Η Ευρώπη ήθελε να απεξαρτηθεί στρατιωτικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες, να αποκτήσει δική της αμυντική αυτονομία και να αποδείξει ότι μπορεί να σχεδιάσει τα όπλα του μέλλοντος χωρίς εξωτερικές δεκανίκες.
Αντί γι’ αυτό, βλέπει σήμερα τα μεγαλύτερα κοινά της αμυντικά προγράμματα να βυθίζονται σε κρίση, εξαιτίας της σύγκρουσης ανάμεσα στη Γαλλία και τη Γερμανία, αλλά και της σκληρής αντιπαράθεσης των βιομηχανικών τους κολοσσών.
Μετά την κατάρρευση του FCAS, του φιλόδοξου προγράμματος μαχητικού 6ης γενιάς αξίας περίπου 100 δισ. ευρώ, το ρήγμα Παρισιού–Βερολίνου απειλεί πλέον και άλλα δύο κρίσιμα ευρωπαϊκά projects: το Eurodrone και το MGCS, το μελλοντικό ευρωπαϊκό άρμα μάχης.
Το FCAS, που είχε ανακοινωθεί το 2017 από τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ισπανία, προοριζόταν να γίνει η «καρδιά» της ευρωπαϊκής αεροπορικής ισχύος του μέλλοντος.
Δεν θα ήταν απλώς ένα νέο μαχητικό, αλλά ένα ολόκληρο «σύστημα συστημάτων», με επανδρωμένο αεροσκάφος νέας γενιάς, drones-συνοδούς, αισθητήρες, stealth τεχνολογίες και ψηφιακό δίκτυο μάχης.
Ωστόσο, το πρόγραμμα οδηγήθηκε σε αδιέξοδο.
Μετά το μαχητικό 6ης γενιάς, ποιος θα σώσει το Eurodrone και το ευρωπαϊκό super tank;
Η σύγκρουση ανάμεσα στη Dassault Aviation και την Airbus Defence and Space, σχετικά με την κατανομή έργου, τον τεχνικό έλεγχο, την πνευματική ιδιοκτησία και τη φιλοσοφία σχεδίασης, αποδείχθηκε αδύνατο να γεφυρωθεί. Η Reuters μετέδωσε ότι η Γαλλία και η Γερμανία εγκατέλειψαν το κοινό σχέδιο ανάπτυξης του μαχητικού, έπειτα από αδιέξοδο ανάμεσα στους βιομηχανικούς εταίρους.
Ο Eric Trappier, επικεφαλής της Dassault Aviation, είχε επιμείνει ότι ένα πρόγραμμα που βασίζεται κυρίως στη λογική της «μοιρασιάς» έργου κινδυνεύει να οδηγήσει σε τεχνολογικούς συμβιβασμούς.
Από την άλλη πλευρά, η Airbus ζητούσε ισότιμη συμμετοχή, θεωρώντας ότι η γαλλική πλευρά επιδίωκε δυσανάλογο έλεγχο στο κρίσιμο σκέλος του μαχητικού.
Το αποτέλεσμα ήταν καταστροφικό για την εικόνα της ευρωπαϊκής αμυντικής συνεργασίας. Ένα πρόγραμμα που παρουσιαζόταν ως σύμβολο της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης κατέρρευσε πριν αποκτήσει επιχειρησιακή μορφή.
Η κρίση όμως δεν σταματά στο FCAS.
Το Eurodrone, το ευρωπαϊκό μη επανδρωμένο αεροσκάφος μέσου ύψους και μεγάλης αντοχής, βρίσκεται επίσης σε σοβαρή αναταραχή.
Το πρόγραμμα αναπτύσσεται από τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία, με στόχο να μειωθεί η ευρωπαϊκή εξάρτηση από αμερικανικά και ισραηλινά drones, όπως το MQ-9 Reaper.
Στο πρόγραμμα, η Airbus έχει τον ρόλο του κύριου αναδόχου, ενώ η Dassault Aviation συμμετέχει σε κρίσιμα συστήματα πτήσης, επικοινωνιών και συντήρησης.
Όμως ο Eric Trappier δήλωσε ενώπιον γαλλικής επιτροπής της Γερουσίας ότι η Airbus επιχείρησε να απομακρύνει τη Dassault από το Eurodrone. Σύμφωνα με τη Reuters, ο ίδιος είπε ότι οι σχέσεις σε επίπεδο προγράμματος έχουν ουσιαστικά διαρραγεί.
Η ένταση συνδέεται και με τη μείωση των γαλλικών παραγγελιών στο πλαίσιο του αμυντικού προγραμματισμού της περιόδου 2024–2030.
Η μικρότερη χρηματοδοτική συμμετοχή της Γαλλίας συνεπάγεται και μικρότερο μερίδιο έργου για τη γαλλική βιομηχανία, γεγονός που προκάλεσε νέα τριβή με την Airbus.
Παράλληλα, η ίδια η επιχειρησιακή αξία του Eurodrone τίθεται πλέον υπό αμφισβήτηση. Ο Eric Trappier προειδοποίησε ότι ένα τέτοιο μεγάλο drone μπορεί να είναι χρήσιμο σε περιοχές όπως το Σαχέλ, όπου η απειλή από το έδαφος είναι περιορισμένη, αλλά σε σύγκρουση υψηλής έντασης, χωρίς πλήρη αεροπορική υπεροχή, θα μπορούσε να μετατραπεί σε εύκολο στόχο.
Την ίδια ώρα, το τρίτο μεγάλο κοινό πρόγραμμα, το MGCS, βρίσκεται επίσης σε επικίνδυνο σημείο. Το Main Ground Combat System έχει στόχο να αντικαταστήσει τα γαλλικά Leclerc και τα γερμανικά Leopard 2 με ένα νέο ευρωπαϊκό σύστημα μάχης, που θα περιλαμβάνει άρμα νέας γενιάς, τεχνητή νοημοσύνη, αισθητήρες, ρομποτικά συστήματα και μη επανδρωμένα μέσα.
Βαθιά ρήξη...
Όμως και εδώ οι διαφωνίες είναι βαθιές. Το Βερολίνο φέρεται να θέλει ένα βαρύτερο και ισχυρότερα οπλισμένο άρμα, κατάλληλο για πιθανή σύγκρουση υψηλής έντασης στην Ευρώπη. Το Παρίσι, αντίθετα, προτιμά μια πιο ελαφριά και ευέλικτη πλατφόρμα, κατάλληλη για ταχεία ανάπτυξη σε επιχειρήσεις εκτός ευρωπαϊκού εδάφους.
Ο Armin Papperger, επικεφαλής της Rheinmetall, προειδοποίησε ότι υπάρχει κίνδυνος η Γαλλία να αποχωρήσει από το MGCS, αν και τίποτα δεν έχει ακόμη αποφασιστεί. Η ένταξη της Rheinmetall στο πρόγραμμα έχει ήδη προκαλέσει δυσαρέσκεια στη γαλλική πλευρά, καθώς άλλαξε τις ισορροπίες ανάμεσα στην KNDS, τη Nexter και τη γερμανική βιομηχανία.
Η ουσία είναι ότι τα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα υπονομεύονται από τα ίδια προβλήματα: ανταγωνιστικά εθνικά συμφέροντα, ισχυρές βιομηχανίες που μάχονται για ηγετικό ρόλο, διαφορετικές στρατηγικές κουλτούρες και αποκλίνουσες επιχειρησιακές ανάγκες.
Η Γαλλία επιμένει στην ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία και θέλει ισχυρότερη ανεξαρτησία από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Γερμανία, παρότι αυξάνει δυναμικά τις αμυντικές της δαπάνες, εξακολουθεί να δίνει μεγαλύτερο βάρος στον διατλαντικό δεσμό και στο ΝΑΤΟ.
Έτσι, ενώ η Ευρώπη μιλά για ενότητα, τα μεγάλα της αμυντικά projects αποκαλύπτουν μια πολύ πιο σκληρή πραγματικότητα: πίσω από τις κοινές δηλώσεις, το Παρίσι και το Βερολίνο δεν συμφωνούν ούτε στο ποιος θα ηγηθεί, ούτε στο τι ακριβώς πρέπει να κατασκευαστεί, ούτε στο ποιος θα πληρώσει και ποιος θα κερδίσει.
Με το FCAS πλέον εκτός μάχης, το ερώτημα είναι αν το Eurodrone και το MGCS μπορούν να σωθούν ή αν θα αποτελέσουν τα επόμενα θύματα του γαλλογερμανικού ρήγματος.
Για την Ευρώπη, το διακύβευμα είναι τεράστιο. Αν αποτύχουν και αυτά τα προγράμματα, δεν θα πρόκειται απλώς για βιομηχανική ή τεχνολογική αποτυχία. Θα είναι ένα βαρύ πλήγμα στο ίδιο το αφήγημα της ευρωπαϊκής αμυντικής ανεξαρτησίας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών