Στην αγορά πετρελαίου επικρατεί ανησυχία για το ενδεχόμενο επιβολής διοδίων στο Στενό της Malacca
Σε τεντωμένο σκοινί βρίσκεται η παγκόσμια αγορά ενέργειας και το διεθνές εμπόριο, καθώς το «μοντέλο ελέγχου» που επιχειρεί να επιβάλει το Ιράν στο Στενό του Hormuz απειλεί να προκαλέσει ένα επικίνδυνο ντόμινο στις κυριότερες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη.
Οι επενδυτές παρακολουθούν με κομμένη την ανάσα τις εξελίξεις, καθώς οι φόβοι για την επιβολή αυθαίρετων «διοδίων» μεταφέρονται πλέον στην Ασία και συγκεκριμένα στα Στενά της Malacca. Πρόκειται για το πιο κρίσιμο εμπορικό πέρασμα της ανθρωπότητας, από το οποίο διακινείται σχεδόν το 30% του παγκόσμιου πετρελαίου. Μια ενδεχόμενη «ασφυξία» ή ένας οικονομικός εκβιασμός στο συγκεκριμένο σημείο δεν θα προκαλούσε απλώς ένα πρωτοφανές ενεργειακό σοκ, αλλά απειλεί να τινάξει στον αέρα την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.
Ο κίνδυνος διοδίων στο Malacca
Η προσπάθεια του Ιράν να αποκτήσει τον έλεγχο στο Στενό του Hormuz έχει προκαλέσει ανησυχία σε ορισμένους συμμετέχοντες στην αγορά ενέργειας σχετικά με την πιθανή επιβολή διοδίων στο Στενό της Malacca, ένα από τα πιο σημαντικά choke points για την ενέργεια και το εμπόριο παγκοσμίως.
Η εξέλιξη αυτή ακολουθεί αναφορές σύμφωνα με τις οποίες το Ιράν και το Ομάν, που βρίσκονται σε αντίθετες πλευρές του Hormuz, παρουσίασαν στις ΗΠΑ μια πρόταση για την από κοινού διαχείριση του στενού θαλάσσιου διαδρόμου, συμπεριλαμβανομένης της είσπραξης διοικητικών τελών.
Οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν σε μνημόνιο συνεννόησης τον περασμένο μήνα ότι τα πλοία θα μπορούσαν να πλέουν με ασφάλεια και ελευθερία στην υδάτινη οδό για 60 ημέρες. To Hormuz διαχειρίζεται συνήθως περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου.
Έπειτα από αυτό, η μελλοντική διαχείριση και οι ναυτιλιακές υπηρεσίες των στενών θα καθοριστούν από το Ιράν και το Ομάν κατόπιν συνομιλιών με άλλα κράτη του Περσικού Κόλπου, «σε ευθυγράμμιση με το ισχύον διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα των παράκτιων κρατών του Hormuz».
Η ιδέα ενός είδους σχεδίου παροχής υπηρεσιών για τη διέλευση από το Hormuz έχει σημάνει συναγερμό σε όλο τον κόσμο, κυρίως στους επενδυτές που φοβούνται ότι αυτό θα μπορούσε να επαναληφθεί και σε άλλους στρατηγικής σημασίας θαλάσσιους διαδρόμους.
Οι εκτιμήσεις των αναλυτών
Ωστόσο, ειδικοί σε θέματα ναυτιλίας δήλωσαν ότι παραμένουν βαθύτατα σκεπτικοί ως προς την προοπτική εισαγωγής τελών στο Στενό της Malacca.
Ο Janiv Shah, αντιπρόεδρος των αγορών εμπορευμάτων στη Rystad Energy, δήλωσε ότι ορισμένοι επενδυτές αρχίζουν να γίνονται «λίγο νευρικοί» με την προοπτική ενός πετρελαϊκού σοκ υπό τη μορφή διοδίων στo Malacca.
«Πιστεύω ότι μέρος του λόγου εδώ είναι ότι, αν δούμε έναν πιθανό σταθμό διοδίων με το Ιράν να εφαρμόζει, κατά κάποιο τρόπο, κάτι τέτοιο στο Στενό του Hormuz, κάτι παρόμοιο θα μπορούσε να εφαρμοστεί και σε άλλα, και φυσικά, το πιο σημαντικό από πλευράς όγκου είναι… τα Στενά της Malacca», δήλωσε ο Shah μιλώντας στο CNBC. «Ο τρόπος με τον οποίο θα εφαρμοστεί, φυσικά, δυστυχώς δεν είμαι σε θέση να μοιραστώ περισσότερα γι' αυτό, αλλά πιθανότατα θα πάρει πολύ χρόνο επειδή, από πλευράς όγκου, είναι σημαντικός», πρόσθεσε.
Ο ρόλος του Στενού της Malacca
Τα Στενό της Malacca, τα οποία αποτελούν το κύριο σημείο συμφόρησης στην Ασία και την Ωκεανία, αντιπροσώπευαν το 29% των συνολικών θαλάσσιων ροών πετρελαίου κατά το α' εξάμηνο του 2025, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA).
Το αργό πετρέλαιο εκτιμάται ότι αποτελεί κάτι περισσότερο από το 70% των συνολικών ροών πετρελαίου μέσω της υδάτινης οδού κάθε χρόνο, με τα πετρελαιοειδή προϊόντα να καλύπτουν το υπόλοιπο ποσοστό.
Με μήκος περίπου 900 χιλιόμετρα, η υδάτινη οδός παρέχει τη συντομότερη θαλάσσια διαδρομή από την Ανατολική Ασία προς τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη. Περιβάλλεται από την Ινδονησία, την Ταϊλάνδη, τη Μαλαισία και τη Σιγκαπούρη.
Τον Απρίλιο, ο υπουργός Οικονομικών της Ινδονησίας, Purbaya Yudhi Sadewa, άφησε να εννοηθεί ότι η χώρα θα μπορούσε να εισαγάγει διόδια για τα πλοία που χρησιμοποιούν το Στενό της Malacca, προτού ανακαλέσει την ιδέα. Η ακτογραμμή της Ινδονησίας αποτελεί ολόκληρο το νότιο όριο των Στενών της Malacca.
Τι προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο
Η καθιέρωση ενός συστήματος διοδίων θα ήταν παράνομη βάσει του διεθνούς δικαίου, το οποίο εγγυάται την ελεύθερη διέλευση από στενά που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Ο πρόεδρος της Ινδονησίας, Prabowo Subianto, και ο πρωθυπουργός της Σιγκαπούρης, Lawrence Wong, επιβεβαίωσαν και οι δύο τη δέσμευσή τους για την απρόσκοπτη διέλευση των πλοίων από τα στενά, λίγο μετά τη συνάντησή τους στην πρωτεύουσα της Ινδονησίας τη Δευτέρα.
Ο Hunter Marston, διευθυντής του προγράμματος για τη Νοτιοανατολική Ασία στο Ινστιτούτο Lowy με έδρα το Σίδνεϊ, ανέφερε σε σημείωμα που δημοσιεύθηκε στις 23 Ιουνίου ότι, αν και το Στενό της Malacca ανταποκρίνονται «εύκολα» στον ορισμό του σημείου συμφόρησης (choke point), δεν αποτελούν εστία έντασης (flashpoint).
«Οι θεσμοί έχουν σημασία», δήλωσε ο Marston, επισημαίνοντας ότι η Περιπολία του Στενού της Malacca (MSP) διασφαλίζει ότι η υδάτινη οδός παραμένει ανοιχτή για το παγκόσμιο εμπόριο. Η MSP συνδιοικείται από τέσσερα κράτη: την Ινδονησία, τη Μαλαισία, τη Σιγκαπούρη και την Ταϊλάνδη.
«Η διευθέτηση αυτή ωφελεί όλα τα μέρη καθώς και την παγκόσμια οικονομία. Χωρίς αυτόν τον θεσμό, το Στενό της Malacca θα ήταν εξίσου ευάλωτα σε αυθαίρετα κλεισίματα όπως και τo Στενό του Hormuz», πρόσθεσε.
Επιλογές επαναδρομολόγησης
Αναλυτές του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS), ενός think tank με έδρα την Ουάσιγκτον, δήλωσαν ότι οι ενέργειες του Ιράν σχετικά με το Hormuz έδειξαν ότι ο έλεγχος ενός θαλάσσιου σημείου συμφόρησης θα μπορούσε να «αυξήσει σημαντικά» την ισχύ και την αποτρεπτική ικανότητα μιας χώρας.
Το διακύβευμα είναι «ακόμη υψηλότερο» στη Νότια Σινική Θάλασσα, ανέφεραν οι αναλυτές του CSIS, ιδιαίτερα δεδομένης της ύπαρξης δύο στρατηγικής σημασίας υδάτινων οδών που συνδέουν πολλά από τα μεγάλα οικονομικά κέντρα του κόσμου: συγκεκριμένα, το Στενό της Malacca και τα Στενά της Ταϊβάν.
«Οι προσπάθειες του Ιράν να ελέγξει και να επιβάλει διόδια στην κυκλοφορία μέσω του Στενού του Hormuz έχουν αναζωπυρώσει τους φόβους ότι κράτη θα μπορούσαν να προσπαθήσουν να κάνουν το ίδιο στo Στενό της Malacca. Οι απειλές της Κίνας για χρήση βίας κατά της Ταϊβάν έχουν επίσης θέσει τα Στενά της Ταϊβάν στο επίκεντρο ενός από τα πιο υψηλού κινδύνου γεωπολιτικά θερμά σημεία του κόσμου», ανέφεραν οι αναλυτές του CSIS σε ανάλυση που δημοσιεύθηκε την 1η Ιουλίου.
«Εάν διακοπεί η λειτουργία οποιουδήποτε από αυτά τα δύο μεγάλα στενά, υπάρχουν επιλογές επαναδρομολόγησης, αλλά αυτές θα έχουν κάποιο κόστος», πρόσθεσαν.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών