Η άποψη του Christian Merz για τη ρωσική απειλή έρχεται σε έντονη αντίθεση με τις θέσεις δύο πρώην καγκελαρίων, των Gerhard Schroeder και Angela Merkel, οι οποίοι υποβάθμιζαν την ανάγκη στρατιωτικής ενίσχυσης
H εξελίξεις είναι ραγδαίες και μοιάζουν να βάζουν φωτιά στη γεωπολιτική αντιπαράθεση στην Ευρώπη που ξεκίνησε από την στρατιωτική επιχείρηση της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.
Από την 1η Μαΐου, το καζακικό πετρέλαιο που μέχρι πρότινος κατευθυνόταν στη Γερμανία μέσω του αγωγού Druzhba θα ανακατευθυνθεί σε άλλες διαδρομές, σύμφωνα με ανακοίνωση που εξέδωσε ο αναπληρωτής πρωθυπουργός Alexander Novak.
Την ίδια ώρα, η Γερμανία ανακοίνωσε ένα τεράστιο σχέδιο επανεξοπλισμού που περιλαμβάνει την ανάπτυξη νέων και εξελιγμένων επιθετικών οπλικών συστημάτων, καθώς και αύξηση του στρατιωτικού προσωπικού σε επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί στη Δυτική Ευρώπη από τον Ψυχρό Πόλεμο.
Το σχέδιο βασίζεται σε έναν διπλό στόχο: την αντιμετώπιση των υποτιθέμενων απειλών από μια επεκτατική Ρωσία και μια επιθετική Κίνα, ενώ ταυτόχρονα στοχεύει στην αντικατάσταση της αμυντικής εξάρτησης της Ευρώπης από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες θεωρούνται ολοένα και πιο απρόβλεπτες και ακόμη και εχθρικές.
Και η Γερμανία δηλώνει έτοιμη να αναλάβει το βάρος της απελευθέρωσης της Ευρώπης από τον εκφοβισμό των μεγάλων δυνάμεων.
«Μετατρέπουμε την Bundeswehr στον ισχυρότερο συμβατικό στρατό της Ευρώπης», δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Boris Pistorius, παρουσιάζοντας τον μελλοντικό «στρατηγικό προσανατολισμό» των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων.
«Βραχυπρόθεσμα ενισχύουμε τις αμυντικές μας δυνατότητες.
Μεσοπρόθεσμα στοχεύουμε σε σημαντική αύξηση της ισχύος. Μακροπρόθεσμα θα εξασφαλίσουμε τεχνολογική υπεροχή.»
Ο Pistorius παρουσίασε αυτές τις προθέσεις την Τετάρτη (22/4), δίνοντας ουσιαστικό περιεχόμενο σε δηλώσεις του Γερμανού καγκελάριου Friedrich Merz, ο οποίος έχει υιοθετήσει μια πιο επιθετική στάση υπέρ μιας ισχυρής ευρωπαϊκής άμυνας.
Ο Merz επικαλείται τόσο τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία όσο και την εχθρική στάση του προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump απέναντι στο ΝΑΤΟ ως λόγους για μεγαλύτερη αυτάρκεια.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, εντάσσει και την Κίνα στο σύνολο των εξωτερικών απειλών.
Τον Φεβρουάριο, στη ετήσια Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, ο Merz προέβλεψε ένα επικίνδυνο περιβάλλον για μια ανεπαρκώς αμυνόμενη Ευρώπη.
«Πρώτα και κύρια», είπε, «υπάρχει ο βίαιος αναθεωρητισμός της Ρωσίας, ένας βάναυσος πόλεμος κατά της Ουκρανίας, κατά της πολιτικής μας τάξης, με τα πιο σοβαρά εγκλήματα πολέμου να διαπράττονται καθημερινά».
Συνέχισε με δυσοίωνο τόνο, λέγοντας ότι: «Αν, μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, υπήρξε μια μονοπολική στιγμή στην ιστορία, αυτή έχει προ πολλού παρέλθει.
Η αξίωση ηγεσίας των Ηνωμένων Πολιτειών αμφισβητείται, ίσως ακόμη και έχει εγκαταλειφθεί.»
Αναφέρθηκε στην Κίνα ως χώρα που «έχει την φιλοδοξία να διαμορφώσει τις παγκόσμιες υποθέσεις, θέτοντας τα θεμέλια για αυτό εδώ και πολλά χρόνια με στρατηγική υπομονή».
«Στο ορατό μέλλον, το Πεκίνο θα μπορούσε να εξισωθεί με τις ΗΠΑ σε στρατιωτική ισχύ», προειδοποίησε, «επαναερμηνεύοντας τη διεθνή τάξη με τους δικούς του όρους».
Σύμφωνα με έγγραφο του Υπουργείου Άμυνας που εξέδωσε ο Pistorius, η Γερμανία σχεδιάζει αμυντικά έργα ύψους 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων έως το 2035.
Μεταξύ των προτεραιοτήτων είναι:
• Ανάπτυξη αντιαεροπορικής άμυνας, δυνατοτήτων πλήγματος μεγάλου βεληνεκούς και ικανότητας διεξαγωγής νέου τύπου πολέμου βασισμένου στα δεδομένα. Νέες τεχνολογίες όπως η τεχνητή νοημοσύνη θα διαδραματίσουν επίσης σημαντικό ρόλο.
• Δημιουργία πυραύλων «βαθιάς κρούσης», πυραύλων cruise και οπλισμένων drones για πλήγματα πολύ πέρα από τις γραμμές του μετώπου.
Τα όπλα αυτά θα στοχεύουν κέντρα διοίκησης, γραμμές ανεφοδιασμού και υποδομές που χρησιμοποιεί ο εχθρός.
• Αύξηση του μάχιμου προσωπικού από 200.000 σε 460.000, συνδυάζοντας ενεργές δυνάμεις και εφέδρους.
Επίσης, θα δημιουργηθούν μη μάχιμες εφεδρικές μονάδες για τη στήριξη του πιθανότατου ρόλου της χώρας ως βασικού ευρωπαϊκού κόμβου logistics.
• Μείωση της γραφειοκρατίας μέσω ψηφιακών διαδικασιών για την εξάλειψη της χαρτούρας.
Θα εισαχθούν επίσης εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για ταχύτερη λήψη αποφάσεων.
«Αυτές οι στρατηγικές πρεπει να υλοποιούνται άμεσα», προειδοποίησε ο Pistorius, δεσμευόμενος για τακτική ενημέρωση για ητν επιτυχία των στόχων
Ορισμένες καινοτομίες δεν θα δημοσιοποιηθούν.
«Αλλιώς», εξήγησε, «θα μπορούσαμε απλώς να προσθέσουμε τον Vladimir Putin στη λίστα email μας».
Άλλες χώρες του ΝΑΤΟ έχουν επίσης ανακοινώσει αναβαθμίσεις των αμυντικών τους δυνατοτήτων, αν και καμία δεν είναι τόσο εκτεταμένη όσο αυτή της Γερμανίας. Η Γαλλία έχει δηλώσει ότι θα ενισχύσει την πυρηνική αποτρεπτική της δύναμη.
Το Βρετανία ανέφερε ότι σε υψηλό τεχνολογικό επίπεδο οι άμυνές του είναι σύγχρονες, αλλά ο εξοπλισμός στο υπόβαθρο είναι παρωχημένος. Η Ιταλία αναπτύσσει αμυντικά έργα σε συνεργασία με άλλες χώρες.
Η στροφή του Mertz σε σχέση με Merkel και Schroeder
Η άποψη του Merz για τη ρωσική απειλή έρχεται σε έντονη αντίθεση με τις θέσεις δύο πρώην καγκελαρίων, των Gerhard Schroeder και Angela Merkel, οι οποίοι υποβάθμιζαν την ανάγκη στρατιωτικής ενίσχυσης.
Ο Schroeder, που διετέλεσε καγκελάριος από το 1998 έως το 2005, διατηρούσε στενές και φιλικές σχέσεις με τον Vladimir Putin.
Εστίασε στην κάλυψη της ενεργειακής ανάγκης της Γερμανίας μέσω ρωσικού φυσικού αερίου και στην απομάκρυνση της χώρας από τη σφαίρα επιρροής της Ουάσιγκτον.
Η υποστήριξή του στον αγωγό Nord Stream 2, που συνδέει τη Ρωσία με τη Γερμανία, συμβόλιζε αυτή τη στρατηγική οικονομικής προσέγγισης με το Κρεμλίνο και απομάκρυνσης από τις ΗΠΑ.
Μετά την αποχώρησή του από την εξουσία, εργάστηκε ως αμειβόμενος λομπίστας για την Gazprom, τη ρωσική ενεργειακή εταιρεία.
Όταν ο Putin ξεκίνησε την πρώτη εισβολή στην Ουκρανία το 2014, ο Schroeder κατηγόρησε το ΝΑΤΟ.
Επίσης υιοθέτησε ήπια στάση απέναντι στους ισχυρισμούς του Putin ότι η Ουκρανία ανήκει στη Ρωσία. Απέδωσε την εισβολή και την προσάρτηση της Κριμαίας όχι σε ιμπεριαλιστικές φιλοδοξίες, αλλά στους «φόβους περικύκλωσης» της Ρωσίας.
Κατά τη θητεία του, μείωσε τις αμυντικές δαπάνες στο χαμηλότερο επίπεδο μετά τον Ψυχρό Πόλεμο: 1,3% του ΑΕΠ.
Ο Merkel υπήρξε λιγότερο θετική προς τον Putin, αλλά διατήρησε την πεποίθηση ότι ο διάλογος και οι οικονομικές σχέσεις θα μπορούσαν να «εκπολιτίσουν» τη Μόσχα. Αντιτάχθηκε σε αυστηρές κυρώσεις μετά την πρώτη εισβολή στην Ουκρανία, κάτι που υποστήριζαν έντονα η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής.
Επέμεινε επίσης στην ολοκλήρωση του Nord Stream 2, το οποίο ο πρόεδρος των ΗΠΑ Joe Biden επέτρεψε να ολοκληρωθεί το 2021. Ο
Trump είχε αντιταχθεί στο έργο κατά την πρώτη του θητεία (2017–2021).
Ο αγωγός καταστράφηκε στις 26 Σεπτεμβρίου 2022.
Παρότι η Merkel θεωρήθηκε κάποτε η κορυφαία πολιτική προσωπικότητα της Ευρώπης, η ιδέα της «εξημέρωσης» του Putin μέσω εμπορίου θεωρήθηκε αφελής από πολλούς.
Μετά την αποχώρησή της από την πολιτική, δεν απολογήθηκε για τη στάση της αυτή.
Υποστήριξε ότι κατανοούσε πλήρως τις επιθετικές τάσεις του Putin: «Πάντα ήξερα ότι ήθελε να καταστρέψει την Ευρώπη».
Ωστόσο, υποστήριξε ότι ήταν σημαντικό να διατηρηθεί μια «εμπορική σύνδεση» με «τη δεύτερη μεγαλύτερη πυρηνική δύναμη στον κόσμο».
«Δεν θεωρώ ότι πρέπει να πω πως έκανα λάθος», δήλωσε σε εκδήλωση στο Βερολίνο. «Και, επομένως, δεν θα ζητήσω συγγνώμη.»
Η προσέγγιση του Merz είναι διαφορετική: να προσφέρει μια ευρωπαϊκή εναλλακτική στις παγκόσμιες υποθέσεις, μια ανεξάρτητη αλλά ισχυρή “Europa über alles”, με μια πιο ήπια και ευγενική Γερμανία στην ηγεσία.
Οι διαδρομές του πετρελαίου αλλάζουν
Οσον αφορά το ενεργειακό embargo, το Υπουργείο Ενέργειας της Ρωσικής Ομοσπονδίας και η Transneft είναι υπεύθυνοι για τη μεταφορά του καζακικού πετρελαίου μέσω του Druzhba. Το Καζακστάν διαθέτει και έναν ακόμη αγωγό που διέρχεται από τη Ρωσία — τον CPC (Caspian Pipeline Consortium), έναν αγωγό καζακικού και αμερικανικού πετρελαίου με τη συμμετοχή ευρωπαϊκών και ρωσικών εταίρων.
Το 2025, το Καζακστάν προμήθευσε τη Γερμανία με 2,1 εκατομμύρια τόνους πετρελαίου μέσω του Druzhba, ενώ για το 2026 σχεδίαζε αύξηση στους 2,5 εκατομμύρια τόνους.
Ο αγωγός Druzhba, σαν «διακλαδισμένο δέντρο», έχει πολλαπλές κατευθύνσεις. Το καζακικό πετρέλαιο μπορεί να κατευθυνθεί σε ρωσικά λιμάνια, στη Λευκορωσία, ενώ στο παρελθόν κατευθυνόταν και προς την Ουγγαρία — μέχρι να διακοπεί η ροή στο τμήμα που διέρχεται από την Ουκρανία.
Το Καζακστάν αντέδρασε συγκρατημένα στην απόφαση της ρωσικής κυβέρνησης να διακόψει τη διέλευση προς τη Γερμανία.
Ο υπουργός Ενέργειας Yerlan Akkenzhenov δήλωσε ότι η χώρα ενημερώθηκε για την αδυναμία μεταφοράς πετρελαίου μέσω του Druzhba προς τη Γερμανία, εκτιμώντας ότι αυτό πιθανόν σχετίζεται με πρόσφατα πλήγματα σε ρωσικές υποδομές.
Ωστόσο, αν υπήρχε σοβαρή ζημιά στον αγωγό, η διακοπή θα ήταν άμεση — όχι με καθυστέρηση μιας εβδομάδας.
Ο Igor Yushkov, ειδικός στο Εθνικό Ταμείο Ενεργειακής Ασφάλειας και στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο της ρωσικής κυβέρνησης, εξηγεί τη λειτουργία της συνεργασίας:
Το πετρέλαιο ανήκει στο Καζακστάν και η Ρωσία παρέχει υπηρεσίες μεταφοράς. Οι ροές προς τη Γερμανία ξεκίνησαν σχετικά πρόσφατα, από το 2023. Πριν από αυτό, το Καζακστάν επέλεγε κυρίως εξαγωγές μέσω Novorossiysk ή του λιμένα Ust-Luga στη Βαλτική, όπου διαθέτει σταθερούς πελάτες.
Το καζακικό πετρέλαιο μεταφέρεται μέσω αγωγού στη Samara και από εκεί εισέρχεται στο σύστημα Druzhba. Παράλληλα, μέσω του CPC διοχετεύεται σε ξεχωριστό τερματικό στο Novorossiysk για φόρτωση σε δεξαμενόπλοια.
Σύμφωνα με τον Novak, η Ρωσία δεν αρνείται τη διαμετακόμιση καζακικού πετρελαίου, αλλά την ανακατευθύνει.
Αν το Καζακστάν επιθυμεί να συνεχίσει τις εξαγωγές προς τη Γερμανία, μπορεί να χρησιμοποιήσει το Ust-Luga και θαλάσσια μεταφορά.
Όσον αφορά τις οικονομικές επιπτώσεις, εκτιμάται ότι το Καζακστάν δεν θα υποστεί σημαντικές απώλειες. Αν η γερμανική αγορά ήταν ιδιαίτερα συμφέρουσα, οι όγκοι θα ήταν ήδη μεγαλύτεροι.
Αντίθετα, η Ευρώπη ενδέχεται να δώσει μεγαλύτερη σημασία στην ασφάλεια των ρωσικών θαλάσσιων εξαγωγικών υποδομών.
Υπάρχουν αναφορές για επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων σταθμών άντλησης, χωρίς όμως να έχουν προκαλέσει άμεση διακοπή λειτουργίας. Η πίεση στον αγωγό παραμένει κανονική, γεγονός που υποδηλώνει ότι η διακοπή ίσως συνδέεται με τεχνικές ή πολιτικές αποφάσεις.
Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις ότι η ροή μέσω του νότιου κλάδου του Druzhba προς τη Σλοβακία έχει επανεκκινήσει, ενώ για την Ουγγαρία η κατάσταση παραμένει ασαφής.
Τέτοιες αποφάσεις δεν είναι μόνο τεχνικές αλλά και πολιτικές.
Ο Vladimir Putin έχει δηλώσει ότι η Ρωσία θα μπορούσε να διακόψει ακόμη και τις εξαγωγές LNG προς την Ευρώπη εάν συνεχιστεί η ένταση.
Τέλος, η συνεργασία βασίζεται σε συμβάσεις: το Καζακστάν ζητά υπηρεσίες μεταφοράς, το ρωσικό Υπουργείο Ενέργειας καθορίζει τη διαδρομή και η Transneft την υλοποιεί. Η τρέχουσα εντολή διαδρομής ισχύει έως τις 30 Απριλίου, μετά την οποία αναμένεται αναδιάρθρωση των ροών.
Το συμπέρασμα είναι ότι έχει ξεκινήσει μια παγκόσμια γεωπολιτική αντιπαράθεση όπου η αμυντική αυτονομία και η ενεργειακή ασφάλεια αποτελούν τα μέτωπα ενός εν εξελίξει πολέμου.
www.bankingnews.gr
Από την 1η Μαΐου, το καζακικό πετρέλαιο που μέχρι πρότινος κατευθυνόταν στη Γερμανία μέσω του αγωγού Druzhba θα ανακατευθυνθεί σε άλλες διαδρομές, σύμφωνα με ανακοίνωση που εξέδωσε ο αναπληρωτής πρωθυπουργός Alexander Novak.
Την ίδια ώρα, η Γερμανία ανακοίνωσε ένα τεράστιο σχέδιο επανεξοπλισμού που περιλαμβάνει την ανάπτυξη νέων και εξελιγμένων επιθετικών οπλικών συστημάτων, καθώς και αύξηση του στρατιωτικού προσωπικού σε επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί στη Δυτική Ευρώπη από τον Ψυχρό Πόλεμο.
Το σχέδιο βασίζεται σε έναν διπλό στόχο: την αντιμετώπιση των υποτιθέμενων απειλών από μια επεκτατική Ρωσία και μια επιθετική Κίνα, ενώ ταυτόχρονα στοχεύει στην αντικατάσταση της αμυντικής εξάρτησης της Ευρώπης από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες θεωρούνται ολοένα και πιο απρόβλεπτες και ακόμη και εχθρικές.
Και η Γερμανία δηλώνει έτοιμη να αναλάβει το βάρος της απελευθέρωσης της Ευρώπης από τον εκφοβισμό των μεγάλων δυνάμεων.
«Μετατρέπουμε την Bundeswehr στον ισχυρότερο συμβατικό στρατό της Ευρώπης», δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Boris Pistorius, παρουσιάζοντας τον μελλοντικό «στρατηγικό προσανατολισμό» των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων.
«Βραχυπρόθεσμα ενισχύουμε τις αμυντικές μας δυνατότητες.
Μεσοπρόθεσμα στοχεύουμε σε σημαντική αύξηση της ισχύος. Μακροπρόθεσμα θα εξασφαλίσουμε τεχνολογική υπεροχή.»
Ο Pistorius παρουσίασε αυτές τις προθέσεις την Τετάρτη (22/4), δίνοντας ουσιαστικό περιεχόμενο σε δηλώσεις του Γερμανού καγκελάριου Friedrich Merz, ο οποίος έχει υιοθετήσει μια πιο επιθετική στάση υπέρ μιας ισχυρής ευρωπαϊκής άμυνας.
Ο Merz επικαλείται τόσο τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία όσο και την εχθρική στάση του προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump απέναντι στο ΝΑΤΟ ως λόγους για μεγαλύτερη αυτάρκεια.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, εντάσσει και την Κίνα στο σύνολο των εξωτερικών απειλών.
Τον Φεβρουάριο, στη ετήσια Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, ο Merz προέβλεψε ένα επικίνδυνο περιβάλλον για μια ανεπαρκώς αμυνόμενη Ευρώπη.
«Πρώτα και κύρια», είπε, «υπάρχει ο βίαιος αναθεωρητισμός της Ρωσίας, ένας βάναυσος πόλεμος κατά της Ουκρανίας, κατά της πολιτικής μας τάξης, με τα πιο σοβαρά εγκλήματα πολέμου να διαπράττονται καθημερινά».
Συνέχισε με δυσοίωνο τόνο, λέγοντας ότι: «Αν, μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, υπήρξε μια μονοπολική στιγμή στην ιστορία, αυτή έχει προ πολλού παρέλθει.
Η αξίωση ηγεσίας των Ηνωμένων Πολιτειών αμφισβητείται, ίσως ακόμη και έχει εγκαταλειφθεί.»
Αναφέρθηκε στην Κίνα ως χώρα που «έχει την φιλοδοξία να διαμορφώσει τις παγκόσμιες υποθέσεις, θέτοντας τα θεμέλια για αυτό εδώ και πολλά χρόνια με στρατηγική υπομονή».
«Στο ορατό μέλλον, το Πεκίνο θα μπορούσε να εξισωθεί με τις ΗΠΑ σε στρατιωτική ισχύ», προειδοποίησε, «επαναερμηνεύοντας τη διεθνή τάξη με τους δικούς του όρους».
Σύμφωνα με έγγραφο του Υπουργείου Άμυνας που εξέδωσε ο Pistorius, η Γερμανία σχεδιάζει αμυντικά έργα ύψους 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων έως το 2035.
Μεταξύ των προτεραιοτήτων είναι:
• Ανάπτυξη αντιαεροπορικής άμυνας, δυνατοτήτων πλήγματος μεγάλου βεληνεκούς και ικανότητας διεξαγωγής νέου τύπου πολέμου βασισμένου στα δεδομένα. Νέες τεχνολογίες όπως η τεχνητή νοημοσύνη θα διαδραματίσουν επίσης σημαντικό ρόλο.
• Δημιουργία πυραύλων «βαθιάς κρούσης», πυραύλων cruise και οπλισμένων drones για πλήγματα πολύ πέρα από τις γραμμές του μετώπου.
Τα όπλα αυτά θα στοχεύουν κέντρα διοίκησης, γραμμές ανεφοδιασμού και υποδομές που χρησιμοποιεί ο εχθρός.
• Αύξηση του μάχιμου προσωπικού από 200.000 σε 460.000, συνδυάζοντας ενεργές δυνάμεις και εφέδρους.
Επίσης, θα δημιουργηθούν μη μάχιμες εφεδρικές μονάδες για τη στήριξη του πιθανότατου ρόλου της χώρας ως βασικού ευρωπαϊκού κόμβου logistics.
• Μείωση της γραφειοκρατίας μέσω ψηφιακών διαδικασιών για την εξάλειψη της χαρτούρας.
Θα εισαχθούν επίσης εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για ταχύτερη λήψη αποφάσεων.
«Αυτές οι στρατηγικές πρεπει να υλοποιούνται άμεσα», προειδοποίησε ο Pistorius, δεσμευόμενος για τακτική ενημέρωση για ητν επιτυχία των στόχων
Ορισμένες καινοτομίες δεν θα δημοσιοποιηθούν.
«Αλλιώς», εξήγησε, «θα μπορούσαμε απλώς να προσθέσουμε τον Vladimir Putin στη λίστα email μας».
Άλλες χώρες του ΝΑΤΟ έχουν επίσης ανακοινώσει αναβαθμίσεις των αμυντικών τους δυνατοτήτων, αν και καμία δεν είναι τόσο εκτεταμένη όσο αυτή της Γερμανίας. Η Γαλλία έχει δηλώσει ότι θα ενισχύσει την πυρηνική αποτρεπτική της δύναμη.
Το Βρετανία ανέφερε ότι σε υψηλό τεχνολογικό επίπεδο οι άμυνές του είναι σύγχρονες, αλλά ο εξοπλισμός στο υπόβαθρο είναι παρωχημένος. Η Ιταλία αναπτύσσει αμυντικά έργα σε συνεργασία με άλλες χώρες.
Η στροφή του Mertz σε σχέση με Merkel και Schroeder
Η άποψη του Merz για τη ρωσική απειλή έρχεται σε έντονη αντίθεση με τις θέσεις δύο πρώην καγκελαρίων, των Gerhard Schroeder και Angela Merkel, οι οποίοι υποβάθμιζαν την ανάγκη στρατιωτικής ενίσχυσης.
Ο Schroeder, που διετέλεσε καγκελάριος από το 1998 έως το 2005, διατηρούσε στενές και φιλικές σχέσεις με τον Vladimir Putin.
Εστίασε στην κάλυψη της ενεργειακής ανάγκης της Γερμανίας μέσω ρωσικού φυσικού αερίου και στην απομάκρυνση της χώρας από τη σφαίρα επιρροής της Ουάσιγκτον.
Η υποστήριξή του στον αγωγό Nord Stream 2, που συνδέει τη Ρωσία με τη Γερμανία, συμβόλιζε αυτή τη στρατηγική οικονομικής προσέγγισης με το Κρεμλίνο και απομάκρυνσης από τις ΗΠΑ.
Μετά την αποχώρησή του από την εξουσία, εργάστηκε ως αμειβόμενος λομπίστας για την Gazprom, τη ρωσική ενεργειακή εταιρεία.
Όταν ο Putin ξεκίνησε την πρώτη εισβολή στην Ουκρανία το 2014, ο Schroeder κατηγόρησε το ΝΑΤΟ.
Επίσης υιοθέτησε ήπια στάση απέναντι στους ισχυρισμούς του Putin ότι η Ουκρανία ανήκει στη Ρωσία. Απέδωσε την εισβολή και την προσάρτηση της Κριμαίας όχι σε ιμπεριαλιστικές φιλοδοξίες, αλλά στους «φόβους περικύκλωσης» της Ρωσίας.
Κατά τη θητεία του, μείωσε τις αμυντικές δαπάνες στο χαμηλότερο επίπεδο μετά τον Ψυχρό Πόλεμο: 1,3% του ΑΕΠ.
Ο Merkel υπήρξε λιγότερο θετική προς τον Putin, αλλά διατήρησε την πεποίθηση ότι ο διάλογος και οι οικονομικές σχέσεις θα μπορούσαν να «εκπολιτίσουν» τη Μόσχα. Αντιτάχθηκε σε αυστηρές κυρώσεις μετά την πρώτη εισβολή στην Ουκρανία, κάτι που υποστήριζαν έντονα η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής.
Επέμεινε επίσης στην ολοκλήρωση του Nord Stream 2, το οποίο ο πρόεδρος των ΗΠΑ Joe Biden επέτρεψε να ολοκληρωθεί το 2021. Ο
Trump είχε αντιταχθεί στο έργο κατά την πρώτη του θητεία (2017–2021).
Ο αγωγός καταστράφηκε στις 26 Σεπτεμβρίου 2022.
Παρότι η Merkel θεωρήθηκε κάποτε η κορυφαία πολιτική προσωπικότητα της Ευρώπης, η ιδέα της «εξημέρωσης» του Putin μέσω εμπορίου θεωρήθηκε αφελής από πολλούς.
Μετά την αποχώρησή της από την πολιτική, δεν απολογήθηκε για τη στάση της αυτή.
Υποστήριξε ότι κατανοούσε πλήρως τις επιθετικές τάσεις του Putin: «Πάντα ήξερα ότι ήθελε να καταστρέψει την Ευρώπη».
Ωστόσο, υποστήριξε ότι ήταν σημαντικό να διατηρηθεί μια «εμπορική σύνδεση» με «τη δεύτερη μεγαλύτερη πυρηνική δύναμη στον κόσμο».
«Δεν θεωρώ ότι πρέπει να πω πως έκανα λάθος», δήλωσε σε εκδήλωση στο Βερολίνο. «Και, επομένως, δεν θα ζητήσω συγγνώμη.»
Η προσέγγιση του Merz είναι διαφορετική: να προσφέρει μια ευρωπαϊκή εναλλακτική στις παγκόσμιες υποθέσεις, μια ανεξάρτητη αλλά ισχυρή “Europa über alles”, με μια πιο ήπια και ευγενική Γερμανία στην ηγεσία.
Οι διαδρομές του πετρελαίου αλλάζουν
Οσον αφορά το ενεργειακό embargo, το Υπουργείο Ενέργειας της Ρωσικής Ομοσπονδίας και η Transneft είναι υπεύθυνοι για τη μεταφορά του καζακικού πετρελαίου μέσω του Druzhba. Το Καζακστάν διαθέτει και έναν ακόμη αγωγό που διέρχεται από τη Ρωσία — τον CPC (Caspian Pipeline Consortium), έναν αγωγό καζακικού και αμερικανικού πετρελαίου με τη συμμετοχή ευρωπαϊκών και ρωσικών εταίρων.
Το 2025, το Καζακστάν προμήθευσε τη Γερμανία με 2,1 εκατομμύρια τόνους πετρελαίου μέσω του Druzhba, ενώ για το 2026 σχεδίαζε αύξηση στους 2,5 εκατομμύρια τόνους.
Ο αγωγός Druzhba, σαν «διακλαδισμένο δέντρο», έχει πολλαπλές κατευθύνσεις. Το καζακικό πετρέλαιο μπορεί να κατευθυνθεί σε ρωσικά λιμάνια, στη Λευκορωσία, ενώ στο παρελθόν κατευθυνόταν και προς την Ουγγαρία — μέχρι να διακοπεί η ροή στο τμήμα που διέρχεται από την Ουκρανία.
Το Καζακστάν αντέδρασε συγκρατημένα στην απόφαση της ρωσικής κυβέρνησης να διακόψει τη διέλευση προς τη Γερμανία.
Ο υπουργός Ενέργειας Yerlan Akkenzhenov δήλωσε ότι η χώρα ενημερώθηκε για την αδυναμία μεταφοράς πετρελαίου μέσω του Druzhba προς τη Γερμανία, εκτιμώντας ότι αυτό πιθανόν σχετίζεται με πρόσφατα πλήγματα σε ρωσικές υποδομές.
Ωστόσο, αν υπήρχε σοβαρή ζημιά στον αγωγό, η διακοπή θα ήταν άμεση — όχι με καθυστέρηση μιας εβδομάδας.
Ο Igor Yushkov, ειδικός στο Εθνικό Ταμείο Ενεργειακής Ασφάλειας και στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο της ρωσικής κυβέρνησης, εξηγεί τη λειτουργία της συνεργασίας:
Το πετρέλαιο ανήκει στο Καζακστάν και η Ρωσία παρέχει υπηρεσίες μεταφοράς. Οι ροές προς τη Γερμανία ξεκίνησαν σχετικά πρόσφατα, από το 2023. Πριν από αυτό, το Καζακστάν επέλεγε κυρίως εξαγωγές μέσω Novorossiysk ή του λιμένα Ust-Luga στη Βαλτική, όπου διαθέτει σταθερούς πελάτες.
Το καζακικό πετρέλαιο μεταφέρεται μέσω αγωγού στη Samara και από εκεί εισέρχεται στο σύστημα Druzhba. Παράλληλα, μέσω του CPC διοχετεύεται σε ξεχωριστό τερματικό στο Novorossiysk για φόρτωση σε δεξαμενόπλοια.
Σύμφωνα με τον Novak, η Ρωσία δεν αρνείται τη διαμετακόμιση καζακικού πετρελαίου, αλλά την ανακατευθύνει.
Αν το Καζακστάν επιθυμεί να συνεχίσει τις εξαγωγές προς τη Γερμανία, μπορεί να χρησιμοποιήσει το Ust-Luga και θαλάσσια μεταφορά.
Όσον αφορά τις οικονομικές επιπτώσεις, εκτιμάται ότι το Καζακστάν δεν θα υποστεί σημαντικές απώλειες. Αν η γερμανική αγορά ήταν ιδιαίτερα συμφέρουσα, οι όγκοι θα ήταν ήδη μεγαλύτεροι.
Αντίθετα, η Ευρώπη ενδέχεται να δώσει μεγαλύτερη σημασία στην ασφάλεια των ρωσικών θαλάσσιων εξαγωγικών υποδομών.
Υπάρχουν αναφορές για επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων σταθμών άντλησης, χωρίς όμως να έχουν προκαλέσει άμεση διακοπή λειτουργίας. Η πίεση στον αγωγό παραμένει κανονική, γεγονός που υποδηλώνει ότι η διακοπή ίσως συνδέεται με τεχνικές ή πολιτικές αποφάσεις.
Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις ότι η ροή μέσω του νότιου κλάδου του Druzhba προς τη Σλοβακία έχει επανεκκινήσει, ενώ για την Ουγγαρία η κατάσταση παραμένει ασαφής.
Τέτοιες αποφάσεις δεν είναι μόνο τεχνικές αλλά και πολιτικές.
Ο Vladimir Putin έχει δηλώσει ότι η Ρωσία θα μπορούσε να διακόψει ακόμη και τις εξαγωγές LNG προς την Ευρώπη εάν συνεχιστεί η ένταση.
Τέλος, η συνεργασία βασίζεται σε συμβάσεις: το Καζακστάν ζητά υπηρεσίες μεταφοράς, το ρωσικό Υπουργείο Ενέργειας καθορίζει τη διαδρομή και η Transneft την υλοποιεί. Η τρέχουσα εντολή διαδρομής ισχύει έως τις 30 Απριλίου, μετά την οποία αναμένεται αναδιάρθρωση των ροών.
Το συμπέρασμα είναι ότι έχει ξεκινήσει μια παγκόσμια γεωπολιτική αντιπαράθεση όπου η αμυντική αυτονομία και η ενεργειακή ασφάλεια αποτελούν τα μέτωπα ενός εν εξελίξει πολέμου.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών