Μια άκρως αμφιλεγόμενη κίνηση επιχειρούν οι ΗΠΑ, με φόντο τα κοιτάσματα πετρελαίου της Βόρειας Αφρικής.
Σε μια προσπάθεια να τερματιστεί ο πολυετής διχασμός στη Λιβύη, ο Massad Boulos, Λιβανοαμερικανός επιχειρηματίας και πεθερός της κόρης του Donald Trump, Tiffany, ηγείται ενός σχεδίου για τη συνδιαχείριση της εξουσίας μεταξύ των αντίπαλων στρατοπέδων της χώρας. Με τις αμερικανικές πετρελαϊκές ConocoPhillips και Chevron να έχουν ήδη υπογράψει τις πρώτες συμφωνίες για το 2026, ο Λευκός Οίκος επιδιώκει να ενώσει τους θεσμούς, να νομιμοποιήσει την εξουσία των ισχυρών των όπλων και να διπλασιάσει την παραγωγή αργού, αλλάζοντας μια για πάντα τις ισορροπίες στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Το σχέδιο των ΗΠΑ για τη Λιβύη
Ο Massad Boulos, σύμβουλος του Αμερικανού προέδρου για τη Μέση Ανατολή και την Αφρική, δήλωσε στους Financial Times ότι εργάζεται για την υπαγωγή των κατακερματισμένων θεσμών της χώρας υπό μία ενιαία αρχή, ενθαρρύνοντας παράλληλα τους αμερικανικούς πετρελαϊκούς ομίλους να επενδύσουν.
«Το σχέδιό μας είναι να έχουμε μια ενιαία κυβέρνηση και να ενοποιήσουμε όλους τους θεσμούς», δήλωσε ο Boulos.
Οι προσπάθειες του ΟΗΕ για τη διεξαγωγή εκλογών με σκοπό την ένωση της Λιβύης έχουν επανειλημμένα τορπιλιστεί από πολιτικούς και ένοπλες φραξιονιστικές ομάδες που φοβούνται μήπως χάσουν την επιρροή τους και την πρόσβαση στους κρατικούς πόρους, συμπεριλαμβανομένων δισεκατομμυρίων δολαρίων από έσοδα εξαγωγών πετρελαίου, σύμφωνα με αξιωματούχους του ΟΗΕ και αναλυτές.
Η Λιβύη διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στην Αφρική, αλλά η παραγωγή παραμένει κάτω από τις δυνατότητές της εδώ και δεκαετίες. Οι κυρώσεις κατά του δικτάτορα Muammer Gaddafi και η αναταραχή μετά την ανατροπή του το 2011 -συμπεριλαμβανομένων των αποκλεισμών πετρελαϊκών εγκαταστάσεων από ένοπλες ομάδες με σκοπό την απόσπαση παραχωρήσεων- έχουν εμποδίσει τις επενδύσεις από διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες εδώ και δεκαετίες.
Επενδύσεις και παραγωγή πετρελαίου
Σύμφωνα με τον Boulos, η Ουάσιγκτον ενθαρρύνει τους μεγάλους αμερικανικούς πετρελαϊκούς κολοσσούς να επενδύσουν στη Λιβύη, σημειώνοντας ότι η ConocoPhillips και η Chevron έχουν ήδη υπογράψει συμφωνίες με τη Λιβύη το 2026. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η λιβυκή παραγωγή πετρελαίου θα μπορούσε να διπλασιαστεί στα 3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα μέχρι το τέλος της δεκαετίας. «Αυτό θα τοποθετήσει τη Λιβύη στον παγκόσμιο χάρτη των μεγάλων πετρελαιοπαραγωγών χωρών», ανέφερε.
Ο Emadeddin Badi, αναλυτής για θέματα Λιβύης και συνιδρυτής της Informmi, μιας εταιρείας συμβούλων πολιτικού κινδύνου, δήλωσε ότι η προσέγγιση των ΗΠΑ προς τη Λιβύη συνάδει με το «άκρως συναλλακτικό» στυλ εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης Trump.
«Πιστεύω ότι οι ΗΠΑ σκέφτονται πως γνωρίζουν αυτούς τους εμπλεκόμενους φορείς, ότι εκείνοι είναι ανοιχτοί στο να κάνουν συμφωνίες μαζί μας και ότι οι ίδιες δεν θέλουν αστάθεια, οπότε γιατί να μην δημιουργήσουν ένα πολιτικό περιβάλλον που να είναι ευνοϊκό για περισσότερες συμφωνίες και περισσότερες επενδύσεις», πρόσθεσε.
Ο Boulos δήλωσε ότι το σχέδιό του θα λειτουργούσε «συμπληρωματικά» προς τις προσπάθειες του ΟΗΕ για τη διεξαγωγή βουλευτικών εκλογών και θα μπορούσε τελικά να αποτελέσει «μέρος ενός πακέτου» και μιας «βραχυπρόθεσμης διευθέτησης» που θα προηγούνταν των βουλευτικών και προεδρικών εκλογών.
Το προτεινόμενο σχήμα εξουσίας
Το σχέδιο θα τοποθετούσε τον Saddam Haftar, γιο του Khalifa Haftar -του πολέμαρχου που ελέγχει την ανατολική Λιβύη- επικεφαλής ενός εκτελεστικού προεδρικού συμβουλίου, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το θέμα.
Οι ίδιες πηγές πρόσθεσαν ότι ο Abdul Hamid Dbeibeh, πρωθυπουργός από το 2021 της αναγνωρισμένης από τον ΟΗΕ κυβέρνησης στην Τρίπολη της δυτικής Λιβύης, θα παρέμενε στη θέση του, ενώ ένας στενός συγγενής του θα αναλάμβανε θέση εθνικής ασφάλειας.
Ο Saddam Haftar είναι αρχηγός του επιτελείου των χερσαίων δυνάμεων του αυτοαποκαλούμενου Λιβυκού Εθνικού Στρατού, της ένοπλης φράξιας που διοικεί ο πατέρας του. Στο προπύργιο του Haftar στην ανατολική Λιβύη δεν είναι ανεκτή καμία διαφωνία, και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν ότι έχουν χρησιμοποιηθεί βάναυσες μέθοδοι για τη φίμωση των αντιφρονούντων.
Η θητεία του Dbeibeh στην πρωθυπουργία προστατεύεται από ένα μωσαϊκό συμμαχικών ένοπλων ομάδων, ορισμένες από τις οποίες έχουν κατηγορηθεί από όργανα του ΟΗΕ για εγκλήματα που περιλαμβάνουν βασανιστήρια, παράνομη κράτηση και εμπορία μεταναστών (human trafficking).
Σκεπτικισμός από διπλωμάτες και αναλυτές
Διπλωμάτες και αναλυτές δηλώνουν σκεπτικοί για το αν η συμφωνία Boulos -η οποία θα επισημοποιούσε την εξουσία που ασκούν ηγέτες οι οποίοι βασίζονται σε ένοπλες φράξιες στη Λιβύη- μπορεί να επιτευχθεί, δεδομένης της δυσπιστίας μεταξύ των δύο πλευρών και των συμβιβασμών που θα έπρεπε να γίνουν για να κυβερνήσουν μαζί.
«Πρόκειται για ευσεβή πόθο», δήλωσε η Claudia Gazzini, ανώτερη αναλυτική σύμβουλος στο International Crisis Group, η οποία επισκέπτεται αυτή την περίοδο την ανατολική Λιβύη. «Δεν υπάρχει δημόσιο αφήγημα εδώ στη Βεγγάζη για συμφιλίωση με την άλλη πλευρά ή ότι είναι ώρα να προχωρήσουμε μπροστά. Όλα περιστρέφονται γύρω από τα επιτεύγματα των ανθρώπων που βρίσκονται τώρα στην εξουσία και όλα βασίζονται στην αντιμετώπιση της Τρίπολης ως εχθρού».
Η Ιταλία, ο κύριος εμπορικός εταίρος της Λιβύης, έχει ενημερωθεί για το σχέδιο και το υποστηρίζει, αλλά πιστεύει ότι η εφαρμογή του θα είναι πιθανότατα δύσκολη, δήλωσε ένα άλλο πρόσωπο με γνώση του θέματος.
Ο Tim Eaton, ανώτερος ερευνητής στο Chatham House, τη δεξαμενή σκέψης με έδρα το Λονδίνο, δήλωσε ότι η οικογένεια Haftar δεν έχει δείξει καμία ένδειξη στο παρελθόν ότι θα ήταν πρόθυμη να μοιραστεί την εξουσία.
«Ο φόβος από το στρατόπεδο του Ντμπεϊμπά θα ήταν ότι οποιαδήποτε συμφωνία με τους Haftar, ιδιαίτερα αν τοποθετούσε τον Saddam στο προεδρικό συμβούλιο, θα χρησιμοποιούνταν από τον ίδιο ως εφαλτήριο για να καταλάβει στη συνέχεια το υπόλοιπο της κυβέρνησης. Θα υπάρξει πρόβλημα εμπιστοσύνης εκεί, και αυτό θα είναι δύσκολο να ξεπεραστεί».
Το ιστορικό του διχασμού
Η Λιβύη βρίσκεται σε κατάσταση χάους από τότε που μια ένοπλη εξέγερση το 2011 ανέτρεψε τον επί σειρά ετών δικτάτορα Muammer Gaddafi. Μετά τις αμφισβητούμενες εκλογές του 2014, η χώρα χωρίστηκε σε αντίπαλα πολιτικά στρατόπεδα που διατηρούνται στην εξουσία από αρπακτικές ένοπλες ομάδες οι οποίες έχουν διεισδύσει στους κρατικούς θεσμούς, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.
Οι δύο πλευρές που κυβερνούν τη Λιβύη «εξαρτώνται από ένοπλες ομάδες, επομένως δεν είναι σε θέση να τις μεταρρυθμίσουν», δήλωσε ο Badi. «Αυτή τη στιγμή, υπάρχουν ομάδες που ευθυγραμμίζονται με τον Ντμπεϊμπά και οι οποίες ιδιοποιούνται όλο και περισσότερο τις κρατικές προσόδους».
Ο Boulos επεσήμανε βήματα που έχουν ήδη γίνει στον οδικό του χάρτη για την ένωση της Λιβύης. Αυτά περιλαμβάνουν μια συμφωνία τον Νοέμβριο για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης και για τις δύο πλευρές της χώρας —κάτι που παραδοσιακά αποτελούσε μήλον της έριδος. Επιπλέον, για πρώτη φορά μετά από περισσότερο από μια δεκαετία, η ανατολή και η δύση υπέγραψαν έναν εθνικό ενιαίο προϋπολογισμό τον Απρίλιο.
Οι δύο πλευρές, πρόσθεσε, συμμετείχαν επίσης στην άσκηση Flintlock, μια στρατιωτική άσκηση υπό την ηγεσία της Διοίκησης Αφρικής των ΗΠΑ (Africom), η οποία διεξήχθη στη Λιβύη τον Απρίλιο.
«Η πιο σημαντική πτυχή είναι ότι οι συνάδελφοί μας στην Africom εργάζονταν και συνεχίζουν να εργάζονται με τις δύο πλευρές πάνω σε ένα σχέδιο [στρατιωτικής] ενοποίησης», δήλωσε.
Ωστόσο, η Gazzini ανέφερε ότι πολλοί Λίβυοι αμφιβάλλουν για το αν η συμφωνία θα υλοποιηθεί, επειδή «γνωρίζουν τις προσωπικότητες [των πρωταγωνιστών] και τον τρόπο που σκέφτονται».
Υπάρχει επίσης αντίθεση στην ιδέα της εδραίωσης της κυριαρχίας εκείνων που ασκούν επί του παρόντος την εξουσία στη χώρα, πρόσθεσε, επειδή αυτό θα σήμαινε ότι «δεν θα υπήρχε καμία πιθανότητα πολιτικής αλλαγής σύντομα, καμία πιθανότητα διεξαγωγής εκλογών και καμία πιθανότητα αλλαγής της κυβέρνησης στο μέλλον».
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών