Δεύτερη ευκαιρία στη στέγη μέσω του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων

Προστασία, επαναμίσθωση και δικαίωμα επαναγοράς για ευάλωτα νοικοκυριά
Σε φάση υλοποίησης εισέρχεται πλέον και στη χώρα μας ο θεσμός του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, ενός κρίσιμου μηχανισμού κοινωνικής προστασίας που στοχεύει στη διασφάλιση της κύριας κατοικίας για περισσότερους από 20.000 ευάλωτους οφειλέτες, οι οποίοι έχουν περιέλθει σε μόνιμη οικονομική αδυναμία εξυπηρέτησης των υποχρεώσεών τους.

Ο νέος φορέας, που αποτελεί βασικό πυλώνα του ισχύοντος πτωχευτικού πλαισίου (ν. 4738/2020), φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως το τελικό δίχτυ ασφαλείας για νοικοκυριά που απειλούνται με απώλεια στέγης λόγω πλειστηριασμού ή πτώχευσης, προσφέροντάς τους τη δυνατότητα παραμονής στην κατοικία τους ως μισθωτές, με κρατική επιδότηση ενοικίου και δικαίωμα επαναγοράς σε βάθος χρόνου.

Το μοντέλο λειτουργίας – Πώς «σώζεται» η κατοικία

Σύμφωνα με τη βασική αρχιτεκτονική του μοντέλου που προωθεί το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών υπό τον Κυριάκο Πιερρακάκη, ο φορέας θα λειτουργεί ως ιδιωτικός οργανισμός, ο οποίος θα επιλεγεί μέσω διεθνούς διαγωνιστικής διαδικασίας.

Ο φορέας θα αποκτά την κύρια κατοικία του ευάλωτου οφειλέτη είτε πριν είτε κατά τη διάρκεια του πλειστηριασμού, και στη συνέχεια θα την επαναμισθώνει στον ίδιο τον πρώην ιδιοκτήτη για χρονικό διάστημα έως δώδεκα (12) έτη. Καθ’ όλη τη διάρκεια της μίσθωσης, ο ενοικιαστής θα δικαιούται κρατική επιδότηση ύψους 70 έως 210 ευρώ μηνιαίως, ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού.

Το πλέον καινοτόμο στοιχείο του μηχανισμού είναι ότι, με τη λήξη της μισθωτικής περιόδου, παρέχεται δικαίωμα επαναγοράς της κατοικίας, εφόσον ο οφειλέτης έχει ανακτήσει τη δυνατότητα οικονομικής αυτοτέλειας και έχει τηρήσει τις μισθωτικές του υποχρεώσεις.

Με τον τρόπο αυτό, η παραμονή στο σπίτι μετατρέπεται από κοινωνικό αίτημα σε θεσμικά κατοχυρωμένο δικαίωμα, εντός ενός πλαισίου ελέγχου, διαφάνειας και κοινωνικής δικαιοσύνης.

Ποιοι δικαιούνται να ενταχθούν

Η ένταξη στον Φορέα δεν είναι οριζόντια, αλλά αφορά αποκλειστικά πιστοποιημένα ευάλωτα νοικοκυριά, τα οποία πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.

Σύμφωνα με τα ισχύοντα όρια:

• Ετήσιο εισόδημα έως 7.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό
• Έως 21.000 ευρώ για οικογένειες με παιδιά
• Ανώτατη αξία ακίνητης περιουσίας 120.000 ευρώ, με προσαυξήσεις ανάλογα με τα εξαρτώμενα μέλη
• Εφαρμογή ορίων για καταθέσεις και κινητές αξίες, σύμφωνα με το πλαίσιο του Επιδόματος Στέγασης

Η πιστοποίηση πραγματοποιείται μέσω της ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, ώστε να αποφεύγονται φαινόμενα καταστρατήγησης.

Η διαδικασία βήμα προς βήμα

1. Έκδοση βεβαίωσης ευάλωτου οφειλέτη από την αρμόδια πλατφόρμα
2. Ενημέρωση του φορέα για επικείμενο πλειστηριασμό
3. Παρέμβαση του φορέα στον πλειστηριασμό και απόκτηση του ακινήτου, σε τιμή έως και 30% χαμηλότερη από την τιμή πρώτης προσφοράς
4. Επαναμίσθωση της κατοικίας στον πρώην ιδιοκτήτη με προκαθορισμένο μίσθωμα
5. Καταβολή κρατικής επιδότησης ενοικίου
6. Δυνατότητα επαναγοράς του ακινήτου μετά τη 12ετία

Μεταβατικό στάδιο και κρατική στήριξη

Μέχρι την πλήρη λειτουργία του φορέα, εφαρμόζεται το Ενδιάμεσο Πρόγραμμα Κρατικής Στήριξης, το οποίο:

• Παρέχει επιδότηση ενοικίου 70–210 ευρώ για έως 15 μήνες
• Αναστέλλει πλειστηριασμούς και εξώσεις για την κύρια κατοικία

Ήδη περισσότερα από 1.300 νοικοκυριά έχουν αιτηθεί πιστοποίηση ευαλωτότητας, ενώ πάνω από 300 νοικοκυριά λαμβάνουν μηνιαία επιδότηση μέσω του μεταβατικού πλαισίου.

Συμμετοχή τραπεζών και επενδυτών

Στον διεθνή διαγωνισμό συμμετέχουν τέσσερις κορυφαίοι επενδυτικοί όμιλοι (Bain Capital, Fortress, Christofferson, Resolute Cepal), με καταληκτική ημερομηνία υποβολής δεσμευτικών προσφορών την 26η Φεβρουαρίου 2026.

Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες προτίθενται να συνεισφέρουν 100 εκατ. ευρώ, τα οποία μέσω μόχλευσης μπορούν να φτάσουν τα 200 εκατ. ευρώ, ενώ ο ανάδοχος θα εισφέρει πρόσθετα ίδια κεφάλαια. Ο φορέας θα λειτουργεί με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, χωρίς άμεση επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού πέραν της κοινωνικής επιδότησης.

Αναδρομική εφαρμογή – Επιστροφή στο σπίτι

Ιδιαίτερης σημασίας είναι το ενδεχόμενο αναδρομικής ισχύος του μέτρου. Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει την επέκταση του μηχανισμού και σε οφειλέτες που έχασαν ήδη την κατοικία τους σε πλειστηριασμό, υπό την προϋπόθεση ότι το ακίνητο παραμένει στο χαρτοφυλάκιο τράπεζας ή servicer.

Σε αυτή την περίπτωση, ο φορέας θα μπορεί να αποκτά το ακίνητο εκ των υστέρων, επιτρέποντας στον ευάλωτο οφειλέτη να επιστρέψει στο σπίτι του ως μισθωτής, με προοπτική επαναπόκτησης της ιδιοκτησίας.

Ένα κρίσιμο εργαλείο κοινωνικής πολιτικής

Η προκήρυξη για την ανάθεση της διαχείρισης του φορέα έχει ήδη δημοσιευθεί, σηματοδοτώντας την τελική φάση υλοποίησης του θεσμού έως το καλοκαίρι. Ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων συνιστά ένα κομβικό εργαλείο κοινωνικής συνοχής, προσφέροντας ρεαλιστική λύση σε νοικοκυριά που βρίσκονται σε αδιέξοδο και ταυτόχρονα εξορθολογίζοντας τη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Ο κ.  Παύλος Ασπιώτης

www.bankingnews.gr