Foreign Policy: Το τέλος της αμερικανικής «ήπιας ισχύος» - Φθορά από το νέο δόγμα Trump

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης Trump δεν αφορά τόσο τους στόχους της, όσο τα μέσα που επιλέγει να χρησιμοποιήσει.
Όπως σημειώνει ο Stephen M. Walt, σε άρθρο του στο Foreign Policy, η νέα αμερικανική στρατηγική δείχνει απόλυτη εμπιστοσύνη στη σκληρή ισχύ των ΗΠΑ και σχεδόν πλήρη περιφρόνηση προς αυτό που ο αείμνηστος Joseph Nye αποκαλούσε «soft power» — δηλαδή την «ήπια ισχύ».
Ο Nye όριζε την ήπια ισχύ ως «τη δύναμη της έλξης»: την ικανότητα μιας χώρας να πείθει άλλους να κάνουν αυτό που θέλει όχι μέσω φόβου ή εξαναγκασμού, αλλά επειδή εμπνέει, προσελκύει και λειτουργεί ως πρότυπο.

Hard power εναντίον soft power

Σύμφωνα με τον Walt, τα κράτη με ισχυρή στρατιωτική και οικονομική δύναμη μπορούν να εξαναγκάζουν άλλους μέσω πίεσης, απειλών, στρατιωτικής ισχύος ή οικονομικής βοήθειας.
Αντίθετα, χώρες με ισχυρή «ήπια ισχύ» αποκτούν επιρροή επειδή οι άλλοι θέλουν να τις μιμηθούν, να συνδεθούν μαζί τους ή να ακολουθήσουν τις αξίες και το μοντέλο τους.
Ο Walt, αν και αυτοχαρακτηρίζεται «ρεαλιστής», ξεκαθαρίζει ότι δεν υποτιμά καθόλου τη σημασία της σκληρής ισχύος.
Όπως επισημαίνει, είναι δύσκολο μια χώρα να διαθέτει ισχυρή soft power χωρίς παράλληλα να έχει και σημαντική hard power.
Ωστόσο, μπορεί να υπάρχει ισχυρή στρατιωτική δύναμη χωρίς καθόλου ελκυστικότητα — όπως, κατά την άποψή του, συμβαίνει με τη Ρωσία του Vladimir Putin.

Η αμερικανική υπεροχή βασίστηκε στον συνδυασμό των δύο

Ο Joseph Nye θεωρούσε ότι το μεγάλο στρατηγικό πλεονέκτημα των ΗΠΑ μεταπολεμικά ήταν ακριβώς ο συνδυασμός σκληρής και ήπιας ισχύος.
Η αμερικανική στρατιωτική υπεροχή συνδυαζόταν με πολιτιστική επιρροή, πανεπιστήμια παγκόσμιας εμβέλειας, τεχνολογική καινοτομία, δημοκρατικούς θεσμούς, οικονομικές ευκαιρίες και την εικόνα των ΗΠΑ ως χώρας ελευθερίας και προόδου.
Αυτό σήμαινε ότι πολλές χώρες συνεργάζονταν πρόθυμα με την Ουάσιγκτον, χωρίς να χρειάζεται διαρκής χρήση στρατιωτικής ή οικονομικής πίεσης.
Ο Nye πίστευε ότι αυτή η ισορροπία hard και soft power εξηγούσε γιατί οι προβλέψεις περί αμερικανικής παρακμής ήταν υπερβολικές.
Ωστόσο, προς το τέλος της ζωής του, ακόμη και ο ίδιος ο Joseph Nye άρχισε να ανησυχεί για τη σταδιακή διάβρωση της παγκόσμιας ελκυστικότητας των Ηνωμένων Πολιτειών.
Κατά τον Walt, η περίοδος Trump 2.0 έκανε αυτή τη μετατόπιση ακόμη πιο εμφανή.
Η νέα αμερικανική προσέγγιση δείχνει να θεωρεί ότι η σκληρή ισχύς — στρατιωτική, οικονομική και γεωπολιτική — είναι αρκετή από μόνη της.

Η νέα εικόνα των ΗΠΑ στον κόσμο

Η ανάλυση υπονοεί ότι η αμερικανική διεθνής εικόνα έχει υποστεί σοβαρή φθορά εξαιτίας των πολέμων και των στρατιωτικών επεμβάσεων, της επιθετικής ρητορικής απέναντι σε συμμάχους, των εμπορικών πολέμων και των δασμών, της πίεσης προς διεθνείς οργανισμούς και της αντίληψης ότι η Ουάσιγκτον λειτουργεί όλο και περισσότερο μέσω εξαναγκασμού αντί συναίνεσης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η «ήπια ισχύς» των ΗΠΑ — η ικανότητά τους να εμπνέουν και να ηγούνται μέσω παραδείγματος — φαίνεται να αποδυναμώνεται.
Το βασικό επιχείρημα του Walt είναι ότι μια υπερδύναμη που βασίζεται αποκλειστικά στη σκληρή ισχύ κινδυνεύει να καταλήξει περισσότερο φοβιστική παρά ελκυστική.
Και όταν οι σύμμαχοι συνεργάζονται μόνο από ανάγκη ή φόβο, το κόστος διατήρησης της παγκόσμιας επιρροής αυξάνεται δραματικά.

www.bankingnews.gr