Το Ιράν με σοβαρότητα και στρατηγική ψυχραιμία επιδιώκει μια λύση που θα κατοχυρώνει την αποτρεπτική του ισχύ, την εθνική του κυριαρχία και τον γεωπολιτικό του ρόλο ως κορυφαίας δύναμης της Μέσης Ανατολής
(upd 3) Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά σε ιστορική καμπή.
Οι τελευταίες πληροφορίες γύρω από τις παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, οι έντονες διπλωματικές διεργασίες, αλλά και η αυξανόμενη κινητικότητα περιφερειακών δυνάμεων όπως το Πακιστάν, αποκαλύπτουν ότι πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις εξελίσσεται μια από τις πιο κρίσιμες γεωπολιτικές αναμετρήσεις των τελευταίων δεκαετιών.
Το Ιράν, παρά τις πρωτοφανείς πιέσεις, τις κυρώσεις και τις απειλές στρατιωτικής κλιμάκωσης, δείχνει όχι μόνο να αντέχει, αλλά και να επιβάλλει τη δική του στρατηγική πραγματικότητα στην περιοχή.
Η Τεχεράνη εμφανίζεται αποφασισμένη να μην αποδεχθεί καμία μορφή ταπεινωτικής συμφωνίας, επιδιώκοντας μια λύση που θα κατοχυρώνει την αποτρεπτική της ισχύ, την εθνική της κυριαρχία και τον γεωπολιτικό της ρόλο ως κορυφαίας δύναμης της Μέσης Ανατολής.
Οι πληροφορίες που μετέδωσε το δίκτυο Al-Arabiya περί ύπαρξης τελικού σχεδίου συμφωνίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν προκάλεσαν διεθνή αίσθηση.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η συμφωνία θα περιλαμβάνει εννέα βασικές ρήτρες, οι οποίες αποσκοπούν στον πλήρη τερματισμό των συγκρούσεων σε όλα τα μέτωπα — χερσαία, θαλάσσια και εναέρια.
Τι προβλέπει το σχέδιο συμφωνίας
Το σχέδιο αυτό φέρεται να περιλαμβάνει άμεση και άνευ όρων κατάπαυση του πυρός, δέσμευση μη στοχοποίησης στρατιωτικών και πολιτικών υποδομών, διακοπή προκλητικών ενεργειών και σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας των κρατών.
Παράλληλα, γίνεται αναφορά σε εγγυήσεις ελεύθερης ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο, στα Στενά του Hormuz και στη Θάλασσα του Ομάν — περιοχές ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά στη σταδιακή άρση των αμερικανικών κυρώσεων κατά του Ιράν.
Πρόκειται για ένα σημείο-κλειδί που επί χρόνια αποτελούσε την «κόκκινη γραμμή» της Τεχεράνης.
Για την ιρανική ηγεσία, οι κυρώσεις δεν θεωρούνται απλώς οικονομικά μέτρα πίεσης, αλλά εργαλείο οικονομικού πολέμου που στόχευε στη στρατηγική εξουθένωση της χώρας.
Ωστόσο, η άμεση αντίδραση του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών έδειξε ότι η Τεχεράνη επιθυμεί να κρατήσει τον πλήρη έλεγχο της διαπραγματευτικής διαδικασίας.
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου απέρριψε όλες τις διαρροές περί λεπτομερειών της συμφωνίας, χαρακτηρίζοντάς τες εικασίες χωρίς αξιοπιστία.
Η στάση αυτή δεν αποτελεί έκπληξη.
Το Ιράν έχει αποδείξει διαχρονικά ότι αντιμετωπίζει τις διαπραγματεύσεις με μακροπρόθεσμη στρατηγική και βαθιά καχυποψία απέναντι στη Δύση.
Η ηγεσία της χώρας γνωρίζει ότι κάθε δημόσια εικόνα υποχώρησης θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αδυναμία, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.
IRGC: Καμία ειρήνη χωρίς ισορροπία ισχύος
Αυτό ακριβώς επισήμανε και ο αναλυτής Ross Harrison από το Middle East Institute.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τεχεράνη είναι εξαιρετικά ευαίσθητη στην εικόνα ότι ενδέχεται να «υποκύπτει» στις αμερικανικές απειλές ή στη στρατιωτική πίεση.
Από την οπτική του Ιράν, ο τερματισμός της σύγκρουσης μπορεί να επιτευχθεί μόνο εφόσον διατηρηθεί η αποτρεπτική ισχύς της χώρας.
Και πράγματι, η στρατηγική λογική της Ισλαμικής Δημοκρατίας βασίζεται ακριβώς σε αυτήν την αρχή: καμία ειρήνη χωρίς ισορροπία ισχύος.
Τα τελευταία χρόνια, το Ιράν έχει καταφέρει να μετατραπεί σε μία από τις πιο ισχυρές στρατιωτικές και γεωπολιτικές δυνάμεις της περιοχής.
Παρά τις κυρώσεις, η χώρα ανέπτυξε προηγμένα πυραυλικά προγράμματα, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ισχυρά περιφερειακά δίκτυα συμμαχιών και σημαντική εγχώρια αμυντική βιομηχανία.
Η Δύση επί δεκαετίες θεωρούσε ότι η πίεση θα οδηγούσε τελικά σε κατάρρευση ή υποταγή της Τεχεράνης.
Αντίθετα, όμως, το Ιράν κατάφερε να επιβιώσει, να προσαρμοστεί και να επεκτείνει την επιρροή του από τον Λίβανο και τη Συρία έως το Ιράκ και την Υεμένη.
Η αναφορά του Ιρανού εκπροσώπου ότι οι συνομιλίες επικεντρώνονται κυρίως στον τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα — συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου — αποκαλύπτει πόσο βαθιά εμπλέκεται πλέον η Τεχεράνη στις περιφερειακές ισορροπίες.
Το Ιράν δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα απομονωμένο κράτος, αλλά ως πυλώνας του νέου γεωπολιτικού χάρτη της Μέσης Ανατολής.
Έντονη κινητικότητα, καθοριστικός ο ρόλος του Πακιστάν
Την ίδια στιγμή, η κινητικότητα του Πακιστάν προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Η μετάβαση του ισχυρού αρχηγού του πακιστανικού στρατού Asim Munir στην Τεχεράνη, συνοδευόμενου από υψηλόβαθμη αντιπροσωπεία ασφαλείας, θεωρείται από πολλούς αναλυτές εξαιρετικά σημαντική εξέλιξη.
Η παρουσία του Πακιστανού υπουργού Εσωτερικών στην Τεχεράνη επί τρεις συνεχόμενες ημέρες, πριν από την άφιξη του Asim Munir, δείχνει ότι βρίσκονται σε εξέλιξη πολύ σοβαρές διαβουλεύσεις παρασκηνιακού χαρακτήρα.
Αναλυτές εκτιμούν ότι το Πακιστάν επιχειρεί να διαδραματίσει ρόλο σταθεροποιητή και διαμεσολαβητή, επιδιώκοντας να αποτρέψει μια γενικευμένη ανάφλεξη που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη την περιοχή.
Η σχέση Ιράν – Πακιστάν αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.
Πρόκειται για δύο ισχυρές περιφερειακές χώρες με μεγάλα στρατιωτικά αποθέματα, κρίσιμη γεωγραφική θέση και κοινό ενδιαφέρον για την αποτροπή εξωτερικών επεμβάσεων.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι ο Asim Munir φέρεται να είχε στο παρελθόν επαφές όχι μόνο με πολιτικούς ηγέτες του Ιράν αλλά και με στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC).
Οι επαφές αυτές δείχνουν ότι οι συνομιλίες ξεπερνούν το στενό διπλωματικό επίπεδο και αγγίζουν τον πυρήνα της στρατηγικής ασφάλειας της περιοχής.
Asim Munir
Παγίδα για Trump
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον δείχνει να βρίσκεται εγκλωβισμένη σε ένα σύνθετο στρατηγικό δίλημμα.
Από τη μία πλευρά, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να εμφανίσουν οποιαδήποτε συμφωνία ως δική τους διπλωματική επιτυχία.
Από την άλλη όμως, γνωρίζουν ότι μια νέα στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν θα μπορούσε να εξελιχθεί σε καταστροφικό πόλεμο μεγάλης κλίμακας.
Ο Ross Harrison περιέγραψε εύστοχα την κατάσταση ως «παγίδα» για την αμερικανική πλευρά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και το Ιράν προσπαθούν να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο συμφωνίας χωρίς να εμφανιστούν αδύναμοι.
Το πρόβλημα για την Ουάσιγκτον είναι ότι το Ιράν έχει πλέον αναπτύξει μια ισχυρή αποτρεπτική στρατηγική.
Rubio: Δεν έχουμε ακόμη συμφωνία με Ιράν, Plan B για Hormuz – Εμπλοκή ΝΑΤΟ
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών Marco Rubio αποκάλυψε πως συζήτησε με συμμάχους του ΝΑΤΟ πιθανά σενάρια κρίσης σε περίπτωση που το Ιράν αρνηθεί να επαναλειτουργήσει πλήρως τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο στο Hormuz.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια συνάντησης στο Helsingborg της Σουηδίας, ο Rubio τόνισε ότι οι δυτικές δυνάμεις πρέπει να διαθέτουν «σχέδιο Β» σε περίπτωση που υπάρξουν επιθέσεις ή αποκλεισμός στα Στενά του Hormuz, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.
«Ιδανικά, τα Στενά θα ανοίξουν ξανά», ανέφερε χαρακτηριστικά για το Ιράν, προσθέτοντας όμως ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει τι θα συμβεί εάν η Τεχεράνη αρνηθεί να επιτρέψει την ομαλή ναυσιπλοΐα.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών υποστήριξε ότι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους «θα πρέπει να κάνουν κάτι», χωρίς ωστόσο να ξεκαθαρίσει εάν εξετάζεται πιθανή εμπλοκή του ΝΑΤΟ.
Παράλληλα, ο Rubio παραδέχθηκε ότι οι συνομιλίες με το Ιράν παραμένουν δύσκολες, σημειώνοντας πως έχει υπάρξει κάποια πρόοδος, αλλά δεν έχει ακόμη επιτευχθεί συμφωνία.
«Λαϊκή καταιγίδα» του Ιράν - Οι 80 νύχτες αλύγιστης ενότητας των IRGC
Μία ακόμη κρίσιμη διάσταση της σημερινής γεωπολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας στο Ιράν αποτυπώνεται στο εκτενές μήνυμα των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), το οποίο επιχειρεί να αναδείξει όχι μόνο τη στρατιωτική ισχύ της χώρας, αλλά κυρίως τη μαζική κοινωνική κινητοποίηση που — σύμφωνα με την Τεχεράνη — λειτουργεί ως η πραγματική «ασπίδα» της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Το μήνυμα του IRGC κάνει λόγο για περισσότερες από 80 συνεχόμενες νύχτες μαζικών λαϊκών συγκεντρώσεων σε πόλεις και χωριά σε ολόκληρο το Ιράν.
Οι Φρουροί της Επανάστασης περιγράφουν αυτές τις συγκεντρώσεις ως ένα «αδιανόητο θαύμα» που αιφνιδίασε τους εχθρούς της χώρας, κατονομάζοντας ευθέως τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ως βασικούς αντιπάλους της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Η ανακοίνωση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο η ιρανική ηγεσία αντιλαμβάνεται τη σύγχρονη σύγκρουση: όχι μόνο ως στρατιωτική ή διπλωματική αναμέτρηση, αλλά ως έναν ολοκληρωτικό πόλεμο πολιτικής αντοχής, κοινωνικής συνοχής και ιδεολογικής επιβίωσης.
Πρόκειται για μια εξαιρετικά σημαντική παραδοχή που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί η Τεχεράνη συνεχίζει να εμφανίζει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα παρά τις οικονομικές κυρώσεις, τη διεθνή απομόνωση και τις διαρκείς απειλές σύγκρουσης.
Το μήνυμα των IRGC συνδέει άμεσα τη λαϊκή κινητοποίηση με τη στρατιωτική αποτροπή.
Οι συγκεντρώσεις παρουσιάζονται ως «καταιγίδα κοινωνικού κεφαλαίου» που ενίσχυσε τη συνοχή μεταξύ κοινωνίας, ενόπλων δυνάμεων και κρατικών θεσμών.
Η ιρανική ηγεσία θεωρεί ότι αυτή η ενότητα αποτελεί το θεμέλιο της εθνικής άμυνας.
Δεν είναι τυχαίο ότι στο τέλος του μηνύματος τονίζεται πως η «μάχη των διαπραγματεύσεων» αποτελεί απλώς μία ακόμη μορφή πολέμου, η οποία απαιτεί την ίδια αποφασιστικότητα και λαϊκή παρουσία με το στρατιωτικό μέτωπο.
Το Ιράν γνωρίζει την ισχύ του και θέτει όρους
Οι ιρανικοί πύραυλοι, τα drones και οι περιφερειακές συμμαχίες της Τεχεράνης έχουν αλλάξει δραματικά τις ισορροπίες.
Οποιαδήποτε στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν δεν θα περιοριζόταν σε ένα σύντομο χτύπημα, αλλά θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολυμέτωπη περιφερειακή σύγκρουση.
Η Τεχεράνη το γνωρίζει αυτό και αξιοποιεί τη στρατηγική της θέση με ιδιαίτερη προσοχή.
Η επιμονή της στην άρση των κυρώσεων και στον σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας δείχνει ότι δεν διαπραγματεύεται από θέση αδυναμίας, αλλά από θέση ανθεκτικότητας και αυτοπεποίθησης.
Την ίδια στιγμή, το Ιράν επιχειρεί να εμφανιστεί ως δύναμη σταθερότητας.
Η έμφαση στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά του Hormuz δεν είναι τυχαία.
Η Τεχεράνη γνωρίζει ότι η παγκόσμια οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σταθερότητα αυτών των θαλάσσιων διαδρομών και χρησιμοποιεί αυτό το πλεονέκτημα ως στρατηγικό χαρτί.
Η εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα είναι ξεκάθαρη: το Ιράν δεν είναι πλέον μια χώρα υπό πολιορκία, αλλά μια ανερχόμενη περιφερειακή υπερδύναμη που διεκδικεί ισότιμο ρόλο στο νέο διεθνές σύστημα.
Οι εξελίξεις των επόμενων ημερών θα είναι καθοριστικές.
Εάν υπάρξει συμφωνία, αυτή πιθανότατα θα αποτελέσει σημείο καμπής όχι μόνο για τις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών – Ιράν, αλλά και για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Εάν όμως οι συνομιλίες αποτύχουν, ο κίνδυνος επιστροφής σε μια ευρύτερη στρατιωτική αντιπαράθεση θα παραμείνει εξαιρετικά υψηλός.
Σε κάθε περίπτωση, ένα είναι πλέον σαφές: το Ιράν απέδειξε ότι μπορεί να αντέξει τις πιέσεις, να επιβιώσει απέναντι σε τεράστιες προκλήσεις και να διαμορφώσει το δικό του στρατηγικό πεδίο ισχύος απέναντι στις μεγαλύτερες δυνάμεις του κόσμου.
www.bankingnews.gr
Οι τελευταίες πληροφορίες γύρω από τις παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, οι έντονες διπλωματικές διεργασίες, αλλά και η αυξανόμενη κινητικότητα περιφερειακών δυνάμεων όπως το Πακιστάν, αποκαλύπτουν ότι πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις εξελίσσεται μια από τις πιο κρίσιμες γεωπολιτικές αναμετρήσεις των τελευταίων δεκαετιών.
Το Ιράν, παρά τις πρωτοφανείς πιέσεις, τις κυρώσεις και τις απειλές στρατιωτικής κλιμάκωσης, δείχνει όχι μόνο να αντέχει, αλλά και να επιβάλλει τη δική του στρατηγική πραγματικότητα στην περιοχή.
Η Τεχεράνη εμφανίζεται αποφασισμένη να μην αποδεχθεί καμία μορφή ταπεινωτικής συμφωνίας, επιδιώκοντας μια λύση που θα κατοχυρώνει την αποτρεπτική της ισχύ, την εθνική της κυριαρχία και τον γεωπολιτικό της ρόλο ως κορυφαίας δύναμης της Μέσης Ανατολής.
Οι πληροφορίες που μετέδωσε το δίκτυο Al-Arabiya περί ύπαρξης τελικού σχεδίου συμφωνίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν προκάλεσαν διεθνή αίσθηση.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η συμφωνία θα περιλαμβάνει εννέα βασικές ρήτρες, οι οποίες αποσκοπούν στον πλήρη τερματισμό των συγκρούσεων σε όλα τα μέτωπα — χερσαία, θαλάσσια και εναέρια.
Τι προβλέπει το σχέδιο συμφωνίας
Το σχέδιο αυτό φέρεται να περιλαμβάνει άμεση και άνευ όρων κατάπαυση του πυρός, δέσμευση μη στοχοποίησης στρατιωτικών και πολιτικών υποδομών, διακοπή προκλητικών ενεργειών και σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας των κρατών.
Παράλληλα, γίνεται αναφορά σε εγγυήσεις ελεύθερης ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο, στα Στενά του Hormuz και στη Θάλασσα του Ομάν — περιοχές ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά στη σταδιακή άρση των αμερικανικών κυρώσεων κατά του Ιράν.
Πρόκειται για ένα σημείο-κλειδί που επί χρόνια αποτελούσε την «κόκκινη γραμμή» της Τεχεράνης.
Για την ιρανική ηγεσία, οι κυρώσεις δεν θεωρούνται απλώς οικονομικά μέτρα πίεσης, αλλά εργαλείο οικονομικού πολέμου που στόχευε στη στρατηγική εξουθένωση της χώρας.
Ωστόσο, η άμεση αντίδραση του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών έδειξε ότι η Τεχεράνη επιθυμεί να κρατήσει τον πλήρη έλεγχο της διαπραγματευτικής διαδικασίας.
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου απέρριψε όλες τις διαρροές περί λεπτομερειών της συμφωνίας, χαρακτηρίζοντάς τες εικασίες χωρίς αξιοπιστία.
Η στάση αυτή δεν αποτελεί έκπληξη.
Το Ιράν έχει αποδείξει διαχρονικά ότι αντιμετωπίζει τις διαπραγματεύσεις με μακροπρόθεσμη στρατηγική και βαθιά καχυποψία απέναντι στη Δύση.
Η ηγεσία της χώρας γνωρίζει ότι κάθε δημόσια εικόνα υποχώρησης θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αδυναμία, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.
IRGC: Καμία ειρήνη χωρίς ισορροπία ισχύος
Αυτό ακριβώς επισήμανε και ο αναλυτής Ross Harrison από το Middle East Institute.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τεχεράνη είναι εξαιρετικά ευαίσθητη στην εικόνα ότι ενδέχεται να «υποκύπτει» στις αμερικανικές απειλές ή στη στρατιωτική πίεση.
Από την οπτική του Ιράν, ο τερματισμός της σύγκρουσης μπορεί να επιτευχθεί μόνο εφόσον διατηρηθεί η αποτρεπτική ισχύς της χώρας.
Και πράγματι, η στρατηγική λογική της Ισλαμικής Δημοκρατίας βασίζεται ακριβώς σε αυτήν την αρχή: καμία ειρήνη χωρίς ισορροπία ισχύος.
Τα τελευταία χρόνια, το Ιράν έχει καταφέρει να μετατραπεί σε μία από τις πιο ισχυρές στρατιωτικές και γεωπολιτικές δυνάμεις της περιοχής.
Παρά τις κυρώσεις, η χώρα ανέπτυξε προηγμένα πυραυλικά προγράμματα, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ισχυρά περιφερειακά δίκτυα συμμαχιών και σημαντική εγχώρια αμυντική βιομηχανία.
Η Δύση επί δεκαετίες θεωρούσε ότι η πίεση θα οδηγούσε τελικά σε κατάρρευση ή υποταγή της Τεχεράνης.
Αντίθετα, όμως, το Ιράν κατάφερε να επιβιώσει, να προσαρμοστεί και να επεκτείνει την επιρροή του από τον Λίβανο και τη Συρία έως το Ιράκ και την Υεμένη.
Η αναφορά του Ιρανού εκπροσώπου ότι οι συνομιλίες επικεντρώνονται κυρίως στον τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα — συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου — αποκαλύπτει πόσο βαθιά εμπλέκεται πλέον η Τεχεράνη στις περιφερειακές ισορροπίες.
Το Ιράν δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα απομονωμένο κράτος, αλλά ως πυλώνας του νέου γεωπολιτικού χάρτη της Μέσης Ανατολής.
Έντονη κινητικότητα, καθοριστικός ο ρόλος του Πακιστάν
Την ίδια στιγμή, η κινητικότητα του Πακιστάν προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Η μετάβαση του ισχυρού αρχηγού του πακιστανικού στρατού Asim Munir στην Τεχεράνη, συνοδευόμενου από υψηλόβαθμη αντιπροσωπεία ασφαλείας, θεωρείται από πολλούς αναλυτές εξαιρετικά σημαντική εξέλιξη.
Η παρουσία του Πακιστανού υπουργού Εσωτερικών στην Τεχεράνη επί τρεις συνεχόμενες ημέρες, πριν από την άφιξη του Asim Munir, δείχνει ότι βρίσκονται σε εξέλιξη πολύ σοβαρές διαβουλεύσεις παρασκηνιακού χαρακτήρα.
Αναλυτές εκτιμούν ότι το Πακιστάν επιχειρεί να διαδραματίσει ρόλο σταθεροποιητή και διαμεσολαβητή, επιδιώκοντας να αποτρέψει μια γενικευμένη ανάφλεξη που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη την περιοχή.
Η σχέση Ιράν – Πακιστάν αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.
Πρόκειται για δύο ισχυρές περιφερειακές χώρες με μεγάλα στρατιωτικά αποθέματα, κρίσιμη γεωγραφική θέση και κοινό ενδιαφέρον για την αποτροπή εξωτερικών επεμβάσεων.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι ο Asim Munir φέρεται να είχε στο παρελθόν επαφές όχι μόνο με πολιτικούς ηγέτες του Ιράν αλλά και με στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC).
Οι επαφές αυτές δείχνουν ότι οι συνομιλίες ξεπερνούν το στενό διπλωματικό επίπεδο και αγγίζουν τον πυρήνα της στρατηγικής ασφάλειας της περιοχής.
Asim Munir
Παγίδα για Trump
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον δείχνει να βρίσκεται εγκλωβισμένη σε ένα σύνθετο στρατηγικό δίλημμα.
Από τη μία πλευρά, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να εμφανίσουν οποιαδήποτε συμφωνία ως δική τους διπλωματική επιτυχία.
Από την άλλη όμως, γνωρίζουν ότι μια νέα στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν θα μπορούσε να εξελιχθεί σε καταστροφικό πόλεμο μεγάλης κλίμακας.
Ο Ross Harrison περιέγραψε εύστοχα την κατάσταση ως «παγίδα» για την αμερικανική πλευρά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και το Ιράν προσπαθούν να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο συμφωνίας χωρίς να εμφανιστούν αδύναμοι.
Το πρόβλημα για την Ουάσιγκτον είναι ότι το Ιράν έχει πλέον αναπτύξει μια ισχυρή αποτρεπτική στρατηγική.
Rubio: Δεν έχουμε ακόμη συμφωνία με Ιράν, Plan B για Hormuz – Εμπλοκή ΝΑΤΟ
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών Marco Rubio αποκάλυψε πως συζήτησε με συμμάχους του ΝΑΤΟ πιθανά σενάρια κρίσης σε περίπτωση που το Ιράν αρνηθεί να επαναλειτουργήσει πλήρως τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο στο Hormuz.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια συνάντησης στο Helsingborg της Σουηδίας, ο Rubio τόνισε ότι οι δυτικές δυνάμεις πρέπει να διαθέτουν «σχέδιο Β» σε περίπτωση που υπάρξουν επιθέσεις ή αποκλεισμός στα Στενά του Hormuz, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.
«Ιδανικά, τα Στενά θα ανοίξουν ξανά», ανέφερε χαρακτηριστικά για το Ιράν, προσθέτοντας όμως ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει τι θα συμβεί εάν η Τεχεράνη αρνηθεί να επιτρέψει την ομαλή ναυσιπλοΐα.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών υποστήριξε ότι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους «θα πρέπει να κάνουν κάτι», χωρίς ωστόσο να ξεκαθαρίσει εάν εξετάζεται πιθανή εμπλοκή του ΝΑΤΟ.
Παράλληλα, ο Rubio παραδέχθηκε ότι οι συνομιλίες με το Ιράν παραμένουν δύσκολες, σημειώνοντας πως έχει υπάρξει κάποια πρόοδος, αλλά δεν έχει ακόμη επιτευχθεί συμφωνία.
«Λαϊκή καταιγίδα» του Ιράν - Οι 80 νύχτες αλύγιστης ενότητας των IRGC
Μία ακόμη κρίσιμη διάσταση της σημερινής γεωπολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας στο Ιράν αποτυπώνεται στο εκτενές μήνυμα των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), το οποίο επιχειρεί να αναδείξει όχι μόνο τη στρατιωτική ισχύ της χώρας, αλλά κυρίως τη μαζική κοινωνική κινητοποίηση που — σύμφωνα με την Τεχεράνη — λειτουργεί ως η πραγματική «ασπίδα» της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Το μήνυμα του IRGC κάνει λόγο για περισσότερες από 80 συνεχόμενες νύχτες μαζικών λαϊκών συγκεντρώσεων σε πόλεις και χωριά σε ολόκληρο το Ιράν.
Οι Φρουροί της Επανάστασης περιγράφουν αυτές τις συγκεντρώσεις ως ένα «αδιανόητο θαύμα» που αιφνιδίασε τους εχθρούς της χώρας, κατονομάζοντας ευθέως τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ως βασικούς αντιπάλους της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Η ανακοίνωση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο η ιρανική ηγεσία αντιλαμβάνεται τη σύγχρονη σύγκρουση: όχι μόνο ως στρατιωτική ή διπλωματική αναμέτρηση, αλλά ως έναν ολοκληρωτικό πόλεμο πολιτικής αντοχής, κοινωνικής συνοχής και ιδεολογικής επιβίωσης.
Πρόκειται για μια εξαιρετικά σημαντική παραδοχή που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί η Τεχεράνη συνεχίζει να εμφανίζει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα παρά τις οικονομικές κυρώσεις, τη διεθνή απομόνωση και τις διαρκείς απειλές σύγκρουσης.
Το μήνυμα των IRGC συνδέει άμεσα τη λαϊκή κινητοποίηση με τη στρατιωτική αποτροπή.
Οι συγκεντρώσεις παρουσιάζονται ως «καταιγίδα κοινωνικού κεφαλαίου» που ενίσχυσε τη συνοχή μεταξύ κοινωνίας, ενόπλων δυνάμεων και κρατικών θεσμών.
Η ιρανική ηγεσία θεωρεί ότι αυτή η ενότητα αποτελεί το θεμέλιο της εθνικής άμυνας.
Δεν είναι τυχαίο ότι στο τέλος του μηνύματος τονίζεται πως η «μάχη των διαπραγματεύσεων» αποτελεί απλώς μία ακόμη μορφή πολέμου, η οποία απαιτεί την ίδια αποφασιστικότητα και λαϊκή παρουσία με το στρατιωτικό μέτωπο.
Το Ιράν γνωρίζει την ισχύ του και θέτει όρους
Οι ιρανικοί πύραυλοι, τα drones και οι περιφερειακές συμμαχίες της Τεχεράνης έχουν αλλάξει δραματικά τις ισορροπίες.
Οποιαδήποτε στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν δεν θα περιοριζόταν σε ένα σύντομο χτύπημα, αλλά θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολυμέτωπη περιφερειακή σύγκρουση.
Η Τεχεράνη το γνωρίζει αυτό και αξιοποιεί τη στρατηγική της θέση με ιδιαίτερη προσοχή.
Η επιμονή της στην άρση των κυρώσεων και στον σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας δείχνει ότι δεν διαπραγματεύεται από θέση αδυναμίας, αλλά από θέση ανθεκτικότητας και αυτοπεποίθησης.
Την ίδια στιγμή, το Ιράν επιχειρεί να εμφανιστεί ως δύναμη σταθερότητας.
Η έμφαση στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά του Hormuz δεν είναι τυχαία.
Η Τεχεράνη γνωρίζει ότι η παγκόσμια οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σταθερότητα αυτών των θαλάσσιων διαδρομών και χρησιμοποιεί αυτό το πλεονέκτημα ως στρατηγικό χαρτί.
Η εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα είναι ξεκάθαρη: το Ιράν δεν είναι πλέον μια χώρα υπό πολιορκία, αλλά μια ανερχόμενη περιφερειακή υπερδύναμη που διεκδικεί ισότιμο ρόλο στο νέο διεθνές σύστημα.
Οι εξελίξεις των επόμενων ημερών θα είναι καθοριστικές.
Εάν υπάρξει συμφωνία, αυτή πιθανότατα θα αποτελέσει σημείο καμπής όχι μόνο για τις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών – Ιράν, αλλά και για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Εάν όμως οι συνομιλίες αποτύχουν, ο κίνδυνος επιστροφής σε μια ευρύτερη στρατιωτική αντιπαράθεση θα παραμείνει εξαιρετικά υψηλός.
Σε κάθε περίπτωση, ένα είναι πλέον σαφές: το Ιράν απέδειξε ότι μπορεί να αντέξει τις πιέσεις, να επιβιώσει απέναντι σε τεράστιες προκλήσεις και να διαμορφώσει το δικό του στρατηγικό πεδίο ισχύος απέναντι στις μεγαλύτερες δυνάμεις του κόσμου.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών