Ένας δημοσιογράφος στη μαύρη λίστα, ένας καθηγητής στην έξοδο με συναίνεση της Αθήνας
Η δημοκρατία δεν χρειάζεται πάντα τανκς ή νόμους λογοκρισίας για να δοκιμαστεί ή ακόμη χειρότερα να καταλυθεί.
Μερικές φορές αρκούν διοικητικές αποφάσεις, οικονομικοί στραγγαλισμοί και θεσμικές «μάσκες» που επιβάλλονται στο όνομα της προστασίας της.
Αντέχω ό,τι μου... αρέσει ή με εξυπηρετεί!
Μια ευρωπαϊκή απόφαση αποδεικνύει ένα μεγάλο ευρωπαϊκό παράδοξο, μια αντίφαση που εγείρει σοβαρούς προβληματισμούς: μια Ένωση που κουνάει το δάχτυλο υπέρ της ύπαρξης και εφαρμογής στην καθημερινότητα των πολιτών της, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα, καίγεται στην ίδια τη φωτιά που προσπαθεί να σβήσει.
Οι κυρώσεις της 16ης Νοεμβρίου 2026 στον Ιρλανδό δημοσιογράφο Chay Bowes και η υπόθεση του Νορβηγού καθηγητή Πολιτικών Επιστημών Glenn Diesen φέρνουν στην επιφάνεια δύο ερωτήματα που καμία ευρωπαϊκή πρωτεύουσα δεν μπορεί να αποφύγει:
- πόση διαφωνία αντέχει τελικά η «ευρωπαϊκή δημοκρατία» πριν αρχίσει να τη βαφτίζει απειλή;
- από πότε η αντίθετη άποψη αποτελεί απειλή;
Μαύρες λίστες χωρίς δικαστήριο
Στις 16 Νοεμβρίου, το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2026/2556, βάζοντας τον Chay Bowes –πρώην συνιδρυτή του The Ditch και συνεργάτη του RT International– στη λίστα όσων συνδέονται με τη ρωσική αποσταθεροποιητική δράση.
Οι Βρυξέλλες τον κατηγορούν για συμμετοχή σε συντονισμένες επιχειρήσεις χειραγώγησης πληροφοριών, με αναφορές στο The Islander News, στο Foundation to Battle Injustice (που συνδέεται με την ομάδα Wagner) και στο δίκτυο Storm-1516.
Η καταπολέμηση της οργανωμένης παραπληροφόρησης και των ξένων επιχειρήσεων επιρροής είναι θεμιτή – και αναγκαία.
Όμως άλλο πράγμα είναι η αποδεδειγμένη συμμετοχή σε τέτοια δίκτυα και τέτοιες πρακτικές και άλλο η... αλλεργία σε όποιον λέει πράγματα που χαλάνε την επίσημη γραμμή για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Οι κυρώσεις στον Bowes δεν είναι απλώς μια αυστηρή λεκτική καταδίκη: επιφέρουν την δυσμενή για αυτόν συνέπεια της δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων του στην ΕΕ, απαγόρευση διάθεσης κεφαλαίων και περιορισμούς μετακίνησης.
Όλα αυτά με βαριές συνέπειες, χωρίς ποινική καταδίκη και πριν κριθεί οτιδήποτε ουσιαστικά στο δικαστήριο – παρότι τυπικά πρόκειται για μέτρο εξωτερικής πολιτικής με δυνατότητα επανεξέτασης και προσφυγής στο Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ.
Ο ίδιος μιλά για φίμωση αντίθετης φωνής.
Το κρίσιμο δεν είναι αν συμφωνεί κανείς μαζί του για τη Ρωσία, το ΝΑΤΟ ή την Ουκρανία, αλλά αν οι Βρυξέλλες έχουν αποδείξεις που στέκουν σε ανεξάρτητο δικαστικό έλεγχο.
Γιατί η ελευθερία του λόγου δεν μπορεί να μετριέται με το πόσο ευχάριστη είναι η άποψη σε όσους κρατούν το τιμόνι.
Η ελληνική συναίνεση και τα αναπάντητα ερωτήματα
Η απόφαση πάρθηκε, όπως προβλέπεται, με ομοφωνία στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ.
Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα είπε «ναι» ή, στην καλύτερη περίπτωση, άφησε την απόφαση να περάσει χωρίς βέτο – καθώς η αποχή δεν μπλοκάρει την ομοφωνία.
Και εδώ η πολιτική ευθύνη έχει ονοματεπώνυμο.
Με ποια ακριβώς στοιχεία και αιτιολογία συναίνεσε η ελληνική πλευρά;
Ζήτησε η Αθήνα αποδείξεις για οργανωμένη δράση ξένης επιρροής ή απλώς σφράγισε την πρόταση;
Στάθμισε τις συνέπειες στην ελευθερία του Τύπου;
Και κυρίως, ποια ήταν η θέση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη και γιατί στη χώρα μας το θέμα πέρασε στα ψιλά, χωρίς καμία ουσιαστική δημόσια συζήτηση;
Δεν μιλάμε εδώ για «υπεράσπιση της Ρωσίας», αλλά για στοιχειώδη δημοκρατική λογοδοσία.
Ποιος ελέγχει αν η επίκληση της ασφάλειας συνοδεύεται από πραγματικές εγγυήσεις για τις πολιτικές ελευθερίες;
Ποιοι βουλευτές και ποιοι δημοσιογράφοι θα θέσουν αυτά τα ερωτήματα, προτού το προηγούμενο αυτό γυρίσει μπούμερανγκ;
Όταν η διαφωνία φτάνει στο πανεπιστήμιο
Ακολούθως, στη Νορβηγία, η υπόθεση του καθηγητή Πολιτικών Επιστημών Glenn Diesen κινείται σε άλλο θεσμικό πεδίο –δεν πρόκειται για κυρώσεις της ΕΕ, αλλά για την παραίτησή του από το Πανεπιστήμιο της Νοτιοανατολικής Νορβηγίας–, όμως αγγίζει την ίδια νευραλγική φλέβα.
Ο Diesen, με θέσεις που συχνά συγκρούονται με τη δυτική γραμμή για τη Ρωσία και την Ουκρανία και δέχονται κριτική για φιλορωσικά αφηγήματα, κατήγγειλε πιέσεις και αποκλεισμό λόγω των απόψεών του. Σύμφωνα με την Aftenposten, δεν του εγκρίθηκε ετήσια άδεια και παραιτήθηκε, με το πανεπιστήμιο να επιβεβαιώνει την παραίτηση χωρίς να υιοθετεί τις καταγγελίες του περί πολιτικών πιέσεων.
Η διάκριση ανάμεσα στο γεγονός της παραίτησης και στις αντικρουόμενες ερμηνείες για τα αίτιά της είναι δεδομένη.
Το ίδιο δεδομένο είναι ότι ο ακαδημαϊκός χώρος δεν απαλλάσσει κανέναν από την επιστημονική τεκμηρίωση, ούτε μετατρέπει κάθε κριτική σε λογοκρισία.
Όμως το πανεπιστήμιο δεν είναι υπουργείο Εξωτερικών.
Δεν είναι γραφείο δημοσίων σχέσεων για καμία γεωπολιτική γραμμή.
Αν η έκφραση αντιδημοφιλών θέσεων οδηγεί σε επαγγελματική περιθωριοποίηση, τότε και η ακαδημαϊκή ελευθερία όπως και η ελευθερία του λόγου, όπως στην περίπτωση του Chay Bowes μένουν στα χαρτιά.
Ποιος αποφασίζει ποια άποψη επιτρέπεται;
Η περίπτωση Bowes και οι καταγγελίες Diesen δεν είναι νομικά ταυτόσημες.
Η πρώτη αφορά περιοριστικά μέτρα εξωτερικής πολιτικής που επιβλήθηκαν από την ΕΕ.
Η δεύτερη αφορά μια πανεπιστημιακή παραίτηση και τις καταγγελίες που τη συνοδεύουν.
Συναντώνται, ωστόσο, σε ένα κοινό πολιτικό και θεσμικό ερώτημα: ποια περιθώρια απομένουν για την έκφραση απόψεων που συγκρούονται με την κυρίαρχη αντίληψη περί ευρωπαϊκής ασφάλειας;
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ότι κάθε αντίθετη άποψη είναι αυτομάτως προπαγάνδα.
Ούτε, βεβαίως, ότι κάθε επίκληση της ελευθερίας του λόγου νομιμοποιεί τη συμμετοχή σε οργανωμένες επιχειρήσεις χειραγώγησης.
Ανάμεσα στα δύο βρίσκεται το κράτος δικαίου: η υποχρέωση απόδειξης, η αναλογικότητα, η δικαστική προστασία και η διαφάνεια.
Το μεγάλο ευρωπαϊκό παράδοξο
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει κάθε δικαίωμα να προστατεύεται από πραγματικές απειλές.
Πραγματικές απειλές, το επαναλαμβάνουμε.
Έχει όμως και την υποχρέωση να αποδεικνύει ότι, στην προσπάθειά της να υπερασπιστεί τη δημοκρατία, δεν περιορίζει αδικαιολόγητα τις ελευθερίες που αποτελούν το θεμέλιό της.
Διαφορετικά, κινδυνεύει να γίνει η ίδια γελοία και όχι απλά αναξιόπιστη.
Γιατί, ενώ καταγγέλλει τον αυταρχισμό εκτός των συνόρων της, όπως κάνει για τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, στο εσωτερικό της διευρύνει τα εργαλεία περιορισμού της έκφρασης με τον ίδιο αυταρχισμό.
Επιπρόσθετα, όταν τα ίδια αυτά εργαλεία –ή μέτρα, με βαριά οικονομικά και επαγγελματικά πλήγματα– αρχίζουν να αγγίζουν όσους παρεκκλίνουν από την επίσημη γραμμή / ρητορική της, η αξιοπιστία της τσακίζεται.
Η ασφάλεια δεν μπορεί να λειτουργεί ως λευκή επιταγή εφαρμογής «2 μέτρων και 2 σταθμών».
Η ελευθερία του λόγου έχει ελάχιστη αξία όταν προστατεύει αυστηρά τις απόψεις που εγκρίνει η εξουσία.
Η δημοκρατία δεν φοβάται την διαφωνία και δεν θωρακίζεται φιμώνοντας όσους ζορίζουν τις εξουσίες, αλλά αντέχοντας τον αντίλογο με επιχειρήματα, αποδείξεις, αναλογικότητα και δικαστικούς κανόνες.
Η ελευθερία του λόγου και της έκφρασης με προϋπόθεση την συμφωνία, δεν είναι ελευθερία, αλλά παπαγαλία...
και όταν η προστασία της δημοκρατίας, μετατρέπεται σε δικαιολογία, πρόφαση και επιχείρημα για τον περιορισμό της ελευθερίας, το μόνο που μένει είναι μια τραγική ειρωνεία: ποιος τελικά είναι ο εχθρός τους;
ΑΚ
www.bankingnews.gr
Μερικές φορές αρκούν διοικητικές αποφάσεις, οικονομικοί στραγγαλισμοί και θεσμικές «μάσκες» που επιβάλλονται στο όνομα της προστασίας της.
Αντέχω ό,τι μου... αρέσει ή με εξυπηρετεί!
Μια ευρωπαϊκή απόφαση αποδεικνύει ένα μεγάλο ευρωπαϊκό παράδοξο, μια αντίφαση που εγείρει σοβαρούς προβληματισμούς: μια Ένωση που κουνάει το δάχτυλο υπέρ της ύπαρξης και εφαρμογής στην καθημερινότητα των πολιτών της, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα, καίγεται στην ίδια τη φωτιά που προσπαθεί να σβήσει.
Οι κυρώσεις της 16ης Νοεμβρίου 2026 στον Ιρλανδό δημοσιογράφο Chay Bowes και η υπόθεση του Νορβηγού καθηγητή Πολιτικών Επιστημών Glenn Diesen φέρνουν στην επιφάνεια δύο ερωτήματα που καμία ευρωπαϊκή πρωτεύουσα δεν μπορεί να αποφύγει:
- πόση διαφωνία αντέχει τελικά η «ευρωπαϊκή δημοκρατία» πριν αρχίσει να τη βαφτίζει απειλή;
- από πότε η αντίθετη άποψη αποτελεί απειλή;
Μαύρες λίστες χωρίς δικαστήριο
Στις 16 Νοεμβρίου, το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2026/2556, βάζοντας τον Chay Bowes –πρώην συνιδρυτή του The Ditch και συνεργάτη του RT International– στη λίστα όσων συνδέονται με τη ρωσική αποσταθεροποιητική δράση.
Οι Βρυξέλλες τον κατηγορούν για συμμετοχή σε συντονισμένες επιχειρήσεις χειραγώγησης πληροφοριών, με αναφορές στο The Islander News, στο Foundation to Battle Injustice (που συνδέεται με την ομάδα Wagner) και στο δίκτυο Storm-1516.
Η καταπολέμηση της οργανωμένης παραπληροφόρησης και των ξένων επιχειρήσεων επιρροής είναι θεμιτή – και αναγκαία.
Όμως άλλο πράγμα είναι η αποδεδειγμένη συμμετοχή σε τέτοια δίκτυα και τέτοιες πρακτικές και άλλο η... αλλεργία σε όποιον λέει πράγματα που χαλάνε την επίσημη γραμμή για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Οι κυρώσεις στον Bowes δεν είναι απλώς μια αυστηρή λεκτική καταδίκη: επιφέρουν την δυσμενή για αυτόν συνέπεια της δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων του στην ΕΕ, απαγόρευση διάθεσης κεφαλαίων και περιορισμούς μετακίνησης.
Όλα αυτά με βαριές συνέπειες, χωρίς ποινική καταδίκη και πριν κριθεί οτιδήποτε ουσιαστικά στο δικαστήριο – παρότι τυπικά πρόκειται για μέτρο εξωτερικής πολιτικής με δυνατότητα επανεξέτασης και προσφυγής στο Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ.
Ο ίδιος μιλά για φίμωση αντίθετης φωνής.
Το κρίσιμο δεν είναι αν συμφωνεί κανείς μαζί του για τη Ρωσία, το ΝΑΤΟ ή την Ουκρανία, αλλά αν οι Βρυξέλλες έχουν αποδείξεις που στέκουν σε ανεξάρτητο δικαστικό έλεγχο.
Γιατί η ελευθερία του λόγου δεν μπορεί να μετριέται με το πόσο ευχάριστη είναι η άποψη σε όσους κρατούν το τιμόνι.
Η ελληνική συναίνεση και τα αναπάντητα ερωτήματα
Η απόφαση πάρθηκε, όπως προβλέπεται, με ομοφωνία στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ.
Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα είπε «ναι» ή, στην καλύτερη περίπτωση, άφησε την απόφαση να περάσει χωρίς βέτο – καθώς η αποχή δεν μπλοκάρει την ομοφωνία.
Και εδώ η πολιτική ευθύνη έχει ονοματεπώνυμο.
Με ποια ακριβώς στοιχεία και αιτιολογία συναίνεσε η ελληνική πλευρά;
Ζήτησε η Αθήνα αποδείξεις για οργανωμένη δράση ξένης επιρροής ή απλώς σφράγισε την πρόταση;
Στάθμισε τις συνέπειες στην ελευθερία του Τύπου;
Και κυρίως, ποια ήταν η θέση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη και γιατί στη χώρα μας το θέμα πέρασε στα ψιλά, χωρίς καμία ουσιαστική δημόσια συζήτηση;
Δεν μιλάμε εδώ για «υπεράσπιση της Ρωσίας», αλλά για στοιχειώδη δημοκρατική λογοδοσία.
Ποιος ελέγχει αν η επίκληση της ασφάλειας συνοδεύεται από πραγματικές εγγυήσεις για τις πολιτικές ελευθερίες;
Ποιοι βουλευτές και ποιοι δημοσιογράφοι θα θέσουν αυτά τα ερωτήματα, προτού το προηγούμενο αυτό γυρίσει μπούμερανγκ;
Όταν η διαφωνία φτάνει στο πανεπιστήμιο
Ακολούθως, στη Νορβηγία, η υπόθεση του καθηγητή Πολιτικών Επιστημών Glenn Diesen κινείται σε άλλο θεσμικό πεδίο –δεν πρόκειται για κυρώσεις της ΕΕ, αλλά για την παραίτησή του από το Πανεπιστήμιο της Νοτιοανατολικής Νορβηγίας–, όμως αγγίζει την ίδια νευραλγική φλέβα.
Ο Diesen, με θέσεις που συχνά συγκρούονται με τη δυτική γραμμή για τη Ρωσία και την Ουκρανία και δέχονται κριτική για φιλορωσικά αφηγήματα, κατήγγειλε πιέσεις και αποκλεισμό λόγω των απόψεών του. Σύμφωνα με την Aftenposten, δεν του εγκρίθηκε ετήσια άδεια και παραιτήθηκε, με το πανεπιστήμιο να επιβεβαιώνει την παραίτηση χωρίς να υιοθετεί τις καταγγελίες του περί πολιτικών πιέσεων.
Η διάκριση ανάμεσα στο γεγονός της παραίτησης και στις αντικρουόμενες ερμηνείες για τα αίτιά της είναι δεδομένη.
Το ίδιο δεδομένο είναι ότι ο ακαδημαϊκός χώρος δεν απαλλάσσει κανέναν από την επιστημονική τεκμηρίωση, ούτε μετατρέπει κάθε κριτική σε λογοκρισία.
Όμως το πανεπιστήμιο δεν είναι υπουργείο Εξωτερικών.
Δεν είναι γραφείο δημοσίων σχέσεων για καμία γεωπολιτική γραμμή.
Αν η έκφραση αντιδημοφιλών θέσεων οδηγεί σε επαγγελματική περιθωριοποίηση, τότε και η ακαδημαϊκή ελευθερία όπως και η ελευθερία του λόγου, όπως στην περίπτωση του Chay Bowes μένουν στα χαρτιά.
Ποιος αποφασίζει ποια άποψη επιτρέπεται;
Η περίπτωση Bowes και οι καταγγελίες Diesen δεν είναι νομικά ταυτόσημες.
Η πρώτη αφορά περιοριστικά μέτρα εξωτερικής πολιτικής που επιβλήθηκαν από την ΕΕ.
Η δεύτερη αφορά μια πανεπιστημιακή παραίτηση και τις καταγγελίες που τη συνοδεύουν.
Συναντώνται, ωστόσο, σε ένα κοινό πολιτικό και θεσμικό ερώτημα: ποια περιθώρια απομένουν για την έκφραση απόψεων που συγκρούονται με την κυρίαρχη αντίληψη περί ευρωπαϊκής ασφάλειας;
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ότι κάθε αντίθετη άποψη είναι αυτομάτως προπαγάνδα.
Ούτε, βεβαίως, ότι κάθε επίκληση της ελευθερίας του λόγου νομιμοποιεί τη συμμετοχή σε οργανωμένες επιχειρήσεις χειραγώγησης.
Ανάμεσα στα δύο βρίσκεται το κράτος δικαίου: η υποχρέωση απόδειξης, η αναλογικότητα, η δικαστική προστασία και η διαφάνεια.
Το μεγάλο ευρωπαϊκό παράδοξο
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει κάθε δικαίωμα να προστατεύεται από πραγματικές απειλές.
Πραγματικές απειλές, το επαναλαμβάνουμε.
Έχει όμως και την υποχρέωση να αποδεικνύει ότι, στην προσπάθειά της να υπερασπιστεί τη δημοκρατία, δεν περιορίζει αδικαιολόγητα τις ελευθερίες που αποτελούν το θεμέλιό της.
Διαφορετικά, κινδυνεύει να γίνει η ίδια γελοία και όχι απλά αναξιόπιστη.
Γιατί, ενώ καταγγέλλει τον αυταρχισμό εκτός των συνόρων της, όπως κάνει για τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, στο εσωτερικό της διευρύνει τα εργαλεία περιορισμού της έκφρασης με τον ίδιο αυταρχισμό.
Επιπρόσθετα, όταν τα ίδια αυτά εργαλεία –ή μέτρα, με βαριά οικονομικά και επαγγελματικά πλήγματα– αρχίζουν να αγγίζουν όσους παρεκκλίνουν από την επίσημη γραμμή / ρητορική της, η αξιοπιστία της τσακίζεται.
Η ασφάλεια δεν μπορεί να λειτουργεί ως λευκή επιταγή εφαρμογής «2 μέτρων και 2 σταθμών».
Η ελευθερία του λόγου έχει ελάχιστη αξία όταν προστατεύει αυστηρά τις απόψεις που εγκρίνει η εξουσία.
Η δημοκρατία δεν φοβάται την διαφωνία και δεν θωρακίζεται φιμώνοντας όσους ζορίζουν τις εξουσίες, αλλά αντέχοντας τον αντίλογο με επιχειρήματα, αποδείξεις, αναλογικότητα και δικαστικούς κανόνες.
Η ελευθερία του λόγου και της έκφρασης με προϋπόθεση την συμφωνία, δεν είναι ελευθερία, αλλά παπαγαλία...
και όταν η προστασία της δημοκρατίας, μετατρέπεται σε δικαιολογία, πρόφαση και επιχείρημα για τον περιορισμό της ελευθερίας, το μόνο που μένει είναι μια τραγική ειρωνεία: ποιος τελικά είναι ο εχθρός τους;
ΑΚ
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών