Σε πολιτική ομηρία η Γαλλία, με το μεταναστευτικό, το χρέος και την εξουσία σε τροχιά σύγκρουσης
Η Γαλλία, η χώρα που επί δεκαετίες παρέδιδε μαθήματα πολιτικής σταθερότητας και ευρωπαϊκής υπεροχής, ανακαλύπτει τώρα το παράδοξο να μην μπορεί να διαχειριστεί ούτε τις δικές της αντιφάσεις.
Η εικόνα στρατιωτικών δυνάμεων στους δρόμους, ενόψει των νέων διαδηλώσεων του Σαββάτου 24 Οκτωβρίου, έρχεται να προσθέσει μια ακόμη ανησυχητική διάσταση στην κρίση.
Το Παρίσι, που συνήθιζε να υποδεικνύει στους άλλους πώς κυβερνώνται τα κράτη, μοιάζει πλέον με εργαστήριο πολιτικής ακινησίας, όπου το δημόσιο χρέος ανεβαίνει χωρίς να ζητά την άδεια κανενός και η εξουσία αναζητά κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες σαν να ψάχνει διαθέσιμες θέσεις σε γεμάτο μετρό.
Η κυβέρνηση υπόσχεται λύσεις, η αντιπολίτευση επενδύει στο αδιέξοδο και οι αγορές παρακολουθούν.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι η Γαλλία αντιμετωπίζει πολλές κρίσεις ταυτόχρονα, αλλά ότι το πολιτικό της σύστημα εξακολουθεί να συμπεριφέρεται σαν να αρκεί η γαλλική αυτοπεποίθηση για να υποκαταστήσει ένα συνεκτικό σχέδιο διακυβέρνησης.
Αγκάθι το μεταναστευτικό
Το μεταναστευτικό έχει μετατραπεί σε έναν από τους πιο εκρηκτικούς πολιτικούς διχασμούς της γαλλικής κοινωνίας.
Η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο τον αριθμό των αφίξεων ή την αποτελεσματικότητα των ελέγχων στα σύνορα, αλλά την ασφάλεια, την κοινωνική συνοχή, την ένταξη και την εμπιστοσύνη των πολιτών στην ικανότητα του κράτους να εφαρμόζει τους νόμους.
Το πολιτικό πρόβλημα είναι ότι η κυβέρνηση αδυνατεί να διαχωρίσει με πειστικό τρόπο τα πραγματικά ζητήματα ασφάλειας από την κοινωνική οργή και να απαντήσει και στα δύο χωρίς συνθήματα ή εύκολους αποδιοπομπαίους τράγους.
Η βόμβα του χρέους
Το δεύτερο μέτωπο είναι ίσως το πιο επικίνδυνο, επειδή δεν αντιμετωπίζεται με επικοινωνιακές παρεμβάσεις: το δημόσιο χρέος.
Με το έλλειμμα να εκτιμάται περίπου στο 5,4% του ΑΕΠ για το 2026 και το δημόσιο χρέος να κινείται κοντά στο 119% του ΑΕΠ, η Γαλλία διαθέτει ολοένα μικρότερα περιθώρια για να χρηματοδοτεί κοινωνικές ανάγκες μέσω δημόσιων δαπανών.
Η άνοδος του κόστους δανεισμού επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τον προϋπολογισμό, ενώ η πολιτική αδυναμία συμφωνίας για μια αξιόπιστη πορεία δημοσιονομικής προσαρμογής ενισχύει την ανησυχία των αγορών.
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση: το κράτος καλείται να χρηματοδοτήσει την ασφάλεια, την άμυνα και τις κοινωνικές ανάγκες, την ώρα που πληρώνει ολοένα ακριβότερα για το παρελθόν του.
Το χρέος δεν είναι απλώς ένας τεχνικός δείκτης, είναι ο λογαριασμός των επιλογών που αναβάλλονται και των υποσχέσεων που δεν μπορούν πλέον να ικανοποιηθούν όλες ταυτόχρονα.
Στο βάθος κάλπες
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι προεδρικές εκλογές του 2027 δεν αποτελούν απλώς την επόμενη εκλογική διαδικασία.
Έχουν ήδη μετατραπεί σε έναν αγώνα για το ποιος θα κληρονομήσει μια χώρα με διογκωμένο χρέος, κοινωνική δυσαρέσκεια και αποδυναμωμένη εμπιστοσύνη στους θεσμούς.
Η Lepen επιχειρεί να εμφανιστεί ως η δύναμη της τάξης και της εθνικής αποκατάστασης, ενώ η ριζοσπαστική Αριστερά επενδύει στην κοινωνική αγανάκτηση και στην υπόσχεση μιας διαφορετικής οικονομικής πολιτικής.
Το πρόβλημα είναι ότι η εκλογική επιτυχία δεν ισοδυναμεί με κυβερνητική ικανότητα.
Οι υποσχέσεις για χαμηλότερες επιβαρύνσεις, αυξημένες παροχές ή ριζικές αλλαγές στη σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση θα δοκιμαστούν από τους αριθμούς του προϋπολογισμού και τις αντιδράσεις των αγορών.
Όσο περισσότερο τα κόμματα ανταγωνίζονται ποιο θα προσφέρει την πιο ελκυστική απάντηση χωρίς να εξηγεί το κόστος της, τόσο περισσότερο η προεκλογική αντιπαράθεση κινδυνεύει να μετατραπεί σε πλειοδοσία προσδοκιών που η επόμενη κυβέρνηση δεν θα μπορεί να εκπληρώσει.
Αυθαιρεσίες
Η πιο ανησυχητική διάσταση της κρίσης, ωστόσο, είναι η φθορά της ίδιας της κρατικής αξιοπιστίας.
Οι πρόσφατες ταραχές, οι λεηλασίες και η ενίσχυση των μέτρων ασφαλείας έφεραν στο προσκήνιο ερωτήματα για την επιχειρησιακή ετοιμότητα των αρχών και την πολιτική διαχείριση της κοινωνικής έντασης.
Όταν η κυβέρνηση περιορίζεται να καταγγέλλει τους ταραξίες, χωρίς να παρουσιάζει πειστικό σχέδιο για τα αίτια της δυσαρέσκειας, αφήνει χώρο στους αντιπάλους της να ορίσουν εκείνοι το νόημα της κρίσης.
Από την άλλη πλευρά, η καταδίκη της κρατικής αδυναμίας δεν μπορεί να μετατραπεί σε ανοχή στη βία ή σε συλλογική ενοχοποίηση ολόκληρων κοινωνικών ομάδων.
Η Δημοκρατία χρειάζεται ταυτόχρονα αποτελεσματική αστυνόμευση, εφαρμογή του νόμου και πολιτικές που αντιμετωπίζουν τις κοινωνικές αιτίες της αναταραχής.
Αν η κυβέρνηση αποτυγχάνει και στα τρία, τότε η κρίση παύει να είναι αποκλειστικά ζήτημα δημόσιας τάξης και γίνεται κρίση νομιμοποίησης της εξουσίας.
Επικίνδυνο μονοπάτι
Η Γαλλία, επομένως, βρίσκεται μπροστά σε ένα επικίνδυνο τρίγωνο: κοινωνική ανασφάλεια, δημοσιονομικός περιορισμός και πολιτικός κατακερματισμός.
Κάθε πλευρά τροφοδοτεί τις άλλες. Η κοινωνική ένταση δυσκολεύει τις μεταρρυθμίσεις, η αδυναμία μεταρρυθμίσεων επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά και η δημοσιονομική στενότητα περιορίζει τις δυνατότητες της κυβέρνησης να απαντήσει στις κοινωνικές ανάγκες.
Εν τω μεταξύ, οι εκλογές ενθαρρύνουν την πόλωση αντί της συνεννόησης, επειδή το πολιτικό όφελος της σύγκρουσης μπορεί να είναι μεγαλύτερο από το όφελος ενός δύσκολου συμβιβασμού.
Δεν είναι αναπόφευκτη η κατάρρευση της Γαλλίας, ούτε η χώρα στερείται θεσμικών και οικονομικών πλεονεκτημάτων.
Είναι όμως σαφές ότι η παράταση της σημερινής παράλυσης αυξάνει το κόστος της εξόδου από την κρίση. Και όσο η πολιτική ηγεσία αναβάλλει τις δύσκολες αποφάσεις, τόσο περισσότερο θα ενισχύονται εκείνοι που υπόσχονται ότι μπορούν να λύσουν τα πάντα με μία εκλογική νίκη.
Αποσταθεροποίηση
Το τελικό ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν ο Macron θα καταφέρει να διασώσει το πολιτικό του αποτύπωμα στους τελευταίους μήνες της προεδρίας του.
Είναι αν η Γαλλία μπορεί να περάσει στην επόμενη ημέρα χωρίς να μετατρέψει την αγανάκτηση σε μόνιμη πολιτική αποσταθεροποίηση.
Η χώρα χρειάζεται μια κυβέρνηση που να μπορεί να επιβάλει δημοσιονομική πειθαρχία χωρίς να αγνοεί τις κοινωνικές συνέπειες, να εφαρμόζει μεταναστευτική πολιτική με σαφείς κανόνες χωρίς να καλλιεργεί συλλογικές ενοχοποιήσεις και να αποκαθιστά την ασφάλεια χωρίς να υπονομεύει τις δημοκρατικές ελευθερίες.
Γιατί, όταν μια κυβέρνηση χρειάζεται να αναπτύξει στρατιωτικές δυνάμεις για να προετοιμαστεί για τις διαδηλώσεις, το ζήτημα δεν είναι μόνο πόσοι αστυνομικοί θα βρίσκονται στους δρόμους, αλλά πόση πολιτική εμπιστοσύνη έχει απομείνει για να κρατήσει τη χώρα όρθια.
www.bankingnews.gr
Η εικόνα στρατιωτικών δυνάμεων στους δρόμους, ενόψει των νέων διαδηλώσεων του Σαββάτου 24 Οκτωβρίου, έρχεται να προσθέσει μια ακόμη ανησυχητική διάσταση στην κρίση.
Το Παρίσι, που συνήθιζε να υποδεικνύει στους άλλους πώς κυβερνώνται τα κράτη, μοιάζει πλέον με εργαστήριο πολιτικής ακινησίας, όπου το δημόσιο χρέος ανεβαίνει χωρίς να ζητά την άδεια κανενός και η εξουσία αναζητά κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες σαν να ψάχνει διαθέσιμες θέσεις σε γεμάτο μετρό.
Η κυβέρνηση υπόσχεται λύσεις, η αντιπολίτευση επενδύει στο αδιέξοδο και οι αγορές παρακολουθούν.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι η Γαλλία αντιμετωπίζει πολλές κρίσεις ταυτόχρονα, αλλά ότι το πολιτικό της σύστημα εξακολουθεί να συμπεριφέρεται σαν να αρκεί η γαλλική αυτοπεποίθηση για να υποκαταστήσει ένα συνεκτικό σχέδιο διακυβέρνησης.
Αγκάθι το μεταναστευτικό
Το μεταναστευτικό έχει μετατραπεί σε έναν από τους πιο εκρηκτικούς πολιτικούς διχασμούς της γαλλικής κοινωνίας.
Η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο τον αριθμό των αφίξεων ή την αποτελεσματικότητα των ελέγχων στα σύνορα, αλλά την ασφάλεια, την κοινωνική συνοχή, την ένταξη και την εμπιστοσύνη των πολιτών στην ικανότητα του κράτους να εφαρμόζει τους νόμους.
Το πολιτικό πρόβλημα είναι ότι η κυβέρνηση αδυνατεί να διαχωρίσει με πειστικό τρόπο τα πραγματικά ζητήματα ασφάλειας από την κοινωνική οργή και να απαντήσει και στα δύο χωρίς συνθήματα ή εύκολους αποδιοπομπαίους τράγους.
Η βόμβα του χρέους
Το δεύτερο μέτωπο είναι ίσως το πιο επικίνδυνο, επειδή δεν αντιμετωπίζεται με επικοινωνιακές παρεμβάσεις: το δημόσιο χρέος.
Με το έλλειμμα να εκτιμάται περίπου στο 5,4% του ΑΕΠ για το 2026 και το δημόσιο χρέος να κινείται κοντά στο 119% του ΑΕΠ, η Γαλλία διαθέτει ολοένα μικρότερα περιθώρια για να χρηματοδοτεί κοινωνικές ανάγκες μέσω δημόσιων δαπανών.
Η άνοδος του κόστους δανεισμού επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τον προϋπολογισμό, ενώ η πολιτική αδυναμία συμφωνίας για μια αξιόπιστη πορεία δημοσιονομικής προσαρμογής ενισχύει την ανησυχία των αγορών.
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση: το κράτος καλείται να χρηματοδοτήσει την ασφάλεια, την άμυνα και τις κοινωνικές ανάγκες, την ώρα που πληρώνει ολοένα ακριβότερα για το παρελθόν του.
Το χρέος δεν είναι απλώς ένας τεχνικός δείκτης, είναι ο λογαριασμός των επιλογών που αναβάλλονται και των υποσχέσεων που δεν μπορούν πλέον να ικανοποιηθούν όλες ταυτόχρονα.
Στο βάθος κάλπες
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι προεδρικές εκλογές του 2027 δεν αποτελούν απλώς την επόμενη εκλογική διαδικασία.
Έχουν ήδη μετατραπεί σε έναν αγώνα για το ποιος θα κληρονομήσει μια χώρα με διογκωμένο χρέος, κοινωνική δυσαρέσκεια και αποδυναμωμένη εμπιστοσύνη στους θεσμούς.
Η Lepen επιχειρεί να εμφανιστεί ως η δύναμη της τάξης και της εθνικής αποκατάστασης, ενώ η ριζοσπαστική Αριστερά επενδύει στην κοινωνική αγανάκτηση και στην υπόσχεση μιας διαφορετικής οικονομικής πολιτικής.
Το πρόβλημα είναι ότι η εκλογική επιτυχία δεν ισοδυναμεί με κυβερνητική ικανότητα.
Οι υποσχέσεις για χαμηλότερες επιβαρύνσεις, αυξημένες παροχές ή ριζικές αλλαγές στη σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση θα δοκιμαστούν από τους αριθμούς του προϋπολογισμού και τις αντιδράσεις των αγορών.
Όσο περισσότερο τα κόμματα ανταγωνίζονται ποιο θα προσφέρει την πιο ελκυστική απάντηση χωρίς να εξηγεί το κόστος της, τόσο περισσότερο η προεκλογική αντιπαράθεση κινδυνεύει να μετατραπεί σε πλειοδοσία προσδοκιών που η επόμενη κυβέρνηση δεν θα μπορεί να εκπληρώσει.
Αυθαιρεσίες
Η πιο ανησυχητική διάσταση της κρίσης, ωστόσο, είναι η φθορά της ίδιας της κρατικής αξιοπιστίας.
Οι πρόσφατες ταραχές, οι λεηλασίες και η ενίσχυση των μέτρων ασφαλείας έφεραν στο προσκήνιο ερωτήματα για την επιχειρησιακή ετοιμότητα των αρχών και την πολιτική διαχείριση της κοινωνικής έντασης.
Όταν η κυβέρνηση περιορίζεται να καταγγέλλει τους ταραξίες, χωρίς να παρουσιάζει πειστικό σχέδιο για τα αίτια της δυσαρέσκειας, αφήνει χώρο στους αντιπάλους της να ορίσουν εκείνοι το νόημα της κρίσης.
Από την άλλη πλευρά, η καταδίκη της κρατικής αδυναμίας δεν μπορεί να μετατραπεί σε ανοχή στη βία ή σε συλλογική ενοχοποίηση ολόκληρων κοινωνικών ομάδων.
Η Δημοκρατία χρειάζεται ταυτόχρονα αποτελεσματική αστυνόμευση, εφαρμογή του νόμου και πολιτικές που αντιμετωπίζουν τις κοινωνικές αιτίες της αναταραχής.
Αν η κυβέρνηση αποτυγχάνει και στα τρία, τότε η κρίση παύει να είναι αποκλειστικά ζήτημα δημόσιας τάξης και γίνεται κρίση νομιμοποίησης της εξουσίας.
Επικίνδυνο μονοπάτι
Η Γαλλία, επομένως, βρίσκεται μπροστά σε ένα επικίνδυνο τρίγωνο: κοινωνική ανασφάλεια, δημοσιονομικός περιορισμός και πολιτικός κατακερματισμός.
Κάθε πλευρά τροφοδοτεί τις άλλες. Η κοινωνική ένταση δυσκολεύει τις μεταρρυθμίσεις, η αδυναμία μεταρρυθμίσεων επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά και η δημοσιονομική στενότητα περιορίζει τις δυνατότητες της κυβέρνησης να απαντήσει στις κοινωνικές ανάγκες.
Εν τω μεταξύ, οι εκλογές ενθαρρύνουν την πόλωση αντί της συνεννόησης, επειδή το πολιτικό όφελος της σύγκρουσης μπορεί να είναι μεγαλύτερο από το όφελος ενός δύσκολου συμβιβασμού.
Δεν είναι αναπόφευκτη η κατάρρευση της Γαλλίας, ούτε η χώρα στερείται θεσμικών και οικονομικών πλεονεκτημάτων.
Είναι όμως σαφές ότι η παράταση της σημερινής παράλυσης αυξάνει το κόστος της εξόδου από την κρίση. Και όσο η πολιτική ηγεσία αναβάλλει τις δύσκολες αποφάσεις, τόσο περισσότερο θα ενισχύονται εκείνοι που υπόσχονται ότι μπορούν να λύσουν τα πάντα με μία εκλογική νίκη.
Αποσταθεροποίηση
Το τελικό ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν ο Macron θα καταφέρει να διασώσει το πολιτικό του αποτύπωμα στους τελευταίους μήνες της προεδρίας του.
Είναι αν η Γαλλία μπορεί να περάσει στην επόμενη ημέρα χωρίς να μετατρέψει την αγανάκτηση σε μόνιμη πολιτική αποσταθεροποίηση.
Η χώρα χρειάζεται μια κυβέρνηση που να μπορεί να επιβάλει δημοσιονομική πειθαρχία χωρίς να αγνοεί τις κοινωνικές συνέπειες, να εφαρμόζει μεταναστευτική πολιτική με σαφείς κανόνες χωρίς να καλλιεργεί συλλογικές ενοχοποιήσεις και να αποκαθιστά την ασφάλεια χωρίς να υπονομεύει τις δημοκρατικές ελευθερίες.
Γιατί, όταν μια κυβέρνηση χρειάζεται να αναπτύξει στρατιωτικές δυνάμεις για να προετοιμαστεί για τις διαδηλώσεις, το ζήτημα δεν είναι μόνο πόσοι αστυνομικοί θα βρίσκονται στους δρόμους, αλλά πόση πολιτική εμπιστοσύνη έχει απομείνει για να κρατήσει τη χώρα όρθια.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών