Προσοχή: Οι 5 ανατροπές που φέρνουν αυξήσεις στις κύριες συντάξεις και αφορούν εκατομμύρια Έλληνες

Πέντε σημαντικές αλλαγές στο συνταξιοδοτικό τοπίο, για εκατομμύρια συνταξιούχους, δρομολογούνται με στόχο την αποκατάσταση αδικιών, την ενίσχυση των συντάξεων και την παροχή κινήτρων για την παραμονή των συνταξιούχων στην αγορά εργασίας.
Στο επίκεντρο των σχεδιασμών βρίσκονται η πρόσθετη αύξηση των κύριων συντάξεων, η αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), οι αλλαγές για τους εργαζόμενους συνταξιούχους και η καταβολή αναδρομικών στις συντάξεις χηρείας.

1. Πρόσθετη αύξηση στις κύριες συντάξεις και πιθανές αυξήσεις στις επικουρικές

Οι σχετικές εκτιμήσεις προβλέπουν ανάπτυξη 2,3% για το 2024, έναντι 2,2, ενώ για τον πληθωρισμό η πρόβλεψη διαμορφώνεται στο 3%, έναντι 2,7%.
Με τα δεδομένα αυτά πιθανή είναι η αύξηση κατά 4% στις συντάξεις.
Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο αυξήσεων και στις επικουρικές συντάξεις. Κρίσιμο στοιχείο για την απόφαση αποτελεί η πορεία των οικονομικών του κλάδου επικουρικής ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ και η επιβεβαίωση του πλεονάσματος που καταγραφόταν κατά τη διάρκεια του 2024.

2. Νέα δομή στην ΕΑΣ για δικαιότερες κρατήσεις

Σημαντική αλλαγή εξετάζεται και για την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων.
Το ζήτημα αφορά κυρίως όσους λαμβάνουν κύρια σύνταξη πάνω από το εκάστοτε όριο επιβολής της εισφοράς.
Με την αναπροσαρμογή των κλιμακίων που συνδέεται με τις αυξήσεις των συντάξεων, το όριο πάνω από το οποίο επιβάλλεται η ΕΑΣ μετακινείται σταδιακά προς τα πάνω.
Έτσι, ενώ το 2025 η εισφορά ξεκινά για κύριες συντάξεις άνω των 1.434 ευρώ, το όριο αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί έναν προβληματισμό για τη μελλοντική αποτελεσματικότητα του μέτρου και επαναφέρει στο προσκήνιο ένα σχέδιο ριζικής αλλαγής της ΕΑΣ. Στο τραπέζι βρίσκεται η καθιέρωση τεσσάρων αναλογικών κλιμάκων, με την εισφορά να υπολογίζεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει το όριο κάθε κλίμακας και όχι στο σύνολο του ποσού.
Για παράδειγμα, σε σύνταξη 1.600 ευρώ, αντί να επιβάλλεται εισφορά 3% σε ολόκληρο το ποσό, η κράτηση θα υπολογίζεται μόνο στη διαφορά των 166 ευρώ μεταξύ των 1.434 και των 1.600 ευρώ.
Με έναν υψηλότερο συντελεστή, αλλά εφαρμοζόμενο σε πολύ μικρότερο ποσό, η τελική κράτηση θα μπορούσε να είναι χαμηλότερη. Το υπό εξέταση μοντέλο προβλέπει κλιμάκωση των συντελεστών για υψηλότερα ποσά συντάξεων, με παράλληλη θέσπιση πλαφόν ώστε κανένας συνταξιούχος να μην επιβαρύνεται περισσότερο από ό,τι με το σημερινό σύστημα.

3. Εξαίρεση από την ΕΑΣ για προσαυξήσεις λόγω εργασίας

Μία ακόμη ρύθμιση αφορά τους συνταξιούχους που συνεχίζουν να εργάζονται. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα πρόσθετο κίνητρο ώστε η προσαύξηση της σύνταξης που προκύπτει από τα ένσημα της εργασίας τους να μην οδηγεί σε υψηλότερη κράτηση ΕΑΣ.
Με βάση το υπό εξέταση σχέδιο, η προσαύξηση που προκύπτει από την απασχόληση δεν θα λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό της ΕΑΣ. Έτσι, ένας συνταξιούχος που, για παράδειγμα, αποκτά επιπλέον 40 ευρώ στη σύνταξή του από την εργασία του και εξαιτίας αυτής της αύξησης περνά το όριο των 1.434 ευρώ, δεν θα επιβαρύνεται με ΕΑΣ λόγω της συγκεκριμένης προσαύξησης. Αντίστοιχα, η ρύθμιση θα μπορούσε να αποτρέπει τη μετάβαση σε υψηλότερη κλίμακα κρατήσεων όταν η υπέρβαση του ορίου οφείλεται αποκλειστικά στα πρόσθετα συνταξιοδοτικά δικαιώματα που δημιουργήθηκαν από την εργασία.

4. Αλλαγές στις συντάξεις χηρείας

Διπλασιασμό της σύνταξης χηρείας θα δουν στις 28 Αυγούστου 8.500 δικαιούχοι του Δημοσίου που είδαν την παροχή να μειώνεται από το 70% στο 35% της αρχικής σύνταξης του θανόντος ή της θανούσης συζύγου.
Την ίδια στιγμή, για περισσότερους από 75.000 δικαιούχους παρ’ ότι δεν θα υπάρξει αύξηση, για πρώτη φορά θα λειτουργήσει η μόνιμη προστασία από μια μελλοντική περικοπή, ενώ για περίπου 122.000 ασφαλισμένους διασφαλίζεται η διατήρηση των δύο εθνικών συντάξεων. Στον αντίποδα, περίπου 60.000 παλαιότεροι δικαιούχοι συντάξεων χηρείας δεν θα δουν καμία αύξηση, παρά την περικοπή που έχουν υποστεί.

5. Προσαύξηση σύνταξης για όσους συνεχίζουν να εργάζονται

Τέλος, προχωρά η εφαρμογή της ρύθμισης που προβλέπει προσαύξηση της σύνταξης για τους συνταξιούχους που εργάζονται.
Για κάθε έτος απασχόλησης προβλέπεται επιπλέον ποσοστό περίπου 0,77%, το οποίο υπολογίζεται με βάση τις αποδοχές ή, στην περίπτωση των ελεύθερων επαγγελματιών, τις εισφορές που καταβάλλουν.
Το ποσοστό αυτό εξετάζεται να αυξηθεί στο 0,98%.
Ενδεικτικά σήμερα, με μισθό 1.000 ευρώ, η ετήσια απασχόληση μπορεί να οδηγήσει σε προσαύξηση περίπου 8 ευρώ στη σύνταξη.
Για δύο χρόνια το ποσό διπλασιάζεται, ενώ για περισσότερα έτη αυξάνεται αντίστοιχα. Αντίστοιχα με την επιπλέον αύξηση του ποσοστού η προσαύξηση στα 1.000 ευρώ γίνεται 10 ευρώ για κάθε έτος.
Για να ενεργοποιηθεί η προσαύξηση, απαιτείται διακοπή της απασχόλησης, σχετική δήλωση στον e-ΕΦΚΑ και υποβολή αίτησης για τον επανυπολογισμό της σύνταξης.

Αντώνης Βασιλόπουλος
www.bankingnews.gr