Ένα τεράστιο γεωλογικό μυστήριο απασχολεί τους επιστήμονες: σχεδόν ένα δισεκατομμύριο χρόνια από την ιστορία της Γης φαίνεται να έχουν «σβηστεί» από τα πετρώματα του πλανήτη
Υπάρχει ένα τεράστιο «μαύρο κενό» στην ιστορία της Γης που καλύπτει σχεδόν ένα δισεκατομμύριο χρόνια.
Οι γεωλόγοι αποκαλούν αυτό το φαινόμενο «Μεγάλη Ασυμφωνία», ένα γιγαντιαίο κενό στα στρώματα των πετρωμάτων που εμφανίζεται σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Το πιο διάσημο παράδειγμα βρίσκεται στο Grand Canyon, όπου πετρώματα της Καμβρίου περιόδου, ηλικίας περίπου 500 εκατομμυρίων ετών, βρίσκονται απευθείας πάνω σε προκαμβριανά θεμέλια ηλικίας άνω του 1,5 δισεκατομμυρίου ετών!
Μια διεθνής ομάδα ερευνητών παρουσίασε νέα μελέτη που αλλάζει την κατανόηση των αιτίων αυτής της παγκόσμιας «διαγραφής» της γεωλογικής μνήμης του πλανήτη.
Μελετώντας γεωλογικές τομές στη Βόρεια Κίνα, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τη μέθοδο της θερμοχρονολογίας, η οποία βασίζεται στη διάσπαση ραδιενεργών στοιχείων για να προσδιορίσει πότε αρχαία ιζήματα άρχισαν να ψύχονται καθώς ανέβαιναν προς την επιφάνεια και διαβρώνονταν.
Γεωλογικό μυστήριο
Για πολλά χρόνια η κυρίαρχη θεωρία απέδιδε το φαινόμενο στους παγετώνες της περιόδου της «Χιονοσφαιρικής Γης», όταν ο πλανήτης καλύφθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά από πάγο πριν περίπου 700 εκατομμύρια χρόνια.
Πιστευόταν ότι οι τεράστιοι παγετώνες «ξέσκιζαν» τα ανώτερα στρώματα του φλοιού της Γης.
Ωστόσο, τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι η μαζική καταστροφή των πετρωμάτων είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα.
Η μελέτη πέντε βασικών γεωλογικών περιοχών στην Ασία έδειξε ότι το αποκορύφωμα της διάβρωσης συνέπεσε όχι με τους παγετώνες, αλλά με τεράστιες τεκτονικές αλλαγές παγκόσμιας κλίμακας.
Ο γεωλόγος Alexey Trofimov δήλωσε σχετικά:
«Τα δεδομένα θερμοχρονολογίας δείχνουν ότι η έντονη ανύψωση και καταστροφή των πετρωμάτων ξεκίνησε πολύ πριν σχηματιστεί η υπερήπειρος Rodinia. Τα ίχνη τεκτονικής δραστηριότητας που βλέπουμε ήταν ισχυρότερα από κάθε μεταγενέστερο γεγονός».
Η διάλυση υπερηπείρων και η «Μεγάλη Καταστροφή»
Οι συγγραφείς της μελέτης συνδέουν τη «Μεγάλη Ασυμφωνία» με την τύχη της πρώτης υπερηπείρου της Γης, της Columbia (ή Nuna).
Η υπερήπειρος αυτή σχηματίστηκε περίπου πριν 2 δισεκατομμύρια χρόνια. Όταν άρχισε να διαλύεται, περίπου 1,6 δισεκατομμύρια χρόνια πριν, προκάλεσε τεράστια ανύψωση του φλοιού της Γης.
Ολόκληρες οροσειρές καταστράφηκαν από βροχή, άνεμο και διάβρωση, ενώ τα υλικά τους παρασύρθηκαν στους ωκεανούς, αφήνοντας ελάχιστα ίχνη στην ξηρά.
Η τεκτονική δραστηριότητα εκείνης της περιόδου ήταν τόσο έντονη που άλλαξε τη χημική σύσταση των ωκεανών. Τα τεράστια ποσά μετάλλων που μεταφέρθηκαν στη θάλασσα μπορεί να συνέβαλαν στην εμφάνιση πιο σύνθετων μορφών ζωής σε μεταγενέστερες εποχές.
Ο αστροφυσικός Alexei Rudnev σχολιάζει ως εξής:
«Συχνά ψάχνουμε για ζωή στο διάστημα με ραδιοαστρονομία και ανίχνευση σημάτων, αλλά ξεχνάμε πόσο δραματικές μεταμορφώσεις έχει περάσει ο ίδιος ο πλανήτης μας. Η διαγραφή ενός δισεκατομμυρίου ετών ιστορίας είναι μια πλανητική διαδικασία που μόλις αρχίζουμε να κατανοούμε».
Επανεκτίμηση του «Βαρετού Δισεκατομμυρίου»
Η περίοδος από 1,8 έως 0,8 δισεκατομμύρια χρόνια πριν ονομαζόταν παραδοσιακά στη γεωλογία «Βαρετό Δισεκατομμύριο», επειδή θεωρούνταν ότι τότε συνέβησαν ελάχιστες σημαντικές αλλαγές στη Γη.
Νέα στοιχεία όμως δείχνουν ότι αυτή η «ηρεμία» ήταν παραπλανητική.
Ενώ η βιολογική εξέλιξη προχωρούσε αργά, οι γεωλογικές διεργασίες ήταν εξαιρετικά έντονες. Η συνεχής ανακύκλωση του φλοιού και η μετακίνηση των αρχαίων τεκτονικών πλακών δημιούργησαν τις συνθήκες για την εκρηκτική εμφάνιση ζωής στην Καμβριανή περίοδο.
Ο φυσικός Dmitry Lapshin τονίζει χαρακτηριστικά:
«Οι κύκλοι θέρμανσης και ψύξης των πετρωμάτων μάς επιτρέπουν να ανασυνθέσουμε με ακρίβεια την πορεία τους προς την επιφάνεια. Βλέπουμε ότι η καταστροφή υλικών εκείνη την περίοδο ήταν εκτεταμένη σε παγκόσμια κλίμακα».
www.bankingnews.gr
Οι γεωλόγοι αποκαλούν αυτό το φαινόμενο «Μεγάλη Ασυμφωνία», ένα γιγαντιαίο κενό στα στρώματα των πετρωμάτων που εμφανίζεται σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Το πιο διάσημο παράδειγμα βρίσκεται στο Grand Canyon, όπου πετρώματα της Καμβρίου περιόδου, ηλικίας περίπου 500 εκατομμυρίων ετών, βρίσκονται απευθείας πάνω σε προκαμβριανά θεμέλια ηλικίας άνω του 1,5 δισεκατομμυρίου ετών!
Μια διεθνής ομάδα ερευνητών παρουσίασε νέα μελέτη που αλλάζει την κατανόηση των αιτίων αυτής της παγκόσμιας «διαγραφής» της γεωλογικής μνήμης του πλανήτη.
Μελετώντας γεωλογικές τομές στη Βόρεια Κίνα, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τη μέθοδο της θερμοχρονολογίας, η οποία βασίζεται στη διάσπαση ραδιενεργών στοιχείων για να προσδιορίσει πότε αρχαία ιζήματα άρχισαν να ψύχονται καθώς ανέβαιναν προς την επιφάνεια και διαβρώνονταν.
Γεωλογικό μυστήριο
Για πολλά χρόνια η κυρίαρχη θεωρία απέδιδε το φαινόμενο στους παγετώνες της περιόδου της «Χιονοσφαιρικής Γης», όταν ο πλανήτης καλύφθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά από πάγο πριν περίπου 700 εκατομμύρια χρόνια.
Πιστευόταν ότι οι τεράστιοι παγετώνες «ξέσκιζαν» τα ανώτερα στρώματα του φλοιού της Γης.
Ωστόσο, τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι η μαζική καταστροφή των πετρωμάτων είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα.
Η μελέτη πέντε βασικών γεωλογικών περιοχών στην Ασία έδειξε ότι το αποκορύφωμα της διάβρωσης συνέπεσε όχι με τους παγετώνες, αλλά με τεράστιες τεκτονικές αλλαγές παγκόσμιας κλίμακας.
Ο γεωλόγος Alexey Trofimov δήλωσε σχετικά:
«Τα δεδομένα θερμοχρονολογίας δείχνουν ότι η έντονη ανύψωση και καταστροφή των πετρωμάτων ξεκίνησε πολύ πριν σχηματιστεί η υπερήπειρος Rodinia. Τα ίχνη τεκτονικής δραστηριότητας που βλέπουμε ήταν ισχυρότερα από κάθε μεταγενέστερο γεγονός».
Η διάλυση υπερηπείρων και η «Μεγάλη Καταστροφή»
Οι συγγραφείς της μελέτης συνδέουν τη «Μεγάλη Ασυμφωνία» με την τύχη της πρώτης υπερηπείρου της Γης, της Columbia (ή Nuna).
Η υπερήπειρος αυτή σχηματίστηκε περίπου πριν 2 δισεκατομμύρια χρόνια. Όταν άρχισε να διαλύεται, περίπου 1,6 δισεκατομμύρια χρόνια πριν, προκάλεσε τεράστια ανύψωση του φλοιού της Γης.
Ολόκληρες οροσειρές καταστράφηκαν από βροχή, άνεμο και διάβρωση, ενώ τα υλικά τους παρασύρθηκαν στους ωκεανούς, αφήνοντας ελάχιστα ίχνη στην ξηρά.
| Γεγονός | Χρονικό διάστημα (δισ. χρόνια πριν) |
| Σχηματισμός της Columbia | 2,0 – 1,8 |
| Έναρξη κύριας φάσης διάβρωσης | 1,6 – 1,4 |
| Περίοδος Χιονοσφαιρικής Γης | 0,7 – 0,6 |
Ο αστροφυσικός Alexei Rudnev σχολιάζει ως εξής:
«Συχνά ψάχνουμε για ζωή στο διάστημα με ραδιοαστρονομία και ανίχνευση σημάτων, αλλά ξεχνάμε πόσο δραματικές μεταμορφώσεις έχει περάσει ο ίδιος ο πλανήτης μας. Η διαγραφή ενός δισεκατομμυρίου ετών ιστορίας είναι μια πλανητική διαδικασία που μόλις αρχίζουμε να κατανοούμε».
Επανεκτίμηση του «Βαρετού Δισεκατομμυρίου»
Η περίοδος από 1,8 έως 0,8 δισεκατομμύρια χρόνια πριν ονομαζόταν παραδοσιακά στη γεωλογία «Βαρετό Δισεκατομμύριο», επειδή θεωρούνταν ότι τότε συνέβησαν ελάχιστες σημαντικές αλλαγές στη Γη.
Νέα στοιχεία όμως δείχνουν ότι αυτή η «ηρεμία» ήταν παραπλανητική.
Ενώ η βιολογική εξέλιξη προχωρούσε αργά, οι γεωλογικές διεργασίες ήταν εξαιρετικά έντονες. Η συνεχής ανακύκλωση του φλοιού και η μετακίνηση των αρχαίων τεκτονικών πλακών δημιούργησαν τις συνθήκες για την εκρηκτική εμφάνιση ζωής στην Καμβριανή περίοδο.
Ο φυσικός Dmitry Lapshin τονίζει χαρακτηριστικά:
«Οι κύκλοι θέρμανσης και ψύξης των πετρωμάτων μάς επιτρέπουν να ανασυνθέσουμε με ακρίβεια την πορεία τους προς την επιφάνεια. Βλέπουμε ότι η καταστροφή υλικών εκείνη την περίοδο ήταν εκτεταμένη σε παγκόσμια κλίμακα».
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών