Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο της νέας κρίσης δεν είναι μόνο οι στρατιωτικές επιχειρήσεις. Είναι η θεαματική κατάρρευση των κανόνων που διέπουν τη διεθνή διπλωματία
Η νέα ανάφλεξη στον Περσικό Κόλπο, οι αμερικανικές επιθέσεις σε στρατιωτικούς και πολιτικούς στόχους εντός του Ιράν και η εκ νέου εκτόξευση της έντασης στη Μέση Ανατολή δεν αποτελούν απλώς μία ακόμη γεωπολιτική κρίση.
Συνιστούν την απαρχή μιας επικίνδυνης εποχής, όπου οι λέξεις αποκτούν την ίδια καταστροφική δύναμη με τους πυραύλους και η πολιτική γλώσσα μετατρέπεται σε εργαλείο πολέμου.
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο της νέας κρίσης δεν είναι μόνο οι στρατιωτικές επιχειρήσεις. Είναι η θεαματική κατάρρευση των κανόνων που διέπουν τη διεθνή διπλωματία και η αντικατάστασή τους από μία πρωτοφανή πολιτική χυδαιότητα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Donald Trump, ο οποίος, με τις προσβλητικές δηλώσεις του κατά του Ιράν και της ηγεσίας του, έδειξε ότι η διπλωματία παραχωρεί πλέον τη θέση της στην απαξίωση, την οργή και την πολιτική σύγκρουση χωρίς όρια.
Η Ιστορία έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι οι μεγάλοι πόλεμοι δεν ξεκινούν όταν πέφτουν οι πρώτες βόμβες, αλλά όταν αλλάζει η γλώσσα των ηγετών.
Όταν ένας αντίπαλος παύει να αντιμετωπίζεται ως κράτος ή ως συνομιλητής και παρουσιάζεται ως «κακός», «άρρωστος» ή «εχθρός της ανθρωπότητας», τότε μειώνεται δραματικά το πολιτικό και ηθικό κόστος μιας στρατιωτικής σύγκρουσης.
Η δαιμονοποίηση αποτελεί διαχρονικά το πρώτο στάδιο κάθε μεγάλης πολεμικής κλιμάκωσης.
Και αυτό ακριβώς καταγράφεται σήμερα.
Η κατάρρευση της αμερικανικής πολιτικής κουλτούρας
Για δεκαετίες οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούσαν να εμφανίζονται ως θεματοφύλακας της διεθνούς τάξης, του διαλόγου και της διπλωματίας.
Ακόμη και στις πιο σκοτεινές ημέρες του Ψυχρού Πολέμου, οι Αμερικανοί πρόεδροι διαχώριζαν τη σκληρή πολιτική κριτική από την προσωπική προσβολή.
Σήμερα όμως αυτή η διαχωριστική γραμμή μοιάζει να έχει εξαφανιστεί.
Η πολιτική αντικαθίσταται από το θέαμα.
Η επιχειρηματολογία δίνει τη θέση της στις ύβρεις.
Η ψυχραιμία υποχωρεί μπροστά στην οργή.
Και η διπλωματία θυσιάζεται στον βωμό της πολιτικής πόλωσης.
Η επιθετική ρητορική δεν αποτελεί απλώς επικοινωνιακή επιλογή.
Δημιουργεί ένα εξαιρετικά επικίνδυνο περιβάλλον, μέσα στο οποίο κάθε προσπάθεια επιστροφής στις διαπραγματεύσεις γίνεται πολιτικά δυσκολότερη.
Όσο περισσότερο οι ηγέτες ανταλλάσσουν προσβολές, τόσο αυξάνεται το πολιτικό κόστος οποιουδήποτε συμβιβασμού.
Έτσι δημιουργείται ένας μηχανισμός αυτοτροφοδοτούμενης κλιμάκωσης, όπου κάθε νέα δήλωση απαιτεί ακόμη πιο σκληρή απάντηση και κάθε επόμενη κρίση γίνεται δυσκολότερο να αποκλιμακωθεί.
Η νέα κανονικότητα της οργής
Η αλλαγή αυτή δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο.
Πλήθος ακαδημαϊκών ερευνών καταγράφουν ότι από το 2016 και μετά ο δημόσιος λόγος στην αμερικανική πολιτική έχει γίνει αισθητά πιο επιθετικός, πιο διχαστικός και περισσότερο βασισμένος στη συναισθηματική φόρτιση παρά στην ορθολογική επιχειρηματολογία.
Η πολιτική μετατρέπεται σταδιακά σε διαρκές πεδίο σύγκρουσης, όπου η ένταση αποφέρει μεγαλύτερο πολιτικό όφελος από τη συνεννόηση.
Σε μια περιοχή όπου κάθε δήλωση μπορεί να επηρεάσει τις τιμές της ενέργειας, την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, τις χρηματοπιστωτικές αγορές και τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων, η απώλεια του διπλωματικού μέτρου αποκτά τεράστιες διαστάσεις.
Δεν πρόκειται μόνο για μία ακόμη κρίση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Πρόκειται για τη σταδιακή αποδόμηση των ίδιων των κανόνων που επί δεκαετίες περιόριζαν τον κίνδυνο μιας ανεξέλεγκτης παγκόσμιας σύγκρουσης.
Ίσως, τελικά, το μεγαλύτερο πρόβλημα να μην είναι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Περσικό Κόλπο.
Το πραγματικά ανησυχητικό στοιχείο είναι η κανονικοποίηση μιας πολιτικής γλώσσας που αντικαθιστά τη διπλωματία με την περιφρόνηση, τον διάλογο με την προσβολή και τη λογική με την οργή.
Γιατί όταν οι ηγέτες χάνουν τον έλεγχο των λέξεών τους, δεν αργεί η στιγμή που χάνεται και ο έλεγχος των γεγονότων.
Και τότε, οι λέξεις που σήμερα μοιάζουν με πολιτικά πυροτεχνήματα μπορεί να εξελιχθούν στον πρόλογο μιας κρίσης με ανυπολόγιστες συνέπειες για τη διεθνή ασφάλεια, την παγκόσμια οικονομία και την ειρήνη.
www.bankingnews.gr
Συνιστούν την απαρχή μιας επικίνδυνης εποχής, όπου οι λέξεις αποκτούν την ίδια καταστροφική δύναμη με τους πυραύλους και η πολιτική γλώσσα μετατρέπεται σε εργαλείο πολέμου.
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο της νέας κρίσης δεν είναι μόνο οι στρατιωτικές επιχειρήσεις. Είναι η θεαματική κατάρρευση των κανόνων που διέπουν τη διεθνή διπλωματία και η αντικατάστασή τους από μία πρωτοφανή πολιτική χυδαιότητα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Donald Trump, ο οποίος, με τις προσβλητικές δηλώσεις του κατά του Ιράν και της ηγεσίας του, έδειξε ότι η διπλωματία παραχωρεί πλέον τη θέση της στην απαξίωση, την οργή και την πολιτική σύγκρουση χωρίς όρια.
Η Ιστορία έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι οι μεγάλοι πόλεμοι δεν ξεκινούν όταν πέφτουν οι πρώτες βόμβες, αλλά όταν αλλάζει η γλώσσα των ηγετών.
Όταν ένας αντίπαλος παύει να αντιμετωπίζεται ως κράτος ή ως συνομιλητής και παρουσιάζεται ως «κακός», «άρρωστος» ή «εχθρός της ανθρωπότητας», τότε μειώνεται δραματικά το πολιτικό και ηθικό κόστος μιας στρατιωτικής σύγκρουσης.
Η δαιμονοποίηση αποτελεί διαχρονικά το πρώτο στάδιο κάθε μεγάλης πολεμικής κλιμάκωσης.
Και αυτό ακριβώς καταγράφεται σήμερα.
Η κατάρρευση της αμερικανικής πολιτικής κουλτούρας
Για δεκαετίες οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούσαν να εμφανίζονται ως θεματοφύλακας της διεθνούς τάξης, του διαλόγου και της διπλωματίας.
Ακόμη και στις πιο σκοτεινές ημέρες του Ψυχρού Πολέμου, οι Αμερικανοί πρόεδροι διαχώριζαν τη σκληρή πολιτική κριτική από την προσωπική προσβολή.
Σήμερα όμως αυτή η διαχωριστική γραμμή μοιάζει να έχει εξαφανιστεί.
Η πολιτική αντικαθίσταται από το θέαμα.
Η επιχειρηματολογία δίνει τη θέση της στις ύβρεις.
Η ψυχραιμία υποχωρεί μπροστά στην οργή.
Και η διπλωματία θυσιάζεται στον βωμό της πολιτικής πόλωσης.
Η επιθετική ρητορική δεν αποτελεί απλώς επικοινωνιακή επιλογή.
Δημιουργεί ένα εξαιρετικά επικίνδυνο περιβάλλον, μέσα στο οποίο κάθε προσπάθεια επιστροφής στις διαπραγματεύσεις γίνεται πολιτικά δυσκολότερη.
Όσο περισσότερο οι ηγέτες ανταλλάσσουν προσβολές, τόσο αυξάνεται το πολιτικό κόστος οποιουδήποτε συμβιβασμού.
Έτσι δημιουργείται ένας μηχανισμός αυτοτροφοδοτούμενης κλιμάκωσης, όπου κάθε νέα δήλωση απαιτεί ακόμη πιο σκληρή απάντηση και κάθε επόμενη κρίση γίνεται δυσκολότερο να αποκλιμακωθεί.
Η νέα κανονικότητα της οργής
Η αλλαγή αυτή δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο.
Πλήθος ακαδημαϊκών ερευνών καταγράφουν ότι από το 2016 και μετά ο δημόσιος λόγος στην αμερικανική πολιτική έχει γίνει αισθητά πιο επιθετικός, πιο διχαστικός και περισσότερο βασισμένος στη συναισθηματική φόρτιση παρά στην ορθολογική επιχειρηματολογία.
Η πολιτική μετατρέπεται σταδιακά σε διαρκές πεδίο σύγκρουσης, όπου η ένταση αποφέρει μεγαλύτερο πολιτικό όφελος από τη συνεννόηση.
Σε μια περιοχή όπου κάθε δήλωση μπορεί να επηρεάσει τις τιμές της ενέργειας, την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, τις χρηματοπιστωτικές αγορές και τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων, η απώλεια του διπλωματικού μέτρου αποκτά τεράστιες διαστάσεις.
Δεν πρόκειται μόνο για μία ακόμη κρίση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Πρόκειται για τη σταδιακή αποδόμηση των ίδιων των κανόνων που επί δεκαετίες περιόριζαν τον κίνδυνο μιας ανεξέλεγκτης παγκόσμιας σύγκρουσης.
Ίσως, τελικά, το μεγαλύτερο πρόβλημα να μην είναι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Περσικό Κόλπο.
Το πραγματικά ανησυχητικό στοιχείο είναι η κανονικοποίηση μιας πολιτικής γλώσσας που αντικαθιστά τη διπλωματία με την περιφρόνηση, τον διάλογο με την προσβολή και τη λογική με την οργή.
Γιατί όταν οι ηγέτες χάνουν τον έλεγχο των λέξεών τους, δεν αργεί η στιγμή που χάνεται και ο έλεγχος των γεγονότων.
Και τότε, οι λέξεις που σήμερα μοιάζουν με πολιτικά πυροτεχνήματα μπορεί να εξελιχθούν στον πρόλογο μιας κρίσης με ανυπολόγιστες συνέπειες για τη διεθνή ασφάλεια, την παγκόσμια οικονομία και την ειρήνη.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών