Πόλεμος χωρίς κανόνες - «Μοντέλο Γάζας» στον Λίβανο - Το ισραηλινό χτύπημα που σοκάρει τη διεθνή κοινότητα

Η δολοφονία της Λιβανέζας δημοσιογράφου Amal Khalil σε ισραηλινό πλήγμα στον νότιο Λίβανο αναζωπύρωσε τη διεθνή συζήτηση γύρω από τη μεταβαλλόμενη φύση του σύγχρονου πολέμου και τη διαρκώς μειούμενη προστασία των αμάχων στις εμπόλεμες ζώνες.
Λιβανέζοι αξιωματούχοι κατηγόρησαν το Ισραήλ ότι στοχοποίησε σκόπιμα δημοσιογράφους παρά την ύπαρξη συμφωνίας κατάπαυσης πυρός, ενώ το Ισραήλ δήλωσε ότι το περιστατικό βρίσκεται υπό εξέταση.

Οι συγκρίσεις με τη Γάζα και ο φόβος ενός νέου «μοντέλου πολέμου»

Η υπόθεση προκάλεσε άμεσες συγκρίσεις με τον θάνατο της Hind Rajab στη Γάζα, όπου διασώστες που επιχειρούσαν να προσεγγίσουν εγκλωβισμένους αμάχους σκοτώθηκαν επίσης.
Ανθρωπιστικές οργανώσεις και νομικοί ειδικοί υποστηρίζουν ότι αυτά τα περιστατικά δεν αποτελούν μεμονωμένες τραγωδίες αλλά μέρος ενός ευρύτερου μοτίβου που εμφανίζεται στις σύγχρονες συγκρούσεις.
Από τη Γάζα και τον Λίβανο μέχρι το Σουδάν και την Ουκρανία, αυξάνονται οι ανησυχίες ότι οι πόλεμοι διεξάγονται πλέον με λιγότερους περιορισμούς και ασθενέστερους μηχανισμούς λογοδοσίας.
Η χρήση προηγμένων drones, συστημάτων στόχευσης με υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης και παρατεταμένων στρατιωτικών επιχειρήσεων σε πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές ενισχύει τους φόβους ότι το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο χάνει την αποτρεπτική του ισχύ.

Οι άμαχοι πληρώνουν όλο και βαρύτερο τίμημα

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά των σύγχρονων συγκρούσεων είναι η αυξανόμενη απώλεια αμάχων, παρά τις τεχνολογικές εξελίξεις που υποτίθεται ότι βελτιώνουν τη στρατιωτική ακρίβεια.
Οι κυβερνήσεις συχνά παρουσιάζουν τα drones και τα οπλικά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης ως εργαλεία που περιορίζουν τις παράπλευρες απώλειες. Ωστόσο, ανθρωπιστικές οργανώσεις επιμένουν ότι η πραγματικότητα στο πεδίο δείχνει το αντίθετο.
Στη Γάζα και στον νότιο Λίβανο, τα επαναλαμβανόμενα πλήγματα σε κατοικημένες περιοχές, πολιτικές υποδομές και διαδρομές εκκένωσης έχουν προκαλέσει σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο η προστασία των αμάχων παραμένει πραγματική προτεραιότητα.
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η διάκριση ανάμεσα σε στρατιωτικούς στόχους και πολιτικούς χώρους γίνεται ολοένα και πιο θολή, ιδιαίτερα στον αστικό πόλεμο όπου ένοπλες ομάδες και άμαχοι συνυπάρχουν σε μικρές αποστάσεις.

Δημοσιογράφοι και διασώστες στο στόχαστρο

Οι θάνατοι δημοσιογράφων και εργαζομένων ανθρωπιστικής βοήθειας έχουν εξελιχθεί σε ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα ανησυχίας για διεθνείς οργανισμούς και υπερασπιστές της ελευθερίας του Τύπου.
Οι δημοσιογράφοι καταγράφουν τις συγκρούσεις και ενημερώνουν τη διεθνή κοινότητα για τις ανθρωπιστικές συνθήκες, ενώ οι εργαζόμενοι ανθρωπιστικών οργανώσεων παρέχουν κρίσιμη στήριξη σε εκτοπισμένους και ευάλωτους πληθυσμούς.
Ο θάνατος της Amal Khalil ενίσχυσε τις κατηγορίες ότι οι εργαζόμενοι στα ΜΜΕ εκτίθενται όλο και περισσότερο σε σκόπιμες ή απερίσκεπτες επιθέσεις σε εμπόλεμες ζώνες.
Παρόμοιες κατηγορίες διατυπώθηκαν μετά τους θανάτους διασωστών και ανθρωπιστικών υπαλλήλων στη Γάζα, όπου αρκετές οργανώσεις κατηγόρησαν τις ισραηλινές δυνάμεις ότι δεν σεβάστηκαν τις προστασίες που εγγυάται το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο.

Η κρίση αξιοπιστίας του διεθνούς δικαίου

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται η αυξανόμενη αίσθηση ότι το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο εφαρμόζεται επιλεκτικά.
Τα κράτη που εμπλέκονται σε συγκρούσεις υπερασπίζονται τις επιχειρήσεις τους επικαλούμενα το δικαίωμα αυτοάμυνας και ισχυριζόμενα ότι τηρούν νομικές υποχρεώσεις, όπως προειδοποιήσεις εκκένωσης και στοχευμένα πλήγματα.
Ωστόσο, ανθρωπιστικοί ειδικοί υποστηρίζουν ότι η νομική γλώσσα χρησιμοποιείται πολλές φορές περισσότερο επικοινωνιακά παρά ουσιαστικά.
Οι επικριτές τονίζουν ότι όταν άμαχοι εκτοπίζονται επανειλημμένα χωρίς πρόσβαση σε ασφαλές καταφύγιο, τροφή, υγειονομική περίθαλψη ή ασφάλεια, τότε οι εντολές εκκένωσης κινδυνεύουν να μετατραπούν σε εργαλείο εξαναγκαστικού εκτοπισμού αντί προστασίας.
Στον Λίβανο και στη Γάζα, οι κατηγορίες επεκτείνονται και σε επιθέσεις κατά κρίσιμων υποδομών επιβίωσης, όπως νοσοκομεία, δίκτυα ύδρευσης και συστήματα διανομής τροφίμων.

Ο φόβος ότι το «μοντέλο Γάζας» επεκτείνεται στον Λίβανο

Δηλώσεις Ισραηλινών αξιωματούχων που συνέκριναν τα νότια προάστια της Βηρυτού με κατεστραμμένες περιοχές της Γάζας ενίσχυσαν τους φόβους ότι οι στρατιωτικές τακτικές που εφαρμόστηκαν στη Γάζα μεταφέρονται πλέον και στον Λίβανο, σημειώνει το Reuters. 
Ισραηλινοί ηγέτες έχουν προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι περιοχές κοντά στα λιβανικά σύνορα θα μπορούσαν να υποστούν εκτεταμένες καταστροφές αν η σύγκρουση κλιμακωθεί περαιτέρω.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η δημιουργία ζωνών ασφαλείας και η διεύρυνση στρατιωτικού ελέγχου σε παραμεθόριες περιοχές της Γάζας αντικατοπτρίζονται πλέον και στον νότιο Λίβανο.
Οι επικριτές περιγράφουν αυτή τη στρατηγική ως ένα μοντέλο που βασίζεται στον εδαφικό έλεγχο, τον εκτοπισμό πληθυσμών και τη χρήση συντριπτικής στρατιωτικής ισχύος για την αποτροπή ένοπλων οργανώσεων.

Οι εκεχειρίες χάνουν την αξιοπιστία τους

Η αποτελεσματικότητα των εκεχειριών αμφισβητείται ολοένα και περισσότερο.
Παρότι οι συμφωνίες κατάπαυσης πυρός υποτίθεται ότι μειώνουν τη βία και επιτρέπουν την ανθρωπιστική βοήθεια, πολλοί επικριτές υποστηρίζουν ότι οι πρόσφατες συμφωνίες δεν προσφέρουν ουσιαστική ασφάλεια στους αμάχους.
Στη Γάζα και στον Λίβανο, στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίστηκαν παρά τις διπλωματικές ανακοινώσεις για προσωρινές παύσεις ή αποκλιμάκωση.
Ανθρωπιστικές οργανώσεις αναφέρουν ότι η βοήθεια παραμένει μπλοκαρισμένη σε πολλές περιοχές, ενώ οι εκτοπισμένοι συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν έλλειψη τροφίμων, φαρμάκων και ασφάλειας.

www.bankingnews.gr