Όπως επισημαίνει ο Michael Rubin, σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή η ύπαρξη βάσεων έχει αποδειχθεί περισσότερο βάρος παρά πλεονέκτημα.
Αποφασισμένες να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από τη Μέση Ανατολή φαίνεται πως είναι οι ΗΠΑ σύμφωνα με διάφορους αναλυτές, σε μια γεωπολιτική στροφή που αναμένεται να αλλάξει τις ισορροπίες.
Σε αυτό το πλαίσιο, σε μια ιδιαίτερα διαφωτιστική ανάλυση, ο γνωστός αναλυτής Michael Rubin, με άρθρο του στο American Enterprise Institute, επισημαίνει πως το κλείσιμο βάσεων προμηνύει νέα εποχή συγκρούσεων, με την Ουάσιγκτον να θωρακίζει τα συμφέροντά της μακριά από εκβιασμούς και τρομοκρατικούς θύλακες, και με την Ελλάδα και την Κύπρο να αναδεικνύονται ως οι νέοι, ακλόνητοι πυλώνες της δυτικής ισχύος στην περιοχή.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τον Michael Rubin, λίγες ημέρες πριν από το ξέσπασμα του πολέμου μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, το Πεντάγωνο εκκένωσε την αεροπορική βάση Al-Udeid στο Κατάρ.
Η αποχώρησή τους ήρθε έπειτα από μια μακρόχρονη παρουσία, η οποία ξεκίνησε μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001.
Η προθυμία του Κατάρ να επενδύσει δισεκατομμύρια δολάρια στη βάση για να φιλοξενήσει Αμερικανούς οδήγησε το Πεντάγωνο, μέσα σε λίγα μόλις χρόνια, να μεταφέρει το μεγαλύτερο μέρος των δυνάμεών του από τη Σαουδική Αραβία στο Κατάρ.
Για την Doha, το τίμημα άξιζε, λέει ο Rubin. H παρουσία των Αμερικανών δεν προσέφερε μόνον κύρος, αλλά το Κατάρ χρησιμοποίησε επίσης την αμερικανική παρουσία ως «ασφαλιστική δικλίδα» για να αποφύγει την καλλιέργεια εξτρεμιστικών ομάδων σε ολόκληρη την περιοχή.
Προϊόντος του χρόνου, το Πεντάγωνο υιοθέτησε πολλές ανάλογες προσφορές για βάσεις, θέτοντας συχνά τα δικά του γραφειοκρατικά συμφέροντα πάνω από την εθνική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών, σημειώνει ο αναλυτής και προσθέτει: «Διαδοχικοί υπουργοί Άμυνας αποδέχονταν μια βάση —ιδιαίτερα μία για την οποία δεν χρειαζόταν να καταβληθεί ενοίκιο— χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τα κίνητρα της χώρας υποδοχής».
Στη συνέχεια, συνιστούσαν να μην υπάρξει αντίδραση στις προκλήσεις αυτής της χώρας, ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο η δυνατότητα χρήσης μιας «δωρεάν» βάσης.
Το Κατάρ δεν ήταν η μόνη χώρα που αξιοποίησε μια αμερικανική βάση για να εξασφαλίσει ασυλία.
Στα τέλη του 20ού αιώνα, οι σαουδαραβικές αρχές φιλοξενούσαν αμερικανικές δυνάμεις, ενώ ταυτόχρονα αξιωματούχοι της Σαουδικής Αραβίας συνωμοτούσαν με την Al Qaeda για να σκοτώσουν Αμερικανούς.
Ο πρόεδρος Recep Tayyip Erdogan υποστηρίζει ομάδες όπως η Hamas, η Hezbollah, η Al Qaeda και το Ισλαμικό Κράτος, ενώ το Πεντάγωνο και το State Department παρείχαν κάλυψη φοβούμενα την απώλεια πρόσβασης στην αεροπορική βάση Incirlik.
Περισσότερο βάρος, παρά ωφέλεια
Όπως επισημαίνει ο Rubin, σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, ωστόσο, η ύπαρξη βάσεων έχει αποδειχθεί περισσότερο βάρος παρά πλεονέκτημα.
Πριν από τις συγκρούσεις του Ιουνίου 2025 και του Μαρτίου 2026 με το Ιράν, οι Ηνωμένες Πολιτείες απομάκρυναν το μεγαλύτερο μέρος του προσωπικού τους από τις βάσεις τους στο Κουβέιτ, τη Σαουδική Αραβία, το Μπαχρέιν, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ομάν και το Ιράκ.
Όσα συστήματα πυραύλων Patriot κι αν αναπτύξει η Ουάσινγκτον, τα αμερικανικά στρατεύματα που σταθμεύουν τόσο κοντά στο μέτωπο θα παραμένουν ευάλωτα σε βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Ακόμη και όταν η ευαλωτότητα του προσωπικού δεν αποτελεί το πρόβλημα, η εγκατάσταση βάσεων στη Μέση Ανατολή και την Τουρκία δίνει στις χώρες υποδοχής ένα de facto δικαίωμα βέτο επί των αποστολών.
Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκίνησαν την Επιχείρηση Enduring Freedom για την εκδίωξη των Ταλιμπάν από το Αφγανιστάν μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 από την Al Qaeda, το Ομάν αρνήθηκε να επιτρέψει στην Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ να διεξάγει αποστολές από το αεροδρόμιό του.
Ακόμη και αφού η Muskat άλλαξε στάση, συχνά προειδοποιούσε τους Taliban για την επικείμενη επίθεση.
Η Τουρκία απέρριψε επιχειρήσεις μέσω του Incirlik κατά τη διάρκεια του Πολέμου στο Ιράκ το 2003 και, πιο πρόσφατα, τόσο η Τουρκία όσο και το Κατάρ απαγόρευσαν αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Όταν τελικά τελειώσει ο πόλεμος με το Ιράν, το Πεντάγωνο θα πρέπει να επανεξετάσει τη διάταξη των βάσεων σε όλη την περιοχή.
Ενώ οι ναυτικές εγκαταστάσεις στη Manama και στο Jebeli Ali θα παραμείνουν κρίσιμες —και ενώ το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούν αξιόπιστες χώρες υποδοχής— η διατήρηση άλλων βάσεων ενδέχεται να προκαλεί περισσότερο κακό παρά καλό.
Αντί να εξαρτάται από την Τουρκία, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να στηρίζονται στην Ελλάδα και την Κύπρο.
Αντί να παραμένουν στη Σαουδική Αραβία και το Ομάν, οι ΗΠΑ θα πρέπει να επεκταθούν στη Σομαλιλάνδη.
Επίσης, δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει αντιστοιχία ένα προς ένα στις βάσεις.
«Ο αμερικανικός στρατός εισήλθε στον Περσικό Κόλπο το 1971, όταν οι Βρετανοί εγκατέλειψαν τις βάσεις τους λόγω συρρίκνωσης του στρατηγικού τους οράματος και της προθυμίας τους να προβάλλουν ισχύ.
Τώρα είναι η στιγμή για τις Ηνωμένες Πολιτείες να πράξουν το ίδιο, αλλά χωρίς να εγκαταλείψουν την προβολή ισχύος.
Τα αμερικανικά αεροσκάφη σήμερα έχουν μεγαλύτερη εμβέλεια και τα αποβατικά πλοία που μεταφέρουν F-35 και Osprey καθιστούν πολλές βάσεις παρωχημένες.
Ο χάρτης των βάσεων του Πενταγώνου πρέπει να αντικατοπτρίζει τις πραγματικότητες του 21ου αιώνα και όχι τις κληρονομιές του 20ού» καταλήγει ο αναλυτής.
www.bankingnews.gr
Σε αυτό το πλαίσιο, σε μια ιδιαίτερα διαφωτιστική ανάλυση, ο γνωστός αναλυτής Michael Rubin, με άρθρο του στο American Enterprise Institute, επισημαίνει πως το κλείσιμο βάσεων προμηνύει νέα εποχή συγκρούσεων, με την Ουάσιγκτον να θωρακίζει τα συμφέροντά της μακριά από εκβιασμούς και τρομοκρατικούς θύλακες, και με την Ελλάδα και την Κύπρο να αναδεικνύονται ως οι νέοι, ακλόνητοι πυλώνες της δυτικής ισχύος στην περιοχή.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τον Michael Rubin, λίγες ημέρες πριν από το ξέσπασμα του πολέμου μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, το Πεντάγωνο εκκένωσε την αεροπορική βάση Al-Udeid στο Κατάρ.
Η αποχώρησή τους ήρθε έπειτα από μια μακρόχρονη παρουσία, η οποία ξεκίνησε μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001.
Η προθυμία του Κατάρ να επενδύσει δισεκατομμύρια δολάρια στη βάση για να φιλοξενήσει Αμερικανούς οδήγησε το Πεντάγωνο, μέσα σε λίγα μόλις χρόνια, να μεταφέρει το μεγαλύτερο μέρος των δυνάμεών του από τη Σαουδική Αραβία στο Κατάρ.
Για την Doha, το τίμημα άξιζε, λέει ο Rubin. H παρουσία των Αμερικανών δεν προσέφερε μόνον κύρος, αλλά το Κατάρ χρησιμοποίησε επίσης την αμερικανική παρουσία ως «ασφαλιστική δικλίδα» για να αποφύγει την καλλιέργεια εξτρεμιστικών ομάδων σε ολόκληρη την περιοχή.
Προϊόντος του χρόνου, το Πεντάγωνο υιοθέτησε πολλές ανάλογες προσφορές για βάσεις, θέτοντας συχνά τα δικά του γραφειοκρατικά συμφέροντα πάνω από την εθνική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών, σημειώνει ο αναλυτής και προσθέτει: «Διαδοχικοί υπουργοί Άμυνας αποδέχονταν μια βάση —ιδιαίτερα μία για την οποία δεν χρειαζόταν να καταβληθεί ενοίκιο— χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τα κίνητρα της χώρας υποδοχής».
Στη συνέχεια, συνιστούσαν να μην υπάρξει αντίδραση στις προκλήσεις αυτής της χώρας, ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο η δυνατότητα χρήσης μιας «δωρεάν» βάσης.
Το Κατάρ δεν ήταν η μόνη χώρα που αξιοποίησε μια αμερικανική βάση για να εξασφαλίσει ασυλία.
Στα τέλη του 20ού αιώνα, οι σαουδαραβικές αρχές φιλοξενούσαν αμερικανικές δυνάμεις, ενώ ταυτόχρονα αξιωματούχοι της Σαουδικής Αραβίας συνωμοτούσαν με την Al Qaeda για να σκοτώσουν Αμερικανούς.
Ο πρόεδρος Recep Tayyip Erdogan υποστηρίζει ομάδες όπως η Hamas, η Hezbollah, η Al Qaeda και το Ισλαμικό Κράτος, ενώ το Πεντάγωνο και το State Department παρείχαν κάλυψη φοβούμενα την απώλεια πρόσβασης στην αεροπορική βάση Incirlik.
Περισσότερο βάρος, παρά ωφέλεια
Όπως επισημαίνει ο Rubin, σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, ωστόσο, η ύπαρξη βάσεων έχει αποδειχθεί περισσότερο βάρος παρά πλεονέκτημα.
Πριν από τις συγκρούσεις του Ιουνίου 2025 και του Μαρτίου 2026 με το Ιράν, οι Ηνωμένες Πολιτείες απομάκρυναν το μεγαλύτερο μέρος του προσωπικού τους από τις βάσεις τους στο Κουβέιτ, τη Σαουδική Αραβία, το Μπαχρέιν, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ομάν και το Ιράκ.
Όσα συστήματα πυραύλων Patriot κι αν αναπτύξει η Ουάσινγκτον, τα αμερικανικά στρατεύματα που σταθμεύουν τόσο κοντά στο μέτωπο θα παραμένουν ευάλωτα σε βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Ακόμη και όταν η ευαλωτότητα του προσωπικού δεν αποτελεί το πρόβλημα, η εγκατάσταση βάσεων στη Μέση Ανατολή και την Τουρκία δίνει στις χώρες υποδοχής ένα de facto δικαίωμα βέτο επί των αποστολών.
Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκίνησαν την Επιχείρηση Enduring Freedom για την εκδίωξη των Ταλιμπάν από το Αφγανιστάν μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 από την Al Qaeda, το Ομάν αρνήθηκε να επιτρέψει στην Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ να διεξάγει αποστολές από το αεροδρόμιό του.
Ακόμη και αφού η Muskat άλλαξε στάση, συχνά προειδοποιούσε τους Taliban για την επικείμενη επίθεση.
Η Τουρκία απέρριψε επιχειρήσεις μέσω του Incirlik κατά τη διάρκεια του Πολέμου στο Ιράκ το 2003 και, πιο πρόσφατα, τόσο η Τουρκία όσο και το Κατάρ απαγόρευσαν αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Όταν τελικά τελειώσει ο πόλεμος με το Ιράν, το Πεντάγωνο θα πρέπει να επανεξετάσει τη διάταξη των βάσεων σε όλη την περιοχή.
Ενώ οι ναυτικές εγκαταστάσεις στη Manama και στο Jebeli Ali θα παραμείνουν κρίσιμες —και ενώ το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούν αξιόπιστες χώρες υποδοχής— η διατήρηση άλλων βάσεων ενδέχεται να προκαλεί περισσότερο κακό παρά καλό.
Αντί να εξαρτάται από την Τουρκία, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να στηρίζονται στην Ελλάδα και την Κύπρο.
Αντί να παραμένουν στη Σαουδική Αραβία και το Ομάν, οι ΗΠΑ θα πρέπει να επεκταθούν στη Σομαλιλάνδη.
Επίσης, δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει αντιστοιχία ένα προς ένα στις βάσεις.
«Ο αμερικανικός στρατός εισήλθε στον Περσικό Κόλπο το 1971, όταν οι Βρετανοί εγκατέλειψαν τις βάσεις τους λόγω συρρίκνωσης του στρατηγικού τους οράματος και της προθυμίας τους να προβάλλουν ισχύ.
Τώρα είναι η στιγμή για τις Ηνωμένες Πολιτείες να πράξουν το ίδιο, αλλά χωρίς να εγκαταλείψουν την προβολή ισχύος.
Τα αμερικανικά αεροσκάφη σήμερα έχουν μεγαλύτερη εμβέλεια και τα αποβατικά πλοία που μεταφέρουν F-35 και Osprey καθιστούν πολλές βάσεις παρωχημένες.
Ο χάρτης των βάσεων του Πενταγώνου πρέπει να αντικατοπτρίζει τις πραγματικότητες του 21ου αιώνα και όχι τις κληρονομιές του 20ού» καταλήγει ο αναλυτής.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών