Καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη αυτή διαδραματίζει η αναθεώρηση του ευρωπαϊκού κανονισμού
Θέμα χρόνου είναι οι αποφάσεις για την έξοδο της Ελλάδας από τα δεσμά της μεταπρογραμματικής εποπτείας, με τις διαδικασίες να βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο και τις ανακοινώσεις από την Κομισιόν να αναμένονται μέσα στον Νοέμβριο 2026.
Καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη αυτή διαδραματίζει η αναθεώρηση του ευρωπαϊκού κανονισμού, η οποία, εφόσον ολοκληρωθεί, αλλάζει τους όρους εξόδου από τη μεταπρογραμματική εποπτεία για τις χώρες που πέρασαν από μνημονιακά προγράμματα.
Με το νέο πλαίσιο, δεν θα απαιτείται πλέον η αποπληρωμή του 75% της οικονομικής βοήθειας που έλαβαν, όπως προβλέπει ο ισχύων κανονισμός, αλλά η συμπλήρωση πενταετίας στη μεταπρογραμματική εποπτεία, υπό την προϋπόθεση ότι δεν διαπιστώνονται μεσοπρόθεσμοι κίνδυνοι για την εξυπηρέτηση των δανειακών τους υποχρεώσεων.
Η περίπτωση της Ελλάδας, ωστόσο, παρουσιάζει ιδιαιτερότητες, καθώς είναι η μοναδική χώρα που δεν έχει συμπληρώσει ακόμη πέντε χρόνια στο συγκεκριμένο καθεστώς.
Μετά την ενισχυμένη εποπτεία της περιόδου 2018-2022, η χώρα πέρασε στη μεταπρογραμματική εποπτεία, όπου η πενταετία συμπληρώνεται το καλοκαίρι του 2027.
Eπιστροφή στην κανονικότητα
Στο οικονομικό επιτελείο αντιμετωπίζουν μια τέτοια εξέλιξη ως σήμα επιστροφής στην κανονικότητα, καθώς η Ελλάδα θα υπαχθεί στο ίδιο καθεστώς αξιολόγησης με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της ΕΕ, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, απαλλαγμένη από τις ειδικές αξιολογήσεις της μεταπρογραμματικής εποπτείας για μία πενταετία. Πρακτικά η χώρα παίρνοντας νωρίτερα το «εξιτήριο» από την Κομισιόν γλυτώνει από τις δύο τελευταίες επισκέψεις των θεσμών που ήταν προγραμματισμένες για το 2027.
Η αλλαγή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, η οποία βρίσκεται πλέον σε σαφώς διαφορετική θέση από εκείνη της προηγούμενης δεκαετίας. Η χώρα έχει επιστρέψει στις αγορές, έχει ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα και παρουσιάζει σημαντική βελτίωση των δημοσιονομικών της μεγεθών.
Το δημόσιο χρέος παραμένει υψηλό, αλλά ως ποσοστό του ΑΕΠ ακολουθεί ταχεία καθοδική πορεία, ενώ η μεγάλη διάρκεια και οι ευνοϊκοί όροι των ευρωπαϊκών δανείων περιορίζουν σημαντικά τους κινδύνους που συνδέονται με την εξυπηρέτησή του.
Bελτιωμένο προφίλ
Το βελτιωμένο οικονομικό προφίλ της χώρας αποτυπώνεται και στην τελευταία έκθεση της Κομισιόν, που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο και επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα διατηρεί την ικανότητα εξυπηρέτησης του χρέους της.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει τη σημαντική αποκλιμάκωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, από 154% το 2024 σε 146,1% το 2025, με την πρόβλεψη να υποχωρήσει περαιτέρω στο 136,8% το 2026. Θετική αποτίμηση κάνει και για τις δημοσιονομικές επιδόσεις, καθώς το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε στο 4,9% του ΑΕΠ το 2025, ενώ η ελληνική οικονομία κατέγραψε ρυθμό ανάπτυξης 2,1% την ίδια χρονιά.
Για την ιστορία, η ενισχυμένη εποπτεία ενεργοποιήθηκε το καλοκαίρι του 2018, αμέσως μετά την ολοκλήρωση του τρίτου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής, που χρηματοδοτήθηκε από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM).
Η απόφαση της Κομισιόν ελήφθη στις 11 Ιουλίου 2018 και τέθηκε σε ισχύ στις 21 Αυγούστου του ίδιου έτους. Το καθεστώς αυτό ήταν ειδικά σχεδιασμένο για την Ελλάδα, με τριμηνιαίες αξιολογήσεις και στενή παρακολούθηση της οικονομικής, δημοσιονομικής και χρηματοπιστωτικής κατάστασης της χώρας.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, στις 20 Αυγούστου 2022, η ενισχυμένη παρακολούθηση έληξε και η Ελλάδα πέρασε στο καθεστώς της μεταπρογραμματικής εποπτείας, όπως ακριβώς συμβαίνει με τα κράτη που έχουν ολοκληρώσει προγράμματα οικονομικής βοήθειας.
Η ίδια η Κομισιόν έχει χαρακτηρίσει την ημερομηνία αυτή ως το τέλος της ενισχυμένης εποπτείας, διευκρινίζοντας ότι από τότε η παρακολούθηση συνεχίζεται στο πλαίσιο της μεταπρογραμματικής και του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.
Μάριος Χριστοδούλου
www.bankingnews.gr
Καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη αυτή διαδραματίζει η αναθεώρηση του ευρωπαϊκού κανονισμού, η οποία, εφόσον ολοκληρωθεί, αλλάζει τους όρους εξόδου από τη μεταπρογραμματική εποπτεία για τις χώρες που πέρασαν από μνημονιακά προγράμματα.
Με το νέο πλαίσιο, δεν θα απαιτείται πλέον η αποπληρωμή του 75% της οικονομικής βοήθειας που έλαβαν, όπως προβλέπει ο ισχύων κανονισμός, αλλά η συμπλήρωση πενταετίας στη μεταπρογραμματική εποπτεία, υπό την προϋπόθεση ότι δεν διαπιστώνονται μεσοπρόθεσμοι κίνδυνοι για την εξυπηρέτηση των δανειακών τους υποχρεώσεων.
Η περίπτωση της Ελλάδας, ωστόσο, παρουσιάζει ιδιαιτερότητες, καθώς είναι η μοναδική χώρα που δεν έχει συμπληρώσει ακόμη πέντε χρόνια στο συγκεκριμένο καθεστώς.
Μετά την ενισχυμένη εποπτεία της περιόδου 2018-2022, η χώρα πέρασε στη μεταπρογραμματική εποπτεία, όπου η πενταετία συμπληρώνεται το καλοκαίρι του 2027.
Eπιστροφή στην κανονικότητα
Στο οικονομικό επιτελείο αντιμετωπίζουν μια τέτοια εξέλιξη ως σήμα επιστροφής στην κανονικότητα, καθώς η Ελλάδα θα υπαχθεί στο ίδιο καθεστώς αξιολόγησης με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της ΕΕ, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, απαλλαγμένη από τις ειδικές αξιολογήσεις της μεταπρογραμματικής εποπτείας για μία πενταετία. Πρακτικά η χώρα παίρνοντας νωρίτερα το «εξιτήριο» από την Κομισιόν γλυτώνει από τις δύο τελευταίες επισκέψεις των θεσμών που ήταν προγραμματισμένες για το 2027.
Η αλλαγή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, η οποία βρίσκεται πλέον σε σαφώς διαφορετική θέση από εκείνη της προηγούμενης δεκαετίας. Η χώρα έχει επιστρέψει στις αγορές, έχει ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα και παρουσιάζει σημαντική βελτίωση των δημοσιονομικών της μεγεθών.
Το δημόσιο χρέος παραμένει υψηλό, αλλά ως ποσοστό του ΑΕΠ ακολουθεί ταχεία καθοδική πορεία, ενώ η μεγάλη διάρκεια και οι ευνοϊκοί όροι των ευρωπαϊκών δανείων περιορίζουν σημαντικά τους κινδύνους που συνδέονται με την εξυπηρέτησή του.
Bελτιωμένο προφίλ
Το βελτιωμένο οικονομικό προφίλ της χώρας αποτυπώνεται και στην τελευταία έκθεση της Κομισιόν, που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο και επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα διατηρεί την ικανότητα εξυπηρέτησης του χρέους της.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει τη σημαντική αποκλιμάκωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, από 154% το 2024 σε 146,1% το 2025, με την πρόβλεψη να υποχωρήσει περαιτέρω στο 136,8% το 2026. Θετική αποτίμηση κάνει και για τις δημοσιονομικές επιδόσεις, καθώς το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε στο 4,9% του ΑΕΠ το 2025, ενώ η ελληνική οικονομία κατέγραψε ρυθμό ανάπτυξης 2,1% την ίδια χρονιά.
Για την ιστορία, η ενισχυμένη εποπτεία ενεργοποιήθηκε το καλοκαίρι του 2018, αμέσως μετά την ολοκλήρωση του τρίτου προγράμματος οικονομικής προσαρμογής, που χρηματοδοτήθηκε από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM).
Η απόφαση της Κομισιόν ελήφθη στις 11 Ιουλίου 2018 και τέθηκε σε ισχύ στις 21 Αυγούστου του ίδιου έτους. Το καθεστώς αυτό ήταν ειδικά σχεδιασμένο για την Ελλάδα, με τριμηνιαίες αξιολογήσεις και στενή παρακολούθηση της οικονομικής, δημοσιονομικής και χρηματοπιστωτικής κατάστασης της χώρας.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, στις 20 Αυγούστου 2022, η ενισχυμένη παρακολούθηση έληξε και η Ελλάδα πέρασε στο καθεστώς της μεταπρογραμματικής εποπτείας, όπως ακριβώς συμβαίνει με τα κράτη που έχουν ολοκληρώσει προγράμματα οικονομικής βοήθειας.
Η ίδια η Κομισιόν έχει χαρακτηρίσει την ημερομηνία αυτή ως το τέλος της ενισχυμένης εποπτείας, διευκρινίζοντας ότι από τότε η παρακολούθηση συνεχίζεται στο πλαίσιο της μεταπρογραμματικής και του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.
Μάριος Χριστοδούλου
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών