γράφει : Αλεξάνδρα Τόμπρα
Σε κλοιό πρωτοφανούς ασφυξίας έχουν μπει το τελευταίο διάστημα επιχειρήσεις και νοικοκυριά, με απρόβλεπτες συνέπειες για την οικονομία. Η εκτίναξη των εγγραφών στη «Μαύρη Λίστα» του Τειρεσία, η άνοδος των επισφαλειών, η απροθυμία των τραπεζών να χορηγήσουν δάνεια και το δυσθεώρητο ύψος των «φεσιών» στην αγορά δημιουργούν ένα εκρηκτικό κοκτέιλ.
Χαρακτηριστικό της κατάστασης, την οποία οι ίδιοι οι τραπεζίτες περιγράφουν με τα πιο μελανά χρώματα, είναι ότι αυτή τη στιγμή στη «Μαύρη Λίστα» του Τειρεσία υπολογίζεται ότι είναι γραμμένα περίπου 1,5 εκατομμύριο φυσικά και νομικά πρόσωπα. Αυτό σημαίνει ότι περίπου 1,2 εκατ. ιδιώτες και 300.000 επιχειρήσεις δεν έχουν ουσιαστικά πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό. Και με δεδομένο ότι κατά κανόνα όποιος μπει στη λίστα αυτή, δύσκολα βγαίνει, αυτό σημαίνει ότι θα αργήσουν να δουν στο πορτοφόλι τους… τραπεζικό χρήμα.
Ακόμα όμως και για εκείνους που δεν αντιμετωπίζουν αυτό το πρόβλημα, οι πύλες προς την πολυπόθητη ρευστότητα είναι ερμητικά κλειστές, καθώς τα νέα δάνεια, καταναλωτικά, στεγαστικά ή και επιχειρηματικά δίνονται κυριολεκτικά με το σταγονόμετρο.
Όπως αναφέρουν τραπεζικά στελέχη, αυτή τη στιγμή οκτώ στις 10 αιτήσεις νέων δανείων δεν φτάνουν ποτέ στο γκισέ, καθώς οι νέες χορηγήσεις δίνονται «με το σταγονόμετρο» και πάρα πολύ αυστηρά κριτήρια.
Την ίδια στιγμή, οι τράπεζες βάζουν «φρένο» και στις μεταφορές υπολοίπου, κυρίως ανάμεσα σε πιστωτικές κάρτες, ενώ αντίστοιχα στην επιχειρηματική πίστη οι όροι είναι τόσο σκληροί και τα επιτόκια τόσο υψηλά που η ρευστότητα στην αγορά είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη.
Ενδεικτικό της κατάστασης που επικρατεί αυτή τη στιγμή στην τραπεζική αγορά είναι ότι, στη στεγαστική πίστη η προσημείωση του ακινήτου δεν είναι πλέον αρκετή για τη χορήγηση στεγαστικών δανείων. Πλέον, οι τράπεζες πολύ σπάνια χρηματοδοτούν πάνω από το 70% της εμπορικής αξίας, ζητούν επιπλέον εχέγγυα, όπως σταθερή εργασία και τριτεγγυητές και συχνά απαιτούν την ύπαρξη επιπλέον μετρητών «για ώρα ανάγκης».
Αντίστοιχα, στις μεταφορές από κάρτα σε κάρτα, πολλές τράπεζες έχουν βάλει «φρένο» στις αναχρηματοδοτήσεις, επιτρέποντας μία κίνηση ανά εξάμηνο, ενώ στα καταναλωτικά, η προσημείωση ακινήτου είναι ουσιαστικά μονόδρομος, προκειμένου να εγκριθούν χρηματοδοτήσεις, ακόμα και άνω των 10.000 ευρώ.
Όσο για τα επιχειρηματικά δάνεια, στην τρέχουσα συγκυρία, λίγες είναι οι εταιρείες που πληρούν τα κριτήρια των τραπεζών και έχουν προοπτικές εξέλιξης. Ακόμα όμως και σε αυτές τις περιπτώσεις, το κόστος του χρήματος είναι τόσο υψηλό (μπορεί να ξεπερνά ακόμα και το 10% για κεφάλαιο κίνησης) ώστε οι ίδιοι οι επιχειρηματίες δεν προχωρούν τελικά στη σύναψη του δανείου.
Ουσιαστικά, σύμφωνα με τις συγκλίνουσες εκτιμήσεις της αγοράς, ο ρυθμός πιστωτικής ανάπτυξης φέτος θα μάλλον αρνητικός, και αυτό ενώ στο τέλος του 2007 τα δάνεια «έτρεχαν» με περισσότερο από 20% κάθε χρόνο.
Την ίδια στιγμή, σε ύψος ρεκόρ έχουν εκτιναχθεί και τα «κόκκινα» δάνεια, καθώς οι επισφάλειες εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν ακόμα και το 12% του συνόλου μέχρι το τέλος του χρόνου, ποσοστό που αντιστοιχεί σε περίπου 30 δις. ευρώ. Ο κίνδυνος νέων επισφαλειών είναι –σύμφωνα πάντα με τους τραπεζίτες- ακόμα ένας λόγος που αποθαρρύνει την εκταμίευση νέων δανείων. Ουσιαστικά, με τόσο περιορισμένη ρευστότητα, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα προχωρούν μόνο σε επιλεκτικές χρηματοδοτήσεις, στις περιπτώσεις που είναι σχεδόν σίγουρο ότι η οφειλή θα εξυπηρετηθεί. Μάλιστα, μετά την εφαρμογή του νόμου για την προστασία των δανειοληπτών, αρκετοί τραπεζίτες φοβούνται ακόμα μεγαλύτερη αύξηση των δανείων που δεν εξυπηρετούνται, καθώς εκτιμούν ότι ήδη έχει δημιουργηθεί κλίμα ατιμωρησίας μεταξύ των δανειοληπτών.
Τέλος, το κλίμα ασφυξίας στην αγορά συντηρούν και τα «φέσια» που πνίγουν ως επί το πλείστον τις επιχειρήσεις. Το 2010, το σύνολο των ακάλυπτων επιταγών και απλήρωτων συναλλαγματικών έφτασε τα 2 δις. ευρώ. Μπορεί το ποσό αυτό να είναι σαφώς μειωμένο σε σχέση με το 2009, όμως με δεδομένη την κατακόρυφη πτώση των συναλλαγών στην αγορά γενικότερα, δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητο. Παράλληλα, αυτή τη στιγμή κυκλοφορούν μεταχρονολογημένες επιταγές 9μήνου ή και 12μηνού, συντηρώντας μια περίεργη στρέβλωση, η οποία είναι στην πραγματικότητα μια βραδυφλεγής βόμβα στα θεμέλια της επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Γιώργος Θεοδώρου
www.bankingnews.gr
Ακόμα όμως και για εκείνους που δεν αντιμετωπίζουν αυτό το πρόβλημα, οι πύλες προς την πολυπόθητη ρευστότητα είναι ερμητικά κλειστές, καθώς τα νέα δάνεια, καταναλωτικά, στεγαστικά ή και επιχειρηματικά δίνονται κυριολεκτικά με το σταγονόμετρο.
Όπως αναφέρουν τραπεζικά στελέχη, αυτή τη στιγμή οκτώ στις 10 αιτήσεις νέων δανείων δεν φτάνουν ποτέ στο γκισέ, καθώς οι νέες χορηγήσεις δίνονται «με το σταγονόμετρο» και πάρα πολύ αυστηρά κριτήρια.
Την ίδια στιγμή, οι τράπεζες βάζουν «φρένο» και στις μεταφορές υπολοίπου, κυρίως ανάμεσα σε πιστωτικές κάρτες, ενώ αντίστοιχα στην επιχειρηματική πίστη οι όροι είναι τόσο σκληροί και τα επιτόκια τόσο υψηλά που η ρευστότητα στην αγορά είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη.
Ενδεικτικό της κατάστασης που επικρατεί αυτή τη στιγμή στην τραπεζική αγορά είναι ότι, στη στεγαστική πίστη η προσημείωση του ακινήτου δεν είναι πλέον αρκετή για τη χορήγηση στεγαστικών δανείων. Πλέον, οι τράπεζες πολύ σπάνια χρηματοδοτούν πάνω από το 70% της εμπορικής αξίας, ζητούν επιπλέον εχέγγυα, όπως σταθερή εργασία και τριτεγγυητές και συχνά απαιτούν την ύπαρξη επιπλέον μετρητών «για ώρα ανάγκης».
Αντίστοιχα, στις μεταφορές από κάρτα σε κάρτα, πολλές τράπεζες έχουν βάλει «φρένο» στις αναχρηματοδοτήσεις, επιτρέποντας μία κίνηση ανά εξάμηνο, ενώ στα καταναλωτικά, η προσημείωση ακινήτου είναι ουσιαστικά μονόδρομος, προκειμένου να εγκριθούν χρηματοδοτήσεις, ακόμα και άνω των 10.000 ευρώ.
Όσο για τα επιχειρηματικά δάνεια, στην τρέχουσα συγκυρία, λίγες είναι οι εταιρείες που πληρούν τα κριτήρια των τραπεζών και έχουν προοπτικές εξέλιξης. Ακόμα όμως και σε αυτές τις περιπτώσεις, το κόστος του χρήματος είναι τόσο υψηλό (μπορεί να ξεπερνά ακόμα και το 10% για κεφάλαιο κίνησης) ώστε οι ίδιοι οι επιχειρηματίες δεν προχωρούν τελικά στη σύναψη του δανείου.
Ουσιαστικά, σύμφωνα με τις συγκλίνουσες εκτιμήσεις της αγοράς, ο ρυθμός πιστωτικής ανάπτυξης φέτος θα μάλλον αρνητικός, και αυτό ενώ στο τέλος του 2007 τα δάνεια «έτρεχαν» με περισσότερο από 20% κάθε χρόνο.
Την ίδια στιγμή, σε ύψος ρεκόρ έχουν εκτιναχθεί και τα «κόκκινα» δάνεια, καθώς οι επισφάλειες εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν ακόμα και το 12% του συνόλου μέχρι το τέλος του χρόνου, ποσοστό που αντιστοιχεί σε περίπου 30 δις. ευρώ. Ο κίνδυνος νέων επισφαλειών είναι –σύμφωνα πάντα με τους τραπεζίτες- ακόμα ένας λόγος που αποθαρρύνει την εκταμίευση νέων δανείων. Ουσιαστικά, με τόσο περιορισμένη ρευστότητα, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα προχωρούν μόνο σε επιλεκτικές χρηματοδοτήσεις, στις περιπτώσεις που είναι σχεδόν σίγουρο ότι η οφειλή θα εξυπηρετηθεί. Μάλιστα, μετά την εφαρμογή του νόμου για την προστασία των δανειοληπτών, αρκετοί τραπεζίτες φοβούνται ακόμα μεγαλύτερη αύξηση των δανείων που δεν εξυπηρετούνται, καθώς εκτιμούν ότι ήδη έχει δημιουργηθεί κλίμα ατιμωρησίας μεταξύ των δανειοληπτών.
Τέλος, το κλίμα ασφυξίας στην αγορά συντηρούν και τα «φέσια» που πνίγουν ως επί το πλείστον τις επιχειρήσεις. Το 2010, το σύνολο των ακάλυπτων επιταγών και απλήρωτων συναλλαγματικών έφτασε τα 2 δις. ευρώ. Μπορεί το ποσό αυτό να είναι σαφώς μειωμένο σε σχέση με το 2009, όμως με δεδομένη την κατακόρυφη πτώση των συναλλαγών στην αγορά γενικότερα, δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητο. Παράλληλα, αυτή τη στιγμή κυκλοφορούν μεταχρονολογημένες επιταγές 9μήνου ή και 12μηνού, συντηρώντας μια περίεργη στρέβλωση, η οποία είναι στην πραγματικότητα μια βραδυφλεγής βόμβα στα θεμέλια της επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Γιώργος Θεοδώρου
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών