Καμία πλευρά δεν μπορεί να αποδεχθεί μια συμφωνία που δεν θα μπορεί να παρουσιάσει ως νίκη
(upd7) Η ρητορική του προέδρου των ΗΠΑ, Donald Trump όσον αφορά τον πόλεμο αλλά και τις προσπάθειες διαπραγμάτευσης με το Ιράν είναι πραγματικά… χαοτικές.
Κατά πολλούς αναλυτές, δεν πρόκειται για μια τακτική και για μια… στρατηγική που ως απώτερο στόχο έχει να δυσκολέψει τον αντίπαλο να κατανοήσει τους στόχους του και άρα να τον αιφνιδιάζει…
Αντιθέτως, επικρατεί η εκτίμηση ότι ο Trump εκπέμπει σύγχυση και απόγνωση και η ασάφεια των όσων λέει, αποδεικνύει πως χρειάζεται απεγνωσμένα και επειγόντως ένα deal με τους Ιρανούς.
Πράγματι, οι επιλογές του Trump είναι ελάχιστες παρά τις δηλώσεις από τον Λευκό Οίκο ότι όλα τα σενάρια είναι πάνω στο τραπέζι, όπως αυτό μιας νέας στρατιωτικής, ακόμα και χερσαίας επέμβασης…
Οι ΗΠΑ βυθίζονται καθημερινά σε ένα πρωτοφανές αδιέξοδο, τη στιγμή που οι Ιρανοί διαμηνύουν πως είναι προετοιμασμένοι για κάθε ενδεχόμενο και πως δεν έχουν αφήσει λεπτό το δάκτυλο από τη σκανδάλη…
Wall Street Journal: O Trump θέλει να τερματίσει τον πόλεμο στο Ιράν το συντομότερο δυνατό
O πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump φέρεται να δήλωσε κατά τη διάρκεια ιδιωτικού δείπνου με τον βασιλιά Willem-Alexander και τη βασίλισσα Maxima της Ολλανδίας ότι θέλει να τερματίσει τον πόλεμο με το Ιράν το συντομότερο δυνατό.
Αυτό υποστηρίζει σε δημοσίευμα της η Wall Street Journal, η οποία τονίζει ότι ο Αμερικανός ηγέτης είπε ότι είναι πεπεισμένος πως ο μόνος τρόπος για να επιστρέψει το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είναι η ενίσχυση της πίεσης προς αυτό.
Ελάχιστες επιλογές
Υπάρχουν ελάχιστες καλές επιλογές για τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν πέρα από το να καταλήξουν σε συμφωνία.
Αυτή είναι η αλήθεια που δεν λέγεται, από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος, και παραμένει ακόμη περισσότερο στις τελευταίες πέντε ημέρες της εκεχειρίας.
Για τις ΗΠΑ, ο πρώτος γύρος συνομιλιών στο Islamabad, παρά τη μαραθώνια διάρκειά του, φάνηκε σαν μια συντονισμένη προσπάθεια να ενισχυθεί η διαπραγματευτική τους ισχύς.
Ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών ακολούθησε τόσο γρήγορα, που ο Λευκός Οίκος πιθανότατα είχε ήδη σχεδιάσει αυτή την κλιμάκωση.
Θα χρειαστεί χρόνος για να γίνει πλήρως αισθητός ο οικονομικός πόνος που επιδιώκει να προκαλέσει ο αποκλεισμός στο Ιράν, αλλά ακόμη και αν είναι αποτελεσματικός κατά 60%, θα επιφέρει επιπλέον καταστροφή στην οικονομία της Τεχεράνης και των συμμάχων της, όπως η Κίνα που εξαρτώνται από το πετρέλαιό της.
Επειγόντως συμφωνία
Όπως αναφέρει το CNN, η πιθανότητα επιτυχίας σε έναν δεύτερο γύρο συνομιλιών αυξάνεται λόγω των πολιτικών πιέσεων και της κατάστασης όσων βρίσκονται στο τραπέζι.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump δηλώνει ανοιχτά ότι θέλει μια συμφωνία και ότι το ίδιο επιθυμεί και το Ιράν.
Αλλά πάνω απ’ όλα – με τον πληθωρισμό και τις τιμές της βενζίνης να αυξάνονται και τη βάση των MAGA να εξεγείρεται ανοιχτά – ο Trump χρειάζεται επειγόντως μια συμφωνία.
Χαοτική ρητορική
Είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς αν οι συνεχώς μεταβαλλόμενες θέσεις του Trump προέρχονται από έλλειψη προσοχής, προβλήματα μνήμης ή από μια ανορθόδοξη διαπραγματευτική ιδιοφυΐα.
Ωστόσο, το να δυσκολεύεις τον αντίπαλό σου να καταλάβει τι θέλεις έχει τα όριά του ως διαπραγματευτική στρατηγική και μπορεί να μοιάζει με σύγχυση και απόγνωση.
Και αυτό το χάος – είτε είναι σκόπιμο είτε όχι – υπογραμμίζει πόσο πολύ ο Trump χρειάζεται μια συμφωνία.
Και το Ιράν θέλει deal
Το Ιράν – παρά το γεγονός ότι κυριάρχησε στον «πόλεμο των memes», εξαπέλυσε πρωτοφανή πυρά σε όλη την περιοχή και υπέστη το σκληρό αποδεκατισμό του υπουργικού του συμβουλίου και του μηχανισμού ασφαλείας – χρειάζεται μια συμφωνία ακόμη πιο επειγόντως.
Το διαδίκτυο της προπαγάνδας δεν είναι ο πραγματικός κόσμος και, όσο κι αν η CENTCOM δηλώνει καθημερινά πόσο αποτελεσματικά είναι τα πλήγματά της, η Τεχεράνη βρίσκεται σε πολύ χειρότερη κατάσταση μετά την καταστροφή περισσότερων από 13.000 στόχων.
Η ζημιά ύστερα από 39 ημέρες βομβαρδισμών είναι αδιαμφισβήτητη.
Σοβαρές προκλήσεις
Οι επικριτές των ΗΠΑ συχνά χλευάζουν ότι απλώς αντικατέστησαν έναν Ayatollah Khamenei με έναν άλλον – αλλά ο Mojtaba δεν έχει ακόμη εμφανιστεί δημόσια ούτε έχει αποδείξει πειστικά ότι είναι σε πλήρη συνείδηση.
Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) βρίσκονται ήδη στο τρίτο επίπεδο ηγεσίας τους.
Μπορεί να είναι σκληροπυρηνικοί που ζητούν εκδίκηση, αλλά αυτό δεν τους απαλλάσσει από τις σοβαρές προκλήσεις της διακυβέρνησης και της αναπλήρωσης των δυνάμεών τους για μελλοντικές συγκρούσεις.
Το να μιλάς σαν να είσαι δέκα πόδια ψηλός δεν αυξάνει πραγματικά το ύψος σου.
Αξιοσημείωτη αντίσταση
Η φαινομενική ισχύς του Ιράν προέρχεται από την επιβίωση και την αντίσταση – από μια αξιοσημείωτη αντοχή, όχι από πραγματική στρατιωτική νίκη.
Ωστόσο βρίσκεται σε μια στιγμή πρωτοφανούς περιφερειακής αδυναμίας.
Έχει επιτεθεί στρατιωτικά στους περισσότερους γείτονές του στον Περσικό Κόλπο.
Το Iράκ γλίτωσε εν μέρει, αλλά παραμένει διχασμένο στη στάση του.
Το Πακιστάν λειτουργεί ως διαμεσολαβητής, αλλά έχει αμυντική συνθήκη με τη Σαουδική Αραβία που καθιστά σαφές προς τα πού κλίνουν τελικά οι συμμαχίες του.
Για τους περισσότερους γείτονες, η Τεχεράνη έδειξε τα δόντια της – αλλά με τεράστιο κόστος.
Είναι δύσκολο να ευημερήσεις όταν η γειτονιά σε απεχθάνεται επειδή κατέστρεψες τη βιτρίνα ειρήνης και ευημερίας που είχε δημιουργηθεί.
Σκληρές διαπραγματεύσεις
Εκτός αν συμβεί κάποιο ατύχημα ή παράλογη ενέργεια από σκληροπυρηνικούς, η επιστροφή σε πλήρη εχθροπραξία φαίνεται λιγότερο πιθανή από έναν διαπραγματευμένο συμβιβασμό, ιδιαίτερα αν λάβουμε υπόψη πόσο κοντά βρέθηκαν οι θέσεις των ΗΠΑ και του Ιράν μετά από 16 ώρες συνομιλιών στο Πακιστάν.
Η ρητορική της διπλωματίας συχνά λειτουργεί με αντιστροφές: όταν οι συνομιλίες πηγαίνουν άσχημα, μιλάς για πρόοδο για να ενθαρρύνεις τη συνέχισή τους· όταν η επιτυχία φαίνεται κοντά, διαρρέεις ότι υπάρχουν επικίνδυνα χάσματα που πρέπει να ξεπεραστούν, ώστε ο αντίπαλος να νιώσει πίεση.
Να ανοίξει το Hormuz
Οι δύο πλευρές φαίνεται να συμφωνούν ότι το Στενό του Hormuz μπορεί να ανοίξει ξανά – με τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ να μειώνει σημαντικά τη διαπραγματευτική ισχύ της Τεχεράνης σε αυτό το ζήτημα.
Το Ιράν γνωρίζει ότι πρέπει να επιτρέψει ελεύθερη – ή πιο ελεύθερη – ναυσιπλοΐα για να μειωθεί η πίεση προς τη Κίνα.
Η διαφωνία πλέον αφορά περισσότερο τις λεπτομέρειες παρά την ουσία της συμφωνίας.
Συμφωνούν για moratorium σε εμπλουτισμό ουρανίου
Και οι δύο πλευρές συμφωνούν σε ένα μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου.
Το Ιράν θέλει να διαρκέσει πέντε χρόνια, δηλαδή περίπου μέχρι τα μέσα της επόμενης προεδρικής θητείας στις ΗΠΑ.
Οι ΗΠΑ θέλουν 20 χρόνια – ουσιαστικά μια πολύ μακροχρόνια δέσμευση.
Απλά μαθηματικά μπορούν να οδηγήσουν εύκολα σε συμβιβασμό.
Το ίδιο ισχύει και για το παζάρι γύρω από την άρση των κυρώσεων.
Οι δυνατότητες εμπλουτισμού του Ιράν έχουν ήδη μειωθεί από τους βομβαρδισμούς των τελευταίων ετών.
Αυτό που απομένει είναι περισσότερα από 400 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, τα οποία ο Trump είπε ότι βρίσκονται θαμμένα στα ερείπια.
Είναι απίθανο η Τεχεράνη να θεωρεί ότι μπορεί να μετατρέψει εύκολα αυτό το απόθεμα σε πυρηνικό όπλο σύντομα, ειδικά με την πλήρη αεροπορική υπεροχή και επιτήρηση των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Το ζήτημα είναι περισσότερο θέμα ιρανικής κυριαρχίας.
Θα μπορούσε να λυθεί μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA): μεταφέροντας το υλικό στη Ρωσία, πουλώντας το, μειώνοντας τον βαθμό εμπλουτισμού του ή απλώς παρακολουθώντας το υπό διεθνή έλεγχο, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης αποστολής επιθεώρησης που οι ΗΠΑ θέλουν να επανεκκινήσει.
Απρόβλεπτο το Ισραήλ
Ο απρόβλεπτος παράγοντας παραμένει το Ισραήλ.
Το Ιράν θέλει οι σύμμαχοί του στον Λίβανο και αλλού να αφεθούν ήσυχοι.
Η Hezbollah έχει δείξει, μετά από εβδομάδες μαχών και επιθέσεων με ρουκέτες, ότι ο πόλεμος του 2024 δεν την άφησε μόνιμα αποδυναμωμένη.
Η διάθεση του Ισραήλ για μακροχρόνια κατοχή στον νότο παραμένει ασαφής, ενώ οι επιθέσεις του – με εξαίρεση τη φρικτή επίθεση στη Βηρυτό την περασμένη εβδομάδα – φαίνεται να σχεδιάζονται έτσι ώστε να είναι αρκετά σποραδικές ώστε να μην προκαλούν την ίδια διεθνή οργή που προκάλεσαν οι ωμότητες στη Γάζα.
Συνομιλίες με Λίβανο
Η κυβέρνηση του Λιβάνου βρίσκεται στις πρώτες άμεσες συνομιλίες με το Ισραήλ μετά από χρόνια, αλλά δεν έχει υλοποιήσει την υπόσχεσή της να αφοπλίσει τη Hezbollah και είναι απίθανο να το κάνει σύντομα.
Οι νέες συνομιλίες πιθανότατα θα μεταφέρουν αυτό το θέμα σε ξεχωριστό φάκελο, επιτρέποντας στο Ισραήλ να χτυπά όταν το θεωρεί απαραίτητο, στον Λίβανο να υπομένει έναν χαμηλότερης έντασης βομβαρδισμό και περιορισμένη κατοχή, και στις ΗΠΑ να παρουσιάζουν πρόοδο προς μια λύση.
Trump: Μετά από 34 χρόνια οι ηγέτες του Ισραήλ και του Λιβάνου θα έχουν συνομιλίες σήμερα 16/4
Οι ηγέτες του Ισραήλ και του Λιβάνου θα πραγματοποιήσουν συνομιλίες σήμερα Πέμπτη 16 Απριλίου ανέφερε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump.
«Προσπαθούμε να δημιουργήσουμε μια μικρή ανάπαυλα μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου.
Έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που οι δύο ηγέτες μίλησαν μεταξύ τους, περίπου 34 χρόνια.
Αυτό θα συμβεί αύριο», έγραψε σε χθεσινή ανάρτηση του ο Trump στο κοινωνικό δίκτυο Truth Social.
Θέλουν… νίκη
Τα εμπόδια για μια συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν μοιάζουν λιγότερο με ανυπέρβλητα εμπόδια και περισσότερο με μικρότερες λεπτομέρειες κύρους και πολιτικής θέσης.
Καμία πλευρά δεν μπορεί να αποδεχθεί μια συμφωνία που δεν θα μπορεί να παρουσιάσει ως νίκη.
Το Ιράν πρέπει να νιώσει ότι η στρατιωτική του αποτροπή παραμένει – ότι προκάλεσε αρκετή αναστάτωση ώστε να αποθαρρύνει μια νέα επίθεση.
Ο Trump έχει δυσαρεστήσει σχεδόν όλους τους τελευταίους δύο μήνες – από τον Πάπα Λέοντα μέχρι ακόμη και το Ισραήλ.
Χρειάζεται να βγει από τον πρώτο μεγάλο πόλεμο επιλογής της προεδρίας του με μια συμφωνία που οι υποστηρικτές του θα μπορούν να παρουσιάσουν ως καλύτερη από τον κόσμο που υπήρχε πριν από τις 28 Φεβρουαρίου – παρά τον κίνδυνο παγκόσμιας ύφεσης και την αναστάτωση στις αγορές ενέργειας.
Τα 2 ερωτήματα για τον Trump
Δύο βασικά ερωτήματα θα στοιχειώνουν τον Trump.
Το πρώτο είναι αν μια μεγάλη συμφωνία με το Ιράν θα φαίνεται καλύτερη από εκείνη που υπέγραψε ο Barack Obama το 2015 και την οποία ο Trump ακύρωσε στην πρώτη του θητεία του.
Αυτό θα είναι δύσκολο να αξιολογηθεί: οι πυρηνικές υποδομές του Ιράν έχουν υποστεί τεράστιες ζημιές και ο Trump επιδιώκει να το αφήσει χωρίς εμπλουτισμένο υλικό ή τη δυνατότητα να παράγει περισσότερο.
Το δεύτερο είναι τι είδους Ιράν θα προκύψει μέσα από τα ερείπια: ένα κράτος σημαντικά αποδυναμωμένο, τραυματισμένο, με υποδομές που ίσως χρειαστούν μια γενιά για να αποκατασταθούν.
Ωστόσο, η ανθεκτικότητά του είναι εμφανής και ο τελευταίος χρόνος πολέμου πιθανότατα θα έχει σιγήσει κάθε μετριοπαθή φωνή που υποστήριζε ότι το Ιράν δεν χρειάζεται ισχυρά μέσα άμυνας.
Ο Trump μπορεί να πετύχει μια συμφωνία που θα μειώσει τη δυνατότητα του Ιράν να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο.
Αλλά οι ακούσιες συνέπειες του πρώτου πολέμου επιλογής του μόλις αρχίζουν να εμφανίζονται.
Και η πρώτη από αυτές είναι ότι οι σκληροπυρηνικοί στο Ιράν πιθανότατα αισθάνονται πως χρειάζονται μια πυρηνική βόμβα περισσότερο από ποτέ.
Τι δείχνει η απόφαση για τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν
Εξάλλου αναλυτές υποστηρίζουν ότι η απόφαση του προέδρου Donald Trump να μετατοπιστεί στον οικονομικό πόλεμο με τον αποκλεισμό των ιρανικών πλοίων και λιμανιών αποτελεί μια προσπάθεια να τερματιστεί η σύγκρουση χωρίς μια νέα αμερικανοϊσραηλινή επίθεση μεγάλης κλίμακας.
Όπως αναφέρει το CNN, η λογική της επιχείρησης είναι ότι, αν το Ιράν δεν μπορεί να εξάγει πετρέλαιο ούτε να εισάγει βασικά αγαθά, θα υποστεί τόσο καταστροφικές οικονομικές και ανθρωπιστικές συνέπειες ώστε να μην έχει άλλη επιλογή από το να αποδεχθεί τους όρους των ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου.
Αυτό μπορεί να είναι ένα εύλογο στοίχημα.
Μια οικονομία ήδη κατεστραμμένη από κυρώσεις θα μπορούσε γρήγορα να υποστεί κρίσιμες ελλείψεις τροφίμων, υπερπληθωρισμό και τραπεζική κρίση.
Θα ήταν μια «καθαρή» λύση, αν ο Trump κατάφερνε να απαντήσει στην προσπάθεια του Ιράν να στραγγαλίσει την παγκόσμια οικονομία – με το μερικό κλείσιμο του Στενού του Hormuz – με μια δική του αποφασιστική θαλάσσια κίνηση.
Το στοίχημα
Όμως, όπως αναφέρεται, οι αυξανόμενες ελπίδες Αμερικανών αξιωματούχων, συντηρητικών σχολιαστών και αναλυτών ότι ο αποκλεισμός μπορεί να γονατίσει το Ιράν βασίζονται σε μια υπόθεση που έχει επανειλημμένα οδηγήσει τις ΗΠΑ σε λάθη στη Μέση Ανατολή.
Η στρατηγική υποθέτει ότι το Ιράν θα αντιδράσει στην πίεση με τρόπο που η Ουάσινγκτον θεωρεί «λογικό».
Η πρόσφατη ιστορία όμως δείχνει ότι οι αντίπαλοι των ΗΠΑ – όπως το Ιράκ, το Αφγανιστάν, η Ρωσία και η Λιβύη – συχνά δεν ενεργούν σύμφωνα με τους δυτικούς υπολογισμούς για το δικό τους εθνικό συμφέρον.
Η ελπίδα είναι ότι οι ηγέτες του Ιράν θα προσφέρουν παραχωρήσεις για να μειώσουν τις τελικές συνέπειες του αποκλεισμού.
Το σχέδιο επίσης υπονοεί μια άρρητη προσδοκία ότι η επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών θα μπορούσε να προκαλέσει εσωτερική πολιτική αναταραχή και να δοκιμάσει τον έλεγχο του καθεστώτος.
Μακροπρόθεσμα, συνδέεται με την προφανή ανάγκη των ιρανικών αρχών να δημιουργήσουν οικονομική ανάπτυξη για την ανοικοδόμηση μετά από μια αδιάκοπη αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία βομβαρδισμών.
Όμως η ιδέα ότι οι ιρανικές ηγεσίες θα δουν τα διακυβεύματα με αυτόν τον τρόπο ίσως είναι υπερβολικά αισιόδοξη.
Τι μήνυμα στέλνει το Ιράν
Οι επαναστατικές αρχές έχουν ήδη δείξει αδιαφορία για τα δεινά του πληθυσμού τους μέσα από επανειλημμένες πολιτικές καταστολές που έχουν προκαλέσει χιλιάδες θανάτους, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και εξωτερικές εκτιμήσεις.
Η επιβίωση του καθεστώτος, παρά την εξόντωση πολλών κορυφαίων στελεχών κατά τη διάρκεια του πολέμου, δείχνει ήδη την υψηλή αντοχή του στον πόνο.
Είναι πιθανό οι ΗΠΑ να υποεκτιμούν ξανά την ανθεκτικότητα του Ιράν σε αυτό που οι ηγέτες του θεωρούν υπαρξιακή σύγκρουση.
Ρεπορτάζ του CNN και άλλων μέσων δείχνουν ότι ο Trump πίστευε πως η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση θα έληγε γρήγορα τον πόλεμο – πολύ πριν το Ιράν προλάβει να λάβει μέτρα όπως το κλείσιμο του στενού.
Η έκβαση του αμερικανικού αποκλεισμού μπορεί επομένως να εξαρτηθεί από τον χρόνο.
Θα προλάβει η πίεση να αλλάξει τη συμπεριφορά του Ιράν πριν ο αποκλεισμός επιδεινώσει την παγκόσμια οικονομική ζημιά που ήδη προκαλείται από το κλείσιμο του Στενού του Hormuz, το οποίο έχει εξαφανίσει σημαντικό μέρος των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου;
Αν όχι, η νέα προσέγγιση του Trump μπορεί να μετατραπεί σε άλλη μια πολιτική παγίδα και να βαθύνει τις επιπτώσεις ενός πολέμου που ήδη απειλεί τις εκλογικές προοπτικές των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές.
Πώς ο αποκλεισμός μπορεί να πλήξει γρήγορα την οικονομία του Ιράν
Όπως μεγάλο μέρος της πολεμικής στρατηγικής του Trump, ο αποκλεισμός φαίνεται να σχεδιάστηκε πρόχειρα και να εξηγήθηκε ανεπαρκώς στο αμερικανικό κοινό.
Παρ’ όλα αυτά, πρόκειται για μια ρεαλιστική στρατιωτική επιχείρηση.
Το αμερικανικό ναυτικό διαθέτει επαρκείς δυνάμεις στην περιοχή και έχει μεγάλη εμπειρία στην επιβολή ναυτικών αποκλεισμών, μεταξύ άλλων στην πρώην Γιουγκοσλαβία, στην Αϊτή και πιο πρόσφατα εναντίον δεξαμενόπλοιων της Βενεζουέλας πριν την ανατροπή του Nicolás Maduro.
Ανάλυση του Foundation for Defense of Democracies (FDD), που έχει διαδοθεί ευρέως στην Ουάσινγκτον, υποστηρίζει ότι ο αποκλεισμός – με αμερικανικά πλοία έξω από το Στενό του Hormuz, υποστηριζόμενα από αεροσκάφη και στρατεύματα – μπορεί να είναι αποτελεσματικός.
Ο ανώτερος συνεργάτης του FDD, Miad Maleki, υποστηρίζει ότι ο αποκλεισμός θα μπορούσε γρήγορα να πλήξει την ιρανική οικονομία, να διακόψει το μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου της, να σταματήσει τις εξαγωγές πετρελαίου και να προκαλέσει πληθωρισμό και πίεση στο νόμισμα μέσα σε λίγες ημέρες.
Το Ιράν είναι ιδιαίτερα ευάλωτο, καθώς πάνω από το 90% του εμπορίου του περνά από το στενό.
Επιπλέον, μπορεί να αναγκαστεί να σταματήσει την παραγωγή πετρελαίου μέσα σε εβδομάδες, επειδή δεν θα έχει πού να αποθηκεύσει το προϊόν.
Έτσι, υπάρχει πιθανότητα το σχέδιο να περιορίσει τις επιλογές του Ιράν με τρόπο που δεν κατάφερε η αεροπορική στρατιωτική εκστρατεία.
Ο απόστρατος ναύαρχος James Stavridis δήλωσε στο CNN ότι «τους έχουν χτυπήσει αποτελεσματικά στρατιωτικά, αλλά δεν έχουμε στραγγαλίσει πραγματικά την οικονομία τους», γι’ αυτό και πιστεύουν ότι έχουν ακόμη περιθώρια κινήσεων.
Νέο στρατηγικό δίλημμα
Ο αποκλεισμός δημιουργεί ένα νέο στρατηγικό δίλημμα για το Ιράν.
Η κλιμάκωση είναι ριψοκίνδυνη, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε επανέναρξη των συγκρούσεων και κατάρρευση της εκεχειρίας.
Οι δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης θα μπορούσαν να απαντήσουν με επιθέσεις κατά συμμάχων των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο.
Μια άλλη επιλογή είναι οι Houthis στην Υεμένη να κλείσουν μια εναλλακτική οδό μεταφοράς πετρελαίου μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, κάτι που θα αποτελούσε ισχυρό πλήγμα για την παγκόσμια οικονομία και θα αύξανε την πίεση στον Trump.
Ο αποκλεισμός είναι επίσης ριψοκίνδυνος για τις ΗΠΑ, καθώς η προσπάθεια παρεμπόδισης κινεζικών πλοίων που μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο θα μπορούσε να προκαλέσει διπλωματική κρίση λίγο πριν από συνάντηση του Trump με τον Xi Jinping.
Η κυβέρνηση Trump εμφανίζεται αισιόδοξη για συμφωνία
Ο Λευκός Οίκος δηλώνει αισιοδοξία ότι ο αποκλεισμός μπορεί να οδηγήσει σε νέο γύρο συνομιλιών μετά την αποτυχία του πρώτου γύρου στο Pakistan.
Όμως, όπως δείχνει η μέχρι τώρα πορεία, η κυβέρνηση συχνά παρουσιάζει το Ιράν ως απελπισμένο για συμφωνία, παρά τα διαθέσιμα στοιχεία.
Η στρατηγική του «art of the deal» του Trump – ότι κάθε κρίση είναι μια συμφωνία που απλώς περιμένει να συμβεί – φαίνεται συχνά επιφανειακή μπροστά σε βαθιά γεωπολιτικά προβλήματα.
Στις σχέσεις με Ουκρανία, Βόρεια Κορέα και Ιράν, η κυβέρνηση έχει συχνά υπερεκτιμήσει τα οικονομικά κίνητρα και υποτιμήσει πολιτισμικούς, ιστορικούς και εθνικιστικούς παράγοντες.
Στο Πακιστάν έγινε σαφές ότι οι θέσεις των ΗΠΑ και του Ιράν παραμένουν δύσκολα συμβιβάσιμες: οι ΗΠΑ θέλουν να σταματήσει ο πυρηνικός εμπλουτισμός και η υποστήριξη προς οργανώσεις-πληρεξουσίους, ενώ το Ιράν ζητά αποζημιώσεις και διατήρηση μέρους του πυρηνικού του δικαιώματος.
Παρόλα αυτά, υπάρχουν πιθανοί άξονες συμβιβασμού, όπως μια συμφωνία για παύση εμπλουτισμού ουρανίου – πέντε χρόνια από την πλευρά του Ιράν και 20 από την πλευρά των ΗΠΑ.
Η επιτυχημένη ειρηνευτική διαδικασία θα απαιτήσει μήνες διαπραγματεύσεων και εξειδικευμένες τεχνικές συζητήσεις.
Θα χρειαστεί υπομονή, λεπτότητα και στρατηγικό βάθος που μέχρι τώρα δεν έχει δείξει η αμερικανική διπλωματία.
Έτσι, το βασικό ερώτημα για τον νέο αποκλεισμό του Ιράν δεν είναι τι θα συμβεί αν αποτύχει – αλλά τι θα συμβεί αν πετύχει.
www.bankingnews.gr
Κατά πολλούς αναλυτές, δεν πρόκειται για μια τακτική και για μια… στρατηγική που ως απώτερο στόχο έχει να δυσκολέψει τον αντίπαλο να κατανοήσει τους στόχους του και άρα να τον αιφνιδιάζει…
Αντιθέτως, επικρατεί η εκτίμηση ότι ο Trump εκπέμπει σύγχυση και απόγνωση και η ασάφεια των όσων λέει, αποδεικνύει πως χρειάζεται απεγνωσμένα και επειγόντως ένα deal με τους Ιρανούς.
Πράγματι, οι επιλογές του Trump είναι ελάχιστες παρά τις δηλώσεις από τον Λευκό Οίκο ότι όλα τα σενάρια είναι πάνω στο τραπέζι, όπως αυτό μιας νέας στρατιωτικής, ακόμα και χερσαίας επέμβασης…
Οι ΗΠΑ βυθίζονται καθημερινά σε ένα πρωτοφανές αδιέξοδο, τη στιγμή που οι Ιρανοί διαμηνύουν πως είναι προετοιμασμένοι για κάθε ενδεχόμενο και πως δεν έχουν αφήσει λεπτό το δάκτυλο από τη σκανδάλη…
Wall Street Journal: O Trump θέλει να τερματίσει τον πόλεμο στο Ιράν το συντομότερο δυνατό
O πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump φέρεται να δήλωσε κατά τη διάρκεια ιδιωτικού δείπνου με τον βασιλιά Willem-Alexander και τη βασίλισσα Maxima της Ολλανδίας ότι θέλει να τερματίσει τον πόλεμο με το Ιράν το συντομότερο δυνατό.
Αυτό υποστηρίζει σε δημοσίευμα της η Wall Street Journal, η οποία τονίζει ότι ο Αμερικανός ηγέτης είπε ότι είναι πεπεισμένος πως ο μόνος τρόπος για να επιστρέψει το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είναι η ενίσχυση της πίεσης προς αυτό.
Ελάχιστες επιλογές
Υπάρχουν ελάχιστες καλές επιλογές για τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν πέρα από το να καταλήξουν σε συμφωνία.
Αυτή είναι η αλήθεια που δεν λέγεται, από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος, και παραμένει ακόμη περισσότερο στις τελευταίες πέντε ημέρες της εκεχειρίας.
Για τις ΗΠΑ, ο πρώτος γύρος συνομιλιών στο Islamabad, παρά τη μαραθώνια διάρκειά του, φάνηκε σαν μια συντονισμένη προσπάθεια να ενισχυθεί η διαπραγματευτική τους ισχύς.
Ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών ακολούθησε τόσο γρήγορα, που ο Λευκός Οίκος πιθανότατα είχε ήδη σχεδιάσει αυτή την κλιμάκωση.
Θα χρειαστεί χρόνος για να γίνει πλήρως αισθητός ο οικονομικός πόνος που επιδιώκει να προκαλέσει ο αποκλεισμός στο Ιράν, αλλά ακόμη και αν είναι αποτελεσματικός κατά 60%, θα επιφέρει επιπλέον καταστροφή στην οικονομία της Τεχεράνης και των συμμάχων της, όπως η Κίνα που εξαρτώνται από το πετρέλαιό της.
Επειγόντως συμφωνία
Όπως αναφέρει το CNN, η πιθανότητα επιτυχίας σε έναν δεύτερο γύρο συνομιλιών αυξάνεται λόγω των πολιτικών πιέσεων και της κατάστασης όσων βρίσκονται στο τραπέζι.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump δηλώνει ανοιχτά ότι θέλει μια συμφωνία και ότι το ίδιο επιθυμεί και το Ιράν.
Αλλά πάνω απ’ όλα – με τον πληθωρισμό και τις τιμές της βενζίνης να αυξάνονται και τη βάση των MAGA να εξεγείρεται ανοιχτά – ο Trump χρειάζεται επειγόντως μια συμφωνία.
Χαοτική ρητορική
Είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς αν οι συνεχώς μεταβαλλόμενες θέσεις του Trump προέρχονται από έλλειψη προσοχής, προβλήματα μνήμης ή από μια ανορθόδοξη διαπραγματευτική ιδιοφυΐα.
Ωστόσο, το να δυσκολεύεις τον αντίπαλό σου να καταλάβει τι θέλεις έχει τα όριά του ως διαπραγματευτική στρατηγική και μπορεί να μοιάζει με σύγχυση και απόγνωση.
Και αυτό το χάος – είτε είναι σκόπιμο είτε όχι – υπογραμμίζει πόσο πολύ ο Trump χρειάζεται μια συμφωνία.
Και το Ιράν θέλει deal
Το Ιράν – παρά το γεγονός ότι κυριάρχησε στον «πόλεμο των memes», εξαπέλυσε πρωτοφανή πυρά σε όλη την περιοχή και υπέστη το σκληρό αποδεκατισμό του υπουργικού του συμβουλίου και του μηχανισμού ασφαλείας – χρειάζεται μια συμφωνία ακόμη πιο επειγόντως.
Το διαδίκτυο της προπαγάνδας δεν είναι ο πραγματικός κόσμος και, όσο κι αν η CENTCOM δηλώνει καθημερινά πόσο αποτελεσματικά είναι τα πλήγματά της, η Τεχεράνη βρίσκεται σε πολύ χειρότερη κατάσταση μετά την καταστροφή περισσότερων από 13.000 στόχων.
Η ζημιά ύστερα από 39 ημέρες βομβαρδισμών είναι αδιαμφισβήτητη.
Σοβαρές προκλήσεις
Οι επικριτές των ΗΠΑ συχνά χλευάζουν ότι απλώς αντικατέστησαν έναν Ayatollah Khamenei με έναν άλλον – αλλά ο Mojtaba δεν έχει ακόμη εμφανιστεί δημόσια ούτε έχει αποδείξει πειστικά ότι είναι σε πλήρη συνείδηση.
Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) βρίσκονται ήδη στο τρίτο επίπεδο ηγεσίας τους.
Μπορεί να είναι σκληροπυρηνικοί που ζητούν εκδίκηση, αλλά αυτό δεν τους απαλλάσσει από τις σοβαρές προκλήσεις της διακυβέρνησης και της αναπλήρωσης των δυνάμεών τους για μελλοντικές συγκρούσεις.
Το να μιλάς σαν να είσαι δέκα πόδια ψηλός δεν αυξάνει πραγματικά το ύψος σου.
Αξιοσημείωτη αντίσταση
Η φαινομενική ισχύς του Ιράν προέρχεται από την επιβίωση και την αντίσταση – από μια αξιοσημείωτη αντοχή, όχι από πραγματική στρατιωτική νίκη.
Ωστόσο βρίσκεται σε μια στιγμή πρωτοφανούς περιφερειακής αδυναμίας.
Έχει επιτεθεί στρατιωτικά στους περισσότερους γείτονές του στον Περσικό Κόλπο.
Το Iράκ γλίτωσε εν μέρει, αλλά παραμένει διχασμένο στη στάση του.
Το Πακιστάν λειτουργεί ως διαμεσολαβητής, αλλά έχει αμυντική συνθήκη με τη Σαουδική Αραβία που καθιστά σαφές προς τα πού κλίνουν τελικά οι συμμαχίες του.
Για τους περισσότερους γείτονες, η Τεχεράνη έδειξε τα δόντια της – αλλά με τεράστιο κόστος.
Είναι δύσκολο να ευημερήσεις όταν η γειτονιά σε απεχθάνεται επειδή κατέστρεψες τη βιτρίνα ειρήνης και ευημερίας που είχε δημιουργηθεί.
Σκληρές διαπραγματεύσεις
Εκτός αν συμβεί κάποιο ατύχημα ή παράλογη ενέργεια από σκληροπυρηνικούς, η επιστροφή σε πλήρη εχθροπραξία φαίνεται λιγότερο πιθανή από έναν διαπραγματευμένο συμβιβασμό, ιδιαίτερα αν λάβουμε υπόψη πόσο κοντά βρέθηκαν οι θέσεις των ΗΠΑ και του Ιράν μετά από 16 ώρες συνομιλιών στο Πακιστάν.
Η ρητορική της διπλωματίας συχνά λειτουργεί με αντιστροφές: όταν οι συνομιλίες πηγαίνουν άσχημα, μιλάς για πρόοδο για να ενθαρρύνεις τη συνέχισή τους· όταν η επιτυχία φαίνεται κοντά, διαρρέεις ότι υπάρχουν επικίνδυνα χάσματα που πρέπει να ξεπεραστούν, ώστε ο αντίπαλος να νιώσει πίεση.
Να ανοίξει το Hormuz
Οι δύο πλευρές φαίνεται να συμφωνούν ότι το Στενό του Hormuz μπορεί να ανοίξει ξανά – με τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ να μειώνει σημαντικά τη διαπραγματευτική ισχύ της Τεχεράνης σε αυτό το ζήτημα.
Το Ιράν γνωρίζει ότι πρέπει να επιτρέψει ελεύθερη – ή πιο ελεύθερη – ναυσιπλοΐα για να μειωθεί η πίεση προς τη Κίνα.
Η διαφωνία πλέον αφορά περισσότερο τις λεπτομέρειες παρά την ουσία της συμφωνίας.
Συμφωνούν για moratorium σε εμπλουτισμό ουρανίου
Και οι δύο πλευρές συμφωνούν σε ένα μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου.
Το Ιράν θέλει να διαρκέσει πέντε χρόνια, δηλαδή περίπου μέχρι τα μέσα της επόμενης προεδρικής θητείας στις ΗΠΑ.
Οι ΗΠΑ θέλουν 20 χρόνια – ουσιαστικά μια πολύ μακροχρόνια δέσμευση.
Απλά μαθηματικά μπορούν να οδηγήσουν εύκολα σε συμβιβασμό.
Το ίδιο ισχύει και για το παζάρι γύρω από την άρση των κυρώσεων.
Οι δυνατότητες εμπλουτισμού του Ιράν έχουν ήδη μειωθεί από τους βομβαρδισμούς των τελευταίων ετών.
Αυτό που απομένει είναι περισσότερα από 400 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, τα οποία ο Trump είπε ότι βρίσκονται θαμμένα στα ερείπια.
Είναι απίθανο η Τεχεράνη να θεωρεί ότι μπορεί να μετατρέψει εύκολα αυτό το απόθεμα σε πυρηνικό όπλο σύντομα, ειδικά με την πλήρη αεροπορική υπεροχή και επιτήρηση των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Το ζήτημα είναι περισσότερο θέμα ιρανικής κυριαρχίας.
Θα μπορούσε να λυθεί μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA): μεταφέροντας το υλικό στη Ρωσία, πουλώντας το, μειώνοντας τον βαθμό εμπλουτισμού του ή απλώς παρακολουθώντας το υπό διεθνή έλεγχο, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης αποστολής επιθεώρησης που οι ΗΠΑ θέλουν να επανεκκινήσει.
Απρόβλεπτο το Ισραήλ
Ο απρόβλεπτος παράγοντας παραμένει το Ισραήλ.
Το Ιράν θέλει οι σύμμαχοί του στον Λίβανο και αλλού να αφεθούν ήσυχοι.
Η Hezbollah έχει δείξει, μετά από εβδομάδες μαχών και επιθέσεων με ρουκέτες, ότι ο πόλεμος του 2024 δεν την άφησε μόνιμα αποδυναμωμένη.
Η διάθεση του Ισραήλ για μακροχρόνια κατοχή στον νότο παραμένει ασαφής, ενώ οι επιθέσεις του – με εξαίρεση τη φρικτή επίθεση στη Βηρυτό την περασμένη εβδομάδα – φαίνεται να σχεδιάζονται έτσι ώστε να είναι αρκετά σποραδικές ώστε να μην προκαλούν την ίδια διεθνή οργή που προκάλεσαν οι ωμότητες στη Γάζα.
Συνομιλίες με Λίβανο
Η κυβέρνηση του Λιβάνου βρίσκεται στις πρώτες άμεσες συνομιλίες με το Ισραήλ μετά από χρόνια, αλλά δεν έχει υλοποιήσει την υπόσχεσή της να αφοπλίσει τη Hezbollah και είναι απίθανο να το κάνει σύντομα.
Οι νέες συνομιλίες πιθανότατα θα μεταφέρουν αυτό το θέμα σε ξεχωριστό φάκελο, επιτρέποντας στο Ισραήλ να χτυπά όταν το θεωρεί απαραίτητο, στον Λίβανο να υπομένει έναν χαμηλότερης έντασης βομβαρδισμό και περιορισμένη κατοχή, και στις ΗΠΑ να παρουσιάζουν πρόοδο προς μια λύση.
Trump: Μετά από 34 χρόνια οι ηγέτες του Ισραήλ και του Λιβάνου θα έχουν συνομιλίες σήμερα 16/4
Οι ηγέτες του Ισραήλ και του Λιβάνου θα πραγματοποιήσουν συνομιλίες σήμερα Πέμπτη 16 Απριλίου ανέφερε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump.
«Προσπαθούμε να δημιουργήσουμε μια μικρή ανάπαυλα μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου.
Έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που οι δύο ηγέτες μίλησαν μεταξύ τους, περίπου 34 χρόνια.
Αυτό θα συμβεί αύριο», έγραψε σε χθεσινή ανάρτηση του ο Trump στο κοινωνικό δίκτυο Truth Social.
Θέλουν… νίκη
Τα εμπόδια για μια συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν μοιάζουν λιγότερο με ανυπέρβλητα εμπόδια και περισσότερο με μικρότερες λεπτομέρειες κύρους και πολιτικής θέσης.
Καμία πλευρά δεν μπορεί να αποδεχθεί μια συμφωνία που δεν θα μπορεί να παρουσιάσει ως νίκη.
Το Ιράν πρέπει να νιώσει ότι η στρατιωτική του αποτροπή παραμένει – ότι προκάλεσε αρκετή αναστάτωση ώστε να αποθαρρύνει μια νέα επίθεση.
Ο Trump έχει δυσαρεστήσει σχεδόν όλους τους τελευταίους δύο μήνες – από τον Πάπα Λέοντα μέχρι ακόμη και το Ισραήλ.
Χρειάζεται να βγει από τον πρώτο μεγάλο πόλεμο επιλογής της προεδρίας του με μια συμφωνία που οι υποστηρικτές του θα μπορούν να παρουσιάσουν ως καλύτερη από τον κόσμο που υπήρχε πριν από τις 28 Φεβρουαρίου – παρά τον κίνδυνο παγκόσμιας ύφεσης και την αναστάτωση στις αγορές ενέργειας.
Τα 2 ερωτήματα για τον Trump
Δύο βασικά ερωτήματα θα στοιχειώνουν τον Trump.
Το πρώτο είναι αν μια μεγάλη συμφωνία με το Ιράν θα φαίνεται καλύτερη από εκείνη που υπέγραψε ο Barack Obama το 2015 και την οποία ο Trump ακύρωσε στην πρώτη του θητεία του.
Αυτό θα είναι δύσκολο να αξιολογηθεί: οι πυρηνικές υποδομές του Ιράν έχουν υποστεί τεράστιες ζημιές και ο Trump επιδιώκει να το αφήσει χωρίς εμπλουτισμένο υλικό ή τη δυνατότητα να παράγει περισσότερο.
Το δεύτερο είναι τι είδους Ιράν θα προκύψει μέσα από τα ερείπια: ένα κράτος σημαντικά αποδυναμωμένο, τραυματισμένο, με υποδομές που ίσως χρειαστούν μια γενιά για να αποκατασταθούν.
Ωστόσο, η ανθεκτικότητά του είναι εμφανής και ο τελευταίος χρόνος πολέμου πιθανότατα θα έχει σιγήσει κάθε μετριοπαθή φωνή που υποστήριζε ότι το Ιράν δεν χρειάζεται ισχυρά μέσα άμυνας.
Ο Trump μπορεί να πετύχει μια συμφωνία που θα μειώσει τη δυνατότητα του Ιράν να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο.
Αλλά οι ακούσιες συνέπειες του πρώτου πολέμου επιλογής του μόλις αρχίζουν να εμφανίζονται.
Και η πρώτη από αυτές είναι ότι οι σκληροπυρηνικοί στο Ιράν πιθανότατα αισθάνονται πως χρειάζονται μια πυρηνική βόμβα περισσότερο από ποτέ.
Τι δείχνει η απόφαση για τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν
Εξάλλου αναλυτές υποστηρίζουν ότι η απόφαση του προέδρου Donald Trump να μετατοπιστεί στον οικονομικό πόλεμο με τον αποκλεισμό των ιρανικών πλοίων και λιμανιών αποτελεί μια προσπάθεια να τερματιστεί η σύγκρουση χωρίς μια νέα αμερικανοϊσραηλινή επίθεση μεγάλης κλίμακας.
Όπως αναφέρει το CNN, η λογική της επιχείρησης είναι ότι, αν το Ιράν δεν μπορεί να εξάγει πετρέλαιο ούτε να εισάγει βασικά αγαθά, θα υποστεί τόσο καταστροφικές οικονομικές και ανθρωπιστικές συνέπειες ώστε να μην έχει άλλη επιλογή από το να αποδεχθεί τους όρους των ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου.
Αυτό μπορεί να είναι ένα εύλογο στοίχημα.
Μια οικονομία ήδη κατεστραμμένη από κυρώσεις θα μπορούσε γρήγορα να υποστεί κρίσιμες ελλείψεις τροφίμων, υπερπληθωρισμό και τραπεζική κρίση.
Θα ήταν μια «καθαρή» λύση, αν ο Trump κατάφερνε να απαντήσει στην προσπάθεια του Ιράν να στραγγαλίσει την παγκόσμια οικονομία – με το μερικό κλείσιμο του Στενού του Hormuz – με μια δική του αποφασιστική θαλάσσια κίνηση.
Το στοίχημα
Όμως, όπως αναφέρεται, οι αυξανόμενες ελπίδες Αμερικανών αξιωματούχων, συντηρητικών σχολιαστών και αναλυτών ότι ο αποκλεισμός μπορεί να γονατίσει το Ιράν βασίζονται σε μια υπόθεση που έχει επανειλημμένα οδηγήσει τις ΗΠΑ σε λάθη στη Μέση Ανατολή.
Η στρατηγική υποθέτει ότι το Ιράν θα αντιδράσει στην πίεση με τρόπο που η Ουάσινγκτον θεωρεί «λογικό».
Η πρόσφατη ιστορία όμως δείχνει ότι οι αντίπαλοι των ΗΠΑ – όπως το Ιράκ, το Αφγανιστάν, η Ρωσία και η Λιβύη – συχνά δεν ενεργούν σύμφωνα με τους δυτικούς υπολογισμούς για το δικό τους εθνικό συμφέρον.
Η ελπίδα είναι ότι οι ηγέτες του Ιράν θα προσφέρουν παραχωρήσεις για να μειώσουν τις τελικές συνέπειες του αποκλεισμού.
Το σχέδιο επίσης υπονοεί μια άρρητη προσδοκία ότι η επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών θα μπορούσε να προκαλέσει εσωτερική πολιτική αναταραχή και να δοκιμάσει τον έλεγχο του καθεστώτος.
Μακροπρόθεσμα, συνδέεται με την προφανή ανάγκη των ιρανικών αρχών να δημιουργήσουν οικονομική ανάπτυξη για την ανοικοδόμηση μετά από μια αδιάκοπη αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία βομβαρδισμών.
Όμως η ιδέα ότι οι ιρανικές ηγεσίες θα δουν τα διακυβεύματα με αυτόν τον τρόπο ίσως είναι υπερβολικά αισιόδοξη.
Τι μήνυμα στέλνει το Ιράν
Οι επαναστατικές αρχές έχουν ήδη δείξει αδιαφορία για τα δεινά του πληθυσμού τους μέσα από επανειλημμένες πολιτικές καταστολές που έχουν προκαλέσει χιλιάδες θανάτους, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και εξωτερικές εκτιμήσεις.
Η επιβίωση του καθεστώτος, παρά την εξόντωση πολλών κορυφαίων στελεχών κατά τη διάρκεια του πολέμου, δείχνει ήδη την υψηλή αντοχή του στον πόνο.
Είναι πιθανό οι ΗΠΑ να υποεκτιμούν ξανά την ανθεκτικότητα του Ιράν σε αυτό που οι ηγέτες του θεωρούν υπαρξιακή σύγκρουση.
Ρεπορτάζ του CNN και άλλων μέσων δείχνουν ότι ο Trump πίστευε πως η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση θα έληγε γρήγορα τον πόλεμο – πολύ πριν το Ιράν προλάβει να λάβει μέτρα όπως το κλείσιμο του στενού.
Η έκβαση του αμερικανικού αποκλεισμού μπορεί επομένως να εξαρτηθεί από τον χρόνο.
Θα προλάβει η πίεση να αλλάξει τη συμπεριφορά του Ιράν πριν ο αποκλεισμός επιδεινώσει την παγκόσμια οικονομική ζημιά που ήδη προκαλείται από το κλείσιμο του Στενού του Hormuz, το οποίο έχει εξαφανίσει σημαντικό μέρος των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου;
Αν όχι, η νέα προσέγγιση του Trump μπορεί να μετατραπεί σε άλλη μια πολιτική παγίδα και να βαθύνει τις επιπτώσεις ενός πολέμου που ήδη απειλεί τις εκλογικές προοπτικές των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές.
Πώς ο αποκλεισμός μπορεί να πλήξει γρήγορα την οικονομία του Ιράν
Όπως μεγάλο μέρος της πολεμικής στρατηγικής του Trump, ο αποκλεισμός φαίνεται να σχεδιάστηκε πρόχειρα και να εξηγήθηκε ανεπαρκώς στο αμερικανικό κοινό.
Παρ’ όλα αυτά, πρόκειται για μια ρεαλιστική στρατιωτική επιχείρηση.
Το αμερικανικό ναυτικό διαθέτει επαρκείς δυνάμεις στην περιοχή και έχει μεγάλη εμπειρία στην επιβολή ναυτικών αποκλεισμών, μεταξύ άλλων στην πρώην Γιουγκοσλαβία, στην Αϊτή και πιο πρόσφατα εναντίον δεξαμενόπλοιων της Βενεζουέλας πριν την ανατροπή του Nicolás Maduro.
Ανάλυση του Foundation for Defense of Democracies (FDD), που έχει διαδοθεί ευρέως στην Ουάσινγκτον, υποστηρίζει ότι ο αποκλεισμός – με αμερικανικά πλοία έξω από το Στενό του Hormuz, υποστηριζόμενα από αεροσκάφη και στρατεύματα – μπορεί να είναι αποτελεσματικός.
Ο ανώτερος συνεργάτης του FDD, Miad Maleki, υποστηρίζει ότι ο αποκλεισμός θα μπορούσε γρήγορα να πλήξει την ιρανική οικονομία, να διακόψει το μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου της, να σταματήσει τις εξαγωγές πετρελαίου και να προκαλέσει πληθωρισμό και πίεση στο νόμισμα μέσα σε λίγες ημέρες.
Το Ιράν είναι ιδιαίτερα ευάλωτο, καθώς πάνω από το 90% του εμπορίου του περνά από το στενό.
Επιπλέον, μπορεί να αναγκαστεί να σταματήσει την παραγωγή πετρελαίου μέσα σε εβδομάδες, επειδή δεν θα έχει πού να αποθηκεύσει το προϊόν.
Έτσι, υπάρχει πιθανότητα το σχέδιο να περιορίσει τις επιλογές του Ιράν με τρόπο που δεν κατάφερε η αεροπορική στρατιωτική εκστρατεία.
Ο απόστρατος ναύαρχος James Stavridis δήλωσε στο CNN ότι «τους έχουν χτυπήσει αποτελεσματικά στρατιωτικά, αλλά δεν έχουμε στραγγαλίσει πραγματικά την οικονομία τους», γι’ αυτό και πιστεύουν ότι έχουν ακόμη περιθώρια κινήσεων.
Νέο στρατηγικό δίλημμα
Ο αποκλεισμός δημιουργεί ένα νέο στρατηγικό δίλημμα για το Ιράν.
Η κλιμάκωση είναι ριψοκίνδυνη, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε επανέναρξη των συγκρούσεων και κατάρρευση της εκεχειρίας.
Οι δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης θα μπορούσαν να απαντήσουν με επιθέσεις κατά συμμάχων των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο.
Μια άλλη επιλογή είναι οι Houthis στην Υεμένη να κλείσουν μια εναλλακτική οδό μεταφοράς πετρελαίου μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, κάτι που θα αποτελούσε ισχυρό πλήγμα για την παγκόσμια οικονομία και θα αύξανε την πίεση στον Trump.
Ο αποκλεισμός είναι επίσης ριψοκίνδυνος για τις ΗΠΑ, καθώς η προσπάθεια παρεμπόδισης κινεζικών πλοίων που μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο θα μπορούσε να προκαλέσει διπλωματική κρίση λίγο πριν από συνάντηση του Trump με τον Xi Jinping.
Η κυβέρνηση Trump εμφανίζεται αισιόδοξη για συμφωνία
Ο Λευκός Οίκος δηλώνει αισιοδοξία ότι ο αποκλεισμός μπορεί να οδηγήσει σε νέο γύρο συνομιλιών μετά την αποτυχία του πρώτου γύρου στο Pakistan.
Όμως, όπως δείχνει η μέχρι τώρα πορεία, η κυβέρνηση συχνά παρουσιάζει το Ιράν ως απελπισμένο για συμφωνία, παρά τα διαθέσιμα στοιχεία.
Η στρατηγική του «art of the deal» του Trump – ότι κάθε κρίση είναι μια συμφωνία που απλώς περιμένει να συμβεί – φαίνεται συχνά επιφανειακή μπροστά σε βαθιά γεωπολιτικά προβλήματα.
Στις σχέσεις με Ουκρανία, Βόρεια Κορέα και Ιράν, η κυβέρνηση έχει συχνά υπερεκτιμήσει τα οικονομικά κίνητρα και υποτιμήσει πολιτισμικούς, ιστορικούς και εθνικιστικούς παράγοντες.
Στο Πακιστάν έγινε σαφές ότι οι θέσεις των ΗΠΑ και του Ιράν παραμένουν δύσκολα συμβιβάσιμες: οι ΗΠΑ θέλουν να σταματήσει ο πυρηνικός εμπλουτισμός και η υποστήριξη προς οργανώσεις-πληρεξουσίους, ενώ το Ιράν ζητά αποζημιώσεις και διατήρηση μέρους του πυρηνικού του δικαιώματος.
Παρόλα αυτά, υπάρχουν πιθανοί άξονες συμβιβασμού, όπως μια συμφωνία για παύση εμπλουτισμού ουρανίου – πέντε χρόνια από την πλευρά του Ιράν και 20 από την πλευρά των ΗΠΑ.
Η επιτυχημένη ειρηνευτική διαδικασία θα απαιτήσει μήνες διαπραγματεύσεων και εξειδικευμένες τεχνικές συζητήσεις.
Θα χρειαστεί υπομονή, λεπτότητα και στρατηγικό βάθος που μέχρι τώρα δεν έχει δείξει η αμερικανική διπλωματία.
Έτσι, το βασικό ερώτημα για τον νέο αποκλεισμό του Ιράν δεν είναι τι θα συμβεί αν αποτύχει – αλλά τι θα συμβεί αν πετύχει.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών