Η «Γαλάζια Πατρίδα» συγκρούεται με το «Μακρύ χέρι» του Ισραήλ
Μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας και πέρα από τη Γάζα και τον Λίβανο, εξελίσσεται ένας σιωπηλός αλλά εξαιρετικά επικίνδυνος αεροπορικός πόλεμος χαμηλής έντασης ανάμεσα στο Ισραήλ και την Τουρκία.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η Κύπρος, η Ελλάδα, οι ουρανοί της Ανατολικής Μεσογείου, η Συρία και η προσπάθεια του Recep Tayyip Erdoğan να επεκτείνει στρατηγικά το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Η ισραηλινή αεροπορία (IAF) έχει θέσει σε εφαρμογή μια συστηματική επίδειξη παρουσίας, με πτήσεις μαχητικών και υποστηρικτικών αεροσκαφών γύρω από την Κύπρο και ιδιαίτερα βόρεια του νησιού – περιοχή που η Άγκυρα θεωρεί ζωτικό της χώρο.
Στόχος δεν είναι η σύγκρουση, αλλά η αποτροπή: να καταστεί σαφές ότι το Ισραήλ δεν πρόκειται να επιτρέψει την τουρκική αεροπορική διείσδυση στη Συρία και τον αποκλεισμό του από τους «στρατηγικούς ουρανούς» της περιοχής.
Ανώτερη στρατιωτική πηγή ανέφερε στην ιστραηλινή εφημερίδα mako ότι οι πτήσεις αυτές δεν είναι εκπαιδευτικές ή ρουτίνας αλλά στοχευμένες επιχειρήσεις άσκησης στρατηγικής πίεσης, οι οποίες παρακολουθούνται στενά τόσο από τουρκικά ραντάρ όσο και από ρωσικά συστήματα στη Συρία.
Το δόγμα «Γαλάζια Πατρίδα» και η κόκκινη γραμμή του Ισραήλ
Το Ισραήλ διαισθάνθηκε έγκαιρα τον κίνδυνο του τουρκικού δόγματος «Γαλάζια Πατρίδα», το οποίο επιχειρεί να δημιουργήσει έναν ενιαίο γεωστρατηγικό άξονα από τη νότια Τουρκία, μέσω της βόρειας Συρίας, έως την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Στο πλαίσιο αυτό, η Τουρκία επιχείρησε να εγκαταστήσει μαχητικά αεροσκάφη και UAVs σε συριακές αεροπορικές βάσεις, γεγονός που θα δημιουργούσε απειλή 360 μοιρών για το Ισραήλ και θα περιόριζε δραστικά την ελευθερία δράσης των ισραηλινών αεροσκαφών στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης εκστρατείας MBW (Campaign Between Wars) κατά του Ιράν και της Hezbollah.
Η αντίδραση της Ιερουσαλήμ ήταν άμεση. Μέσω εμφανών αλλά και συγκεκαλυμμένων μηνυμάτων, το Ισραήλ κατέστησε σαφές τόσο στο καθεστώς Assad όσο και στη Μόσχα ότι μόνιμη τουρκική αεροπορική παρουσία στη Συρία αποτελεί κόκκινη γραμμή.
Οι Τούρκοι αντιλήφθηκαν ότι μια τέτοια κίνηση θα σήμαινε καθημερινή τριβή με το Ισραήλ υπό δυσμενείς όρους, με αποτέλεσμα –προς το παρόν– την αναστολή των σχεδίων τους.
Παρά ταύτα, η Τουρκία διατηρεί ισχυρή παρουσία στη βόρεια Συρία και στενή σχέση με το καθεστώς Ahmed al-Sharaa, το οποίο ανήλθε στην εξουσία με τουρκική στρατιωτική και υλική υποστήριξη, που συνεχίζεται έως σήμερα.
Η τριμερής Ισραήλ – Ελλάδας – Κύπρου και ο ρόλος των ΗΠΑ
Απέναντι στην τουρκική στρατηγική, συγκροτήθηκε μια άτυπη αλλά επιχειρησιακά ενεργή συμμαχία μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου, με την πλήρη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι τρεις χώρες υπέγραψαν κοινό στρατιωτικό σχέδιο εργασίας για το 2026, εστιάζοντας σε αεροπορική, ναυτική και πληροφοριακή συνεργασία.
Ο απόστρατος στρατηγός Κωνσταντίνος Κουσανδράς δήλωσε ότι η συμμαχία έχει περάσει από τη θεωρία στην πράξη, περιλαμβάνοντας κοινές δυνάμεις και διαλειτουργικότητα, με αποτέλεσμα «να μπαίνουν φρένα σε πολλά από τα σχέδια του Erdoğan».
Στο πλαίσιο αυτό, ο διοικητής της Ισραηλινής Αεροπορίας, πτέραρχος Tomer Bar, συμμετείχε σε συνάντηση υψηλού επιπέδου στην Κύπρο με τον αρχηγό της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας και ανώτερους αξιωματικούς, συνδέοντας άμεσα τη συμμαχία με τις ισραηλινές αεροπορικές επιχειρήσεις στην περιοχή.
Όπως προαναφέρθηκε, για τους Ισραηλινούς πιλότους, οι πτήσεις πάνω από τη Μεσόγειο και γύρω από την Κύπρο αποτελούν πραγματικές επιχειρήσεις αποτροπής.
Τουρκικά και ρωσικά συστήματα καταγράφουν μοτίβα που δείχνουν ότι ισραηλινά αεροσκάφη –ορισμένες φορές πλήρως εξοπλισμένα– επιχειρούν σε περιοχές που η Άγκυρα θεωρεί «δική της αυλή».
Η Τουρκία απαντά με αντεπιχειρήσεις νότια της Κύπρου, ενώ σε μια ιδιαίτερα συμβολική κίνηση, UAVs Bayraktar TB2 πέταξαν σχηματίζοντας στα ραντάρ το σύμβολο της τουρκικής ημισελήνου και του αστεριού, στέλνοντας μήνυμα αμφισβήτησης προς το Ισραήλ.
Η ειρωνεία είναι ότι έως το 2009 Ισραηλινοί και Τούρκοι πιλότοι πραγματοποιούσαν κοινές ασκήσεις.
Όλα κατέρρευσαν μετά το επεισόδιο του Mavi Marmara (2010), όταν η Τουρκία πάγωσε πλήρως τη στρατιωτική συνεργασία.
Συρία: το πραγματικό πεδίο μάχης
Παρά την ένταση γύρω από την Κύπρο, ο πραγματικός στόχος βρίσκεται στη Συρία. Το Ισραήλ επιχειρεί να εμποδίσει κάθε προσπάθεια της Τουρκίας να αποκτήσει αεροπορικό έλεγχο στη χώρα, ειδικά σε βάσεις νότια του Χαλεπίου.
Η παρουσία τουρκικών F-16 –και στο μέλλον πιθανώς F-35– θα μπορούσε να παραλύσει τις ισραηλινές επιχειρήσεις κατά ιρανικών στόχων.
Για τον λόγο αυτό, το Ισραήλ επιλέγει στρατηγική διαρκούς φθοράς και πίεσης, αναγκάζοντας την Τουρκία να δεσμεύει αεροπορικούς πόρους κοντά στα εθνικά της σύνορα.
Ρωσικές πηγές αναγνωρίζουν ότι το Ισραήλ έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να μπλοκάρει τα τουρκικά σχέδια.
Βέβαια, παρά την ένταση, καμία πλευρά δεν επιδιώκει άμεση σύγκρουση.
Υπάρχει απευθείας δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ των στρατών, παρόμοιος με εκείνον μεταξύ Ισραήλ–Ρωσίας στη Συρία, ώστε να αποφεύγονται ατυχήματα.
Ο Tomer Bar έχει μιλήσει για τον «μακρύ βραχίονα» της αεροπορίας του, τονίζοντας ότι το Ισραήλ θα επιχειρεί όπου χρειαστεί για να διασφαλίσει την ελευθερία δράσης του.
Η Τουρκία επιχειρεί να οικοδομήσει στρατιωτικά δίκτυα με Σαουδική Αραβία, Πακιστάν και Αίγυπτο.
Ο Erdoğan σχεδιάζει επαφές με τον Mohammed bin Salman, ωστόσο το Riyadh προτιμά συνεργασία ασφαλείας και όχι συμμαχία τύπου NATO.
Ο αναλυτής Murat Yesiltas (SETA) υποστηρίζει ότι για την Τουρκία το Ισραήλ αποτελεί τον κύριο στρατηγικό αντίπαλο, αν και όχι τον μοναδικό.
Στο ενεργειακό μέτωπο, οι γεωτρήσεις στο κοίτασμα Αφροδίτη ανοικτά της Κύπρου εντείνουν την ένταση.
Την ίδια στιγμή, η Τουρκία στέλνει πολεμικά πλοία, ενώ το Ισραήλ διασφαλίζει ότι ο εναέριος χώρος παραμένει ελεύθερος από τουρκική κυριαρχία.
Ο Benjamin Netanyahu δήλωσε: «Όποιος φαντασιώνεται αυτοκρατορίες στην περιοχή μας – ας το ξεχάσει».
Η τουρκική Yeni Şafak απάντησε με πρωτοσέλιδο: «Israel is Enemy Number One».
Ο στρατιωτικός αναλυτής Amir Bar-Salom συνοψίζει: «Η πραγματική σύγκρουση Ισραήλ–Τουρκίας δεν είναι στη θάλασσα. Είναι στον αέρα».
Chevalier Noir
www.bankingnews.gr
Στο επίκεντρο βρίσκονται η Κύπρος, η Ελλάδα, οι ουρανοί της Ανατολικής Μεσογείου, η Συρία και η προσπάθεια του Recep Tayyip Erdoğan να επεκτείνει στρατηγικά το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Η ισραηλινή αεροπορία (IAF) έχει θέσει σε εφαρμογή μια συστηματική επίδειξη παρουσίας, με πτήσεις μαχητικών και υποστηρικτικών αεροσκαφών γύρω από την Κύπρο και ιδιαίτερα βόρεια του νησιού – περιοχή που η Άγκυρα θεωρεί ζωτικό της χώρο.
Στόχος δεν είναι η σύγκρουση, αλλά η αποτροπή: να καταστεί σαφές ότι το Ισραήλ δεν πρόκειται να επιτρέψει την τουρκική αεροπορική διείσδυση στη Συρία και τον αποκλεισμό του από τους «στρατηγικούς ουρανούς» της περιοχής.
Ανώτερη στρατιωτική πηγή ανέφερε στην ιστραηλινή εφημερίδα mako ότι οι πτήσεις αυτές δεν είναι εκπαιδευτικές ή ρουτίνας αλλά στοχευμένες επιχειρήσεις άσκησης στρατηγικής πίεσης, οι οποίες παρακολουθούνται στενά τόσο από τουρκικά ραντάρ όσο και από ρωσικά συστήματα στη Συρία.
Το δόγμα «Γαλάζια Πατρίδα» και η κόκκινη γραμμή του Ισραήλ
Το Ισραήλ διαισθάνθηκε έγκαιρα τον κίνδυνο του τουρκικού δόγματος «Γαλάζια Πατρίδα», το οποίο επιχειρεί να δημιουργήσει έναν ενιαίο γεωστρατηγικό άξονα από τη νότια Τουρκία, μέσω της βόρειας Συρίας, έως την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Στο πλαίσιο αυτό, η Τουρκία επιχείρησε να εγκαταστήσει μαχητικά αεροσκάφη και UAVs σε συριακές αεροπορικές βάσεις, γεγονός που θα δημιουργούσε απειλή 360 μοιρών για το Ισραήλ και θα περιόριζε δραστικά την ελευθερία δράσης των ισραηλινών αεροσκαφών στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης εκστρατείας MBW (Campaign Between Wars) κατά του Ιράν και της Hezbollah.
Η αντίδραση της Ιερουσαλήμ ήταν άμεση. Μέσω εμφανών αλλά και συγκεκαλυμμένων μηνυμάτων, το Ισραήλ κατέστησε σαφές τόσο στο καθεστώς Assad όσο και στη Μόσχα ότι μόνιμη τουρκική αεροπορική παρουσία στη Συρία αποτελεί κόκκινη γραμμή.
Οι Τούρκοι αντιλήφθηκαν ότι μια τέτοια κίνηση θα σήμαινε καθημερινή τριβή με το Ισραήλ υπό δυσμενείς όρους, με αποτέλεσμα –προς το παρόν– την αναστολή των σχεδίων τους.
Παρά ταύτα, η Τουρκία διατηρεί ισχυρή παρουσία στη βόρεια Συρία και στενή σχέση με το καθεστώς Ahmed al-Sharaa, το οποίο ανήλθε στην εξουσία με τουρκική στρατιωτική και υλική υποστήριξη, που συνεχίζεται έως σήμερα.
Η τριμερής Ισραήλ – Ελλάδας – Κύπρου και ο ρόλος των ΗΠΑ
Απέναντι στην τουρκική στρατηγική, συγκροτήθηκε μια άτυπη αλλά επιχειρησιακά ενεργή συμμαχία μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου, με την πλήρη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι τρεις χώρες υπέγραψαν κοινό στρατιωτικό σχέδιο εργασίας για το 2026, εστιάζοντας σε αεροπορική, ναυτική και πληροφοριακή συνεργασία.
Ο απόστρατος στρατηγός Κωνσταντίνος Κουσανδράς δήλωσε ότι η συμμαχία έχει περάσει από τη θεωρία στην πράξη, περιλαμβάνοντας κοινές δυνάμεις και διαλειτουργικότητα, με αποτέλεσμα «να μπαίνουν φρένα σε πολλά από τα σχέδια του Erdoğan».
Στο πλαίσιο αυτό, ο διοικητής της Ισραηλινής Αεροπορίας, πτέραρχος Tomer Bar, συμμετείχε σε συνάντηση υψηλού επιπέδου στην Κύπρο με τον αρχηγό της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας και ανώτερους αξιωματικούς, συνδέοντας άμεσα τη συμμαχία με τις ισραηλινές αεροπορικές επιχειρήσεις στην περιοχή.
Όπως προαναφέρθηκε, για τους Ισραηλινούς πιλότους, οι πτήσεις πάνω από τη Μεσόγειο και γύρω από την Κύπρο αποτελούν πραγματικές επιχειρήσεις αποτροπής.
Τουρκικά και ρωσικά συστήματα καταγράφουν μοτίβα που δείχνουν ότι ισραηλινά αεροσκάφη –ορισμένες φορές πλήρως εξοπλισμένα– επιχειρούν σε περιοχές που η Άγκυρα θεωρεί «δική της αυλή».
Η Τουρκία απαντά με αντεπιχειρήσεις νότια της Κύπρου, ενώ σε μια ιδιαίτερα συμβολική κίνηση, UAVs Bayraktar TB2 πέταξαν σχηματίζοντας στα ραντάρ το σύμβολο της τουρκικής ημισελήνου και του αστεριού, στέλνοντας μήνυμα αμφισβήτησης προς το Ισραήλ.
Η ειρωνεία είναι ότι έως το 2009 Ισραηλινοί και Τούρκοι πιλότοι πραγματοποιούσαν κοινές ασκήσεις.
Όλα κατέρρευσαν μετά το επεισόδιο του Mavi Marmara (2010), όταν η Τουρκία πάγωσε πλήρως τη στρατιωτική συνεργασία.
Συρία: το πραγματικό πεδίο μάχης
Παρά την ένταση γύρω από την Κύπρο, ο πραγματικός στόχος βρίσκεται στη Συρία. Το Ισραήλ επιχειρεί να εμποδίσει κάθε προσπάθεια της Τουρκίας να αποκτήσει αεροπορικό έλεγχο στη χώρα, ειδικά σε βάσεις νότια του Χαλεπίου.
Η παρουσία τουρκικών F-16 –και στο μέλλον πιθανώς F-35– θα μπορούσε να παραλύσει τις ισραηλινές επιχειρήσεις κατά ιρανικών στόχων.
Για τον λόγο αυτό, το Ισραήλ επιλέγει στρατηγική διαρκούς φθοράς και πίεσης, αναγκάζοντας την Τουρκία να δεσμεύει αεροπορικούς πόρους κοντά στα εθνικά της σύνορα.
Ρωσικές πηγές αναγνωρίζουν ότι το Ισραήλ έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να μπλοκάρει τα τουρκικά σχέδια.
Βέβαια, παρά την ένταση, καμία πλευρά δεν επιδιώκει άμεση σύγκρουση.
Υπάρχει απευθείας δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ των στρατών, παρόμοιος με εκείνον μεταξύ Ισραήλ–Ρωσίας στη Συρία, ώστε να αποφεύγονται ατυχήματα.
Ο Tomer Bar έχει μιλήσει για τον «μακρύ βραχίονα» της αεροπορίας του, τονίζοντας ότι το Ισραήλ θα επιχειρεί όπου χρειαστεί για να διασφαλίσει την ελευθερία δράσης του.
Η Τουρκία επιχειρεί να οικοδομήσει στρατιωτικά δίκτυα με Σαουδική Αραβία, Πακιστάν και Αίγυπτο.
Ο Erdoğan σχεδιάζει επαφές με τον Mohammed bin Salman, ωστόσο το Riyadh προτιμά συνεργασία ασφαλείας και όχι συμμαχία τύπου NATO.
Ο αναλυτής Murat Yesiltas (SETA) υποστηρίζει ότι για την Τουρκία το Ισραήλ αποτελεί τον κύριο στρατηγικό αντίπαλο, αν και όχι τον μοναδικό.
Στο ενεργειακό μέτωπο, οι γεωτρήσεις στο κοίτασμα Αφροδίτη ανοικτά της Κύπρου εντείνουν την ένταση.
Την ίδια στιγμή, η Τουρκία στέλνει πολεμικά πλοία, ενώ το Ισραήλ διασφαλίζει ότι ο εναέριος χώρος παραμένει ελεύθερος από τουρκική κυριαρχία.
Ο Benjamin Netanyahu δήλωσε: «Όποιος φαντασιώνεται αυτοκρατορίες στην περιοχή μας – ας το ξεχάσει».
Η τουρκική Yeni Şafak απάντησε με πρωτοσέλιδο: «Israel is Enemy Number One».
Ο στρατιωτικός αναλυτής Amir Bar-Salom συνοψίζει: «Η πραγματική σύγκρουση Ισραήλ–Τουρκίας δεν είναι στη θάλασσα. Είναι στον αέρα».
Chevalier Noir
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών