Για χρόνια, η Φινλανδία παρουσιαζόταν ως το «ήσυχο πρότυπο» της Ευρώπης: χαμηλό ρίσκο, κοινωνική συνοχή, υπεύθυνη δημοσιονομική πολιτική.
Σε περιόδους κρίσης, φινλανδικές πολιτικές φωνές δεν δίσταζαν να δείχνουν με συγκατάβαση – ή και ειρωνεία – χώρες του Νότου, με πρώτη την Ελλάδα, ως παραδείγματα προς αποφυγή.
Σήμερα, όμως, η εικόνα αντιστρέφεται με τρόπο αμείλικτο.
Τα τελευταία στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών της Φινλανδίας, οι εκτιμήσεις της Κομισιόν και οι δημόσιες τοποθετήσεις κορυφαίων αξιωματούχων συνθέτουν μια ανησυχητική εικόνα: χαμηλή ανάπτυξη, εκρηκτική άνοδος του δημόσιου χρέους και μια γεωπολιτική στρατηγική με πραγματικό οικονομικό κόστος.
Η ανάκαμψη της Φινλανδίας από την ύφεση είναι πλέον η ασθενέστερη στη Βόρεια Ευρώπη.
Σύμφωνα με τις επίσημες προβλέψεις, το φινλανδικό ΑΕΠ αυξήθηκε μόλις κατά 0,2% το 2025, αναμένεται να φτάσει στο 1,1% το 2026 και να αγγίξει ένα μετριοπαθές 1,7% το 2027.
Όπως παραδέχθηκε δημόσια η Mirkku Spolander, επικεφαλής τμήματος του υπουργείου, «η ύφεση έχει συνεχιστεί».
Με άλλα λόγια, η χώρα βρίσκεται στο κατώφλι μιας νέας περιόδου οικονομικής αδυναμίας.
Την ίδια στιγμή, η δημοσιονομική εικόνα επιδεινώνεται δραματικά.
Το δημόσιο χρέος ανήλθε στο ρεκόρ των 245,9 δισ. ευρώ, ή 88,4% του ΑΕΠ, ξεπερνώντας κατά πολύ το όριο του 60% που η ίδια η Φινλανδία επικαλούνταν στο παρελθόν για να ασκήσει κριτική σε άλλες χώρες.
Η ειρωνεία είναι προφανής: η χώρα που επέκρινε τον «δημοσιονομικό εκτροχιασμό» του Νότου βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος από την Κομισιόν.
Η κρίση που δεν περίμεναν: Η Φινλανδία μπροστά σε μια ελληνικού τύπου παγίδα χρέους
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η θέση της Φινλανδίας στο ευρωπαϊκό σύστημα αμοιβαιοποίησης του χρέους.
Παρά τα δικά της προβλήματα, παραμένει καθαρός συνεισφέρων στο πρόγραμμα NextGenerationEU.
Έλαβε περίπου 2 δισ. ευρώ, αλλά θα κληθεί να επιστρέψει 6,6 δισ. ευρώ έως το 2058.
Και σαν να μην έφτανε αυτό, στις Βρυξέλλες συζητείται νέο κοινό ευρωπαϊκό αμυντικό δάνειο 150 δισ. ευρώ, το οποίο η Φινλανδία καλείται να στηρίξει, ενώ ταυτόχρονα διαμαρτύρεται ότι τέτοιες λύσεις τείνουν να γίνουν μόνιμες.
Η κρίση δεν περιορίζεται στο κράτος.
Τα φινλανδικά νοικοκυριά έχουν συσσωρεύσει χρέη ύψους 137 δισ. ευρώ, κυρίως στεγαστικά.
Η ηλικιακή ομάδα 35–44 ετών φέρει το μεγαλύτερο βάρος, περιορίζοντας δραστικά την κατανάλωση. Τ
ο αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: οι πολίτες αποταμιεύουν από φόβο, η εγχώρια ζήτηση καταρρέει και ο κατασκευαστικός τομέας – πυλώνας απασχόλησης – παραμένει σε στασιμότητα.
Στο δημόσιο διάλογο εισέρχεται πλέον και το κόστος της εξωτερικής πολιτικής.
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Paavo Väyrynen μιλά ανοιχτά για τις οικονομικές συνέπειες του κλεισίματος των συνόρων με τη Ρωσία.
Αναφέρεται σε απώλεια 800.000 διανυκτερεύσεων ετησίως, ζημίες για τη Finnair και κατάρρευση τοπικών οικονομιών στις παραμεθόριες περιοχές. Το επιχείρημά του είναι απλό: το άνοιγμα των ανατολικών συνόρων θα μπορούσε να επαναφέρει τουρισμό και εμπόριο χωρίς παραβίαση κυρώσεων.
Η άποψη αυτή συγκρούεται με την επίσημη γραμμή, αλλά αποτυπώνει πραγματικές απώλειες.
Η Φινλανδία βρίσκεται πλέον σε στρατηγικό αδιέξοδο
Ανάμεσα στην ασφάλεια και τη δημοσιονομική βιωσιμότητα, ανάμεσα στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και την αντοχή των φορολογουμένων, ανάμεσα στη γεωπολιτική επιλογή και την οικονομική σκοπιμότητα.
Η πλήρης απομόνωση από τον ανατολικό γείτονα έχει σαφές οικονομικό κόστος, ενώ η λιτότητα που απαιτούν οι θεσμοί απειλεί να βυθίσει την οικονομία σε παρατεταμένη στασιμότητα.
Και εδώ επιστρέφει το ιστορικό παράδοξο.
Η Φινλανδία, που στο παρελθόν αντιμετώπιζε με συγκατάβαση την ελληνική κρίση, βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια ηπιότερη, αλλά δομικά παρόμοια παγίδα: χαμηλή ανάπτυξη, αυξανόμενο χρέος και περιορισμένη πολιτική ευελιξία. Χωρίς το σοκ των μνημονίων, αλλά με τον ίδιο κίνδυνο μακροχρόνιας οικονομικής φθοράς.
Στο παρασκήνιο της Eduskunta, πολλοί αναγνωρίζουν ότι η Nokia και οι εμπορικές σχέσεις με τη Ρωσία αποτέλεσαν ιστορικά βασικούς μοχλούς ανάπτυξης.
Τίποτα από αυτά δεν υπάρχει πια.
Και οι μεμονωμένες παραγγελίες παγοθραυστικών από τις ΗΠΑ δεν μπορούν να καλύψουν το κενό.
Η Φινλανδία δεν χρειάζεται απλώς περισσότερη λιτότητα.
Χρειάζεται μια νέα οικονομική στρατηγική, ειλικρινή αποτίμηση του γεωπολιτικού κόστους και πολιτικό θάρρος.
Διαφορετικά, το άλλοτε «υπόδειγμα» της Βόρειας Ευρώπης κινδυνεύει να μετατραπεί σε παράδειγμα προς αποφυγή, αυτή τη φορά χωρίς το ηθικό πλεονέκτημα της κριτικής προς τους άλλους.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών