γράφει : Αλεξάνδρα Τόμπρα
Περαιτέρω υποχώρηση τον Δεκέμβριο σημειώνει ο Δείκτης Οικονομικού Κλίματος στην Ελλάδα, σύμφωνα με την τελευταία έρευνα του ΙΟΒΕ που δημοσιοποίησε στο δελτίο οικονομικής συγκυρίας, και διαμορφώνεται στις 65,6 μονάδες (από 67,3), με την εικόνα πάντως στους επιμέρους τομείς της οικονομίας να είναι μικτή: στη Βιομηχανία ο σχετικός δείκτης υποχωρεί, ενώ στις Υπηρεσίες και το Λιανικό Εμπόριο, το κλίμα βελτιώνεται. Στις Κατασκευές από την άλλη πλευρά, σημειώνεται έντονη πτώση, με το σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ενώ και η καταναλωτική εμπιστοσύνη αγγίζει νέο ιστορικά χαμηλό ρεκόρ.
Η γενικευμένη δυσαρέσκεια για την πορεία της οικονομίας διατηρείται, αν και φαίνεται στο τέλος του έτους να επηρεάζει περισσότερο την πλευρά της ζήτησης. Έτσι οι επιπτώσεις της κρίσης, η διαδικασία προσαρμογής στα νέα οικονομικά δεδομένα που αυτή επιφέρει, αλλά κυρίως ο φόβος για την εξάπλωση της ανεργίας οδηγεί σε εξαιρετικά δυσμενείς προβλέψεις τους Έλληνες καταναλωτές. Ταυτόχρονα δεν έχει περιοριστεί η ανασφάλεια σχετικά με την ανάγκη για επιπρόσθετα μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής, ενώ δεν φαίνεται να δημιουργείται ακόμα η πεποίθηση ότι η αποτελεσματικότητα αυτών των μέτρων μπορεί να επιτρέψει σταδιακή ανάκαμψη της οικονομίας εντός του 2011. Αναλυτικότερα:
- στη Βιομηχανία, οι προβλέψεις της παραγωγής επιδεινώνονται, ενώ αντίθετα οι αρνητικές εκτιμήσεις για το τρέχον επίπεδο της ζήτησης και των παραγγελιών βελτιώνονται. Τέλος, οι εκτιμήσεις για τα αποθέματα παραμένουν στα ίδια επίπεδα.
- στις Υπηρεσίες, καταγράφεται σημαντική βελτίωση στις εκτιμήσεις για το τρέχον επίπεδο εργασιών και στις εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για την τρέχουσα πορεία της ζήτησης, ενώ και στις προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη πορεία της ζήτησης σημειώνεται άνοδος, αν και ηπιότερη.
- στο Λιανικό Εμπόριο, όλοι οι επιμέρους δείκτες ανακάμπτουν: οι εκτιμήσεις για τις τρέχουσες πωλήσεις, αλλά και οι εκτιμήσεις των αποθεμάτων καταγράφουν βελτίωση, η οποία όμως είναι εντονότερη στις προβλέψεις για την εξέλιξη των πωλήσεων το επόμενο τρίμηνο.
- στις Κατασκευές, σημειώνεται έντονη κάμψη των εκτιμήσεων για το επίπεδο προγράμματος εργασιών των επιχειρήσεων, με ταυτόχρονη κατακόρυφη πτώση στις προβλέψεις για την απασχόληση του τομέα.
- στην Καταναλωτική Εμπιστοσύνη, μετά τη μικρή βελτίωση του Νοεμβρίου, τον Δεκέμβριο όλοι οι δείκτες επιδεινώνονται σημαντικά. Οι προβλέψεις των νοικοκυριών για την οικονομική τους κατάσταση και την οικονομική κατάσταση της χώρας, αλλά και η πρόθεση για αποταμίευση στο επόμενο 12-μηνο, καταγράφουν νέα ιστορικά χαμηλά ρεκόρ, ενώ και οι προβλέψεις για την ανεργία ενισχύονται σημαντικά.
1. Βιομηχανία: Στο χαμηλότερο επίπεδο του έτους οι επιχειρηματικές προσδοκίες
Ο Δείκτης Επιχειρηματικών Προσδοκιών στη Βιομηχανία «κλείνει» για το 2010 στα χαμηλότερα επίπεδα του έτους, στις 71,3 μονάδες (από 74,6 μονάδες), αλλά ουσιαστικά στα περυσινά επίπεδα. Αν και οι πολύ αρνητικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα ζήτηση εξωτερικού και εσωτερικού, αλλά και οι εκτιμήσεις για τις εξαγωγές αμβλύνονται ελαφρώς το τελευταίο τρίμηνο, η νέα πτώση του δείκτη προέρχεται κυρίως από τις επιδεινούμενες προβλέψεις για την παραγωγή στο επόμενο διάστημα. Συγκεκριμένα, από τα επιμέρους στοιχεία δραστηριότητας που συνδιαμορφώνουν το συνολικό δείκτη, οι εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για το τρέχον επίπεδο παραγγελιών και ζήτησης επανέρχονται σε τροχιά ανόδου όμως από την άλλη πλευρά, το ελλειμματικό ισοζύγιο στις προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη της παραγωγής υπερτριπλασιάζεται, συμβάλλοντας έτσι στην περαιτέρω πτώση του συνολικού δείκτη, ενώ και οι εκτιμήσεις για το επίπεδο των αποθεμάτων ενισχύονται. Αναλυτικότερα:
α) Οι πολύ αρνητικές εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για το επίπεδο παραγγελιών και ζήτησης, αμβλύνονται ελαφρώς τον Δεκέμβριο, με το σχετικό αρνητικό ισοζύγιο να περιορίζεται ελαφρά στις -48 μονάδες (από -51). Πάντως, σταθερά πάνω από τις μισές επιχειρήσεις του τομέα (55% από 54%) κρίνουν ότι οι παραγγελίες τους βρίσκονται σε χαμηλά για την εποχή επίπεδα, με το 5% να δηλώνει το αντίθετο.
β) Μεγάλη κάμψη καταγράφουν οι προβλέψεις για την εξέλιξη της παραγωγής τους προσεχείς 3-4 μήνες, οι οποίες όμως είχαν μια σχετικά σταθερή πορεία καθόλη τη διάρκεια του έτους, με τον αντίστοιχο δείκτη να διαμορφώνεται στις -18 μονάδες (από -5 μονάδες). Μία στις δέκα επιχειρήσεις (από 24%) προβλέπει πτώση της παραγωγής της το επόμενο τρίμηνο, όταν το ποσοστό που αναμένει άνοδο περιορίζεται ταυτόχρονα στο 12% (από 18%).
γ) Οι εκτιμήσεις για το τρέχον ύψος των αποθεμάτων διογκώνονται οριακά, με το σχετικό ισοζύγιο να διαμορφώνεται στις +16 μονάδες, καθώς περίπου το ¼ των επιχειρήσεων δηλώνει και πάλι ότι τα αποθέματά του είναι υψηλά για την εποχή.
δ) Οι εκτιμήσεις για τις παραγγελίες και τη ζήτηση εξωτερικού καταγράφουν την ίδια τάση με την αντίστοιχη στην εγχώρια αγορά, με το σχετικό ελλειμματικό ισοζύγιο να κερδίζει 3 μονάδες και να διαμορφώνεται στις -23 μονάδες. Από τις επιχειρήσεις του τομέα, το 12% (από 10%) δηλώνει ότι τα επίπεδα των παραγγελιών του είναι υψηλά για την εποχή, ενώ ένα σταθερό 36% αναφέρει το αντίθετο.
ε) Μικρή εξασθένηση σημειώνεται στις προβλέψεις για τις εξαγωγές τους προσεχείς μήνες, με το σχετικό ισοζύγιο να διαμορφώνεται οριακά χαμηλότερα, πάντα θετικό, στις +4 μονάδες (από +6). Το 1/5 των επιχειρήσεων του τομέα προβλέπει ανοδική πορεία των εξαγωγών του το επόμενο τρίμηνο, ενώ εκείνοι που αναμένουν μείωση παραμένουν στο 16%.
στ) Οι ενισχυμένες προβλέψεις για πτώση της παραγωγής το επόμενο τρίμηνο επηρεάζουν αρνητικά και τις προβλέψεις για τις πωλήσεις τους προσεχείς μήνες, με το σχετικό ισοζύγιο να ξαναγίνεται αρνητικό, φθάνοντας τις -12 μονάδες. Αντίθετα, οι εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για τις τρέχουσες πωλήσεις κινούνται θετικά τον Δεκέμβριο, με το σχετικό δείκτη να παραμένει ελλειμματικός, αλλά να περιορίζεται κατά 8 μονάδες, στις -12.
ζ) Παρά το δυσμενέστερο κλίμα, οι μήνες εξασφαλισμένης παραγωγής διευρύνονται εκ νέου και διαμορφώνονται πάνω από το φετινό μέσο όρο, στους 4,2 (από 3,9), ενώ σταθερά στο 69%, ελαφρώς πάνω από το φετινό μέσο όρο, παραμένει το ποσοστό χρησιμοποίησης εργοστασιακού δυναμικού.
η) Οι προβλέψεις για την απασχόληση του τομέα, παραμένουν δυσοίωνες με το σχετικό ισοζύγιο να διαμορφώνεται στις -20 μονάδες, στο φετινό μέσο όρο.
θ) Σε σχέση με τις τιμές, τον Δεκέμβριο η τάση αλλάζει προς αύξηση τιμών, αν και εντελώς οριακά όπως άλλωστε τον προηγούμενο μήνα: το 17% των επιχειρήσεων αναμένει ανοδική πορεία τιμών, ενώ ένα 15% πτώση τους το επόμενο διάστημα.
ι) Τέλος, στο τριμηνιαίο ερώτημα σχετικά με την ανταγωνιστική θέση των επιχειρήσεων στις αγορές στις οποίες δραστηριοποιούνται, οι εκτιμήσεις βελτιώνονται περαιτέρω σε σχέση με τη μέτρηση Σεπτεμβρίου για την εγχώρια αγορά, παραμένουν όμως αμετάβλητες ως προς τις αγορές της ΕΕ και επιδεινώνονται ελαφρά ως προς τις αγορές στον υπόλοιπο κόσμο.
Σε σχέση με τις επιμέρους κατηγορίες, η πτώση του συνολικού δείκτη εκπορεύεται από τη μείωση των προσδοκιών στα Ενδιάμεσα αγαθά, αφού τόσο στα Κεφαλαιουχικά, όσο και στα Καταναλωτικά αγαθά, οι σχετικοί δείκτες βελτιώνονται. Αναλυτικότερα:
Στα Καταναλωτικά Αγαθά, ο Δείκτης Επιχειρηματικών Προσδοκιών κερδίζει έδαφος τον Δεκέμβριο και διαμορφώνεται στις 74,8 μονάδες (από 73), ελαφρώς όμως χαμηλότερα σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή επίδοσή του (76,4 μονάδες). Είναι οι προβλέψεις για την πορεία της παραγωγής το επόμενο τρίμηνο οι οποίες επιδεινώνονται περαιτέρω, με το σχετικό αρνητικό ισοζύγιο να διευρύνεται στις -13 μονάδες (από -8). Η πτώση αυτή όμως αντισταθμίζεται από την άνοδο στις εκτιμήσεις για τα επίπεδα των παραγγελιών και της εγχώριας ζήτησης (στις -42 από τις -46 μονάδες το σχετικό ισοζύγιο), αλλά και τις εκτιμήσεις για τα αποθέματα, οι οποίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη ρευστοποίηση. Από τα υπόλοιπα στοιχεία, σημαντικά βελτιωμένες εμφανίζονται οι εκτιμήσεις για τις τρέχουσες πωλήσεις, ενώ ήπια άνοδο σημειώνουν και οι εκτιμήσεις για τις τρέχουσες παραγγελίες και τη ζήτηση εξωτερικού. Ως προς την απασχόληση, η ανοδική τροχιά του προηγούμενου διμήνου ανακόπτεται, αφού το σχετικό ισοζύγιο χάνει 4 μονάδες και διαμορφώνεται στις -18, ενώ σε σχέση με τις τιμές, υπερτερούν ελαφρά οι επιχειρήσεις που προβλέπουν αποκλιμάκωση. Τέλος, στο τριμηνιαίο ερώτημα για την ανταγωνιστική θέση των επιχειρήσεων, καταγράφεται ήπια βελτίωση στις εκτιμήσεις τους προς όλες τις αγορές σε σχέση με τη μέτρηση Σεπτεμβρίου.
Ο Δείκτης Επιχειρηματικών Προσδοκιών στα Κεφαλαιουχικά Αγαθά βελτιώνεται για τρίτο διαδοχικό μήνα και διαμορφώνεται στις 64 μονάδες (από 60,3), ελαφρώς υψηλότερα του φετινού μέσου όρου (63 μονάδες), αλλά όχι και της αντίστοιχης περσινής τιμής του (74,1 μονάδες). Από τα επιμέρους στοιχεία δραστηριότητας που συναπαρτίζουν το δείκτη, σημαντική ανάκαμψη σημειώνουν οι εκτιμήσεις για τις τρέχουσες παραγγελίες και τη ζήτηση, με το σχετικό έντονα αρνητικό ισοζύγιο να κερδίζει 16 μονάδες (στις -58), αλλά και οι προβλέψεις για την παραγωγή τους προσεχείς μήνες, όπου και εδώ όμως ο σχετικός δείκτης παραμένει πολύ χαμηλός (στις -29 από -36 μονάδες). Αντίθετα, τα αποθέματα διογκώνονται, αφού ένα 35% (από 27%) δηλώνει ότι αυτά βρίσκονται σε υψηλά για την εποχή επίπεδα. Βελτίωση καταγράφεται και στις εκτιμήσεις για τις παραγγελίες και τη ζήτηση εξωτερικού, αλλά και τις τρέχουσες και μελλοντικές πωλήσεις, παρόλο που τα σχετικά ισοζύγια παραμένουν ελλειμματικά. Οι προβλέψεις για εξαγωγές ενισχύονται σημαντικά, ενώ οι προβλέψεις για την απασχόληση του κλάδου, μετά από ένα τρίμηνο σταθερότητας, σημειώνουν ήπια βελτίωση (στις -30 από -36 μονάδες το σχετικό ισοζύγιο). Σχετικά με τις τιμές, κυριαρχούν οι προβλέψεις μείωσης έναντι των προβλέψεων ανόδου, όμως επτά στις δέκα επιχειρήσεις αναμένουν σταθερότητα. Τέλος, στο ερώτημα για την ανταγωνιστική θέση των επιχειρήσεων, καταγράφεται σημαντική άνοδος προς όλες τις αγορές.
Πτώση 8 μονάδων σημειώνουν οι επιχειρηματικές προσδοκίες στα Ενδιάμεσα Αγαθά, με το σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται στις 69,8 μονάδες, χαμηλότερα του φετινού μέσου όρου (77,3 μονάδες), αλλά υψηλότερα της αντίστοιχης περσινής τιμής (63,8 μονάδες). Από τα στοιχεία που συνδιαμορφώνουν το δείκτη, είναι η έντονη πτώση στις προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη της παραγωγής του κλάδου, όπου το σχετικό ισοζύγιο διαμορφώνεται στη χειρότερη επίδοση από τον Μάρτιο του 2009 (στις -19 μονάδες), αλλά και η σημαντική διεύρυνση των εκτιμήσεων για το ύψος των αποθεμάτων, οι οποίες ωθούν το δείκτη προς τα κάτω. Οι εκτιμήσεις για τις τρέχουσες παραγγελίες και τη ζήτηση επιδεινώνονται οριακά, με το σχετικό ισοζύγιο να παραμένει έντονα ελλειμματικό (-53 μονάδες). Από τους υπόλοιπους δείκτες οι περισσότεροι επιδεινώνονται, με εξαίρεση όμως τις εκτιμήσεις για τις τρέχουσες πωλήσεις, την παραγωγή και τις εξαγωγές. Μικρή πτώση καταγράφουν και οι προβλέψεις για την απασχόληση του κλάδου (στις -21 από -19 μονάδες ο σχετικός δείκτης), ενώ παρά τις δυσμενείς προβλέψεις για τη ζήτηση, οι πληθωριστικές προσδοκίες επικρατούν και πάλι έναντι των προβλέψεων μείωσης τιμών. Τέλος, σε σχέση με τον Σεπτέμβριο, οι εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για την ανταγωνιστική τους θέση υποδηλώνουν επιδείνωση σε όλες τις αγορές.
2. Κατασκευές: Κατακόρυφη πτώση επιχειρηματικών προσδοκιών, μεγάλη επιδείνωση στο πρόγραμμα εργασιών
Ο Δείκτης Επιχειρηματικών Προσδοκιών στις Κατασκευές καταγράφει κατακόρυφη πτώση 24 μονάδων και διαμορφώνεται τον Δεκέμβριο σε νέα ιστορικά χαμηλή τιμή, στις 32,2 μονάδες. Η επιδείνωση των προσδοκιών του τομέα συνεχίζεται, εκπορευόμενη τόσο από τις Κατασκευές Δημοσίων Έργων, όσο και από τις Ιδιωτικές Κατασκευές. Είναι όμως η εικόνα στασιμότητας στις Κατασκευές Κατοικιών που συμβάλλει περισσότερο στην καταβαράθρωση του δείκτη. Έτσι συνολικά το 2010 καταγράφεται ως η χειρότερη χρονιά για τον κλάδο για πάνω από μια 15ετία, με τα προβλήματα ρευστότητας να έχουν επηρεάσει ιδιωτικά, αλλά και Δημόσια έργα. Από τα στοιχεία που συναπαρτίζουν το συνολικό δείκτη, ο δείκτης για τις προβλέψεις για το πρόγραμμα εργασιών των επιχειρήσεων σημειώνει «βουτιά» 20 μονάδων και διαμορφώνεται στις -69 μονάδες, εξέλιξη ανάλογη με εκείνη του δείκτη των προβλέψεων για την απασχόληση. Επιπρόσθετα, οι ήδη αρνητικές εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για την τρέχουσα πορεία των εργασιών τους επιδεινώνονται κατά 40 μονάδες, με το σχετικό ισοζύγιο να διαμορφώνεται σε ιστορικά χαμηλές τιμές, στις -68 μονάδες. Οι προβλέψεις για τις τιμές εξακολουθούν να αντανακλούν μείωση με το σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται στις -41 μονάδες, παρόλο που το ¼ των επιχειρήσεων αναμένει άνοδο. Οι μήνες εξασφαλισμένης δραστηριότητας περιορίζονται στους 14 (από 15). Τέλος, μόλις το 4% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι η επιχειρηματική λειτουργία του διεξάγεται ομαλά, ενώ το 48% αναφέρει ως σημαντικότερο εμπόδιο την ανεπαρκή χρηματοδότηση, το 39% τη χαμηλή ζήτηση, ενώ ένα 9% επισημαίνει παράγοντες που συνδέονται με τη γενική οικονομική κατάσταση της χώρας και την ύφεση, την κρατική ανεπάρκεια και γραφειοκρατία, την υψηλή φορολογία, τις μεγάλες εκπτώσεις, τον έντονο ανταγωνισμό, την αναστολή των δημόσιων έργων, τη στάση πληρωμών από το Δημόσιο κ.α.
Από τους επιμέρους δείκτες, η υποχώρηση στις προσδοκίες είναι δραματική, τόσο στις Κατασκευές Δημοσίων Έργων, όσο και στις Ιδιωτικές Κατασκευές. Αναλυτικότερα:
Ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στις Ιδιωτικές Κατασκευές «χάνει» 28 μονάδες, και διαμορφώνεται στις 30,2 μονάδες, σε νέα ιστορικά χαμηλή επίδοση. Το κλίμα απογοήτευσης εκπορεύεται κατά κύριο λόγο από την σχεδόν ομόφωνη απαισιοδοξία στις Κατασκευές Κατοικιών (ο δείκτης μόλις στις 9,9 μονάδες). Από τα επιμέρους στοιχεία δραστηριότητας, οι αρνητικές προβλέψεις για το επίπεδο προγράμματος εργασιών, αλλά και οι αντίστοιχες για την απασχόληση διευρύνονται στις -70 και -68 μονάδες αντίστοιχα (από -39 και -40 αντίστοιχα), ενώ κατακόρυφη πτώση σημειώνουν και οι ήδη πολύ αρνητικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα πορεία των εργασιών. Οι μήνες εξασφαλισμένης δραστηριότητας υποχωρούν σε μόλις 6,7, ενώ ως προς τις τιμές, οι μισές επιχειρήσεις αναμένουν περαιτέρω πτώση. Τέλος, το 95% των επιχειρήσεων αναφέρει προσκόμματα στην επιχειρηματική του λειτουργία του, λόγω χαμηλής ζήτησης (55%) και ανεπαρκούς χρηματοδότησης (25%).
Οι επιχειρηματικές προσδοκίες στις Κατασκευές Δημοσίων Έργων, καταβαραθρώνονται επίσης τον Δεκέμβριο, με το σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται κατά 20 μονάδες χαμηλότερα, στις 33,3 μονάδες, σε μία από τις ιστορικά χαμηλότερες τιμές του. Πάνω από επτά στις δέκα επιχειρήσεις προβλέπουν πτώση στο επίπεδο εργασιών τους το επόμενο τρίμηνο, ενώ μόλις ένα 4% αναμένει άνοδο. Ανάλογες είναι οι εξελίξεις και στους υπόλοιπους δείκτες δραστηριότητας, αφού τόσο οι προοπτικές για την απασχόληση του κλάδου, όσο και οι εκτιμήσεις για την τρέχουσα πορεία των εργασιών των επιχειρήσεων, είναι πολύ αρνητικές (ισοζύγια περί τις -70 μονάδες). Πάντως οι μήνες εξασφαλισμένης δραστηριότητας παραμένουν σχεδόν στα ίδια επίπεδα (16,3 από 16,2 μήνες), αν και αυτό που κυρίως συμβαίνει είναι χαμηλότεροι ρυθμοί εκτέλεσης των σχετικών εργασιών. Σχεδόν όλες (97%) οι επιχειρήσεις αναφέρουν εμπόδια στην επιχειρηματική τους λειτουργία, τα οποία συνδέονται κυρίως με την ανεπαρκή χρηματοδότηση (56%) και την ανεπαρκή ζήτηση (33%).
3. Λιανικό Εμπόριο: Μικρή βελτίωση κλίματος λόγω της εορταστικής περιόδου
Ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στο Λιανικό Εμπόριο βελτιώνεται μόνο οριακά τον Δεκέμβριο και διαμορφώνεται στις 56,6 μονάδες (από 55,3 μονάδες), επίδοση πολύ κατώτερη της αντίστοιχης περσινής (81 μονάδες). Η δυσαρέσκεια είναι διάχυτη, αφού οι πωλήσεις έχουν μειωθεί και προβλέπεται να εξασθενήσουν περαιτέρω στους περισσότερους κλάδους, ενώ σε πολλούς από αυτούς, η πτώση τους έχει οδηγήσει σε σημαντική διόγκωση αποθεμάτων. Επομένως, τουλάχιστον μέχρι λίγο πριν τις εορτές, η αξιολόγηση της σχετικής κίνησης φανέρωνε την απογοήτευση των επιχειρηματιών σχεδόν σε όλους τους κλάδους. Εξαίρεση συνιστά ο κλάδος Οχημάτων– Ανταλλακτικών που διαφοροποιείται από τη γενική τάση, λόγω της προσδοκίας που δημιουργεί η μείωση της φορολογίας με την απόσυρση παλαιότερων οχημάτων. Από τα στοιχεία που συναπαρτίζουν το συνολικό δείκτη, οι εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για τις τρέχουσες πωλήσεις αλλά και οι προβλέψεις για τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές των πωλήσεων σημειώνουν ήπια άνοδο, με τους σχετικούς δείκτες όμως να παραμένουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα, στις -58 και -39 μονάδες αντίστοιχα (από -60 και -42). Οι εκτιμήσεις των αποθεμάτων δεν διαφοροποιούνται σημαντικά, με το ποσοστό εκείνων που αναφέρουν ότι αυτά βρίσκονται σε υψηλά για την εποχή επίπεδα να είναι διπλάσιο του αντίστοιχου όσων αναφέρουν το αντίθετο. Εξαιρετικά δυσοίωνες είναι και οι προβλέψεις για τις παραγγελίες προς προμηθευτές, με το σχετικό ισοζύγιο να διαμορφώνεται στις -47 μονάδες. Από την άλλη πλευρά όμως βελτιώνονται οι προβλέψεις για την απασχόληση στον τομέα, με το σχετικό δείκτη να επανέρχεται σε θετικά επίπεδα, έστω και οριακά στις +3 μονάδες, μετά από ένα δίμηνο αρνητικών τάσεων. Τέλος, ως προς τις τιμές, το αρνητικό ισοζύγιο παραμένει στα ίδια επίπεδα, στις -19 μονάδες, με τρεις στις δέκα επιχειρήσεις να προβλέπουν μείωση.
4. Υπηρεσίες: Οριακή βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος, μικτή εικόνα στους επιμέρους κλάδους
Ο Δείκτης Επιχειρηματικών Προσδοκιών στις Υπηρεσίες αυξάνεται οριακά τον Δεκέμβριο και διαμορφώνεται στις 61,5 μονάδες (από 60,3 μονάδες), 10 μονάδες χαμηλότερα της αντίστοιχης περσινής επίδοσης (70,6 μονάδες). Οι περισσότεροι δείκτες δραστηριότητας εμφανίζουν οριακές μεταβολές, ενώ στους επιμέρους κλάδους η εικόνα είναι μικτή. Σε όλες τις περιπτώσεις πάντως οι εκτιμήσεις για την τρέχουσα κατάσταση των επιχειρήσεων, αλλά και τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη της ζήτησης παραμένουν εξαιρετικά δυσμενείς. Από τους δείκτες που συνεκτιμώνται στη διαμόρφωση του συνολικού δείκτη, όλοι εμφανίζουν μικρή βελτίωση, αν και βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα: η μεγάλη πτώση του προηγούμενου μήνα στις προβλέψεις για τη ζήτηση το επόμενο τρίμηνο «διορθώνεται» μόνο οριακά, με το σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται στις -19 μονάδες, ενώ οι αρνητικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα ζήτηση αμβλύνονται και αυτές οριακά (στις -21 μονάδες το σχετικό ισοζύγιο). Σε ότι αφορά τις εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για την τρέχουσα δραστηριότητά τους, το 35% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι αυτή έχει εξασθενήσει, έναντι 40% τον προηγούμενο μήνα. Η έντονη επιδείνωση των προβλέψεων για την απασχόληση τον Νοέμβριο επιμένει και αυτόν το μήνα, με το σχετικό δείκτη στα ίδια επίπεδα (στις -27 μονάδες) και τρεις στις δέκα επιχειρήσεις να αναμένουν περαιτέρω μείωση της απασχόλησης το επόμενο τρίμηνο. Ως προς τις τιμές, οι προβλέψεις μείωσης διατηρούνται και αυτόν το μήνα, με το δείκτη να κινείται στις -19 μονάδες (από -21). Τέλος, το ποσοστό των επιχειρήσεων που αναφέρουν απρόσκοπτη επιχειρηματική λειτουργία περιορίζεται στο 22% (από 27%), με το 45% να κρίνει την ανεπάρκεια ζήτησης ως το βασικότερο εμπόδιο στη λειτουργία του, το 17% την ανεπάρκεια κεφαλαίων κίνησης και το 15% παράγοντες όπως η οικονομική κρίση, η ανεπάρκεια του κράτους και η γραφειοκρατία, η υψηλή φορολογία, η υποβάθμιση του κέντρου της πρωτεύουσας με τη γενικότερη κοινωνική αναστάτωση, η κακή διαχείριση των πόρων, οι υπέρογκες ασφαλιστικές εισφορές, αλλά και η έλλειψη ρευστότητας κ.α.
Σε επίπεδο βασικών κλάδων των Υπηρεσιών επισημαίνονται τα εξής:
Στα Ξενοδοχεία – Εστιατόρια, ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών υποχωρεί για δεύτερο συνεχή μήνα σε ιστορικά χαμηλή επίδοση, φθάνοντας στις 55,8 μονάδες (από 67,5 μονάδες), αντανακλώντας τις περιορισμένες κρατήσεις της περιόδου των γιορτών. Από τα επιμέρους στοιχεία δραστηριότητας του δείκτη, είναι οι εκτιμήσεις για την τρέχουσα κατάσταση των επιχειρήσεων, αλλά πολύ περισσότερο οι εκτιμήσεις για την τρέχουσα ζήτηση που ωθούν το δείκτη προς τα κάτω, αφού τα σχετικά ισοζύγια «χάνουν» αντίστοιχα 17 και 29 μονάδες και διαμορφώνονται στις -48 και -46. Οι προβλέψεις για τη ζήτηση του επόμενου τριμήνου βελτιώνονται σχετικά, αν και παραμένουν δυσμενείς, με το σχετικό ισοζύγιο να αγγίζει τις -21 μονάδες (από -28). Η εποχικότητα στο προσωπικό οδηγεί σε βελτίωση του δείκτη απασχόλησης του κλάδου, κοντά στο φετινό μέσο όρο (στις -7 από -17 μονάδες), ενώ σε σχέση με τις τιμές, εντείνονται οι αποπληθωριστικές προσδοκίες από το 43% των επιχειρήσεων (από 31%). Τέλος, το ποσοστό των επιχειρήσεων που δηλώνει ότι δεν αντιμετωπίζει εμπόδια στη λειτουργία του περιορίζεται στο 13% (από 39%), με το ευρύ 62% να κρίνει ως βασικότερο εμπόδιο την ανεπάρκεια ζήτησης και το 19% την ανεπάρκεια κεφαλαίων κίνησης.
Μετά το ιστορικά χαμηλό ρεκόρ στις επιχειρηματικές προσδοκίες στα Τουριστικά Πρακτορεία τον Νοέμβριο, τον Δεκέμβριο ο σχετικός δείκτης βελτιώνεται μόνο οριακά και διαμορφώνεται στις 43 μονάδες (από 41,9 μονάδες). Από τα επιμέρους στοιχεία, νέα μεγάλη υποχώρηση σημειώνουν οι εκτιμήσεις για την τρέχουσα κατάσταση των επιχειρήσεων, με το σχετικό δείκτη να φθάνει στις -63 μονάδες (από -44), ενώ πτώση 7 μονάδων καταγράφει και ο δείκτης των εκτιμήσεων για την τρέχουσα εξέλιξη της ζήτησης (στις -63 μονάδες). Η εορταστική περίοδος δεν φαίνεται να βελτίωσε το κλίμα, παρόλο που οι πολύ αρνητικές προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη πορεία της ζήτησης, αμβλύνονται αρκετά, φθάνοντας στις -44 μονάδες (από -72). Ως προς την απασχόληση, ενώ καμία επιχείρηση δεν προβλέπει και πάλι άνοδο, περιορίζεται το ποσοστό εκείνων που προβλέπουν πτώση στο 38% (από 56%). Σχετικά με τις τιμές, οι έντονες προβλέψεις μείωσης του Νοεμβρίου αποδυναμώνονται, με επτά στις δέκα επιχειρήσεις να αναμένουν σταθερότητα. Τέλος, ως προς τα προσκόμματα, και πάλι ένα 6% δηλώνει ότι δεν παρεμποδίζεται η δραστηριότητά του, με το 65% να αναφέρει την ανεπάρκεια της ζήτησης ως σημαντικότερο εμπόδιο, το 11% την ανεπάρκεια κεφαλαίων κίνησης και ένα 15% παράγοντες που συνδέονται με την τρέχουσα οικονομική συγκυρία.
www.bankingnews.gr
- στη Βιομηχανία, οι προβλέψεις της παραγωγής επιδεινώνονται, ενώ αντίθετα οι αρνητικές εκτιμήσεις για το τρέχον επίπεδο της ζήτησης και των παραγγελιών βελτιώνονται. Τέλος, οι εκτιμήσεις για τα αποθέματα παραμένουν στα ίδια επίπεδα.
- στις Υπηρεσίες, καταγράφεται σημαντική βελτίωση στις εκτιμήσεις για το τρέχον επίπεδο εργασιών και στις εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για την τρέχουσα πορεία της ζήτησης, ενώ και στις προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη πορεία της ζήτησης σημειώνεται άνοδος, αν και ηπιότερη.
- στο Λιανικό Εμπόριο, όλοι οι επιμέρους δείκτες ανακάμπτουν: οι εκτιμήσεις για τις τρέχουσες πωλήσεις, αλλά και οι εκτιμήσεις των αποθεμάτων καταγράφουν βελτίωση, η οποία όμως είναι εντονότερη στις προβλέψεις για την εξέλιξη των πωλήσεων το επόμενο τρίμηνο.
- στις Κατασκευές, σημειώνεται έντονη κάμψη των εκτιμήσεων για το επίπεδο προγράμματος εργασιών των επιχειρήσεων, με ταυτόχρονη κατακόρυφη πτώση στις προβλέψεις για την απασχόληση του τομέα.
- στην Καταναλωτική Εμπιστοσύνη, μετά τη μικρή βελτίωση του Νοεμβρίου, τον Δεκέμβριο όλοι οι δείκτες επιδεινώνονται σημαντικά. Οι προβλέψεις των νοικοκυριών για την οικονομική τους κατάσταση και την οικονομική κατάσταση της χώρας, αλλά και η πρόθεση για αποταμίευση στο επόμενο 12-μηνο, καταγράφουν νέα ιστορικά χαμηλά ρεκόρ, ενώ και οι προβλέψεις για την ανεργία ενισχύονται σημαντικά.
1. Βιομηχανία: Στο χαμηλότερο επίπεδο του έτους οι επιχειρηματικές προσδοκίες
Ο Δείκτης Επιχειρηματικών Προσδοκιών στη Βιομηχανία «κλείνει» για το 2010 στα χαμηλότερα επίπεδα του έτους, στις 71,3 μονάδες (από 74,6 μονάδες), αλλά ουσιαστικά στα περυσινά επίπεδα. Αν και οι πολύ αρνητικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα ζήτηση εξωτερικού και εσωτερικού, αλλά και οι εκτιμήσεις για τις εξαγωγές αμβλύνονται ελαφρώς το τελευταίο τρίμηνο, η νέα πτώση του δείκτη προέρχεται κυρίως από τις επιδεινούμενες προβλέψεις για την παραγωγή στο επόμενο διάστημα. Συγκεκριμένα, από τα επιμέρους στοιχεία δραστηριότητας που συνδιαμορφώνουν το συνολικό δείκτη, οι εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για το τρέχον επίπεδο παραγγελιών και ζήτησης επανέρχονται σε τροχιά ανόδου όμως από την άλλη πλευρά, το ελλειμματικό ισοζύγιο στις προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη της παραγωγής υπερτριπλασιάζεται, συμβάλλοντας έτσι στην περαιτέρω πτώση του συνολικού δείκτη, ενώ και οι εκτιμήσεις για το επίπεδο των αποθεμάτων ενισχύονται. Αναλυτικότερα:
α) Οι πολύ αρνητικές εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για το επίπεδο παραγγελιών και ζήτησης, αμβλύνονται ελαφρώς τον Δεκέμβριο, με το σχετικό αρνητικό ισοζύγιο να περιορίζεται ελαφρά στις -48 μονάδες (από -51). Πάντως, σταθερά πάνω από τις μισές επιχειρήσεις του τομέα (55% από 54%) κρίνουν ότι οι παραγγελίες τους βρίσκονται σε χαμηλά για την εποχή επίπεδα, με το 5% να δηλώνει το αντίθετο.
β) Μεγάλη κάμψη καταγράφουν οι προβλέψεις για την εξέλιξη της παραγωγής τους προσεχείς 3-4 μήνες, οι οποίες όμως είχαν μια σχετικά σταθερή πορεία καθόλη τη διάρκεια του έτους, με τον αντίστοιχο δείκτη να διαμορφώνεται στις -18 μονάδες (από -5 μονάδες). Μία στις δέκα επιχειρήσεις (από 24%) προβλέπει πτώση της παραγωγής της το επόμενο τρίμηνο, όταν το ποσοστό που αναμένει άνοδο περιορίζεται ταυτόχρονα στο 12% (από 18%).
γ) Οι εκτιμήσεις για το τρέχον ύψος των αποθεμάτων διογκώνονται οριακά, με το σχετικό ισοζύγιο να διαμορφώνεται στις +16 μονάδες, καθώς περίπου το ¼ των επιχειρήσεων δηλώνει και πάλι ότι τα αποθέματά του είναι υψηλά για την εποχή.
δ) Οι εκτιμήσεις για τις παραγγελίες και τη ζήτηση εξωτερικού καταγράφουν την ίδια τάση με την αντίστοιχη στην εγχώρια αγορά, με το σχετικό ελλειμματικό ισοζύγιο να κερδίζει 3 μονάδες και να διαμορφώνεται στις -23 μονάδες. Από τις επιχειρήσεις του τομέα, το 12% (από 10%) δηλώνει ότι τα επίπεδα των παραγγελιών του είναι υψηλά για την εποχή, ενώ ένα σταθερό 36% αναφέρει το αντίθετο.
ε) Μικρή εξασθένηση σημειώνεται στις προβλέψεις για τις εξαγωγές τους προσεχείς μήνες, με το σχετικό ισοζύγιο να διαμορφώνεται οριακά χαμηλότερα, πάντα θετικό, στις +4 μονάδες (από +6). Το 1/5 των επιχειρήσεων του τομέα προβλέπει ανοδική πορεία των εξαγωγών του το επόμενο τρίμηνο, ενώ εκείνοι που αναμένουν μείωση παραμένουν στο 16%.
στ) Οι ενισχυμένες προβλέψεις για πτώση της παραγωγής το επόμενο τρίμηνο επηρεάζουν αρνητικά και τις προβλέψεις για τις πωλήσεις τους προσεχείς μήνες, με το σχετικό ισοζύγιο να ξαναγίνεται αρνητικό, φθάνοντας τις -12 μονάδες. Αντίθετα, οι εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για τις τρέχουσες πωλήσεις κινούνται θετικά τον Δεκέμβριο, με το σχετικό δείκτη να παραμένει ελλειμματικός, αλλά να περιορίζεται κατά 8 μονάδες, στις -12.
ζ) Παρά το δυσμενέστερο κλίμα, οι μήνες εξασφαλισμένης παραγωγής διευρύνονται εκ νέου και διαμορφώνονται πάνω από το φετινό μέσο όρο, στους 4,2 (από 3,9), ενώ σταθερά στο 69%, ελαφρώς πάνω από το φετινό μέσο όρο, παραμένει το ποσοστό χρησιμοποίησης εργοστασιακού δυναμικού.
η) Οι προβλέψεις για την απασχόληση του τομέα, παραμένουν δυσοίωνες με το σχετικό ισοζύγιο να διαμορφώνεται στις -20 μονάδες, στο φετινό μέσο όρο.
θ) Σε σχέση με τις τιμές, τον Δεκέμβριο η τάση αλλάζει προς αύξηση τιμών, αν και εντελώς οριακά όπως άλλωστε τον προηγούμενο μήνα: το 17% των επιχειρήσεων αναμένει ανοδική πορεία τιμών, ενώ ένα 15% πτώση τους το επόμενο διάστημα.
ι) Τέλος, στο τριμηνιαίο ερώτημα σχετικά με την ανταγωνιστική θέση των επιχειρήσεων στις αγορές στις οποίες δραστηριοποιούνται, οι εκτιμήσεις βελτιώνονται περαιτέρω σε σχέση με τη μέτρηση Σεπτεμβρίου για την εγχώρια αγορά, παραμένουν όμως αμετάβλητες ως προς τις αγορές της ΕΕ και επιδεινώνονται ελαφρά ως προς τις αγορές στον υπόλοιπο κόσμο.
Σε σχέση με τις επιμέρους κατηγορίες, η πτώση του συνολικού δείκτη εκπορεύεται από τη μείωση των προσδοκιών στα Ενδιάμεσα αγαθά, αφού τόσο στα Κεφαλαιουχικά, όσο και στα Καταναλωτικά αγαθά, οι σχετικοί δείκτες βελτιώνονται. Αναλυτικότερα:
Στα Καταναλωτικά Αγαθά, ο Δείκτης Επιχειρηματικών Προσδοκιών κερδίζει έδαφος τον Δεκέμβριο και διαμορφώνεται στις 74,8 μονάδες (από 73), ελαφρώς όμως χαμηλότερα σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή επίδοσή του (76,4 μονάδες). Είναι οι προβλέψεις για την πορεία της παραγωγής το επόμενο τρίμηνο οι οποίες επιδεινώνονται περαιτέρω, με το σχετικό αρνητικό ισοζύγιο να διευρύνεται στις -13 μονάδες (από -8). Η πτώση αυτή όμως αντισταθμίζεται από την άνοδο στις εκτιμήσεις για τα επίπεδα των παραγγελιών και της εγχώριας ζήτησης (στις -42 από τις -46 μονάδες το σχετικό ισοζύγιο), αλλά και τις εκτιμήσεις για τα αποθέματα, οι οποίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη ρευστοποίηση. Από τα υπόλοιπα στοιχεία, σημαντικά βελτιωμένες εμφανίζονται οι εκτιμήσεις για τις τρέχουσες πωλήσεις, ενώ ήπια άνοδο σημειώνουν και οι εκτιμήσεις για τις τρέχουσες παραγγελίες και τη ζήτηση εξωτερικού. Ως προς την απασχόληση, η ανοδική τροχιά του προηγούμενου διμήνου ανακόπτεται, αφού το σχετικό ισοζύγιο χάνει 4 μονάδες και διαμορφώνεται στις -18, ενώ σε σχέση με τις τιμές, υπερτερούν ελαφρά οι επιχειρήσεις που προβλέπουν αποκλιμάκωση. Τέλος, στο τριμηνιαίο ερώτημα για την ανταγωνιστική θέση των επιχειρήσεων, καταγράφεται ήπια βελτίωση στις εκτιμήσεις τους προς όλες τις αγορές σε σχέση με τη μέτρηση Σεπτεμβρίου.
Ο Δείκτης Επιχειρηματικών Προσδοκιών στα Κεφαλαιουχικά Αγαθά βελτιώνεται για τρίτο διαδοχικό μήνα και διαμορφώνεται στις 64 μονάδες (από 60,3), ελαφρώς υψηλότερα του φετινού μέσου όρου (63 μονάδες), αλλά όχι και της αντίστοιχης περσινής τιμής του (74,1 μονάδες). Από τα επιμέρους στοιχεία δραστηριότητας που συναπαρτίζουν το δείκτη, σημαντική ανάκαμψη σημειώνουν οι εκτιμήσεις για τις τρέχουσες παραγγελίες και τη ζήτηση, με το σχετικό έντονα αρνητικό ισοζύγιο να κερδίζει 16 μονάδες (στις -58), αλλά και οι προβλέψεις για την παραγωγή τους προσεχείς μήνες, όπου και εδώ όμως ο σχετικός δείκτης παραμένει πολύ χαμηλός (στις -29 από -36 μονάδες). Αντίθετα, τα αποθέματα διογκώνονται, αφού ένα 35% (από 27%) δηλώνει ότι αυτά βρίσκονται σε υψηλά για την εποχή επίπεδα. Βελτίωση καταγράφεται και στις εκτιμήσεις για τις παραγγελίες και τη ζήτηση εξωτερικού, αλλά και τις τρέχουσες και μελλοντικές πωλήσεις, παρόλο που τα σχετικά ισοζύγια παραμένουν ελλειμματικά. Οι προβλέψεις για εξαγωγές ενισχύονται σημαντικά, ενώ οι προβλέψεις για την απασχόληση του κλάδου, μετά από ένα τρίμηνο σταθερότητας, σημειώνουν ήπια βελτίωση (στις -30 από -36 μονάδες το σχετικό ισοζύγιο). Σχετικά με τις τιμές, κυριαρχούν οι προβλέψεις μείωσης έναντι των προβλέψεων ανόδου, όμως επτά στις δέκα επιχειρήσεις αναμένουν σταθερότητα. Τέλος, στο ερώτημα για την ανταγωνιστική θέση των επιχειρήσεων, καταγράφεται σημαντική άνοδος προς όλες τις αγορές.
Πτώση 8 μονάδων σημειώνουν οι επιχειρηματικές προσδοκίες στα Ενδιάμεσα Αγαθά, με το σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται στις 69,8 μονάδες, χαμηλότερα του φετινού μέσου όρου (77,3 μονάδες), αλλά υψηλότερα της αντίστοιχης περσινής τιμής (63,8 μονάδες). Από τα στοιχεία που συνδιαμορφώνουν το δείκτη, είναι η έντονη πτώση στις προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη της παραγωγής του κλάδου, όπου το σχετικό ισοζύγιο διαμορφώνεται στη χειρότερη επίδοση από τον Μάρτιο του 2009 (στις -19 μονάδες), αλλά και η σημαντική διεύρυνση των εκτιμήσεων για το ύψος των αποθεμάτων, οι οποίες ωθούν το δείκτη προς τα κάτω. Οι εκτιμήσεις για τις τρέχουσες παραγγελίες και τη ζήτηση επιδεινώνονται οριακά, με το σχετικό ισοζύγιο να παραμένει έντονα ελλειμματικό (-53 μονάδες). Από τους υπόλοιπους δείκτες οι περισσότεροι επιδεινώνονται, με εξαίρεση όμως τις εκτιμήσεις για τις τρέχουσες πωλήσεις, την παραγωγή και τις εξαγωγές. Μικρή πτώση καταγράφουν και οι προβλέψεις για την απασχόληση του κλάδου (στις -21 από -19 μονάδες ο σχετικός δείκτης), ενώ παρά τις δυσμενείς προβλέψεις για τη ζήτηση, οι πληθωριστικές προσδοκίες επικρατούν και πάλι έναντι των προβλέψεων μείωσης τιμών. Τέλος, σε σχέση με τον Σεπτέμβριο, οι εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για την ανταγωνιστική τους θέση υποδηλώνουν επιδείνωση σε όλες τις αγορές.
2. Κατασκευές: Κατακόρυφη πτώση επιχειρηματικών προσδοκιών, μεγάλη επιδείνωση στο πρόγραμμα εργασιών
Ο Δείκτης Επιχειρηματικών Προσδοκιών στις Κατασκευές καταγράφει κατακόρυφη πτώση 24 μονάδων και διαμορφώνεται τον Δεκέμβριο σε νέα ιστορικά χαμηλή τιμή, στις 32,2 μονάδες. Η επιδείνωση των προσδοκιών του τομέα συνεχίζεται, εκπορευόμενη τόσο από τις Κατασκευές Δημοσίων Έργων, όσο και από τις Ιδιωτικές Κατασκευές. Είναι όμως η εικόνα στασιμότητας στις Κατασκευές Κατοικιών που συμβάλλει περισσότερο στην καταβαράθρωση του δείκτη. Έτσι συνολικά το 2010 καταγράφεται ως η χειρότερη χρονιά για τον κλάδο για πάνω από μια 15ετία, με τα προβλήματα ρευστότητας να έχουν επηρεάσει ιδιωτικά, αλλά και Δημόσια έργα. Από τα στοιχεία που συναπαρτίζουν το συνολικό δείκτη, ο δείκτης για τις προβλέψεις για το πρόγραμμα εργασιών των επιχειρήσεων σημειώνει «βουτιά» 20 μονάδων και διαμορφώνεται στις -69 μονάδες, εξέλιξη ανάλογη με εκείνη του δείκτη των προβλέψεων για την απασχόληση. Επιπρόσθετα, οι ήδη αρνητικές εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για την τρέχουσα πορεία των εργασιών τους επιδεινώνονται κατά 40 μονάδες, με το σχετικό ισοζύγιο να διαμορφώνεται σε ιστορικά χαμηλές τιμές, στις -68 μονάδες. Οι προβλέψεις για τις τιμές εξακολουθούν να αντανακλούν μείωση με το σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται στις -41 μονάδες, παρόλο που το ¼ των επιχειρήσεων αναμένει άνοδο. Οι μήνες εξασφαλισμένης δραστηριότητας περιορίζονται στους 14 (από 15). Τέλος, μόλις το 4% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι η επιχειρηματική λειτουργία του διεξάγεται ομαλά, ενώ το 48% αναφέρει ως σημαντικότερο εμπόδιο την ανεπαρκή χρηματοδότηση, το 39% τη χαμηλή ζήτηση, ενώ ένα 9% επισημαίνει παράγοντες που συνδέονται με τη γενική οικονομική κατάσταση της χώρας και την ύφεση, την κρατική ανεπάρκεια και γραφειοκρατία, την υψηλή φορολογία, τις μεγάλες εκπτώσεις, τον έντονο ανταγωνισμό, την αναστολή των δημόσιων έργων, τη στάση πληρωμών από το Δημόσιο κ.α.
Από τους επιμέρους δείκτες, η υποχώρηση στις προσδοκίες είναι δραματική, τόσο στις Κατασκευές Δημοσίων Έργων, όσο και στις Ιδιωτικές Κατασκευές. Αναλυτικότερα:
Ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στις Ιδιωτικές Κατασκευές «χάνει» 28 μονάδες, και διαμορφώνεται στις 30,2 μονάδες, σε νέα ιστορικά χαμηλή επίδοση. Το κλίμα απογοήτευσης εκπορεύεται κατά κύριο λόγο από την σχεδόν ομόφωνη απαισιοδοξία στις Κατασκευές Κατοικιών (ο δείκτης μόλις στις 9,9 μονάδες). Από τα επιμέρους στοιχεία δραστηριότητας, οι αρνητικές προβλέψεις για το επίπεδο προγράμματος εργασιών, αλλά και οι αντίστοιχες για την απασχόληση διευρύνονται στις -70 και -68 μονάδες αντίστοιχα (από -39 και -40 αντίστοιχα), ενώ κατακόρυφη πτώση σημειώνουν και οι ήδη πολύ αρνητικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα πορεία των εργασιών. Οι μήνες εξασφαλισμένης δραστηριότητας υποχωρούν σε μόλις 6,7, ενώ ως προς τις τιμές, οι μισές επιχειρήσεις αναμένουν περαιτέρω πτώση. Τέλος, το 95% των επιχειρήσεων αναφέρει προσκόμματα στην επιχειρηματική του λειτουργία του, λόγω χαμηλής ζήτησης (55%) και ανεπαρκούς χρηματοδότησης (25%).
Οι επιχειρηματικές προσδοκίες στις Κατασκευές Δημοσίων Έργων, καταβαραθρώνονται επίσης τον Δεκέμβριο, με το σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται κατά 20 μονάδες χαμηλότερα, στις 33,3 μονάδες, σε μία από τις ιστορικά χαμηλότερες τιμές του. Πάνω από επτά στις δέκα επιχειρήσεις προβλέπουν πτώση στο επίπεδο εργασιών τους το επόμενο τρίμηνο, ενώ μόλις ένα 4% αναμένει άνοδο. Ανάλογες είναι οι εξελίξεις και στους υπόλοιπους δείκτες δραστηριότητας, αφού τόσο οι προοπτικές για την απασχόληση του κλάδου, όσο και οι εκτιμήσεις για την τρέχουσα πορεία των εργασιών των επιχειρήσεων, είναι πολύ αρνητικές (ισοζύγια περί τις -70 μονάδες). Πάντως οι μήνες εξασφαλισμένης δραστηριότητας παραμένουν σχεδόν στα ίδια επίπεδα (16,3 από 16,2 μήνες), αν και αυτό που κυρίως συμβαίνει είναι χαμηλότεροι ρυθμοί εκτέλεσης των σχετικών εργασιών. Σχεδόν όλες (97%) οι επιχειρήσεις αναφέρουν εμπόδια στην επιχειρηματική τους λειτουργία, τα οποία συνδέονται κυρίως με την ανεπαρκή χρηματοδότηση (56%) και την ανεπαρκή ζήτηση (33%).
3. Λιανικό Εμπόριο: Μικρή βελτίωση κλίματος λόγω της εορταστικής περιόδου
Ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στο Λιανικό Εμπόριο βελτιώνεται μόνο οριακά τον Δεκέμβριο και διαμορφώνεται στις 56,6 μονάδες (από 55,3 μονάδες), επίδοση πολύ κατώτερη της αντίστοιχης περσινής (81 μονάδες). Η δυσαρέσκεια είναι διάχυτη, αφού οι πωλήσεις έχουν μειωθεί και προβλέπεται να εξασθενήσουν περαιτέρω στους περισσότερους κλάδους, ενώ σε πολλούς από αυτούς, η πτώση τους έχει οδηγήσει σε σημαντική διόγκωση αποθεμάτων. Επομένως, τουλάχιστον μέχρι λίγο πριν τις εορτές, η αξιολόγηση της σχετικής κίνησης φανέρωνε την απογοήτευση των επιχειρηματιών σχεδόν σε όλους τους κλάδους. Εξαίρεση συνιστά ο κλάδος Οχημάτων– Ανταλλακτικών που διαφοροποιείται από τη γενική τάση, λόγω της προσδοκίας που δημιουργεί η μείωση της φορολογίας με την απόσυρση παλαιότερων οχημάτων. Από τα στοιχεία που συναπαρτίζουν το συνολικό δείκτη, οι εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για τις τρέχουσες πωλήσεις αλλά και οι προβλέψεις για τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές των πωλήσεων σημειώνουν ήπια άνοδο, με τους σχετικούς δείκτες όμως να παραμένουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα, στις -58 και -39 μονάδες αντίστοιχα (από -60 και -42). Οι εκτιμήσεις των αποθεμάτων δεν διαφοροποιούνται σημαντικά, με το ποσοστό εκείνων που αναφέρουν ότι αυτά βρίσκονται σε υψηλά για την εποχή επίπεδα να είναι διπλάσιο του αντίστοιχου όσων αναφέρουν το αντίθετο. Εξαιρετικά δυσοίωνες είναι και οι προβλέψεις για τις παραγγελίες προς προμηθευτές, με το σχετικό ισοζύγιο να διαμορφώνεται στις -47 μονάδες. Από την άλλη πλευρά όμως βελτιώνονται οι προβλέψεις για την απασχόληση στον τομέα, με το σχετικό δείκτη να επανέρχεται σε θετικά επίπεδα, έστω και οριακά στις +3 μονάδες, μετά από ένα δίμηνο αρνητικών τάσεων. Τέλος, ως προς τις τιμές, το αρνητικό ισοζύγιο παραμένει στα ίδια επίπεδα, στις -19 μονάδες, με τρεις στις δέκα επιχειρήσεις να προβλέπουν μείωση.
4. Υπηρεσίες: Οριακή βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος, μικτή εικόνα στους επιμέρους κλάδους
Ο Δείκτης Επιχειρηματικών Προσδοκιών στις Υπηρεσίες αυξάνεται οριακά τον Δεκέμβριο και διαμορφώνεται στις 61,5 μονάδες (από 60,3 μονάδες), 10 μονάδες χαμηλότερα της αντίστοιχης περσινής επίδοσης (70,6 μονάδες). Οι περισσότεροι δείκτες δραστηριότητας εμφανίζουν οριακές μεταβολές, ενώ στους επιμέρους κλάδους η εικόνα είναι μικτή. Σε όλες τις περιπτώσεις πάντως οι εκτιμήσεις για την τρέχουσα κατάσταση των επιχειρήσεων, αλλά και τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη της ζήτησης παραμένουν εξαιρετικά δυσμενείς. Από τους δείκτες που συνεκτιμώνται στη διαμόρφωση του συνολικού δείκτη, όλοι εμφανίζουν μικρή βελτίωση, αν και βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα: η μεγάλη πτώση του προηγούμενου μήνα στις προβλέψεις για τη ζήτηση το επόμενο τρίμηνο «διορθώνεται» μόνο οριακά, με το σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται στις -19 μονάδες, ενώ οι αρνητικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα ζήτηση αμβλύνονται και αυτές οριακά (στις -21 μονάδες το σχετικό ισοζύγιο). Σε ότι αφορά τις εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για την τρέχουσα δραστηριότητά τους, το 35% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι αυτή έχει εξασθενήσει, έναντι 40% τον προηγούμενο μήνα. Η έντονη επιδείνωση των προβλέψεων για την απασχόληση τον Νοέμβριο επιμένει και αυτόν το μήνα, με το σχετικό δείκτη στα ίδια επίπεδα (στις -27 μονάδες) και τρεις στις δέκα επιχειρήσεις να αναμένουν περαιτέρω μείωση της απασχόλησης το επόμενο τρίμηνο. Ως προς τις τιμές, οι προβλέψεις μείωσης διατηρούνται και αυτόν το μήνα, με το δείκτη να κινείται στις -19 μονάδες (από -21). Τέλος, το ποσοστό των επιχειρήσεων που αναφέρουν απρόσκοπτη επιχειρηματική λειτουργία περιορίζεται στο 22% (από 27%), με το 45% να κρίνει την ανεπάρκεια ζήτησης ως το βασικότερο εμπόδιο στη λειτουργία του, το 17% την ανεπάρκεια κεφαλαίων κίνησης και το 15% παράγοντες όπως η οικονομική κρίση, η ανεπάρκεια του κράτους και η γραφειοκρατία, η υψηλή φορολογία, η υποβάθμιση του κέντρου της πρωτεύουσας με τη γενικότερη κοινωνική αναστάτωση, η κακή διαχείριση των πόρων, οι υπέρογκες ασφαλιστικές εισφορές, αλλά και η έλλειψη ρευστότητας κ.α.
Σε επίπεδο βασικών κλάδων των Υπηρεσιών επισημαίνονται τα εξής:
Στα Ξενοδοχεία – Εστιατόρια, ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών υποχωρεί για δεύτερο συνεχή μήνα σε ιστορικά χαμηλή επίδοση, φθάνοντας στις 55,8 μονάδες (από 67,5 μονάδες), αντανακλώντας τις περιορισμένες κρατήσεις της περιόδου των γιορτών. Από τα επιμέρους στοιχεία δραστηριότητας του δείκτη, είναι οι εκτιμήσεις για την τρέχουσα κατάσταση των επιχειρήσεων, αλλά πολύ περισσότερο οι εκτιμήσεις για την τρέχουσα ζήτηση που ωθούν το δείκτη προς τα κάτω, αφού τα σχετικά ισοζύγια «χάνουν» αντίστοιχα 17 και 29 μονάδες και διαμορφώνονται στις -48 και -46. Οι προβλέψεις για τη ζήτηση του επόμενου τριμήνου βελτιώνονται σχετικά, αν και παραμένουν δυσμενείς, με το σχετικό ισοζύγιο να αγγίζει τις -21 μονάδες (από -28). Η εποχικότητα στο προσωπικό οδηγεί σε βελτίωση του δείκτη απασχόλησης του κλάδου, κοντά στο φετινό μέσο όρο (στις -7 από -17 μονάδες), ενώ σε σχέση με τις τιμές, εντείνονται οι αποπληθωριστικές προσδοκίες από το 43% των επιχειρήσεων (από 31%). Τέλος, το ποσοστό των επιχειρήσεων που δηλώνει ότι δεν αντιμετωπίζει εμπόδια στη λειτουργία του περιορίζεται στο 13% (από 39%), με το ευρύ 62% να κρίνει ως βασικότερο εμπόδιο την ανεπάρκεια ζήτησης και το 19% την ανεπάρκεια κεφαλαίων κίνησης.
Μετά το ιστορικά χαμηλό ρεκόρ στις επιχειρηματικές προσδοκίες στα Τουριστικά Πρακτορεία τον Νοέμβριο, τον Δεκέμβριο ο σχετικός δείκτης βελτιώνεται μόνο οριακά και διαμορφώνεται στις 43 μονάδες (από 41,9 μονάδες). Από τα επιμέρους στοιχεία, νέα μεγάλη υποχώρηση σημειώνουν οι εκτιμήσεις για την τρέχουσα κατάσταση των επιχειρήσεων, με το σχετικό δείκτη να φθάνει στις -63 μονάδες (από -44), ενώ πτώση 7 μονάδων καταγράφει και ο δείκτης των εκτιμήσεων για την τρέχουσα εξέλιξη της ζήτησης (στις -63 μονάδες). Η εορταστική περίοδος δεν φαίνεται να βελτίωσε το κλίμα, παρόλο που οι πολύ αρνητικές προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη πορεία της ζήτησης, αμβλύνονται αρκετά, φθάνοντας στις -44 μονάδες (από -72). Ως προς την απασχόληση, ενώ καμία επιχείρηση δεν προβλέπει και πάλι άνοδο, περιορίζεται το ποσοστό εκείνων που προβλέπουν πτώση στο 38% (από 56%). Σχετικά με τις τιμές, οι έντονες προβλέψεις μείωσης του Νοεμβρίου αποδυναμώνονται, με επτά στις δέκα επιχειρήσεις να αναμένουν σταθερότητα. Τέλος, ως προς τα προσκόμματα, και πάλι ένα 6% δηλώνει ότι δεν παρεμποδίζεται η δραστηριότητά του, με το 65% να αναφέρει την ανεπάρκεια της ζήτησης ως σημαντικότερο εμπόδιο, το 11% την ανεπάρκεια κεφαλαίων κίνησης και ένα 15% παράγοντες που συνδέονται με την τρέχουσα οικονομική συγκυρία.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών