεωγραφικό κέντρο.
Ο Περσικός Κόλπος συνδέεται με τον Κόλπο του Ομάν, ο Κόλπος του Ομάν με την Αραβική Θάλασσα, η Αραβική Θάλασσα με το Bab al-Mandab.
Η Υεμένη με τη Σαουδική Αραβία και η πυραυλική σύγκρουση φτάνει μέχρι την Ιορδανία.
Αυτό δεν είναι απλή κλιμάκωση.
Είναι γεωγραφική διάχυση του πολέμου.
Το στοίχημα της Τεχεράνης
Για το Ιράν, ο χρόνος και η οικονομία αποτελούν όπλα.
Όσο οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν υψηλές, όσο η βενζίνη ακριβαίνει στις ΗΠΑ και όσο το κόστος της στρατιωτικής παρουσίας αυξάνεται, τόσο μεγαλώνει η πολιτική πίεση στην Ουάσινγκτον.
Και το ημερολόγιο έχει ιδιαίτερη σημασία: οι αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές στις 3 Νοεμβρίου πλησιάζουν.
Η ίδια η γεωγραφία δίνει στην Τεχεράνη μία δυνατότητα που λίγα κράτη διαθέτουν.
Να απειλήσει άμεσα ή έμμεσα τα σημεία από όπου περνά μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενέργειας.
Στο Hormuz μπορεί να ασκεί την πίεση η ίδια, στο Bab al-Mandab μπορούν να την ασκήσουν οι Houthis.
Η μεγάλη παγίδα
Το σενάριο που τρομάζει πλέον τις αγορές και τις δυτικές κυβερνήσεις είναι απλό.
Το Hormuz τελεί υπό στρατιωτική πίεση, το Bab al-Mandab υπό την πίεση των Houthis.
Αυτό σημαίνει ότι τα τάνκερ είναι σε κίνδυνο, τα ασφάλιστρα στα ύψη, το πετρέλαιο κατά πολύ ακριβότερο και οι εφοδιαστικές αλυσίδες υπό ασφυξία.
Και τότε δεν μιλάμε για έναν περιφερειακό πόλεμο, αλλά γίνεται παγκόσμιο οικονομικό πρόβλημα.
Η Υεμένη μπορεί να γίνει το επόμενο μεγάλο πεδίο μάχης
Αυτός είναι και ο λόγος που ένα ξεχασμένο νησί όπως το Perim αποκτά σήμερα σημασία δυσανάλογη προς το μέγεθός του.
Εάν οι Houthis κινηθούν ακόμη νοτιότερα και αποκτήσουν τη δυνατότητα να ελέγχουν ή να παρεμποδίζουν το Bab al-Mandab, η διεθνής κοινότητα μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με την ανάγκη μεγάλης στρατιωτικής επιχείρησης για να τους απομακρύνει.
Ο Tarik Saleh, αντιπρόεδρος της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης, προειδοποιεί ότι τότε θα απαιτηθούν μεγάλες διεθνείς και ναυτικές δυνάμεις.
Και εάν η επέμβαση καθυστερήσει, όπως λέει, το κόστος στο μέλλον θα είναι μεγαλύτερο - για τους ίδιους τους Υεμενίτες, για τον αμερικανικό στρατό, για τη διεθνή κοινότητα και για το παγκόσμιο εμπόριο.
Ο κόσμος κοιτά το Hormuz – Αλλά η επόμενη έκρηξη μπορεί να έρθει από αλλού
Το μεγαλύτερο λάθος τώρα θα ήταν να θεωρηθεί ότι ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν θα κριθεί αποκλειστικά στο Hormuz.
Η πραγματική απειλή βρίσκεται στη δυνατότητά του να πολλαπλασιάζεται.
Στην Υεμένη, στο Bab al-Mandab, στη Σαουδική Αραβία, στην Ιορδανία, στις θαλάσσιες οδούς της Ερυθράς Θάλασσας, στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και τελικά στις ίδιες τις δυτικές οικονομίες.
Το Ιράν δεν χρειάζεται απαραίτητα να κλείσει τα Στενά του Hormuz για να προκαλέσει χάος.
Αρκεί να κάνει το πέρασμά του τόσο επικίνδυνο ώστε η αγορά να συμπεριφέρεται σαν να έχει κλείσει.
Και εάν το ίδιο συμβεί ταυτόχρονα σε Hormuz και Bab al-Mandab, τότε η νέα φάση του πολέμου δεν θα αφορά πλέον μόνο την Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη.
Θα αφορά κάθε χώρα που αγοράζει πετρέλαιο, κάθε πλοίο που περνά από τη Μέση Ανατολή και κάθε οικονομία που δεν αντέχει ένα νέο ενεργειακό σοκ.
Ο πόλεμος έχει ήδη περάσει στη θάλασσα.
Το ερώτημα τώρα είναι εάν η Υεμένη θα γίνει το επόμενο μέτωπο — και εάν το Bab al-Mandab θα εξελιχθεί στο σημείο όπου η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν θα μετατραπεί από μία αιματηρή περιφερειακή αναμέτρηση σε παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
www.bankingnews.gr
Πράγματι, τάνκερ δέχονται πλήγματα στον Περσικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν, αμερικανικά πολεμικά πλοία και βάσεις βρίσκονται στο στόχαστρο ιρανικών πυραύλων, οι ΗΠΑ απαντούν βυθίζοντας ή χτυπώντας ιρανικά τάνκερ και το Ιράν ανταπαντά με νέες στρατιωτικές επιθέσεις και μια νέα απαγορευμένη ζώνη στο Hormuz.
Γίνεται πλέον ξεκάθαρο ότι ο πόλεμος έχει μετατραπεί πλέον σε μια μάχη για τον έλεγχο των θαλάσσιων αρτηριών από τις οποίες εξαρτώνται τόσο το παγκόσμιο εμπόριο και η οικονομία όσο και η ενεργειακή ασφάλεια του πλανήτη.
Την ίδια στιγμή, εκατοντάδες χιλιόμετρα νοτιότερα, στα Στενά του Bab al-Mandab μία δεύτερη… θηλιά αρχίζει να σχηματίζεται.
Εάν το Hormuz είναι η μία πύλη του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος, το Bab al-Mandab μπορεί να εξελιχθεί στη δεύτερη.
Και οι Houthis, ο ισχυρότερος πλέον περιφερειακός σύμμαχος του Ιράν, πιέζουν ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση ... εξέλιξη που θα βυθίσει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και όχι μόνο στο απόλυτο χάος...
Τεράστια νίκη Houthis, στα χέρια τους τα Στενά Bab al Mandab
Οι Houthis πέτυχαν μια εντυπωσιακή νίκη απέναντι στις δυνάμεις της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης, δυτικά της Taiz.
Όπως μεταδίδει το Al Jazeera, οι δύο πλευρές μάχονται τις τελευταίες εννέα ημέρες με τους Houthis να επιχειρούν να προωθηθούν δυτικά της Taiz, καθώς ο βασικός τους στόχος —το κύριο έπαθλο— ήταν η κατάληψη της πόλης al-Makha καθώς και της ακτογραμμής της Ερυθράς Θάλασσας.
Η εξέλιξη αυτή δίνει στους Houthis σαφές πλεονέκτημα ως προς τη δυνατότητα να εμποδίζουν τη διέλευση πλοίων από το Bab al Mandab και, ακόμη σημαντικότερα, τους επιτρέπει να αποκόψουν τρεις βασικές γραμμές ανεφοδιασμού της κυβέρνησης στο νότιο τμήμα της χώρας.
Οι γραμμές αυτές έχουν πλέον επισήμως περάσει στον έλεγχο των Houthis.
Είναι απλώς θέμα χρόνου προτού οι Houthis ανακοινώσουν επισήμως την πλήρη κατάληψη της πόλης al-Makha.
Σύμφωνα με το Al Jazeera, η πόλη έχει καταληφθεί και οι κυβερνητικές δυνάμεις έχουν αποσύρει πλήρως όλες τις στρατιωτικές τους μονάδες από την al-Makha.
Eξέλιξη τεράστιας σημασίας
Ο αναλυτής άμυνας Wolfgang Pusztai δήλωσε ότι, εάν επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες πως μαχητές των Houthis κατέλαβαν την παράκτια πόλη al-Makha (Mocha) στην Ερυθρά Θάλασσα, αυτό θα αποτελούσε εξέλιξη μεγάλης σημασίας.
«Προελαύνουν ακόμη περισσότερο από τις κυβερνητικές δυνάμεις», δήλωσε στο Al Jazeera, προσθέτοντας ότι εάν οι αντάρτες της Υεμένης καταφέρουν να αποκόψουν τον δρόμο μεταξύ Taiz και al-Makha, αυτό θα αποτελούσε «ένα πολύ σημαντικό πλήγμα για την κυβέρνηση».
«Εάν καταλάβουν τη Mocha, θα ελέγχουν σχεδόν ολόκληρη την ακτή της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα.
Αυτό σημαίνει ότι θα είναι ευκολότερο να ελέγχουν το Bab al Mandab».
Σημείωσε ότι, ενώ το Στενό του Hormuz έχει πλάτος περίπου 50 χλμ. (30 μίλια), το Στενό Bab al Mandab είναι πολύ στενότερο, με πλάτος περίπου 20 χλμ. (12 μίλια).
«Αυτό σημαίνει ότι θα μπορούσαν να το ελέγχουν μόνο με πυροβολικό· δεν θα χρειαζόταν καν να χρησιμοποιούν πυραύλους ή drones για να επιτίθενται σε πλοία.
Αυτό ασφαλώς θα αποτελούσε σοβαρό πλήγμα για τη ναυσιπλοΐα της Σαουδικής Αραβίας και για τη διεθνή ναυσιπλοΐα», δήλωσε ο Wolfgang Pusztai.
Από τους πυραύλους στα τάνκερ
Την ίδια στιγμή στον Περσικό, η τελευταία κλιμάκωση δείχνει ότι Ουάσινγκτον και Τεχεράνη περνούν πλέον σε έναν επικίνδυνο κύκλο αντιποίνων όπου κάθε χτύπημα προκαλεί ένα ισχυρότερο επόμενο χτύπημα.
Μέσα σε λίγες ώρες τουλάχιστον επτά δεξαμενόπλοια χτυπήθηκαν μέσα και γύρω από τον Περσικό Κόλπο.
Σύμφωνα με τη CENTCOM, οι ΗΠΑ έπληξαν πέντε ιρανικά τάνκερ, βυθίζοντας το ένα, μετά από ιρανική απόπειρα προσβολής αμερικανικού πολεμικού πλοίου με βαλλιστικούς πυραύλους.
Τέσσερα πλοία χτυπήθηκαν στον Κόλπο του Ομάν και ακόμη ένα κοντά στο νησί Kharg, έναν από τους πιο νευραλγικούς κόμβους των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου.
Αναλυτές υποστηρίζουν ότι η εικόνα ενός δεξαμενόπλοιου να καίγεται και να βυθίζεται δεν αποτελεί μια απλή πολεμική εικόνα, αλλά μια προειδοποίηση προς ολόκληρη την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Η απειλή Rubio και η απάντηση του IRGC
Η αμερικανική στρατηγική γίνεται πλέον ωμά τιμωρητική.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio προειδοποίησε ότι κάθε φορά που το Ιράν θα επιχειρεί να χτυπήσει αμερικανικά πολεμικά πλοία, θα χάνει δεξαμενόπλοια.
Πρόκειται για μία εξαιρετικά επικίνδυνη εξίσωση.
Γιατί μεταφέρει τη στρατιωτική σύγκρουση απευθείας στην καρδιά της ιρανικής οικονομίας και, ταυτόχρονα, στην καρδιά της διεθνούς αγοράς πετρελαίου.
Οι ΗΠΑ δεν περιορίζονται πλέον στην προστασία των δικών τους δυνάμεων.
Εντείνουν τον οικονομικό στραγγαλισμό της Τεχεράνης, συνοδεύουν εμπορικά πλοία μέσω του Hormuz και διατηρούν ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια.
Η απάντηση όμως από το Ιράν δεν άργησε να έρθει.
Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) ανακοίνωσαν ότι αλλάζουν… δόγμα και θα αρχίσουν να εφαρμόζουν μια νέα αρχή αντιποίνων, σύμφωνα με την οποία κάθε πλήγμα εναντίον ιρανικών στόχων θα απαντάται με πολλαπλάσια χτυπήματα κατά αμερικανικών στόχων.
Βάσει αυτού του δόγματος, για κάθε δύο έως τρεις ιρανικούς στόχους που πλήττονται, θα ακολουθούν επιθέσεις εναντίον 20 αμερικανικών στόχων.
Ήδη το Ιράν υποστηρίζει ότι έχει τη δυνατότητα να πλήττει αμερικανικά στρατιωτικά πλοία, να ... απειλεί αεροπλανοφόρα και να προκαλεί τεράστιες ζημιές σε αμερικανικές βάσεις...
Πάνω από 100 δολάρια το πετρέλαιο
Άμεση όμως ήταν και η αντίδραση των αγορών.
Η τιμή του Brent πέρασε προσωρινά πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, για πρώτη φορά από τον Ιούλιο, προτού υποχωρήσει ελαφρά.
Το πραγματικό όμως πρόβλημα είναι ότι ο πόλεμος μεταφέρεται στους ίδιους τους θαλάσσιους διαδρόμους μέσω των οποίων κινείται το πετρέλαιο.
Και όταν ο πόλεμος περνά από τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις στα τάνκερ, στις θαλάσσιες οδούς και στα λιμάνια, τότε κάθε νέα επίθεση μπορεί να περάσει σχεδόν αυτομάτως στις τιμές ενέργειας, στον πληθωρισμό και τελικά στις οικονομίες της Δύσης.
Στις ΗΠΑ, οι τιμές της βενζίνης είχαν ήδη ανέβει σε νέο υψηλό τριμήνου, πάνω από τα 4,15 δολάρια το γαλόνι.
Απαγορευμένη ζώνη στο Hormuz
Το Ιράν δεν δείχνει πρόθεση να περιορίσει την αναμέτρηση.
Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι η ζώνη θαλάσσιων περιορισμών πρόκειται να επεκταθεί από την κατεύθυνση του Chabahar προς τμήμα της Αραβικής Θάλασσας και τη διαδρομή που οδηγεί στο Hormuz.
Το μήνυμα είναι σαφές.
Η Τεχεράνη θέλει να διατηρήσει την ικανότητα να επηρεάζει τη θαλάσσια κυκλοφορία και, μέσω αυτής, τις τιμές του πετρελαίου και το πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση Trump.
Το Hormuz μετατρέπεται έτσι όχι μόνο σε στρατιωτικό πεδίο, αλλά σε οικονομικό όπλο.
Και εκεί βρίσκεται το πιο επικίνδυνο σημείο της νέας φάσης του πολέμου.
Και ξαφνικά εμφανίζεται το Bab al-Mandab
Την ώρα όμως που τα βλέμματα είναι στραμμένα στο Hormuz, μία δεύτερη στρατηγική πύλη βρίσκεται υπό αυξανόμενη απειλή.
Το Bab al-Mandab, το στενό που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν, αποκτά τεράστια σημασία ακριβώς επειδή το Hormuz έχει γίνει εξαιρετικά επικίνδυνο.
Η Σαουδική Αραβία έχει ήδη εκτρέψει μέρος των εξαγωγών πετρελαίου της προς την Ερυθρά Θάλασσα ώστε να μειώσει την εξάρτησή της από το Hormuz.
Αλλά αυτή η εναλλακτική οδός έχει ένα αδύναμο σημείο.
Την Υεμένη.
Και συγκεκριμένα τους Houthis.
Perim: Το μικροσκοπικό νησί που μπορεί να γίνει παγκόσμιος εφιάλτης
Στην καρδιά του νέου γεωπολιτικού παιχνιδιού βρίσκεται ένα φαινομενικά ασήμαντο νησί: το Perim, γνωστό και ως Mayyun.
Βρίσκεται στο στενότερο σημείο του Bab al-Mandab, εκεί όπου μόλις λίγα μίλια θάλασσας χωρίζουν την Αραβική Χερσόνησο από το Κέρας της Αφρικής.
Για αιώνες υπήρξε στρατηγικό τρόπαιο αυτοκρατοριών.
Τώρα μπορεί να μετατραπεί σε ένα από τα σημαντικότερα σημεία του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν.
Οι Houthis έχουν ξεκινήσει επιθετική κίνηση προς τη Mocha, περίπου 50 μίλια βόρεια του Perim.
Εάν καταφέρουν να ελέγξουν την περιοχή και στη συνέχεια αποκτήσουν πρόσβαση στο νησί, θα μπορούν να απειλήσουν πολύ πιο άμεσα τη ναυσιπλοΐα μέσω του Bab al-Mandab.
«Είχαμε πει στον κόσμο ότι πρόκειται για ένα ιρανικό σχέδιο, αλλά τότε κανείς δεν άκουγε τους Υεμενίτες…
Τώρα είναι γεωπολιτικό ζήτημα», δήλωσε στο CNN ο Tarik Saleh, αντιπρόεδρος της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης.
Σύμφωνα με τον Taleh, αν οι Houthis καταλάβουν το νησί Perim και αποκτήσουν τον έλεγχο του Στενού Bab al-Mandab, «τότε θα χρειαστεί μια τεράστια διεθνής δύναμη και στόλοι» για να τους εκδιώξουν.
Το σενάριο τρόμου: Νάρκες στο Bab al-Mandab
Οι προειδοποιήσεις από την πλευρά της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης είναι δραματικές.
Αξιωματούχοι εκτιμούν ότι εάν οι Houthis αποκτήσουν πραγματικό προγεφύρωμα στο Bab al-Mandab, δεν θα χρειάζονται πλέον πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς για να απειλήσουν τα εμπορικά πλοία.
Θα βρίσκονται ήδη δίπλα τους.
Και τότε εμφανίζεται το χειρότερο σενάριο: η ναρκοθέτηση του στενού.
Όπως προειδοποίησε o Abdel Nasser El Mamlouh, στρατιωτικός αξιωματούχος της Υεμένης, οι Houthis θα μπορούσαν να επιχειρήσουν στο Bab al-Mandab αυτό που η κυβέρνηση της Υεμένης υποστηρίζει ότι έχει γίνει στο Hormuz.
«Θα ναρκοθετήσουν το στενό, όπως έκανε το Ιράν στο Hormuz», είπε o Mamlouh.
Εάν συμβεί κάτι τέτοιο, ο κόσμος θα βρίσκεται αντιμέτωπος όχι με ένα αλλά με δύο ενεργειακά choke points σε κατάσταση πολέμου.
Η δεύτερη θηλιά γύρω από την παγκόσμια οικονομία
Εδώ βρίσκεται η πραγματική στρατηγική διάσταση.
Εάν το Hormuz περιοριστεί σοβαρά και ταυτόχρονα το Bab al-Mandab γίνει πεδίο συνεχών επιθέσεων, οι αγορές θα χάσουν ταυτόχρονα δύο από τις σημαντικότερες θαλάσσιες διόδους της Μέσης Ανατολής.
Δεν απαιτείται καν πλήρες κλείσιμο.
Αρκεί ο φόβος.
Αρκούν μερικά χτυπημένα τάνκερ, υψηλότερα ασφάλιστρα, εταιρείες που αλλάζουν διαδρομές και πληρώματα που αρνούνται να περάσουν από εμπόλεμες ζώνες.
Ήδη η ποσότητα πετρελαίου που περνά από το Bab al-Mandab έχει μειωθεί δραματικά σε σχέση με πριν από τρία χρόνια.
Μία παρατεταμένη εκστρατεία των Houthis θα μπορούσε να συμπιέσει ακόμη περισσότερο τις ροές.
Mocha στις φλόγες – Το μήνυμα των Houthis
Η μάχη έχει ήδη αρχίσει να φαίνεται στη δυτική ακτή της Υεμένης.
Το λιμάνι της Mocha έχει δεχθεί σφοδρά πλήγματα.
Σύμφωνα με τον διευθυντή του λιμανιού, περισσότερες από 25 ρουκέτες των Houthis έπεσαν στην εγκατάσταση ενώ εμπορικά πλοία ξεφόρτωναν.
Ο απολογισμός που δίνει η ίδια πηγή είναι βαρύς: 16 νεκροί, 22 τραυματίες, έξι εμπορικά πλοία βυθισμένα και τεράστιες καταστροφές.
Η Mocha δεν είναι ένα τυχαίο σημείο στον χάρτη.
Είναι η σημαντικότερη βόρεια παράκτια πόλη στην Ερυθρά Θάλασσα που παραμένει υπό τον έλεγχο δυνάμεων της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης.
Η πίεση εκεί δείχνει προς τα πού κατευθύνεται η σύγκρουση.
Οι Houthis έχουν ενισχυθεί
Οι Houthis έχουν αλλάξει επίπεδο.
Τα τελευταία χρόνια απέδειξαν ότι διαθέτουν δυνατότητα προσβολής στόχων σε αποστάσεις άνω των 1.000 μιλίων, ενώ στο οπλοστάσιό της περιλαμβάνονται αντιπλοϊκοί πύραυλοι, drones και συστήματα ικανά να απειλήσουν ακόμη και αμερικανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλου ύψους.
Οι Houthis υποστηρίζουν επίσης ότι διαθέτουν υπερηχητικούς πυραύλους.
Παράλληλα, οι δυνάμεις της κυβέρνησης της Υεμένης παρουσιάζουν κατασχεμένα φορτία τα οποία χαρακτηρίζουν ιρανικής προέλευσης: μεγάλους πυραύλους, ραντάρ μεγάλου βεληνεκούς, κινητήρες drones και οπτικά συστήματα.
Σύμφωνα με αξιωματούχο που επικαλείται το CNN, διακινητές παραδέχθηκαν ότι είχαν προηγηθεί άλλα έντεκα φορτία αντίστοιχου μεγέθους και περιεχομένου.
Η Tεχεράνη και οι Houthis μπορεί να μην λειτουργούν με μία απλή σχέση εντολέα–εκτελεστή.
Τα συμφέροντά τους όμως συναντώνται ακριβώς τη στιγμή που αυτό προκαλεί το μεγαλύτερο δυνατό πρόβλημα στις ΗΠΑ.
Το τέλος της εκεχειρίας
Η τελευταία επίθεση των Houthis εναντίον των κυβερνητικών δυνάμεων ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2026 και διέλυσε μία άτυπη τετραετή εκεχειρία με τη Σαουδική Αραβία.
Η αποσταθεροποίηση επιταχύνθηκε όταν το Ριάντ αρνήθηκε να επιτρέψει σε ιρανικό αεροσκάφος να προσγειωθεί στη Sanaa, την πρωτεύουσα της Υεμένης, λόγω φόβων ότι μετέφερε προσωπικό των Φρουρών της Επανάστασης και στρατιωτικό εξοπλισμό.
Σαουδαραβικά αεροσκάφη έπληξαν τον διάδρομο του αεροδρομίου.
Οι Houthis απάντησαν κηρύσσοντας ναυτικό αποκλεισμό κατά της Σαουδικής Αραβίας, απειλώντας πλοία που μεταφέρουν σαουδαραβικές εξαγωγές μέσω Bab al-Mandab και εξαπολύοντας πυραύλους και drones εναντίον πετρελαϊκών εγκαταστάσεων, αεροδρομίων και άλλων στόχων στο βασίλειο.
Ιορδανία: Ένα ακόμη μέτωπο χτυπά την πόρτα
Σαν να μην ήταν αρκετή η θαλάσσια κλιμάκωση, η σύγκρουση φτάνει και βαθύτερα στην περιοχή.
Μετά τα αμερικανικά πλήγματα στα ιρανικά τάνκερ, η Τεχεράνη εξαπέλυσε πυραυλική επίθεση προς την Ιορδανία, δηλώνοντας ότι στόχος ήταν η αεροπορική βάση Muwaffaq Salti, την οποία χρησιμοποιούν αμερικανικές δυνάμεις.
Ο ιορδανικός στρατός ανακοίνωσε ότι αντιμετώπισε 20 βαλλιστικούς πυραύλους και κατέρριψε τους 18, ενώ δύο έπεσαν σε μη κατοικημένες περιοχές.
Ωστόσο, οι τελευταίες πληροφορίες δεν επιβεβαιώνουν αυτούς τους ισχυρισμούς.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους με άμεση γνώση της υπόθεσης πουμίλησαν στο CBS, τουλάχιστον οκτώ αμερικανικά F-15 υπέστησαν ζημιές από τα ιρανικά βαλλιστικά πλήγματα στη Muwaffaq Salti, ενώ ένα A-10 Thunderbolt φέρεται να υπέστη εξαιρετικά σοβαρή ζημιά.
Η πληροφορία αυτή, εφόσον επιβεβαιωθεί πλήρως από επίσημες ανακοινώσεις, θα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα καταδεικνύει ότι οι ιρανικοί πύραυλοι κατόρθωσαν να προκαλέσουν απτές απώλειες σε αμερικανικά αεροπορικά μέσα.
30 Patriot για μία μόνο νύχτα – Ο πόλεμος της εξάντλησης
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το κόστος της άμυνας.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι αμερικανικές δυνάμεις εκτόξευσαν περισσότερους από 30 αναχαιτιστικούς πυραύλους Patriot μόνο για την προστασία της Muwaffaq Salti.
Με ενδεικτικό κόστος περίπου 4 εκατ. δολάρια ανά πύραυλο, αυτό μεταφράζεται σε πάνω από 120 εκατ. δολάρια αναχαιτιστικών για μία βάση και μία νύχτα.
Εξίσου σημαντική είναι η πληροφορία ότι τέσσερις πύραυλοι φέρονται να πέρασαν όταν δεν υπήρχαν πλέον διαθέσιμοι αναχαιτιστές.
Και αυτό αποκαλύπτει μία από τις πλέον ανησυχητικές πτυχές της ιρανικής στρατηγικής: όχι απαραίτητα την πλήρη διάτρηση της αμερικανικής αεράμυνας, αλλά την εξάντλησή της μέσω όγκου πυρός.
Ο πόλεμος φθοράς που φοβούνται οι ΗΠΑ
Αυτό είναι ίσως το βασικό στρατηγικό πρόβλημα για την Ουάσινγκτον.
Το Ιράν δεν χρειάζεται να νικήσει τον αμερικανικό στόλο σε μία κλασική ναυμαχία.
Δεν χρειάζεται να καταστρέψει μαζικά αμερικανικά μαχητικά.
Μπορεί να προσπαθήσει να αυξάνει σταθερά το οικονομικό, στρατιωτικό και πολιτικό κόστος.
Ένα τάνκερ σήμερα, μια βάση αύριο, ένα μπαράζ πυραύλων την επόμενη ημέρα, μια νέα απειλή στο Hormuz, ένα νέο χτύπημα από τους Houthis στο Bab al-Mandab.
Κάθε επεισόδιο από μόνο του μπορεί να φαίνεται διαχειρίσιμο.
Όλα μαζί, όμως, δημιουργούν έναν πόλεμο πολλαπλών εστιών στον οποίο οι ΗΠΑ καλούνται να προστατεύσουν πλοία, βάσεις, συμμάχους, ενεργειακές υποδομές και εμπορικές οδούς ταυτόχρονα.
Από το Hormuz στην Ερυθρά Θάλασσα – Η φωτιά απλώνεται
Εδώ ακριβώς βρίσκεται η νέα φάση.
Ο πόλεμος παύει να έχει ένα σαφές γεωγραφικό κέντρο.
Ο Περσικός Κόλπος συνδέεται με τον Κόλπο του Ομάν, ο Κόλπος του Ομάν με την Αραβική Θάλασσα, η Αραβική Θάλασσα με το Bab al-Mandab.
Η Υεμένη με τη Σαουδική Αραβία και η πυραυλική σύγκρουση φτάνει μέχρι την Ιορδανία.
Αυτό δεν είναι απλή κλιμάκωση.
Είναι γεωγραφική διάχυση του πολέμου.
Το στοίχημα της Τεχεράνης
Για το Ιράν, ο χρόνος και η οικονομία αποτελούν όπλα.
Όσο οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν υψηλές, όσο η βενζίνη ακριβαίνει στις ΗΠΑ και όσο το κόστος της στρατιωτικής παρουσίας αυξάνεται, τόσο μεγαλώνει η πολιτική πίεση στην Ουάσινγκτον.
Και το ημερολόγιο έχει ιδιαίτερη σημασία: οι αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές στις 3 Νοεμβρίου πλησιάζουν.
Η ίδια η γεωγραφία δίνει στην Τεχεράνη μία δυνατότητα που λίγα κράτη διαθέτουν.
Να απειλήσει άμεσα ή έμμεσα τα σημεία από όπου περνά μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενέργειας.
Στο Hormuz μπορεί να ασκεί την πίεση η ίδια, στο Bab al-Mandab μπορούν να την ασκήσουν οι Houthis.
Η μεγάλη παγίδα
Το σενάριο που τρομάζει πλέον τις αγορές και τις δυτικές κυβερνήσεις είναι απλό.
Το Hormuz τελεί υπό στρατιωτική πίεση, το Bab al-Mandab υπό την πίεση των Houthis.
Αυτό σημαίνει ότι τα τάνκερ είναι σε κίνδυνο, τα ασφάλιστρα στα ύψη, το πετρέλαιο κατά πολύ ακριβότερο και οι εφοδιαστικές αλυσίδες υπό ασφυξία.
Και τότε δεν μιλάμε για έναν περιφερειακό πόλεμο, αλλά γίνεται παγκόσμιο οικονομικό πρόβλημα.
Η Υεμένη μπορεί να γίνει το επόμενο μεγάλο πεδίο μάχης
Αυτός είναι και ο λόγος που ένα ξεχασμένο νησί όπως το Perim αποκτά σήμερα σημασία δυσανάλογη προς το μέγεθός του.
Εάν οι Houthis κινηθούν ακόμη νοτιότερα και αποκτήσουν τη δυνατότητα να ελέγχουν ή να παρεμποδίζουν το Bab al-Mandab, η διεθνής κοινότητα μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με την ανάγκη μεγάλης στρατιωτικής επιχείρησης για να τους απομακρύνει.
Ο Tarik Saleh, αντιπρόεδρος της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης, προειδοποιεί ότι τότε θα απαιτηθούν μεγάλες διεθνείς και ναυτικές δυνάμεις.
Και εάν η επέμβαση καθυστερήσει, όπως λέει, το κόστος στο μέλλον θα είναι μεγαλύτερο - για τους ίδιους τους Υεμενίτες, για τον αμερικανικό στρατό, για τη διεθνή κοινότητα και για το παγκόσμιο εμπόριο.
Ο κόσμος κοιτά το Hormuz – Αλλά η επόμενη έκρηξη μπορεί να έρθει από αλλού
Το μεγαλύτερο λάθος τώρα θα ήταν να θεωρηθεί ότι ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν θα κριθεί αποκλειστικά στο Hormuz.
Η πραγματική απειλή βρίσκεται στη δυνατότητά του να πολλαπλασιάζεται.
Στην Υεμένη, στο Bab al-Mandab, στη Σαουδική Αραβία, στην Ιορδανία, στις θαλάσσιες οδούς της Ερυθράς Θάλασσας, στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και τελικά στις ίδιες τις δυτικές οικονομίες.
Το Ιράν δεν χρειάζεται απαραίτητα να κλείσει τα Στενά του Hormuz για να προκαλέσει χάος.
Αρκεί να κάνει το πέρασμά του τόσο επικίνδυνο ώστε η αγορά να συμπεριφέρεται σαν να έχει κλείσει.
Και εάν το ίδιο συμβεί ταυτόχρονα σε Hormuz και Bab al-Mandab, τότε η νέα φάση του πολέμου δεν θα αφορά πλέον μόνο την Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη.
Θα αφορά κάθε χώρα που αγοράζει πετρέλαιο, κάθε πλοίο που περνά από τη Μέση Ανατολή και κάθε οικονομία που δεν αντέχει ένα νέο ενεργειακό σοκ.
Ο πόλεμος έχει ήδη περάσει στη θάλασσα.
Το ερώτημα τώρα είναι εάν η Υεμένη θα γίνει το επόμενο μέτωπο — και εάν το Bab al-Mandab θα εξελιχθεί στο σημείο όπου η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν θα μετατραπεί από μία αιματηρή περιφερειακή αναμέτρηση σε παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών