Το θέμα της διαδοχής του Ali Khamenei απασχολεί έντονα το Ιράν λόγω και της ηλικίας του
Για πάνω από 40 χρόνια, το κύριο σύμβολο του ισλαμικού καθεστώτος στο Ιράν παραμένει ο πνευματικός ηγέτης – ο ayatollah.
Τα τελευταία 36 χρόνια, αυτή τη θέση κατέχει ο Ali Khamenei.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου των 12 ημερών με το Ισραήλ τον Ιούνιο του 2025, συζητούνταν δημόσια η πιθανή εξουδετέρωσή του, ενώ στο πλαίσιο των πρόσφατων μαζικών διαδηλώσεων που συντάραξαν το Ιράν, έγινε το πρόσωπο που ενσαρκώνει την εξουσία για την αντιπολίτευση και αντικείμενο σκληρής κριτικής από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Donald Trump.
Στον Τύπο εμφανίζονται τακτικά αναφορές για σχέδια απομάκρυνσης του Khamenei από το Ιράν σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης της έντασης στη χώρα, ενώ ο γιος του ανατραπέντος Σάχη το 1979, ο διάδοχος πρίγκιπας Reza Pahlavi μιλά για την επικείμενη πτώση του «καθεστώτος των ayatollah» και την επιστροφή του.
Παρά τις εξωτερικές πιέσεις από ΗΠΑ και Ισραήλ, παρά τις μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, ο Khamenei - όπως υποστηρίζουν και πολλά επικριτικά προς αυτόν δυτικά ΜΜΕ - εξακολουθεί να διατηρεί τον έλεγχο στο Ιράν, με το καθεστώς του να παραμένει… ακλόνητο… και την αντιπολίτευση να μην πείθει, κάτι άλλωστε που εμμέσως πλην σαφώς αποδέχθηκε και ο Αμερικανός πρόεδρος...
Ποιος είναι ο Khamenei;
Ο Ayatollah Ali Khamenei κατέχει τη θέση του rahbar – του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, ουσιαστικά επικεφαλής του κράτους.
Πρόκειται ταυτόχρονα για πολιτική και ανώτατη πνευματική θέση: ο rahbar βρίσκεται πάνω από όλες τις βαθμίδες της εξουσίας και καθορίζει τις βασικές αποφάσεις στη χώρα.
Σύμφωνα με το Σύνταγμα του Ιράν, ο ανώτατος ηγέτης:
- Ελέγχει τη νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική εξουσία
- Καθορίζει τη γενική πολιτική του κράτους, συμπεριλαμβανομένων της εξωτερικής και της αμυντικής πολιτικής.
- Είναι ο ανώτατος αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων του Ιράν
- Εκδίδει fatwas (αποφάσεις) σε θέματα μουσουλμανικού δικαίου.
- Παίζει καθοριστικό ρόλο σε θέματα προσωπικού, συμπεριλαμβανομένου του Συμβουλίου της Φρουράς και του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης
Κανένας διορισμός
Όπως αναφέρει ο Grigory Lukyanov, επιστημονικός συνεργάτης του Κέντρου Αραβικών και Ισλαμικών Σπουδών του Ινστιτούτου Ανατολικών Σπουδών της ΡΑΝ και αναπληρωτής κοσμήτορας της Ανατολικής Σχολής του State Academic University for the Humanities (GAUGN), ο rahbar μπορεί πρακτικά να επηρεάζει οποιονδήποτε διορισμό στα όργανα της εκτελεστικής εξουσίας.
«Η θέση του rahbar δεν είναι καθόλου συμβολική.
Κανένας διορισμός δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς την απόφασή του - ούτε στην πολιτική εκτελεστική εξουσία, ούτε στον τομέα της ασφάλειας», λέει ο Grigory Lukyanov.
Ο Ali Khamenei ηγείται της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν από το 1989.
Πριν από αυτόν, τη θέση του rahbar κατείχε ο Ayatollah Ruhollah Khomeini — ηγέτης της Επανάστασης του 1979.
Ποιος είναι ο Khamenei
Ο ανώτατος ηγέτης Ali Khamenei γεννήθηκε στις 19 Απριλίου 1939 στο Mashhad, μία από τις ιερές πόλεις των Σιιτών στο ανατολικό τμήμα του Ιράν.
Τον θεωρούν απόγονο του προφήτη Μωάμεθ και συχνά αναφέρεται ως Αζέρος.
Η οικογένεια Khamenei συνδεόταν με το πνευματικό κλήρο.
Ο παππούς του ήταν γνωστός θρησκευτικός ηγέτης στο ιρανικό Αζερμπαϊτζάν και στο Ιράκ.
Ο πατέρας του υπηρέτησε ως δάσκαλος σε madrasa και αργότερα στην ulema του Mashhad.
Η ζωή τους ήταν ταπεινή.
«Ο πατέρας μου ήταν γνωστός θεολόγος, αλλά ζούσε ασκητικά.
Η ζωή μας ήταν δύσκολη.
Θυμάμαι ότι πολλές φορές δεν είχαμε δείπνο» έχει υποστηρίξει ο Ali Khamenei.
Σπούδασε στη Σιιτική θεολογική ακαδημία του Mashhad και συνέχισε σε σχολές του Najaf και του Qom, όπου γνώρισε τον Ayatollah Khomeini, μέντορα και πολιτικό καθοδηγητή του.
Πώς άρχισε η πολιτική του καριέρα
Τη δεκαετία του 1960, ο Khamenei συμμετείχε στο ισλαμιστικό κίνημα κατά του Σάχη Mohammad Reza Pahlavi και συνελήφθη επανειλημμένα.
Μετά την Επανάσταση του 1979, διορίστηκε ιμάμης της προσευχής της Παρασκευής, θέση που συνέδεε θρησκευτική και πολιτική επιρροή.
Στη συνέχεια έγινε βουλευτής του Majlis και το 1981 εκλέχθηκε πρόεδρος με 97% των ψήφων.
Κατά την προεδρία του συνέβη ο πόλεμος του Ιράν με το Ιράκ (1980-1988) και αυξήθηκαν οι καταστολές κατά των υποστηρικτών του Σάχη.
Την περίοδο αυτή ενισχύθηκε και το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης, που αρχικά θεωρούνταν επαναστατικό σώμα.
Μετά το θάνατο του Khomeini το 1989, ο Khamenei εκλέχθηκε ανώτατος ηγέτης από τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων.
Η εκλογή δεν ήταν καθολική, 60 από τα 74 μέλη ψήφισαν υπέρ του.
Ο Khamenei επικεντρώθηκε στη στρατηγική και διοίκηση, δημιουργώντας την αρχή της «στρατηγικής της υπομονής» στην εξωτερική πολιτική: αποφυγή μάχης όταν δεν μπορεί να νικήσει και αποφυγή να επιβληθεί η μάχη σε δυσμενείς όρους.
Η σχέση με το Ισραήλ
Ο Khamenei χαρακτηρίζει το Ισραήλ «σιωνιστικό κράτος» και το θεωρεί απειλή για τη Μέση Ανατολή.
Το έχει αποκαλέσει «άσχημο μόρφωμα» και «καρκίνο της Μέσης Ανατολής».
Σε ορισμένες περιπτώσεις δήλωσε ότι στόχος του καθεστώτος του είναι η εξουδετέρωση του Ισραήλ, ενώ ισχυρίζεται ότι δεν είναι εναντίον των Εβραίων ως λαού.
Έχει αμφισβητήσει το Ολοκαύτωμα.
Στο Ισράηλ τον αποκαλούν «σύγχρονο Χίτλερ».
Ο υπουργός Άμυνας Israel Katz δήλωσε ότι ο Ali Khamenei «δεν πρέπει να υπάρχει».
Τι λένε οι Αμερικανοί και ο Trump
Για τον Λευκό Οίκο, ο Khamenei ενσαρκώνει το ισλαμικό καθεστώς.
Κατά τη διάρκεια του Πολέμου των 12 ημερών, ο Donald Trump δήλωνε ότι δεν σχεδίαζε να τον εξουδετερώσει και τον «έσωσε από τρομερό θάνατο».
Ωστόσο, εν μέσω διαδηλώσεων, ο γερουσιαστής Lindsey Graham κάλεσε δημόσια για τη δολοφονία του Khamenei και άλλων αξιωματούχων του καθεστώτος, χαρακτηρίζοντάς τον «σύγχρονο Χίτλερ» και «θρησκευτικό Ναζί».
Τι θα γίνει μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη;
Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης Ιράν - Ισραήλ το 2025, οι ισραηλινές αρχές δεν απέκλειαν την εξουδετέρωση του rahbar.
Η συζήτηση για διάδοχο είναι επίκαιρη λόγω της ηλικίας του Khamenei (συμπληρώνει τα 87 έτη φέτος).
Οι New York Times είχαν αναφερθεί σε πιθανούς υποψήφιους διαδόχους που ο Khamenei ενδεχομένως έχει ορίσει για να εξασφαλίσει ομαλή μετάβαση.
Ο Grigory Lukyanov επισημαίνει ότι η εκλογή νέου rahbar είναι δύσκολη – στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας έγινε μόνο μία φορά.
Παρ’ όλα αυτά, το σύστημα είναι οργανωμένο ώστε να αποφευχθεί κενό εξουσίας.
Οι μηχανισμοί του καθεστώτος περιορίζουν κινδύνους και απειλές αποσταθεροποίησης – είτε σε περίοδο ειρήνης είτε σε καιρό πολέμου.
Ο Khamenei είχε αναθέσει στρατιωτικές ενέργειες σε στρατηγούς, διευρύνοντας την αυτονομία λήψης αποφάσεων.
Οι υποψήφιοι διάδοχοι παραμένουν αβέβαιοι, με πιθανή συμφωνία εντός των ελίτ που θα γίνει γνωστή μόνο μετά από απόφαση της Συνέλευσης των Εμπειρογνωμόνων.
«Ο rahbar εκλέγεται από τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων, μια μικρή, κλειστή και μη δημόσια κοινότητα», υποστηρίζει ο Lukyanov.
Πώς λειτουργεί το ισλαμικό καθεστώς στο Ιράν
Το πολιτικό σύστημα του Ιράν, που διαμορφώθηκε μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, συνδυάζει θεοκρατικά και δημοκρατικά στοιχεία.
Στη βάση του καθεστώτος βρίσκεται η αρχή velayat-e faqih, σύμφωνα με την οποία επικεφαλής του κράτους (rahbar ή ανώτατος ηγέτης του Ιράν) είναι ο πιο επιδραστικός faqih – Σιϊτης θεολόγος και ειδικός στο ισλαμικό δίκαιο.
Ελέγχει όλες τις βαθμίδες της εξουσίας και ασκεί εποπτεία (velayat) επί του κράτους.
Κοντά στον rahbar λειτουργεί συμβουλευτικό όργανο – το Συμβούλιο Καθορισμού Σκοπιμότητας Αποφάσεων.
Το σώμα αυτό διορίζεται από τον ανώτατο ηγέτη για πέντε χρόνια.
Το Συμβούλιο βοηθά τον rahbar να επιλύει αντιφάσεις μεταξύ των εξουσιών.
Επιπλέον, στον επικεφαλής του κράτους υπόκειται το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) – το πιο πιστό και καλά εξοπλισμένο τμήμα των ενόπλων δυνάμεων, που «προστατεύει την Ισλαμική Επανάσταση και τα κεκτημένα της», συνδυάζοντας λειτουργίες στρατού, αστυνομίας και μυστικών υπηρεσιών. Ο αριθμός των μελών του IRGC φτάνει σήμερα τους 190.000.
Δεύτερο πρόσωπο στο κράτος, που διευθύνει την εκτελεστική εξουσία, είναι ο πρόεδρος.
Στη λειτουργία του αντιστοιχεί σε πρωθυπουργό, αλλά λογοδοτεί στον rahbar. Ο πρόεδρος ηγείται της κυβέρνησης και του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, είναι υπεύθυνος για τον κρατικό προγραμματισμό, την έγκριση και εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού και υπογράφει διεθνείς συμφωνίες. Εκλέγεται για τέσσερα χρόνια με καθολική ψηφοφορία.
Τέλος, στο Ιράν υπάρχει το κοινοβούλιο (Islamic Consultative Assembly, Majlis). Αποτελείται από 290 βουλευτές που εκλέγονται σε εκλογές για τέσσερα χρόνια.
Πέντε έδρες είναι αφιερωμένες σε επίσημα αναγνωρισμένες θρησκευτικές μειονότητες – Εβραίους, Ζωροαστριστές και Χριστιανούς.
Οι βουλευτές προτείνουν νομοθεσία, επικυρώνουν τα μέλη της κυβέρνησης, επικυρώνουν διεθνείς συμφωνίες και ελέγχουν την εκτελεστική και δικαστική εξουσία, ενώ μπορούν να ζητήσουν την παραίτηση του προέδρου.
Ταυτόχρονα, οι εξουσίες του κοινοβουλίου περιορίζονται από το Συμβούλιο Φρουράς.
Το σώμα επικυρώνει τα νομοσχέδια και διασφαλίζει ότι οι πρωτοβουλίες των βουλευτών συμφωνούν με το σύνταγμα και τους νόμους του Ισλάμ. Αποτελείται από 12 μέλη: έξι faqih διορίζονται από τον ανώτατο ηγέτη και έξι νομικοί εκλέγονται από τους βουλευτές με πρόταση του επικεφαλής της Δικαστικής Εξουσίας και επικυρώνονται από τον rahbar.
Ακόμα και ο πρόεδρος του Ιράν είναι απλώς δεύτερο πρόσωπο: ηγείται της κυβέρνησης και είναι υπόλογος στον rahbar.
Τα τελευταία 36 χρόνια, αυτή τη θέση κατέχει ο Ali Khamenei.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου των 12 ημερών με το Ισραήλ τον Ιούνιο του 2025, συζητούνταν δημόσια η πιθανή εξουδετέρωσή του, ενώ στο πλαίσιο των πρόσφατων μαζικών διαδηλώσεων που συντάραξαν το Ιράν, έγινε το πρόσωπο που ενσαρκώνει την εξουσία για την αντιπολίτευση και αντικείμενο σκληρής κριτικής από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Donald Trump.
Στον Τύπο εμφανίζονται τακτικά αναφορές για σχέδια απομάκρυνσης του Khamenei από το Ιράν σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης της έντασης στη χώρα, ενώ ο γιος του ανατραπέντος Σάχη το 1979, ο διάδοχος πρίγκιπας Reza Pahlavi μιλά για την επικείμενη πτώση του «καθεστώτος των ayatollah» και την επιστροφή του.
Παρά τις εξωτερικές πιέσεις από ΗΠΑ και Ισραήλ, παρά τις μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, ο Khamenei - όπως υποστηρίζουν και πολλά επικριτικά προς αυτόν δυτικά ΜΜΕ - εξακολουθεί να διατηρεί τον έλεγχο στο Ιράν, με το καθεστώς του να παραμένει… ακλόνητο… και την αντιπολίτευση να μην πείθει, κάτι άλλωστε που εμμέσως πλην σαφώς αποδέχθηκε και ο Αμερικανός πρόεδρος...
Ποιος είναι ο Khamenei;
Ο Ayatollah Ali Khamenei κατέχει τη θέση του rahbar – του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, ουσιαστικά επικεφαλής του κράτους.
Πρόκειται ταυτόχρονα για πολιτική και ανώτατη πνευματική θέση: ο rahbar βρίσκεται πάνω από όλες τις βαθμίδες της εξουσίας και καθορίζει τις βασικές αποφάσεις στη χώρα.
Σύμφωνα με το Σύνταγμα του Ιράν, ο ανώτατος ηγέτης:
- Ελέγχει τη νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική εξουσία
- Καθορίζει τη γενική πολιτική του κράτους, συμπεριλαμβανομένων της εξωτερικής και της αμυντικής πολιτικής.
- Είναι ο ανώτατος αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων του Ιράν
- Εκδίδει fatwas (αποφάσεις) σε θέματα μουσουλμανικού δικαίου.
- Παίζει καθοριστικό ρόλο σε θέματα προσωπικού, συμπεριλαμβανομένου του Συμβουλίου της Φρουράς και του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης
Κανένας διορισμός
Όπως αναφέρει ο Grigory Lukyanov, επιστημονικός συνεργάτης του Κέντρου Αραβικών και Ισλαμικών Σπουδών του Ινστιτούτου Ανατολικών Σπουδών της ΡΑΝ και αναπληρωτής κοσμήτορας της Ανατολικής Σχολής του State Academic University for the Humanities (GAUGN), ο rahbar μπορεί πρακτικά να επηρεάζει οποιονδήποτε διορισμό στα όργανα της εκτελεστικής εξουσίας.
«Η θέση του rahbar δεν είναι καθόλου συμβολική.
Κανένας διορισμός δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς την απόφασή του - ούτε στην πολιτική εκτελεστική εξουσία, ούτε στον τομέα της ασφάλειας», λέει ο Grigory Lukyanov.
Ο Ali Khamenei ηγείται της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν από το 1989.
Πριν από αυτόν, τη θέση του rahbar κατείχε ο Ayatollah Ruhollah Khomeini — ηγέτης της Επανάστασης του 1979.
Ποιος είναι ο Khamenei
Ο ανώτατος ηγέτης Ali Khamenei γεννήθηκε στις 19 Απριλίου 1939 στο Mashhad, μία από τις ιερές πόλεις των Σιιτών στο ανατολικό τμήμα του Ιράν.
Τον θεωρούν απόγονο του προφήτη Μωάμεθ και συχνά αναφέρεται ως Αζέρος.
Η οικογένεια Khamenei συνδεόταν με το πνευματικό κλήρο.
Ο παππούς του ήταν γνωστός θρησκευτικός ηγέτης στο ιρανικό Αζερμπαϊτζάν και στο Ιράκ.
Ο πατέρας του υπηρέτησε ως δάσκαλος σε madrasa και αργότερα στην ulema του Mashhad.
Η ζωή τους ήταν ταπεινή.
«Ο πατέρας μου ήταν γνωστός θεολόγος, αλλά ζούσε ασκητικά.
Η ζωή μας ήταν δύσκολη.
Θυμάμαι ότι πολλές φορές δεν είχαμε δείπνο» έχει υποστηρίξει ο Ali Khamenei.
Σπούδασε στη Σιιτική θεολογική ακαδημία του Mashhad και συνέχισε σε σχολές του Najaf και του Qom, όπου γνώρισε τον Ayatollah Khomeini, μέντορα και πολιτικό καθοδηγητή του.
Πώς άρχισε η πολιτική του καριέρα
Τη δεκαετία του 1960, ο Khamenei συμμετείχε στο ισλαμιστικό κίνημα κατά του Σάχη Mohammad Reza Pahlavi και συνελήφθη επανειλημμένα.
Μετά την Επανάσταση του 1979, διορίστηκε ιμάμης της προσευχής της Παρασκευής, θέση που συνέδεε θρησκευτική και πολιτική επιρροή.
Στη συνέχεια έγινε βουλευτής του Majlis και το 1981 εκλέχθηκε πρόεδρος με 97% των ψήφων.
Κατά την προεδρία του συνέβη ο πόλεμος του Ιράν με το Ιράκ (1980-1988) και αυξήθηκαν οι καταστολές κατά των υποστηρικτών του Σάχη.
Την περίοδο αυτή ενισχύθηκε και το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης, που αρχικά θεωρούνταν επαναστατικό σώμα.
Μετά το θάνατο του Khomeini το 1989, ο Khamenei εκλέχθηκε ανώτατος ηγέτης από τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων.
Η εκλογή δεν ήταν καθολική, 60 από τα 74 μέλη ψήφισαν υπέρ του.
Ο Khamenei επικεντρώθηκε στη στρατηγική και διοίκηση, δημιουργώντας την αρχή της «στρατηγικής της υπομονής» στην εξωτερική πολιτική: αποφυγή μάχης όταν δεν μπορεί να νικήσει και αποφυγή να επιβληθεί η μάχη σε δυσμενείς όρους.
Η σχέση με το Ισραήλ
Ο Khamenei χαρακτηρίζει το Ισραήλ «σιωνιστικό κράτος» και το θεωρεί απειλή για τη Μέση Ανατολή.
Το έχει αποκαλέσει «άσχημο μόρφωμα» και «καρκίνο της Μέσης Ανατολής».
Σε ορισμένες περιπτώσεις δήλωσε ότι στόχος του καθεστώτος του είναι η εξουδετέρωση του Ισραήλ, ενώ ισχυρίζεται ότι δεν είναι εναντίον των Εβραίων ως λαού.
Έχει αμφισβητήσει το Ολοκαύτωμα.
Στο Ισράηλ τον αποκαλούν «σύγχρονο Χίτλερ».
Ο υπουργός Άμυνας Israel Katz δήλωσε ότι ο Ali Khamenei «δεν πρέπει να υπάρχει».
Τι λένε οι Αμερικανοί και ο Trump
Για τον Λευκό Οίκο, ο Khamenei ενσαρκώνει το ισλαμικό καθεστώς.
Κατά τη διάρκεια του Πολέμου των 12 ημερών, ο Donald Trump δήλωνε ότι δεν σχεδίαζε να τον εξουδετερώσει και τον «έσωσε από τρομερό θάνατο».
Ωστόσο, εν μέσω διαδηλώσεων, ο γερουσιαστής Lindsey Graham κάλεσε δημόσια για τη δολοφονία του Khamenei και άλλων αξιωματούχων του καθεστώτος, χαρακτηρίζοντάς τον «σύγχρονο Χίτλερ» και «θρησκευτικό Ναζί».
Τι θα γίνει μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη;
Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης Ιράν - Ισραήλ το 2025, οι ισραηλινές αρχές δεν απέκλειαν την εξουδετέρωση του rahbar.
Η συζήτηση για διάδοχο είναι επίκαιρη λόγω της ηλικίας του Khamenei (συμπληρώνει τα 87 έτη φέτος).
Οι New York Times είχαν αναφερθεί σε πιθανούς υποψήφιους διαδόχους που ο Khamenei ενδεχομένως έχει ορίσει για να εξασφαλίσει ομαλή μετάβαση.
Ο Grigory Lukyanov επισημαίνει ότι η εκλογή νέου rahbar είναι δύσκολη – στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας έγινε μόνο μία φορά.
Παρ’ όλα αυτά, το σύστημα είναι οργανωμένο ώστε να αποφευχθεί κενό εξουσίας.
Οι μηχανισμοί του καθεστώτος περιορίζουν κινδύνους και απειλές αποσταθεροποίησης – είτε σε περίοδο ειρήνης είτε σε καιρό πολέμου.
Ο Khamenei είχε αναθέσει στρατιωτικές ενέργειες σε στρατηγούς, διευρύνοντας την αυτονομία λήψης αποφάσεων.
Οι υποψήφιοι διάδοχοι παραμένουν αβέβαιοι, με πιθανή συμφωνία εντός των ελίτ που θα γίνει γνωστή μόνο μετά από απόφαση της Συνέλευσης των Εμπειρογνωμόνων.
«Ο rahbar εκλέγεται από τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων, μια μικρή, κλειστή και μη δημόσια κοινότητα», υποστηρίζει ο Lukyanov.
Πώς λειτουργεί το ισλαμικό καθεστώς στο Ιράν
Το πολιτικό σύστημα του Ιράν, που διαμορφώθηκε μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, συνδυάζει θεοκρατικά και δημοκρατικά στοιχεία.
Στη βάση του καθεστώτος βρίσκεται η αρχή velayat-e faqih, σύμφωνα με την οποία επικεφαλής του κράτους (rahbar ή ανώτατος ηγέτης του Ιράν) είναι ο πιο επιδραστικός faqih – Σιϊτης θεολόγος και ειδικός στο ισλαμικό δίκαιο.
Ελέγχει όλες τις βαθμίδες της εξουσίας και ασκεί εποπτεία (velayat) επί του κράτους.
Κοντά στον rahbar λειτουργεί συμβουλευτικό όργανο – το Συμβούλιο Καθορισμού Σκοπιμότητας Αποφάσεων.
Το σώμα αυτό διορίζεται από τον ανώτατο ηγέτη για πέντε χρόνια.
Το Συμβούλιο βοηθά τον rahbar να επιλύει αντιφάσεις μεταξύ των εξουσιών.
Επιπλέον, στον επικεφαλής του κράτους υπόκειται το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) – το πιο πιστό και καλά εξοπλισμένο τμήμα των ενόπλων δυνάμεων, που «προστατεύει την Ισλαμική Επανάσταση και τα κεκτημένα της», συνδυάζοντας λειτουργίες στρατού, αστυνομίας και μυστικών υπηρεσιών. Ο αριθμός των μελών του IRGC φτάνει σήμερα τους 190.000.
Δεύτερο πρόσωπο στο κράτος, που διευθύνει την εκτελεστική εξουσία, είναι ο πρόεδρος.
Στη λειτουργία του αντιστοιχεί σε πρωθυπουργό, αλλά λογοδοτεί στον rahbar. Ο πρόεδρος ηγείται της κυβέρνησης και του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, είναι υπεύθυνος για τον κρατικό προγραμματισμό, την έγκριση και εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού και υπογράφει διεθνείς συμφωνίες. Εκλέγεται για τέσσερα χρόνια με καθολική ψηφοφορία.
Τέλος, στο Ιράν υπάρχει το κοινοβούλιο (Islamic Consultative Assembly, Majlis). Αποτελείται από 290 βουλευτές που εκλέγονται σε εκλογές για τέσσερα χρόνια.
Πέντε έδρες είναι αφιερωμένες σε επίσημα αναγνωρισμένες θρησκευτικές μειονότητες – Εβραίους, Ζωροαστριστές και Χριστιανούς.
Οι βουλευτές προτείνουν νομοθεσία, επικυρώνουν τα μέλη της κυβέρνησης, επικυρώνουν διεθνείς συμφωνίες και ελέγχουν την εκτελεστική και δικαστική εξουσία, ενώ μπορούν να ζητήσουν την παραίτηση του προέδρου.
Ταυτόχρονα, οι εξουσίες του κοινοβουλίου περιορίζονται από το Συμβούλιο Φρουράς.
Το σώμα επικυρώνει τα νομοσχέδια και διασφαλίζει ότι οι πρωτοβουλίες των βουλευτών συμφωνούν με το σύνταγμα και τους νόμους του Ισλάμ. Αποτελείται από 12 μέλη: έξι faqih διορίζονται από τον ανώτατο ηγέτη και έξι νομικοί εκλέγονται από τους βουλευτές με πρόταση του επικεφαλής της Δικαστικής Εξουσίας και επικυρώνονται από τον rahbar.
Ακόμα και ο πρόεδρος του Ιράν είναι απλώς δεύτερο πρόσωπο: ηγείται της κυβέρνησης και είναι υπόλογος στον rahbar.
Σχόλια αναγνωστών