Οι ευρωπαϊκές χώρες κινούνται πριν τις Βρυξέλλες... για να αντιμετωπίσουν την ενεργειακή κόλαση - Ποια κράτη ανακοίνωσαν μέτρα;

Σε μια Ευρώπη που εξακολουθεί να δοκιμάζεται από τις συνέπειες της μεγαλύτερης ενεργειακής κρίσης στη σύγχρονη ιστορία της, η μία χώρα μετά την άλλη προχωρεί στη λήψη στοχευμένων μέτρων σε εθνικό επίπεδο, προκειμένου να ανακουφίσει νοικοκυριά και επιχειρήσεις από την καταιγίδα της ακρίβειας που έχει πυροδοτήσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
Παράλληλα, σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι ηγέτες των κρατών-μελών έχουν ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταρτίσει μια ευρύτερη «εργαλειοθήκη» προσωρινών μέτρων, που θα συνοδεύεται από ειδικές ρήτρες ευελιξίας για τις ενεργειακές δαπάνες, ώστε να μην επιβαρύνονται τα δημοσιονομικά ισοζύγια των κρατών-μελών.
Στόχος είναι να δοθεί στα κράτη μεγαλύτερο περιθώριο κινήσεων για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα, εν μέσω της συνεχιζόμενης κρίσης. Ωστόσο, η χθεσινή (20/3) Σύνοδος Κορυφής δεν κατέληξε σε συγκεκριμένες αποφάσεις, επιβεβαιώνοντας για ακόμη μία φορά ότι οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί κινούνται με αργούς ρυθμούς, την ώρα που οι εθνικές κυβερνήσεις αναγκάζονται να λαμβάνουν άμεσα μέτρα για να συγκρατήσουν τις κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις.

Οι κινήσεις των κρατών

Στη Γερμανία, η κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε μείωση πολιτειακών τελών που επιβαρύνουν τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, ενώ παράλληλα παρέχει στοχευμένες επιδοτήσεις σε ευάλωτα νοικοκυριά, με στόχο να περιοριστεί η επιβάρυνση από το αυξημένο ενεργειακό κόστος και να διασφαλιστεί η κοινωνική συνοχή.
Στην Αυστρία, η κυβέρνηση ανακοίνωσε πρόσφατα πακέτο μέτρων για να εξουδετερώσει το σοκ των από τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων. Μεταξύ των παρεμβάσεων είναι η μείωση για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα του ειδικού φόρου κατανάλωσης σε βενζίνη και πετρέλαιο κίνησης κατά 5 λεπτά το λίτρο και συνδυάστηκε με την επιβολή πλαφόν στα μεικτά περιθώρια για τα πρατήρια.
Λίγο πιο νότια, στην Ιταλία, ανακοινώθηκαν προσωρινές μειώσεις στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα καύσιμα, που θα περιορίσουν την τιμή της βενζίνης και του ντίζελ στην αντλία κατά περίπου 25 λεπτά ανά λίτρο. Παράλληλα, η κυβέρνηση δεσμεύτηκε να διαθέσει πρόσθετους πόρους για φορολογικά κίνητρα, με στόχο τη στήριξη των επιχειρήσεων — ιδίως στον τομέα των μεταφορών, που πλήττεται άμεσα από το αυξημένο ενεργειακό κόστος. Την ίδια ώρα, η Ρώμη ασκεί πιέσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο ακόμη και για την προσωρινή αναστολή του συστήματος εμπορίας ρύπων (ETS), εκτιμώντας ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση του κόστους ηλεκτροπαραγωγής και, κατ’ επέκταση, των τιμολογίων ενέργειας.
Στην Ισπανία, η κυβέρνηση προχωρά σε μείωση του συντελεστή ΦΠΑ στα καύσιμα από το 21% στο 10%, ενώ παράλληλα αναστέλλει τον ειδικό φόρο υδρογονανθράκων, επιδιώκοντας να περιορίσει τις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ για τους καταναλωτές. Η παρέμβαση αυτή εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε μείωση της τιμής των καυσίμων κατά περίπου 0,30 έως 0,40 ευρώ ανά λίτρο. Επιπλέον, «παγώνει» ο φόρος 5% στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, μειώνοντας περαιτέρω το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις και ενισχύοντας το συνολικό πακέτο στήριξης απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια.
Στην Πορτογαλία έχει ήδη θεσπιστεί νομοθετικό πλαίσιο που προβλέπει την ενεργοποίηση προσωρινού πλαφόν στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σε περίπτωση ενεργειακής κρίσης. Το μέτρο συνοδεύεται από πρόνοιες για υποχρεωτικές μειώσεις στην κατανάλωση, τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τις επιχειρήσεις, με στόχο τον περιορισμό της ζήτησης και τη σταθεροποίηση της αγοράς.
Η Ελλάδα, από την πλευρά της, έχει επιβάλει πλαφόν στα μεικτά περιθώρια κέρδους σε πρατήρια καυσίμων και διυλιστήρια, καθώς και σε βασικά είδη διατροφής, επιχειρώντας να περιορίσει φαινόμενα αισχροκέρδειας και να συγκρατήσει τις τιμές στην αγορά. Παράλληλα, έχει θέσει σε προτεραιότητα την υιοθέτηση στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά, όπως επιδοτήσεις στα καύσιμα μέσω του Fuel Pass (για αμόλυβδη βενζίνη και πετρέλαιο κίνησης), ενισχύσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος μέσω του Power Pass, αλλά και επιταγές ακρίβειας τύπου Market Pass για την κάλυψη βασικών αναγκών. Την ίδια στιγμή, η Αθήνα υποστηρίζει σταθερά την ανάγκη για ευρύτερη, συντονισμένη δράση σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσο διαρκεί η ενεργειακή κρίση, επισημαίνοντας ότι η αντιμετώπιση των πιέσεων στις τιμές απαιτεί κοινές ευρωπαϊκές λύσεις.

Μάριος Χριστοδούλου
www.bankingnews.gr