Σχετικά Άρθρα
Ανατροπή, με διάγγελμα 2/4 ο Trump ανακοινώνει αποχώρηση από Ιράν μεταξύ 14 με 20 Απριλίου - Εμπλέκονται CIA και Ρωσία
Από την αρχή, ο πόλεμος κατά του Ιράν χαρακτηρίστηκε από μια εντυπωσιακή απουσία στρατηγικής σαφήνειας.
Παρά τις επανειλημμένες δηλώσεις περί στρατιωτικής επιτυχίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ δυσκολεύονται να διατυπώσουν ένα συνεκτικό σκεπτικό, έναν σαφώς καθορισμένο στόχο ή μια αξιόπιστη στρατηγική εξόδου.
Αυτό που είχε σχεδιαστεί ως μια γρήγορη και αποφασιστική εκστρατεία εξελίχθηκε σε μια παρατεταμένη και αποσταθεροποιητική σύγκρουση, η οποία έχει παρασύρει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή χωρίς ξεκάθαρη προοπτική επίλυσης, σημειώνει σε ανάλυσή του το Reuters.
Στρατηγικός λανθασμένος υπολογισμός στην ηγεσία
Όταν ο Donald Trump και ο Benjamin Netanyahu ξεκίνησαν τον πόλεμο, φαίνεται ότι υποτίμησαν τόσο την ανθεκτικότητα όσο και την ετοιμότητα του ιρανικού κράτους.
Η απάντηση της Τεχεράνης μόνο συμβολική δεν ήταν. Στόχευσε αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο, έπληξε ισραηλινές θέσεις και αξιοποίησε ένα από τα ισχυρότερα όπλα της: την απειλή για τις παγκόσμιες ροές ενέργειας μέσω του Στενού του Hormuz.
Η υπόθεση ότι η συντριπτική αεροπορική και ναυτική υπεροχή θα οδηγούσε σε ταχεία συνθηκολόγηση όχι μόνο απέτυχε, αλλά προκάλεσε μια ευρύτερη και πιο εδραιωμένη σύγκρουση.
Η ανθεκτικότητα του Ιράν πέρα από τη στρατιωτική ισχύ
Η αντοχή του Ιράν βασίζεται σε δεκαετίες θεσμικής οργάνωσης.
Η Ισλαμική Δημοκρατία έχει οικοδομήσει ένα σύστημα ικανό να απορροφά κραδασμούς, ακόμη και την απώλεια ανώτατης ηγεσίας.
Αυτή η ανθεκτικότητα δεν είναι τυχαία. Αντανακλά τα διδάγματα από τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ, τις εσωτερικές αναταραχές και τη συνεχή διεθνή πίεση.
Οι μηχανισμοί επιβίωσης του κράτους περιλαμβάνουν:
Έναν βαθιά ριζωμένο μηχανισμό ασφάλειας και πληροφοριών
Έναν συνδυασμό ιδεολογικής δέσμευσης και πραγματιστικής διακυβέρνησης
Ένα πολιτικό σύστημα δομημένο για συνέχεια εν μέσω κρίσεων
Ακόμη και εν μέσω εσωτερικής δυσαρέσκειας, η εξωτερική επιθετικότητα έχει ιστορικά ενώσει τμήματα της ιρανικής κοινωνίας, ενισχύοντας την εθνική ταυτότητα έναντι των εσωτερικών διαιρέσεων.
Εθνικισμός και το φαινόμενο συσπείρωσης
Παρότι πολλοί Ιρανοί παραμένουν επικριτικοί απέναντι στην κυβέρνησή τους, η ξένη στρατιωτική επέμβαση έχει μεταβάλει την εσωτερική δυναμική.
Η εθνική υπερηφάνεια και η αντίσταση στην εξωτερική επιβολή έχουν ενεργοποιήσει το γνωστό φαινόμενο «συσπείρωσης γύρω από τη σημαία».
Αυτή η αντίδραση περιπλέκει τις εξωτερικές προσδοκίες για κατάρρευση του καθεστώτος, καθώς αντί να αποδυναμώνει το κράτος, ο πόλεμος σε πολλές περιπτώσεις ενισχύει τη νομιμοποίησή του σε κρίσιμα κοινωνικά στρώματα.
Η λογική του ασύμμετρου πολέμου
Ανίκανο να ανταγωνιστεί άμεσα τη στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ, το Ιράν στράφηκε στον ασύμμετρο πόλεμο — μια στρατηγική βασισμένη στην ευελιξία, την αποκέντρωση και την αντοχή.
Η λεγόμενη «άμυνα - μωσαϊκό» του επιτρέπει:
Αποκεντρωμένες δομές διοίκησης που επιβιώνουν ακόμη και μετά από απώλειες ηγεσίας
Στοχευμένα πλήγματα σε ευάλωτους στόχους, συμπεριλαμβανομένων περιφερειακών βάσεων
Στρατηγική διατάραξη των παγκόσμιων εμπορικών και ενεργειακών ροών
Η υποστήριξη από τη Ρωσία και την Κίνα, μέσω τεχνολογίας, πληροφοριών και εμπορίου πετρελαίου έχει ενισχύσει περαιτέρω την ικανότητα του Ιράν να διατηρεί τη σύγκρουση.
Παράλληλα, συμμαχικές ομάδες όπως η Hezbollah και οι Houthis έχουν επεκτείνει το πεδίο της σύγκρουσης, μετατρέποντάς την σε πολυμέτωπη περιφερειακή αντιπαράθεση.
Από κεραυνοβόλο επίθεση σε πόλεμο φθοράς
Αυτό που σχεδιάστηκε ως σύντομη εκστρατεία έχει πλέον μετατραπεί σε πόλεμο φθοράς.
Ο στόχος του Ιράν δεν είναι πλέον η νίκη με συμβατικούς όρους, αλλά η άρνηση — να αποτρέψει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ από το να επιτύχουν τους στόχους τους με κάθε κόστος.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, ο χρόνος μετατρέπεται σε όπλο. Όσο περισσότερο διαρκεί η σύγκρουση, τόσο αυξάνεται η οικονομική, πολιτική και στρατηγική πίεση στην Ουάσινγκτον και τους συμμάχους της.
Διαφορετικοί στόχοι σε Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ
Ένα κρίσιμο ρήγμα εντοπίζεται στους διαφορετικούς στόχους των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Η Ουάσινγκτον ενδέχεται τελικά να επιδιώξει μια περιορισμένη συμφωνία που θα επικεντρώνεται στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και στην επαναλειτουργία βασικών εμπορικών διαδρομών.
Το Ισραήλ, υπό τον Netanyahu, φαίνεται να επιδιώκει έναν πολύ πιο φιλόδοξο στόχο: την αποδυνάμωση του ιρανικού καθεστώτος ως περιφερειακής δύναμης.
Αυτή η απόκλιση περιπλέκει οποιαδήποτε συντονισμένη στρατηγική εξόδου.
Το κόστος ενός παρατεταμένου πολέμου
Οι συνέπειες του πολέμου εκτείνονται πολύ πέρα από το πεδίο των μαχών.
Οι διαταραχές στο Hormuz απειλούν τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, ενώ η άνοδος των τιμών του πετρελαίου ήδη επηρεάζει τις οικονομίες διεθνώς
Στο εσωτερικό, ο Donald Trump αντιμετωπίζει αυξανόμενη πολιτική πίεση, ιδιαίτερα καθώς μειώνεται η δημόσια στήριξη για μια παρατεταμένη στρατιωτική εμπλοκή ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Η διπλωματία ως μοναδική διέξοδος
Η στρατιωτική νίκη φαίνεται πλέον ολοένα και πιο ανέφικτη.
Το Ιράν έχει αποδείξει ότι διαθέτει τόσο την ικανότητα όσο και τη βούληση να διατηρήσει τη σύγκρουση, ενώ οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν διαθέτουν σαφή δρόμο προς μια αποφασιστική επιτυχία.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η διπλωματία δεν αποτελεί πλέον μία επιλογή μεταξύ πολλών — είναι η μοναδική βιώσιμη στρατηγική εξόδου.
Η πρόκληση, ωστόσο, βρίσκεται στην εφαρμογή.
Οποιαδήποτε ουσιαστική λύση θα απαιτήσει από τον Trump να αναπροσαρμόσει την προσέγγισή του και, κυρίως, να ευθυγραμμίσει τον Netanyahu με μια διαπραγματευμένη συμφωνία.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών