Μεταρρύθμιση με 7 αλλαγές στα Επαγγελματικά Ταμεία - Χαμηλή φορολόγηση και κριτήρια για 2η σύνταξη

Νέα ασφαλιστική μεταρρύθμιση προ των πυλών με αλλαγές στην φορολογία σε όσους ασφαλίζονται καθώς και στις συντάξεις και τα εφάπαξ που θα παίρνουν οι δικαιούχοι, σχεδιάζει μέσα στο πρώτο τρίμηνο του έτους η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως.
Στόχος η επέκταση του 2ου πυλώνα ασφάλισης ως συμπληρωματική μορφή ασφάλισης προκειμένου να «θωρακίσει» το ασφαλιστικό σύστημα από τις επιπτώσεις της – συνεχώς – επιδεινούμενης δημογραφικής κρίσης.

Ριζικός ανασχεδιασμός κινήτρων

Το νέο νομοσχέδιο, αναμένεται να περιλαμβάνει τον ριζικό ανασχεδιασμός των κινήτρων για συμμετοχή στα ταμεία επαγγελματικής ασφάλισης (ΤΕΑ), την επανεξέταση του φορολογικού πλαισίου και την επέκταση των πολυεργοδοτικών μορφών των ταμείων.
Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι ένας εργαζόμενος που σήμερα δεν έχει πρόσβαση σε επαγγελματικό ταμείο επειδή εργάζεται σε μικρή επιχείρηση, θα μπορεί σύντομα να εντάσσεται σε μεγαλύτερο πολυεργοδοτικό σχήμα με χαμηλότερο κόστος και με περισσότερες επενδυτικές επιλογές.
Πέραν των αλλαγών στην φορολογική μεταχείριση των παροχών των συγκεκριμένων ταμείων, αλλά και την θέσπιση κινήτρων για την ένταξη περισσότερων ασφαλισμένων σε αυτά, στο τραπέζι «έχει πέσει» και η πρόταση για την υποχρεωτική εγγραφή – ένταξη σε κάποιο επαγγελματικό ταμείο όσων εισέρχονται για πρώτη φορά στην αγορά εργασίας.

Το Ελεγκτικό συνέδριο

Την ανάγκη για «στροφή» προς τις συμπληρωματικές μορφές ασφάλισης επισήμανε – προσφάτως - και το Ελεγκτικό Συνέδριο, περιγράφοντας στην έκθεσή του τους κινδύνους που εμπεριέχει η μονοδιάστατη εξάρτηση του ασφαλιστικού της χώρας από το δημόσιο αναδιανεμητικό σύστημα. Κι αυτό ώστε να απορροφηθούν οι κραδασμοί που προκαλούν στο σύστημα οι συνέπειες του δημογραφικού προβλήματος. Χαρακτηριστική είναι η αναφορά στην έκθεση πως «το ελληνικό συνταξιοδοτικό σύστημα στηρίζεται σε υπερβολικό βαθμό (περίπου 95%) στον πρώτο πυλώνα (δημόσια ασφάλιση), καθώς οι λοιποί δύο πυλώνες (επαγγελματική ασφάλιση και ιδιωτική ασφάλιση) αντιστοιχούν σε πολύ μικρό μέρος των συνολικών παροχών (1% και 4%, αντίστοιχα)».
Η κυβέρνηση φαίνεται να προκρίνει τη «λύση» της ενίσχυσης της συμπληρωματικής ασφάλισης, με το νομοσχέδιο που ετοιμάζει το υπουργείο Εργασίας το οποίο περιέχει με κίνητρα για την ένταξη των ασφαλισμένων ή και τη δημιουργία νέων επαγγελματικών ταμείων.
Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας βρίσκεται η αναβάθμιση του θεσμού των επαγγελματικών ταμείων, με στόχο τόσο την ποσοτική ενίσχυσή τους όσο και τη συσσώρευση επαρκών αποθεματικών.

Το πακέτο κινήτρων

Το νομοσχέδιο αναμένεται να περιλαμβάνει πακέτο κινήτρων για την ενίσχυση του δεύτερου πυλώνα ασφάλισης εξετάζει η κυβέρνηση, με έμφαση στη φορολογική ελάφρυνση των εισφορών και των εφάπαξ παροχών.
Στόχος του νέου νομοθετικού πλαισίου είναι η διεύρυνση της συμμετοχής, η ευελιξία και η εμπιστοσύνη προς τα επαγγελματικά ταμεία (ΤΕΑ), ενισχύοντας την αποταμιευτική κουλτούρα.

Τα προτεινόμενα μέτρα περιλαμβάνουν:

• Φορολογικά κίνητρα όπως η επανεξέταση της δυνατότητας έκπτωσης των εισφορών ΤΕΑ από το φορολογητέο εισόδημα.
• Μείωση φορολογίας στα εφάπαξ, με επίκεντρο τη μείωση του φορολογικού συντελεστή που σήμερα αγγίζει το 20%.
• Ευέλικτα προγράμματα ασφάλισης, με την ανάπτυξη νέων προϊόντων, ακόμη και με δυνατότητα νοσηλευτικής κάλυψης, κατά τα πρότυπα άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
• Μείωση ελάχιστου αριθμού ιδρυτών, από 100 άτομα σε 20 ή 50 για τη σύσταση νέου ΤΕΑ.
• Μεταφορά ασφαλισμένων, με τη διευκόλυνση μετακίνησης μεταξύ επαγγελματικών ταμείων και των ομαδικών ασφαλιστηρίων, ώστε εργαζόμενοι που καλύπτονται από συμβάσεις ιδιωτικών εταιρειών να μπορούν να προστατεύουν το ασφαλιστικό τους κεφάλαιο με μεγαλύτερη ευελιξία. Όποια φορολογικά κίνητρα θεσπιστούν θα αφορούν αυτομάτως και τα ομαδικά ασφαλιστήρια των επιχειρήσεων.
• Πλατφόρμα πληροφόρησης που θα επιτρέπει σε ασφαλισμένους να παρακολουθούν και να συγκρίνουν τα δικαιώματά τους.
• Αναπροσαρμογή ορίων εισφορών και της φορολογικής μεταχείρισης των παροχών

Αξίζει να σημειωθεί ότι τον προηγούμενο Φεβρουάριο τέθηκαν σε εφαρμογή αλλαγές που αύξησαν τα ετήσια όρια εισφορών στα ΤΕΑ και επέκτειναν τις φορολογικές απαλλαγές σε ασφαλιστικές καλύψεις οικογενειών των εργαζομένων.
Συγκεκριμένα για μισθωτούς οι εισφορές δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 20% των ακαθάριστων αποδοχών. Για μη μισθωτούς το ετήσιο όριο φτάνει τις 20.000 ευρώ.
Οι αλλαγές στο καθεστώς λειτουργίας των επαγγελματικών ταμείων έρχονται σε μια εποχή που ο συγκεκριμένο κλάδος βρίσκεται σε ανοδική πορεία. Παρά ταύτα η χώρα μας βρίσκεται σε μία από τις χαμηλότερες θέσεις σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με μόλις περίπου 210.000 ασφαλισμένους και 300 εκατομμύρια ευρώ κεφάλαια διαχείρισης.
Συνολικά στη χώρα έχουν δημιουργηθεί 29 επαγγελματικά ταμεία ασφάλισης τα οποία από την 1η Ιανουαρίου 2025 εποπτεύονται από την Τράπεζα της Ελλάδας.

Αλλάζει ο τρόπος συνταξιοδότησης

Στις αλλαγές αναμένεται να περιληφθεί και ενιαίος τρόπος συνταξιοδότησης, καθώς αποτελεί αιχμή για τον κλάδο ο διπλός τρόπος που ισχύει σήμερα, όπου για τους νέους ασφαλισμένους (μετά την 20η-12-2023) μπαίνουν προσκόμματα τόσο ως προς το ύψος της σύνταξης το οποίο θα φορολογείται, όσο και ως προς τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης.
Σε περίπτωση οικειοθελούς αποχώρησης εργαζομένου είναι δυνατή η λήψη της παροχής του ΤΕΑ, εφόσον ο εργαζόμενος έχει συμπληρώσει το 55ο έτος της ηλικίας του, χωρίς άλλες προϋποθέσεις, και εφόσον βέβαια δεν προβλέπονται αυστηρότερες προϋποθέσεις στο καταστατικό του ΤΕΑ.
Σε περίπτωση που τερματιστεί η εργασιακή σχέση, στο πλαίσιο της οποίας εργαζόμενος ήταν μέλος ΤΕΑ, χωρίς την βούλησή του, όπως π.χ. σε περίπτωση πτώχευσης του εργοδότη ή απόλυσης του εργαζόμενου, ο τελευταίος δύναται να λάβει την παροχή που του αναλογεί ανεξαρτήτως ηλικίας και χρόνου ασφάλισης.
Για παράδειγμα, έστω εργαζόμενος ηλικίας 40 ετών απολύεται από την εργοδότρια επιχείρηση που προσέφερε συνταξιοδοτικό πρόγραμμα σε ΤΕΑ, στο οποίο ήταν μέλος. Ο τελευταίος δύναται να λάβει την παροχή του συγκεκριμένου ΤΕΑ, εφόσον στο καταστατικό του τελευταίου δεν προβλέπονται αυστηρότερες προϋποθέσεις.

Συνταξιοδοτικά προγράμματα

Για προγράμματα συνταξιοδοτικών παροχών των οποίων τα μέλη φέρουν τον επενδυτικό κίνδυνο, η προκαταβολή συνταξιοδοτικής παροχής προβλέπεται σε περιπτώσεις που τα μέλη ΤΕΑ συνεχίζουν να απασχολούνται, δηλαδή εξακολουθούν να είναι ασφαλισμένα, πλην όμως έχουν συμπληρώσει:
- είτε το 62ο της ηλικίας τους
- είτε το 55ο έτος της ηλικίας τους και 20 έτη ασφάλισης.

Δεδομένου ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση πληρούνται οι ελάχιστες προϋποθέσεις λήψης της παροχής, δηλ. τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα θα μπορούσαν ούτως ή άλλως να λάβουν το σύνολο της συνταξιοδοτικής παροχής τους, δύνανται, εάν επιθυμούν να παραμείνουν ασφαλισμένα στο ΤΕΑ λόγω ενεργής επαγγελματικής δραστηριότητας, να λάβουν μέχρι το πενήντα τοις εκατό (50%) της αξίας του ατομικού λογαριασμού τους, ως προκαταβολή, και να αφήσουν το υπόλοιπο να σωρεύεται ώστε να λάβουν στο μέλλον την αναλογούσα παροχή. Για αυτούς τους λόγους, η χρήση της σχετικής δυνατότητας δεν αποτελεί πρόωρη λήψη της παροχής και δεν επιβάλλεται η προσαύξηση των φορολογικών συντελεστών κατά 50%.
Η πρόωρη λήψη της συνταξιοδοτικής παροχής εφόσον έχουν διανυθεί 15 έτη ασφάλισης, χωρίς ηλικιακή προϋπόθεση επισύρει την προσαύξηση των φορολογικών συντελεστών κατά 50%. Σε αυτή την περίπτωση τα μέλη και δικαιούχοι ΤΕΑ δεν επιτρέπεται να ζητήσουν από αυτό δάνειο ή πρόωρη προκαταβολή.

Αντώνης Βασιλόπουλος
www.bankingnews.gr