Η οικονομική «βόμβα» των ΗΠΑ εκρήγνυται – Οι τόκοι-μαμούθ ξεπέρασαν τη χρηματοδότηση του Πενταγώνου, έρχεται παγκόσμιο σοκ
«Τικ-τακ. Τικ-τακ». Το αμερικανικό χρέος αυξάνεται σταθερά και αμείλικτα, σαν ελβετικό ρολόι, προς αχαρτογράφητα επίπεδα.
Στις αρχές του μήνα έφτασε τα 39,4 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Σε δώδεκα μήνες αυξήθηκε κατά περίπου 2 τρισεκατομμύρια.
Με αυτόν τον ρυθμό, παραμονές των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, θα έχει ξεπεράσει το όριο των 40 τρισεκατομμυρίων.
Σε σχέση με το ΑΕΠ βρισκόμαστε στο 123%.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η πρώτη οικονομία στον κόσμο και εκδότρια του δολαρίου, του παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος που εξακολουθεί να προσδίδει στην Ουάσιγκτον το «υπερβολικό προνόμιό» της, φαίνεται να έχουν εισέλθει σε έναν φαύλο κύκλο χρέους.
Όπως η Ιταλία της δεκαετίας του ’90 και η Ιαπωνία, αλλά και η Ελλάδα.
Εκείνον στον οποίο οι τόκοι απορροφούν ολοένα και μεγαλύτερο μέρος των φορολογικών εσόδων, αφαιρώντας χώρο από την ανάπτυξη και τις επενδύσεις.
Πλησιάζουμε το 20%, κοντά στο ρεκόρ του 1991, έναντι ιστορικού μέσου όρου γύρω στο 12%.
Τόκοι άνω των 1.000 δισεκατομμυρίων
Ο λογαριασμός έχει πλέον αλλάξει κλίμακα.
Οι τόκοι έχουν σπάσει το φράγμα των 1.000 δισεκατομμυρίων, ξεπερνώντας ακόμη και τις αμυντικές δαπάνες.
Μια συμβολική υπέρβαση: οι Ηνωμένες Πολιτείες δαπανούν περισσότερα για να αμείβουν τους πιστωτές τους παρά για να χρηματοδοτούν το Πεντάγωνο.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα αμερικανικά δημόσια οικονομικά.
Τα Treasuries αποτελούν τον πυρήνα του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος: περιουσιακό στοιχείο χωρίς κίνδυνο, collateral της αγοράς, σημείο αναφοράς για την αποτίμηση μετοχών, εταιρικών ομολόγων, στεγαστικών και δανείων.
Αν το αμερικανικό χρέος γίνει ακριβότερο στη χρηματοδότηση, αλλάζει η τιμή του χρήματος για όλο το σύστημα.
Υψηλότερες αποδόσεις αυξάνουν το κόστος δανεισμού και μειώνουν τη ρευστότητα παγκοσμίως.
Υποχρεωμένοι να αναπτυχθούν
Για να σπάσει αυτή η σπείρα, ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent έχει χαράξει μια σαφή γραμμή: πραγματική ανάπτυξη 3% σε συνδυασμό με μείωση του ελλείμματος στο 3% του ΑΕΠ.
Στο πρώτο σκέλος, η αμερικανική οικονομία συνεχίζει να εκπλήσσει με την ανθεκτικότητά της: από το 2009 έχει γνωρίσει μόνο τη σύντομη ύφεση του 2020.
Στο δεύτερο, η απόσταση παραμένει μεγάλη.
Το έλλειμμα του 2026 κινείται γύρω στο 6% του ΑΕΠ, που μοιάζει να έχει γίνει το «νέο κανονικό» της αμερικανικής δημοσιονομικής πολιτικής.
Τέτοια ελλείμματα συνήθως εμφανίζονται σε πολέμους, βαθιές υφέσεις ή χρηματοπιστωτικές κρίσεις. Το ερώτημα γίνεται αναπόφευκτο: τι θα συνέβαινε στα δημόσια οικονομικά σε περίπτωση επιβράδυνσης της οικονομίας και μείωσης των φορολογικών εσόδων;
Ο κανόνας του 3%, που έχει θεσμοθετηθεί στη Συνθήκη του Μάαστριχτ, δεν στηρίζεται σε επιστημονική βάση.
Παραμένει όμως ένας κανόνας σύνεσης, ιδιαίτερα σε ένα καθεστώς χωρίς χρυσό κανόνα ή άλλους εξωτερικούς περιορισμούς στη δημιουργία χρήματος.
Αυτός ο κανόνας δεν ανήκει πλέον στη δημοσιονομική «γραμματική» των ΗΠΑ, που στο παρελθόν ήταν πολύ πιο προσεκτικές: από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο το ομοσπονδιακό έλλειμμα ήταν κατά μέσο όρο 2,62% του ΑΕΠ.
Η στροφή στη Fed
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο καλείται να κινηθεί ο νέος πρόεδρος της Federal Reserve, Kevin Warsh.
Ο προκάτοχός του Jerome Powell έχει χαρακτηρίσει «μη βιώσιμη» την πορεία του χρέους.
Πιο εύθραυστη έχει γίνει και η κατάσταση λόγω της αυξημένης χρήσης βραχυπρόθεσμων λήξεων τα τελευταία χρόνια, που χρησιμοποιούνται για να απορροφήσουν μέρος των αναγκών χρηματοδότησης χωρίς να επιβαρύνουν υπερβολικά το μακρινό άκρο της καμπύλης.
Το αποτέλεσμα είναι ένα χρέος που πρέπει να αναχρηματοδοτείται συνεχώς: περίπου το ένα τρίτο του διαπραγματεύσιμου χρέους που κατέχει το κοινό λήγει μέσα σε δώδεκα μήνες. Παράλληλα, το μέσο επιτόκιο στο συνολικό απόθεμα έχει αυξηθεί, φτάνοντας το 2026 στο 3,39% από 1,48% πριν από πέντε χρόνια.
Αυτό το σκηνικό ξυπνά τους bond vigilantes, τους «φύλακες» του ελλείμματος, τους επενδυτές που δείχνουν δυσπιστία στη χρηματοδότηση του μακρού άκρου της καμπύλης χωρίς επαρκές premium κινδύνου.
Δεν είναι τυχαίο ότι στις τελευταίες συνεδριάσεις, παρά την πιο αξιόπιστη Fed στο μέτωπο του πληθωρισμού και της ανεξαρτησίας, όπως αφήνουν να εννοηθεί οι πρώτες ομιλίες του Warsh, οι αποδόσεις του 10ετούς έχουν επιστρέψει κοντά στο 4,5% και του 30ετούς στο 5%, επίπεδα που θεωρούνται κρίσιμα από τους διαχειριστές.
Πολλές επενδυτικές τράπεζες ανεβάζουν τις εκτιμήσεις για τις αποδόσεις στο τέλος του έτους.
Η Deutsche Bank έχει στόχο 4,7% για το 10ετές.
Η Bank of America έχει αναθεωρήσει ανοδικά όλη την καμπύλη από 2 έως 30 έτη, προβλέποντας νέο κύκλο τριών αυξήσεων επιτοκίων.
Η δράση των τιμωρών των ομολόγων δυσκολεύει επίσης τη μείωση του χρέους μέσω του πληθωρισμού.
Σήμερα τα πραγματικά επιτόκια είναι θετικά και πάνω από 2%.
Αυτό μας απομακρύνει από ένα σενάριο χρηματοοικονομικής καταστολής, με το οποίο στο παρελθόν πολλές κυβερνήσεις αποφόρτισαν το χρέος μεταφέροντάς το σιωπηλά στους αποταμιευτές.
Οι κίνδυνοι στον ορίζοντα
Ο Trump, ο Bessent και ο Warsh έχουν λοιπόν να αντιμετωπίσουν ένα δύσκολο πρόβλημα.
Το παλιό «υπερβολικό προνόμιο» του δολαρίου αντέχει, αλλά εμφανίζει ολοένα και πιο ορατές ρωγμές.
Το δείχνει και η ιστορική υπέρβαση του χρυσού έναντι των Treasuries στα αποθεματικά των κεντρικών τραπεζών: στα τέλη του 2025 το κίτρινο μέταλλο ξεπέρασε τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα ως βασικό περιουσιακό στοιχείο, με μερίδιο γύρω στο 27% έναντι 22% των Treasuries.
Χωρίς αλλαγή πορείας, το αμερικανικό χρέος και το δολάριο θα παραμείνουν το πραγματικό stress test της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής σταθερότητας τα επόμενα χρόνια.
www.bankingnews.gr
Στις αρχές του μήνα έφτασε τα 39,4 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Σε δώδεκα μήνες αυξήθηκε κατά περίπου 2 τρισεκατομμύρια.
Με αυτόν τον ρυθμό, παραμονές των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, θα έχει ξεπεράσει το όριο των 40 τρισεκατομμυρίων.
Σε σχέση με το ΑΕΠ βρισκόμαστε στο 123%.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η πρώτη οικονομία στον κόσμο και εκδότρια του δολαρίου, του παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος που εξακολουθεί να προσδίδει στην Ουάσιγκτον το «υπερβολικό προνόμιό» της, φαίνεται να έχουν εισέλθει σε έναν φαύλο κύκλο χρέους.
Όπως η Ιταλία της δεκαετίας του ’90 και η Ιαπωνία, αλλά και η Ελλάδα.
Εκείνον στον οποίο οι τόκοι απορροφούν ολοένα και μεγαλύτερο μέρος των φορολογικών εσόδων, αφαιρώντας χώρο από την ανάπτυξη και τις επενδύσεις.
Πλησιάζουμε το 20%, κοντά στο ρεκόρ του 1991, έναντι ιστορικού μέσου όρου γύρω στο 12%.
Τόκοι άνω των 1.000 δισεκατομμυρίων
Ο λογαριασμός έχει πλέον αλλάξει κλίμακα.
Οι τόκοι έχουν σπάσει το φράγμα των 1.000 δισεκατομμυρίων, ξεπερνώντας ακόμη και τις αμυντικές δαπάνες.
Μια συμβολική υπέρβαση: οι Ηνωμένες Πολιτείες δαπανούν περισσότερα για να αμείβουν τους πιστωτές τους παρά για να χρηματοδοτούν το Πεντάγωνο.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα αμερικανικά δημόσια οικονομικά.
Τα Treasuries αποτελούν τον πυρήνα του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος: περιουσιακό στοιχείο χωρίς κίνδυνο, collateral της αγοράς, σημείο αναφοράς για την αποτίμηση μετοχών, εταιρικών ομολόγων, στεγαστικών και δανείων.
Αν το αμερικανικό χρέος γίνει ακριβότερο στη χρηματοδότηση, αλλάζει η τιμή του χρήματος για όλο το σύστημα.
Υψηλότερες αποδόσεις αυξάνουν το κόστος δανεισμού και μειώνουν τη ρευστότητα παγκοσμίως.
Υποχρεωμένοι να αναπτυχθούν
Για να σπάσει αυτή η σπείρα, ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent έχει χαράξει μια σαφή γραμμή: πραγματική ανάπτυξη 3% σε συνδυασμό με μείωση του ελλείμματος στο 3% του ΑΕΠ.
Στο πρώτο σκέλος, η αμερικανική οικονομία συνεχίζει να εκπλήσσει με την ανθεκτικότητά της: από το 2009 έχει γνωρίσει μόνο τη σύντομη ύφεση του 2020.
Στο δεύτερο, η απόσταση παραμένει μεγάλη.
Το έλλειμμα του 2026 κινείται γύρω στο 6% του ΑΕΠ, που μοιάζει να έχει γίνει το «νέο κανονικό» της αμερικανικής δημοσιονομικής πολιτικής.
Τέτοια ελλείμματα συνήθως εμφανίζονται σε πολέμους, βαθιές υφέσεις ή χρηματοπιστωτικές κρίσεις. Το ερώτημα γίνεται αναπόφευκτο: τι θα συνέβαινε στα δημόσια οικονομικά σε περίπτωση επιβράδυνσης της οικονομίας και μείωσης των φορολογικών εσόδων;
Ο κανόνας του 3%, που έχει θεσμοθετηθεί στη Συνθήκη του Μάαστριχτ, δεν στηρίζεται σε επιστημονική βάση.
Παραμένει όμως ένας κανόνας σύνεσης, ιδιαίτερα σε ένα καθεστώς χωρίς χρυσό κανόνα ή άλλους εξωτερικούς περιορισμούς στη δημιουργία χρήματος.
Αυτός ο κανόνας δεν ανήκει πλέον στη δημοσιονομική «γραμματική» των ΗΠΑ, που στο παρελθόν ήταν πολύ πιο προσεκτικές: από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο το ομοσπονδιακό έλλειμμα ήταν κατά μέσο όρο 2,62% του ΑΕΠ.
Η στροφή στη Fed
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο καλείται να κινηθεί ο νέος πρόεδρος της Federal Reserve, Kevin Warsh.
Ο προκάτοχός του Jerome Powell έχει χαρακτηρίσει «μη βιώσιμη» την πορεία του χρέους.
Πιο εύθραυστη έχει γίνει και η κατάσταση λόγω της αυξημένης χρήσης βραχυπρόθεσμων λήξεων τα τελευταία χρόνια, που χρησιμοποιούνται για να απορροφήσουν μέρος των αναγκών χρηματοδότησης χωρίς να επιβαρύνουν υπερβολικά το μακρινό άκρο της καμπύλης.
Το αποτέλεσμα είναι ένα χρέος που πρέπει να αναχρηματοδοτείται συνεχώς: περίπου το ένα τρίτο του διαπραγματεύσιμου χρέους που κατέχει το κοινό λήγει μέσα σε δώδεκα μήνες. Παράλληλα, το μέσο επιτόκιο στο συνολικό απόθεμα έχει αυξηθεί, φτάνοντας το 2026 στο 3,39% από 1,48% πριν από πέντε χρόνια.
Αυτό το σκηνικό ξυπνά τους bond vigilantes, τους «φύλακες» του ελλείμματος, τους επενδυτές που δείχνουν δυσπιστία στη χρηματοδότηση του μακρού άκρου της καμπύλης χωρίς επαρκές premium κινδύνου.
Δεν είναι τυχαίο ότι στις τελευταίες συνεδριάσεις, παρά την πιο αξιόπιστη Fed στο μέτωπο του πληθωρισμού και της ανεξαρτησίας, όπως αφήνουν να εννοηθεί οι πρώτες ομιλίες του Warsh, οι αποδόσεις του 10ετούς έχουν επιστρέψει κοντά στο 4,5% και του 30ετούς στο 5%, επίπεδα που θεωρούνται κρίσιμα από τους διαχειριστές.
Πολλές επενδυτικές τράπεζες ανεβάζουν τις εκτιμήσεις για τις αποδόσεις στο τέλος του έτους.
Η Deutsche Bank έχει στόχο 4,7% για το 10ετές.
Η Bank of America έχει αναθεωρήσει ανοδικά όλη την καμπύλη από 2 έως 30 έτη, προβλέποντας νέο κύκλο τριών αυξήσεων επιτοκίων.
Η δράση των τιμωρών των ομολόγων δυσκολεύει επίσης τη μείωση του χρέους μέσω του πληθωρισμού.
Σήμερα τα πραγματικά επιτόκια είναι θετικά και πάνω από 2%.
Αυτό μας απομακρύνει από ένα σενάριο χρηματοοικονομικής καταστολής, με το οποίο στο παρελθόν πολλές κυβερνήσεις αποφόρτισαν το χρέος μεταφέροντάς το σιωπηλά στους αποταμιευτές.
Οι κίνδυνοι στον ορίζοντα
Ο Trump, ο Bessent και ο Warsh έχουν λοιπόν να αντιμετωπίσουν ένα δύσκολο πρόβλημα.
Το παλιό «υπερβολικό προνόμιο» του δολαρίου αντέχει, αλλά εμφανίζει ολοένα και πιο ορατές ρωγμές.
Το δείχνει και η ιστορική υπέρβαση του χρυσού έναντι των Treasuries στα αποθεματικά των κεντρικών τραπεζών: στα τέλη του 2025 το κίτρινο μέταλλο ξεπέρασε τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα ως βασικό περιουσιακό στοιχείο, με μερίδιο γύρω στο 27% έναντι 22% των Treasuries.
Χωρίς αλλαγή πορείας, το αμερικανικό χρέος και το δολάριο θα παραμείνουν το πραγματικό stress test της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής σταθερότητας τα επόμενα χρόνια.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών