Καλή εξέλιξη ο Νόμος Κατσέλη, για 350.000 Έλληνες αλλά κακή για το χρέος που επιβαρύνεται με 1 δισ και ενεργοποιεί ρήτρες «Ηρακλή»

Δημοσιονομικό «πονοκέφαλο» προκαλεί στην κυβέρνηση η απόφαση-βόμβα του Αρείου Πάγου, που αλλάζει τον τρόπο υπολογισμού των τόκων για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη, καθώς πλέον αυτοί θα επιβάλλονται στη μηνιαία δόση και όχι στο σύνολο της οφειλής.
Η εξέλιξη αυτή, αν και προσφέρει σημαντική βοήθεια σε περίπου 350.000 ευάλωτους δανειολήπτες, ταυτόχρονα αυξάνει τα βάρη στο δημόσιο χρέος και δημιουργεί αβεβαιότητα στους επενδυτές.
Ωστόσο με ρεαλιστικά κριτήρια το Ελληνικό Δημόσιο μπορεί να καλύψει το βάρος χωρίς να υπάρξουν ουσιώδεις επιπτώσεις... η απόφαση του Αρείου Πάγου ήταν σωστή.

Η μελέτη της KPMG

Σύμφωνα με οικονομοτεχνική μελέτη της KPMG, η επιβάρυνση για τις κρατικές εγγυήσεις στα senior bond - κύρια ομόλογα που φέρουν κρατικές εγγυήσεις -  που έχουν τιτλοποιηθεί μέσω του προγράμματος «Ηρακλής» μπορεί να ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ.
Τα κύρια ομόλογα που φέρουν κρατικές εγγυήσεις αποτελούν το πιο «ασφαλές» κομμάτι των τιτλοποιήσεων, καθώς πληρώνονται πρώτα και φέρουν ρητή εγγύηση του Δημοσίου.
Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε απώλεια για τους επενδυτές ή καθυστέρηση στις εισπράξεις μεταφέρεται τελικά στο Δημόσιο.

Το πρόγραμμα «Ηρακλής», το οποίο σχεδιάστηκε για να διευκολύνει τις ελληνικές τράπεζες να «καθαρίσουν» τους ισολογισμούς τους

Το πρόγραμμα «Ηρακλής», το οποίο σχεδιάστηκε για να διευκολύνει τις ελληνικές τράπεζες να «καθαρίσουν» τους ισολογισμούς τους από μη εξυπηρετούμενα δάνεια, παρέχει αυτά τα χρηματοοικονομικά εργαλεία με κρατικές εγγυήσεις, ώστε να γίνουν πιο ελκυστικά για επενδυτές.
Η μελέτη της KPMG εκτιμά ότι η απόφαση του Αρείου Πάγου, που μειώνει τους τόκους που μπορούν να εισπραχθούν από τους δανειολήπτες, αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα ενεργοποίησης της εγγύησης, δημιουργώντας έτσι επιπλέον κόστος για τα κρατικά ταμεία μόνο για τα δάνεια που ήδη έχουν τιτλοποιηθεί.

Εκτόξευση δημοσίου χρέους στα 360 δισ. ευρώ

Ωστόσο, το δημοσιονομικό ρίσκο γίνεται ακόμη μεγαλύτερο σε περίπτωση που ενταχθούν στο ίδιο πλαίσιο και άλλες κατηγορίες δανείων, όπως μη πωληθέντα στεγαστικά που παραμένουν στους ισολογισμούς των τραπεζών ή δάνεια που έχουν υπαχθεί στον νόμο 3869/2010 και σχεδιάζεται να τιτλοποιηθούν μέσω του «Ηρακλή».
Σε αυτό το σενάριο, οι απώλειες για το Δημόσιο θα διευρυνθούν, συμπαρασύροντας προς τα πάνω και το δημόσιο χρέος.
Ήδη για το 2026 το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης προβλέπεται να διαμορφωθεί στα 359,3 δισ. ευρώ ή στο 138,2% του ΑΕΠ. Με την επιβάρυνση από τα senior δάνεια του νόμου Κατσέλη εκτιμάται ότι θα αυξηθεί περίπου στα 360,3 δισ. ευρώ, την ώρα που το 2025 είχε ανέλθει στα 362,8 δισ. ευρώ ή 145,9% του ΑΕΠ.

Το σχέδιο της κυβέρνησης

Στο οικονομικό επιτελείο επιχειρούν να χτίσουν «γραμμή άμυνας», κρατώντας ως «όπλο» τις «ρήτρες εξαιρετικών περιστάσεων» που προβλέπει το πρόγραμμα «Ηρακλής».
Οι ρήτρες αυτές δίνουν τη δυνατότητα οι κρατικές εγγυήσεις να μην καταπέσουν άμεσα υπό ειδικές συνθήκες, αλλά να παραταθούν οι προθεσμίες πληρωμής προς τους επενδυτές των τιτλοποιήσεων, περιορίζοντας έτσι την άμεση δημοσιονομική πίεση.
Η εφαρμογή ενός τέτοιου μηχανισμού προϋποθέτει πολιτική απόφαση του υπουργού Εθνικής Οικονομίας Κυριάκου Πιερρακάκη, ενώ καθοριστικό θα είναι και το ακριβές σκεπτικό της απόφασης του Αρείου Πάγου, η οποία θα καθαρογραφεί το επόμενο διάστημα και θα καθορίσει τις τελικές κινήσεις του υπουργείου.

Από το «μαξιλάρι» ασφαλείας θα πληρωθούν τυχόν επιβαρύνσεις

Σε κάθε περίπτωση, η κάλυψη των πιθανών αναγκών θα προέλθει από τα ταμειακά διαθέσιμα του Δημοσίου που τηρούνται στην Τράπεζα της Ελλάδος, τα οποία, σε συνδυασμό με τα κεφάλαια που άντλησε ο ΟΔΔΗΧ από την πρόσφατη έκδοση 10ετούς ομολόγου, υπερβαίνουν τα 44 δισ. ευρώ, λειτουργώντας ως «δίχτυ ασφαλείας».
Πέρα όμως από τα δημοσιονομικά, η απόφαση αναμένεται να αλλάξει συνολικά το τοπίο στις ρυθμίσεις οφειλών, επηρεάζοντας τη στρατηγική τραπεζών και funds και ανοίγοντας τον δρόμο για ευνοϊκότερη μεταχείριση και άλλων ευάλωτων δανειοληπτών, όπως αυτών που προσφεύγουν στον εξωδικαστικό μηχανισμό.

Το θέμα εξετάστηκε σε έκτακτη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας υπό τον Κυριάκο Πιερρακάκη.
Παρόντες ήταν ο υφυπουργός Θάνος Πετραλιάς, η επικεφαλής της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους Θεώνη Αλαμπάση, και ο γενικός διευθυντής του ΟΔΔΗΧ Δημήτρης Τσάκωνας.
Ωστόσο, ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η παρουσία του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, ο οποίος, παρακολούθησε στενά τις συζητήσεις, σηματοδοτώντας τη σοβαρότητα των επιπτώσεων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και τη συνολική εικόνα της χώρας στις αγορές, καθώς οι όποιες αποφάσεις πρέπει να διασφαλίζουν την αξιοπιστία του ελληνικού αξιόχρεου.
Πάντως αξίζει να αναφερθεί ότι ο Γιάννης Στουρνάρας ο πολέμιος του Νόμου Ηρακλή... τελικά εμφανίζεται να είναι θιασώης του Ηρακλή και να χρησιμοποιεί τον Ηρακλή για να βρεθεί μια λύση.

Μάριος Χριστοδούλου
www.bankingnews.gr