Τελευταία Νέα
Αναλύσεις – Εκθέσεις

O πόλεμος τελείωσε μόνο στο Ιράν, επιστρέφει ο εφιάλτης: Εκτινάσσονται οι τιμές, εξαϋλώνονται οι μισθοί – Έρχεται τσουνάμι ακρίβειας

O πόλεμος τελείωσε μόνο στο Ιράν, επιστρέφει ο εφιάλτης: Εκτινάσσονται οι τιμές, εξαϋλώνονται οι μισθοί – Έρχεται τσουνάμι ακρίβειας
Ο Trump ήθελε χαμηλά επιτόκια, αλλά ο πληθωρισμός του 2022 επέστρεψε
Η οικονομική ασφυξία επιστρέφει δριμύτερη, καθώς το νέο κύμα ανατιμήσεων απειλεί να ισοπεδώσει την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.
Με τους μισθούς να παραμένουν καθηλωμένοι και τις τιμές των βασικών αγαθών να παίρνουν την ανηφόρα, η καθημερινότητα μετατρέπεται σε έναν ατελείωτο αγώνα επιβίωσης.
Ένα ανεξέλεγκτο τσουνάμι ακρίβειας βρίσκεται ήδη προ των πυλών, έτοιμο να σαρώσει τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Πιο συγκεκριμένα, ο πληθωρισμός επιστρέφει δυναμικά παγκοσμίως, σε επίπεδα τύπου 2022. Ο πόλεμος με το Ιράν είναι μόνο το μισό πρόβλημα.
Η προοπτική πληθωρισμού υψηλότερου του 2% πλανάται πάνω από την παγκόσμια οικονομία από την περίοδο της πανδημίας.
Αλλά τη στιγμή που φαινόταν ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) και η ΕΚΤ είχαν καταφέρει να ξεφύγουν από τις μη δημοφιλείς αυξήσεις επιτοκίων, ο πόλεμος με το Ιράν τις έσυρε ξανά πίσω σε αυτό το μονοπάτι.
Ενδεικτικά, οι τιμές παραγωγού αυξήθηκαν κατά 6,5% τον τελευταίο χρόνο, σύμφωνα με την Υπηρεσία Στατιστικών Εργασίας των ΗΠΑ (Bureau of Labor Statistics), η πιο απότομη ετήσια άνοδος από τον Νοέμβριο του 2022.
Μία ημέρα νωρίτερα, οι τιμές καταναλωτή διαμορφώθηκαν στο 4,2%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2023.
Και οι δύο αυξήσεις οφείλονται στην εκτίναξη του ενεργειακού κόστους, καθώς τα Στενά του Hormuz παραμένουν ουσιαστικά μπλοκαρισμένα.
Η χονδρική τιμή της βενζίνης εκτινάχθηκε πάνω από 23% μέσα σε έναν μήνα, σύμφωνα με την ίδια υπηρεσία, παρασύροντας προς τα πάνω ό,τι εξαρτάται από τα καύσιμα: καύσιμα αεροσκαφών, μεταφορές φορτίων, οδικές μεταφορές, ντίζελ. Οι αγροτικές πρώτες ύλες συνολικά αυξήθηκαν κατά 14% μόνο τον Μάιο.
Ο λεγόμενος «δομικός» δείκτης τιμών παραγωγού, που εξαιρεί τις ευμετάβλητες τιμές τροφίμων και ενέργειας, αυξήθηκε κατά 0,4%, κάτω από τη μέση εκτίμηση του 0,5% — κάτι που, σύμφωνα με ορισμένους αναλυτές, δείχνει ότι ο πληθωρισμός δεν διευρύνεται από μήνα σε μήνα.
Αναφερόμενη στις προοπτικές των τιμών, η Lagarde τόνισε ότι ο γενικός πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 3,0% το 2026, αλλά το αμερικανικό τσουνάμι δεν θα μας αφήσει απρόσβλητους.
Ο Mohamed El-Erian σημείωσε ότι τα στοιχεία ήταν «υψηλότερα από το αναμενόμενο στο γενικό επίπεδο, αλλά πιο ήπια στον πυρήνα» — ένα σημάδι, όπως έγραψε, ότι «η μετάδοση του πληθωρισμού παραγωγού από την ενέργεια στις ευρύτερες τιμές παραμένει προς το παρόν σχετικά περιορισμένη».
Προς το παρόν, μεγάλο μέρος αυτής της μετακύλισης απορροφάται, σύμφωνα με τον El-Erian, από «πιέσεις στα περιθώρια κέρδους»: οι εταιρείες απορροφούν το αυξημένο κόστος αντί να το μετακυλίουν στους καταναλωτές.
Όμως αυτό το «μαξιλάρι» δείχνει σημάδια εξασθένησης: τα εμπορικά περιθώρια μειώθηκαν τον Μάιο με τον μεγαλύτερο ρυθμό σχεδόν ενός έτους.
Κοιτώντας όμως πιο συνολικά, αυτό δεν είναι πρόβλημα του Μαΐου ή του Απριλίου• δεν είναι καν αμιγώς αμερικανικό πρόβλημα.
Ο πληθωρισμός επιστρέφει δυναμικά παγκοσμίως.
Πέρα από τον βασικό αριθμό, το μέτρο που εξαιρεί τρόφιμα, ενέργεια και εμπόριο αυξήθηκε κατά 5,1% σε ετήσια βάση, η μεγαλύτερη αύξηση από τον Οκτώβριο του 2022.
Πιο βαθιά στην αλυσίδα εμπορίου, οι τιμές για επεξεργασμένα αγαθά που χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις αυξήθηκαν κατά 13,3% ετησίως, η ισχυρότερη άνοδος από τον Αύγουστο του 2022, ενώ οι πρώτες, μη επεξεργασμένες εισροές εκτινάχθηκαν κατά 22,2%, με τον ταχύτερο ρυθμό από τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς.
Για να είμαστε δίκαιοι, ο πληθωρισμός καταναλωτή στις ΗΠΑ στο 4,2% παραμένει λιγότερο από το μισό του υψηλού 9,1% του Ιουνίου 2022, ενώ οι τιμές στην ευρωζώνη αυξάνονται με ρυθμό 3,2%, σε σύγκριση με το πάνω από 8% που κυνηγούσε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα την τελευταία φορά που αύξησε τα επιτόκια.
Αλλά η μορφή αυτού του σοκ αρχίζει να διαμορφώνεται.

Η Ευρώπη αυξάνει τα επιτόκια

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αύξησε τα επιτόκια για πρώτη φορά από το 2023 την Πέμπτη, λίγα μόλις λεπτά πριν δημοσιευτούν τα στοιχεία στις ΗΠΑ.
Η πρόεδρος Christine Lagarde κατέστησε σαφές ότι η κίνηση ήταν αποτέλεσμα του πολέμου στο Ιράν, χαρακτηρίζοντάς τον ως «μεγάλο ενεργειακό σοκ» και προειδοποιώντας ότι η σταθερότητα των τιμών βρίσκεται σε κίνδυνο: «Έχουμε πληθωρισμό που είναι υπερβολικά υψηλός για τους πολίτες μας».
Σε αντίθεση με τους Αμερικανούς κεντρικούς τραπεζίτες, η ΕΚΤ τόνισε ξεκάθαρα στην ανακοίνωσή της ότι αυτό δεν είναι μια προσωρινή επίδραση αλλά μια πιο διαρκής μεταβολή —«ανθεκτική σε όλα τα σενάρια»— και οι αγορές έλαβαν το μήνυμα, προεξοφλώντας περαιτέρω αυξήσεις μέσα στο έτος.
Οι ίδιες δυνάμεις εμφανίζονται και στην Ασία.
Η Κίνα, η οποία επί χρόνια προσπαθεί να αντιμετωπίσει τον αποπληθωρισμό, κατέγραψε τον υψηλότερο πληθωρισμό χονδρικής σχεδόν των τελευταίων τεσσάρων ετών, εν μέρει λόγω του πολέμου στο Ιράν, που αυξάνει το κόστος των εμπορευμάτων.
Όμως τα στοιχεία της Κίνας αποκάλυψαν μια δεύτερη πληθωριστική δύναμη: την παγκόσμια άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία ανεβάζει τις τιμές των chips και του εξοπλισμού — και, καθώς οι νεόπλουτοι εργαζόμενοι στον τεχνολογικό τομέα ρευστοποιούν κατοχυρωμένες μετοχές, τροφοδοτεί μια έκρηξη στις δαπάνες για είδη πολυτελείας που εντείνει περαιτέρω τη ζήτηση.
Η ανάπτυξη υποδομών αρχίζει να προκαλεί το ίδιο αποτέλεσμα και στην άλλη πλευρά του Ειρηνικού.
Καθώς οι εταιρείες σχεδιάζουν να δαπανήσουν τρισεκατομμύρια σε data centers, μνήμες και ημιαγωγούς —ενώ η προσφορά chips είναι βραχυπρόθεσμα σταθερή— οι τιμές έχουν αυξηθεί γρήγορα.
Στην αμερικανική έκθεση, τα συγκεκριμένα εξαρτήματα αυξήθηκαν σχεδόν 27% μέσα σε έναν χρόνο, και οι αναλυτές λένε ότι οι αυξήσεις σύντομα θα επηρεάσουν κινητά τηλέφωνα, φορητούς υπολογιστές και άλλες προσωπικές τεχνολογίες.
Τα νοικοκυριά δεν χρειάζεται να περιμένουν για να νιώσουν την πίεση.
Οι πραγματικοί εβδομαδιαίοι μισθοί μειώθηκαν κατά 0,7% τον τελευταίο χρόνο, στη χειρότερη πτώση από τις αρχές του 2023, που σημαίνει ότι οι τιμές αυξάνονται ταχύτερα από τους μισθούς, οπότε ο μέσος εργαζόμενος μπορεί να αγοράσει λιγότερα από ό,τι πριν έναν χρόνο, παρά το ότι σε ονομαστικούς όρους κερδίζει περισσότερα.
Οι αυξήσεις πλήττουν περισσότερο τους καταναλωτές εκεί όπου δεν μπορούν να τις αποφύγουν: καύσιμα, ηλεκτρικό ρεύμα, τρόφιμα, ιατρική περίθαλψη.
Η οικονομολόγος του UMass Amherst, Isabella Weber, έγραψε στο X ότι η καθοριστική σκληρότητα ενός ενεργειακού σοκ είναι «η μηχανή αναδιανομής του πληθωρισμού», που πιέζει τη μεγάλη πλειονότητα μέσω των μειωμένων πραγματικών μισθών, ενώ οι εκτοξευόμενες τιμές ενέργειας δίνουν υπερκέρδη στους παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου στην κορυφή.
Παράλληλα με το γεγονός ότι οι Αμερικανοί βλέπουν ένα ανώτερο τεχνολογικό στρώμα να γίνεται εξαιρετικά πλούσιο από τα κέρδη των μετοχών, δεν είναι ίσως περίεργο ότι το καταναλωτικό κλίμα έχει πέσει στο ναδίρ.
Οι πολιτικές επιπτώσεις επιβαρύνουν περαιτέρω τον Λευκό Οίκο.
Η καθαρή δημοτικότητα του Trump έχει πέσει στις -25 μονάδες στον δείκτη του The Economist —η χειρότερη επίδοση για οποιονδήποτε πρόεδρο από τότε που ξεκίνησε το 2009— και μόλις το 22% των Αμερικανών εγκρίνει τη διαχείρισή του στο κόστος ζωής, σύμφωνα με στοιχεία Reuters/Ipsos.

Ο Warsh κληρονομεί το πρόβλημα του Powell — και επίσης τον Powell

Τα δεδομένα αφήνουν τον νέο πρόεδρο της Fed, Kevin Warsh, με το ίδιο πρόβλημα που είχε και ο προκάτοχός του, Jerome Powell: είναι αυτά τα πληθωριστικά σοκ προσωρινές μετακυλίσεις ή εισχωρούν στη δομή των τιμών;
Ένα σοκ στο πετρέλαιο δεν είναι κάτι που μπορούν να διορθώσουν οι αυξήσεις επιτοκίων.
Όμως αν ο πληθωρισμός είναι αποτέλεσμα μιας ευρύτερης υπερθέρμανσης της οικονομίας — πολύ εύκολο χρήμα, εκρηκτική ζήτηση χωρίς αντίστοιχη προσφορά — τότε η Federal Reserve οφείλει να αυξήσει τα επιτόκια.
Και ο Warsh, τον οποίο ο Trump τοποθέτησε ελπίζοντας σε μειώσεις επιτοκίων, κληρονομεί αντίθετα μια οικονομία όπου οι μειώσεις θα έμοιαζαν απερίσκεπτες.
Το αν ο Warsh μπορεί να κινηθεί ευέλικτα είναι άλλο ζήτημα. Φτάνει σε μια Federal Open Market Committee που είναι η πιο διχασμένη εδώ και μια γενιά — τέσσερα από τα δώδεκα μέλη διαφώνησαν στη συνεδρίαση του Απριλίου, η βαθύτερη ρήξη από το 1992.
Η επιτροπή έχει πιο «hawkish» στάση από τον Warsh και μπορεί να αντιμετωπίσει τον νέο με καχυποψία.
Η έκθεση του Μαΐου περιέχει ακόμη και τη «θέση Weber» σε μικρογραφία.
Αν εξετάσει κανείς τα δεδομένα των προϊόντων, ο μηχανισμός αναδιανομής είναι εκεί μπροστά: οι τιμές του χοιρινού έπεσαν κατά 10,1%, και οι τιμές ηλεκτρικού ρεύματος για κατοικίες μειώθηκαν —μικρή παρηγοριά για τα νοικοκυριά— ενώ η μεγαλύτερη συμβολή στην πλευρά των υπηρεσιών ήταν οι αμοιβές διαχείρισης επενδυτικών χαρτοφυλακίων, αυξημένες κατά 4,8% λόγω μιας ισχυρής χρηματιστηριακής ανόδου.
Τον ίδιο μήνα που οι πραγματικοί μισθοί κατέγραψαν τη χειρότερη ετήσια πτώση των τελευταίων τριών ετών, η υπηρεσία που αυξήθηκε πιο γρήγορα ήταν το κόστος διαχείρισης πλούτου.
Οι αγορές πλέον τιμολογούν τη συνεδρίαση της επόμενης εβδομάδας ως σχεδόν βέβαιη διατήρηση των επιτοκίων, με αυξανόμενη μειοψηφία να ποντάρει στην επόμενη κίνηση ως αύξηση.
Η χαλάρωση που όλοι περίμεναν για το 2026 έχει εξαφανιστεί.
Ο πρόεδρος, από την πλευρά του, δεν ανησυχεί. «Λατρεύω τον πληθωρισμό», δήλωσε ο Donald Trump σε δημοσιογράφους την Τετάρτη, προβλέποντας ότι οι τιμές θα «πέσουν σαν πέτρα» μόλις τελειώσει ο πόλεμος.

www.bankingnews.gr

Ρoή Ειδήσεων

Σχόλια αναγνωστών

Δείτε επίσης