Δίκη - βόμβα για το σαμποτάζ στους Nord Stream - Στο τραπέζι αποζημίωση 580 εκατ. ευρώ από Lloyd's, σενάρια κρατικής εμπλοκής

Μια δίκη που αποτελεί γεωπολιτική βόμβα ξεκίνησε στο Λονδίνο, με το σαμποτάζ στους αγωγούς Nord Stream να μετατρέπεται σε μάχη εκατοντάδων εκατομμυρίων και σκιές της ουκρανικής κρατικής εμπλοκής να πλανώνται πάνω από την αίθουσα του δικαστηρίου.
Οι ακροάσεις για το σαμποτάζ των αγωγών Nord Stream και Nord Stream 2 ξεκίνησαν την Πέμπτη στο Ανώτατο Δικαστήριο του Λονδίνου, σύμφωνα με ανταποκριτή του TASS.
Η εταιρεία Nord Stream, με έδρα την Ελβετία και διαχειρίστρια των αγωγών, υποστηρίζει ότι δικαιούται αποζημίωση ύψους 580 εκατομμυρίων ευρώ.
Η διαδικασία, υπό την προεδρία της δικαστή Clare Moulder, αναμένεται να διαρκέσει περίπου πέντε εβδομάδες.

Η δίκη δεν θα εξετάσει ποιος ευθύνεται για τις εκρήξεις

Το δικαστήριο δεν σκοπεύει να καθορίσει ποιος ακριβώς προκάλεσε τις εκρήξεις στους αγωγούς.
Αντίθετα, η διαδικασία θα επικεντρωθεί στο εάν πρέπει να καταβληθούν ασφαλιστικές αποζημιώσεις.
Η ασφαλιστική εταιρεία Lloyd’s of London υποστηρίζει ότι οι αγωγοί ανατινάχθηκαν είτε κατόπιν εντολής κρατικού φορέα (όπως η Ρωσία, οι Ηνωμένες Πολιτείες ή η Ουκρανία) είτε από μη κρατικούς δρώντες που συνδέονται με την Ουκρανία, στο πλαίσιο της σύγκρουσης μεταξύ Μόσχας και Κιέβου.
Με βάση αυτό το επιχείρημα, θεωρεί ότι δεν πρέπει να καταβληθούν αποζημιώσεις.

Η θέση της Nord Stream

Από την πλευρά της, η Nord Stream υποστηρίζει ότι οι αγωγοί βρίσκονταν εκτός ζώνης σύγκρουσης, δεν αποτελούσαν στρατιωτικό στόχο και ότι το σαμποτάζ δεν εξυπηρετούσε στρατιωτικούς σκοπούς καμίας πλευράς.

Οι εκρήξεις του 2022

Οι εκρήξεις της 26ης Σεπτεμβρίου 2022 προκάλεσαν πρωτοφανείς ζημιές σε τρεις γραμμές του Nord Stream καθώς και στον Nord Stream 2, ο οποίος δεν είχε ακόμη τεθεί σε λειτουργία.
Η Γενική Εισαγγελία της Ρωσίας έχει ανοίξει σχετική υπόθεση, κάνοντας λόγο για πράξεις διεθνούς τρομοκρατίας.
Η πολύκροτη υπόθεση της ανατίναξης των αγωγών Nord Stream και Nord Stream 2 παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα γεωπολιτικά μυστήρια της σύγχρονης Ευρώπης.
Ωστόσο, πρόσφατα, οι δηλώσεις του Πολωνού υπουργού Εξωτερικών Radoslaw Sikorski στο πολωνικό μέσο ενημέρωσης Sejm έριξαν νέο λάδι στη φωτιά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι αγωγοί «διαλύθηκαν από Ουκρανούς».
Η δήλωση αυτή προκάλεσε σοκ, όχι μόνο διότι αποδίδει ευθέως την ευθύνη στην Ουκρανία αλλά και επειδή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με προηγούμενες τοποθετήσεις του ίδιου πολιτικού.
Το 2022, αμέσως μετά τις εκρήξεις, ο Sikorski είχε δημοσιεύσει στο Twitter τη φράση «Thank you, USA» κάτω από φωτογραφία του σημείου της δολιοφθοράς, αφήνοντας σαφείς υπαινιγμούς για αμερικανική εμπλοκή.
Η ανάρτηση διαγράφηκε, αλλά το πολιτικό της αποτύπωμα παρέμεινε.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο ποιος το έκανε – αλλά ποιος γνώριζε, ποιος ενέκρινε και ποιος επωφελήθηκε.

Πίσω από το σαμποτάζ δεν βρίσκεται μόνο η Ουκρανία

Η επίμαχη δήλωση έγινε κατά τη διάρκεια αντιπαράθεσης στο Sejm, όταν ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας Zbigniew Rau επέκρινε τη Γερμανία για τη συμμετοχή της στην κατασκευή και λειτουργία των αγωγών.
Ρώτησε ευθέως αν το Βερολίνο είχε «αποσυναρμολογήσει» τους Nord Stream.
Η απάντηση Sikorski ήταν κοφτή: «Τους αποσυναρμολόγησαν οι Ουκρανοί».


Η τοποθέτηση αυτή προκαλεί δύο βασικά ερωτήματα:

1. Πρόκειται για επίσημη γνώση εκ μέρους της Πολωνίας;
2. Αποτελεί πολιτικό ελιγμό για να αποσείσει ευρύτερες ευθύνες;

Η Μόσχα, μέσω της εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών Maria Zakharova, απάντησε άμεσα: η Ρωσία δεν αποδέχεται την εκδοχή ότι πίσω από το σαμποτάζ βρίσκεται «μόνο και αποκλειστικά η Ουκρανία». Ζήτησε πλήρη και αμερόληπτη διερεύνηση, συμπεριλαμβανομένου του ενδεχόμενου εμπλοκής δυτικών μυστικών υπηρεσιών.

«Operation Diameter» - Το σενάριο του Der Spiegel

Στις 19 Φεβρουαρίου 2026, το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel δημοσίευσε έρευνα σύμφωνα με την οποία η επιχείρηση ανατίναξης είχε εγκριθεί από τον τότε αρχηγό των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων Valery Zaluzhny. Η επιχείρηση φέρεται να είχε την κωδική ονομασία «Diameter».
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Volodymyr Zelensky φέρεται να μην είχε γνώση του σχεδίου.
Παράλληλα, η CIA – κατά το Spiegel – είχε ενημερωθεί σε πρώιμο στάδιο και είχε γίνει ανταλλαγή τεχνικών λεπτομερειών μεταξύ των πλευρών.
Οι Αμερικανοί φέρονται να «άλλαξαν γνώμη» και να προειδοποίησαν κατά της υλοποίησης, αλλά ήταν ήδη αργά.
Η CIA διέψευσε κατηγορηματικά οποιαδήποτε εμπλοκή.
Το αφήγημα αυτό δημιουργεί μια εικόνα σύνθετης επιχείρησης, που δύσκολα θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς διεθνή τεχνική στήριξη.


Η εκδοχή Hersh και το ΝΑΤΟ

Η αφήγηση του Spiegel παρουσιάζει παραλληλισμούς με την έρευνα του βραβευμένου Αμερικανού δημοσιογράφου και αναλυτή Seymour Hersh.
Σε άρθρο του το 2023, ο Hersh υποστήριξε ότι δύτες του αμερικανικού ναυτικού τοποθέτησαν εκρηκτικά στους αγωγούς κατά τη διάρκεια της άσκησης BALTOPS 2022, με ενεργοποίηση τον Σεπτέμβριο από νορβηγικές υπηρεσίες.
Ο Hersh υποστήριξε ότι η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε με άδεια της κυβέρνησης του τότε προέδρου των ΗΠΑ Joe Biden.
Το Πεντάγωνο αρνήθηκε κατηγορηματικά τις κατηγορίες.
Αν και δεν παρουσιάστηκαν δημόσια αποδεικτικά στοιχεία, η φήμη του Hersh ως ενός από τους σημαντικότερους ερευνητές δημοσιογράφους στις ΗΠΑ προσέδωσε βαρύτητα στους ισχυρισμούς.

Η γερμανική ανακριτική εκδοχή - Το σκάφος Andromeda

Παράλληλα, γερμανικά μέσα ενημέρωσης, επικαλούμενα πηγές των ανακριτικών αρχών, ανέφεραν ότι η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε από επταμελή ουκρανική ομάδα που έφτασε στη Βαλτική με το ενοικιασμένο σκάφος «Andromeda».
Το σενάριο περιγράφει: Απόπλου από το Rostock στις 7 Σεπτεμβρίου 2022, τοποθέτηση εκρηκτικών σε βάθος περίπου 80 μέτρων, επιστροφή στις 23 Σεπτεμβρίου, έκρηξη στις 26 Σεπτεμβρίου μέσω χρονοδιακόπτη.
Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι η επιχείρηση απαιτούσε υψηλού επιπέδου τεχνογνωσία, στρατιωτική υποστήριξη και πρόσβαση σε εξειδικευμένο εξοπλισμό. Το ερώτημα παραμένει: θα μπορούσε μια μικρή ομάδα να ολοκληρώσει μόνη της τέτοιας κλίμακας σαμποτάζ;
Η σύλληψη υπόπτων, όπως του Sergei Kovalev και του Vladimir Zhuravlev, δεν οδήγησε σε διαφάνεια.
Η Πολωνία αρνήθηκε την έκδοση του δεύτερου στη Γερμανία, με τον πρωθυπουργό Donald Tusk να δηλώνει ότι κάτι τέτοιο δεν εξυπηρετεί τα εθνικά συμφέροντα της Πολωνίας.


Ποιος ωφελήθηκε;

Το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος εκτέλεσε την επιχείρηση, αλλά ποιος ωφελήθηκε στρατηγικά.
Η καταστροφή των Nord Stream έκοψε οριστικά τη δυνατότητα άμεσης ενεργειακής επαναπροσέγγισης Ρωσίας–Γερμανίας, ενίσχυσε την εξάρτηση της Ευρώπης από υγροποιημένο φυσικό αέριο τρίτων χωρών, όπως οι ΗΠΑ με το LNG.
Επίσης επέφερε τεράστιες οικονομικές απώλειες στη Ρωσία αλλά και βιομηχανικό πλήγμα στη Γερμανία. ενώ αύξησε τις τιμές ενέργειας σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η Μόσχα θεωρεί ότι το σαμποτάζ αποτέλεσε στρατηγική κίνηση για τη μονιμοποίηση της ενεργειακής ρήξης μεταξύ Ρωσίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η ρωσική θέση

Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε έρευνα που περιορίζεται αποκλειστικά στην Ουκρανία αποτελεί απόπειρα συγκάλυψης ευρύτερων ευθυνών.
Η Zakharova τόνισε ότι απαιτείται «αμερόληπτη και ολοκληρωμένη έρευνα», με εξέταση του ενδεχόμενου εμπλοκής δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών.
Η Ρωσία υπογραμμίζει ότι η απουσία διεθνούς διαφανούς έρευνας ενισχύει τις υποψίες περί πολιτικής συγκάλυψης.

www.bankingnews.gr