Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, αλλά σίγουρα αντηχεί με τον πιο ανατριχιαστικό τρόπο
Βρισκόμαστε στην κόψη του ξυραφιού και οι παγκόσμιες αγορές δείχνουν να βαδίζουν με μαθηματική ακρίβεια προς έναν οικονομικό όλεθρο, ανάλογο με εκείνον που ισοπέδωσε τον πλανήτη πριν από σχεδόν έναν αιώνα.
Στο έκτακτο podcast «TrumpAnomics» του Bloomberg, η Stephanie Flanders (επικεφαλής του τμήματος Κυβέρνησης και Οικονομικών του δικτύου) φιλοξένησε τον διασημότερο ίσως οικονομικό δημοσιογράφο του κόσμου, τον Andrew Ross Sorkin (παρουσιαστή του CNBC και αρθρογράφο των The Times).
Όσα ειπώθηκαν προκαλούν τρόμο: η Wall Street και η Ουάσιγκτον κάθονται πάνω σε μια μπαρουταποθήκη, με τις μνήμες της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης του 2008 να έχουν σβήσει και τα φαντάσματα της Μεγάλης Κατάθλιψης του 1929 να επιστρέφουν δριμύτερα.
Ειδικότερα, η συζήτηση καταγράφηκε τη Δευτέρα, 8 Ιουνίου, αμέσως μετά από αυτό που οι αναλυτές προσπαθούν απεγνωσμένα να βαφτίσουν ως μια «υγιή υποχώρηση» (healthy pullback) των μετοχών.
Όμως, πίσω από τις καθησυχαστικές λέξεις κρύβεται ο απόλυτος πανικός για το πόσο ευάλωτο είναι το τρέχον χρηματιστηριακό οικοδόμημα.
Ο Andrew Ross Sorkin, μετά το best seller για την κρίση του 2008 «Too Big to Fail», κυκλοφόρησε πρόσφατα το νέο του βιβλίο με τίτλο «1929».
Όπως ο ίδιος αποκαλύπτει, μέσα από τη μελέτη προσωπικών ημερολογίων, σημειώσεων και εγγράφων της εποχής, οι ομοιότητες του τότε με το σήμερα δεν είναι απλώς ανησυχητικές – είναι ισοπεδωτικές.
«Όταν συνέβη το Κραχ, οι άνθρωποι που έχασαν τις περιουσίες τους και τα σπίτια τους κατηγορούσαν τους εαυτούς τους.
Είχαν κυριευθεί από το FOMO (Fear of Missing Out) – τον τρόμο του να μείνεις εκτός της αγοράς.
Μέχρι το 1932, όμως, η ανεργία στις ΗΠΑ εκτοξεύθηκε στο 25% και η οικονομία διαλύθηκε τόσο ολοκληρωτικά, που πλέον όλοι έψαχναν εναγωνίως κάπου να πιαστούν», τονίζει ο Sorkin.
Επιστροφή στην απόλυτη αναρχία
Το πιο τρομακτικό εύρημα της έρευνας του Andrew Ross Sorkin είναι ότι σήμερα, οι ρυθμιστικές αρχές και οι κυβερνήσεις ξηλώνουν συστηματικά τις δικλίδες ασφαλείας που προστατεύουν το σύστημα από τον γκρεμό, επιστρέφοντας στις σκοτεινές μέρες της δεκαετίας του 1920, όταν δεν υπήρχαν κανόνες, η χειραγώγηση θεωρούνταν «μάχη ευφυΐας» και το insider trading (εσωτερική πληροφόρηση) ήταν απόλυτα νόμιμο.
Πιο συγκεκριμένα, την ώρα που οι Goldman Sachs και Morgan Stanley έτρεχαν την αρχική δημόσια προσφορά (IPO) της SpaceX, οι αναλυτές των ίδιων των τραπεζών βγάζουν εσωτερικές, εξαιρετικά αισιόδοξες (bullish) εκθέσεις με προβλέψεις μέχρι το 2030 και το 2040 για να πουλήσουν τις μετοχές.
Αυτή ακριβώς η σύγκρουση συμφερόντων είχε απαγορευτεί διά νόμου μετά το σκάσιμο της φούσκας των dot-com, όμως οι κανόνες άλλαξαν ξανά!
Σημειωτέον, μια φράση που κυριαρχούσε στα τέλη της δεκαετίας του '20, χρησιμοποιήθηκε ξανά πρόσφατα από τον ισχυρό άνδρα της JPMorgan, Jamie Dimon, για να περιγράψει το πώς η SpaceX θα διαθέσει πρωτοφανή όγκο μετοχών σε μικροεπενδυτές (retail investors).
Παράλληλα, τα κρυπτονομίσματα (crypto) διεισδύουν στα συνταξιοδοτικά προγράμματα (401k), ενώ οι ιδιωτικές επενδύσεις, το private credit και το venture capital «πακετάρονται» σε δημόσια περιτυλίγματα που μοιάζουν με κοινές μετοχές, χωρίς κανέναν έλεγχο.
Η φούσκα της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) και η θεωρία του Alan Greenspan
Η Stephanie Flanders έθεσε το κρίσιμο ερώτημα για τον ρόλο της τεχνολογίας.
Το 1929, η φούσκα διογκώθηκε γύρω από πραγματικές καινοτομίες (αυτοκίνητα, ραδιόφωνο, ηλεκτροδότηση, η μετοχή της RCA που έκανε άλμα 97%).
Σήμερα, η αγορά κινείται αποκλειστικά από την υστερία γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI boom), με τη διαφορά ότι ο κόσμος πλέον φοβάται ή και οργίζεται με αυτή την τεχνολογία.
Ο Sorkin αποκάλυψε πως σε πρόσφατη συζήτησή του με τον Jeff Bezos, ο ιδρυτής της Amazon υποστήριξε ότι η ανθρώπινη πρόοδος συνδέεται αναπόφευκτα με «φούσκες» (όπως η πρόσφατη των βιοτεχνολογιών).
Ωστόσο, το μεγάλο ρίσκο παραμένει η μόχλευση (leverage).
Πολλοί οικονομολόγοι ακόμα στηρίζουν το δόγμα του Alan Greenspan, ο οποίος έλεγε ότι «είναι ευκολότερο να καθαρίσεις τα συντρίμμια αφού σκάσει μια φούσκα, παρά να προσπαθήσεις να σταματήσεις τη διόγκωσή της». Είναι όμως έτσι;
Το ανατριχιαστικό συμπέρασμα
Στο παρελθόν, κάποιες καταρρεύσεις (όπως το 1987 ή το σκάσιμο των dot-com) προκάλεσαν ήπια ή και καθόλου ύφεση στην ευρύτερη οικονομία, επειδή δεν είχε μολυνθεί το σύστημα των πιστώσεων.
Όμως ο Andrew Ross Sorkin κλείνει με μια προειδοποίηση που κόβει την ανάσα, καταρρίπτοντας ακόμα και τα επιχειρήματα του ίδιου του του βιβλίου:
«Αν έκλεινε κανείς τα μάτια του στο τέλος του 1929, χωρίς να ξέρει τι είχε μεσολαβήσει κατά τη διάρκεια της χρονιάς, θα έβλεπε ότι το χρηματιστήριο είχε πέσει μόλις κατά 17%.
Θα έλεγε "δεν τρέχει και τίποτα". Και όμως, όλοι ξέρουμε τι ακολούθησε...»
Η απληστία, η κατάργηση των ρυθμιστικών κανόνων και η κοντή μνήμη των επενδυτών έχουν στήσει το σκηνικό.
Το φιτίλι έχει ανάψει και μένει να φανεί αν η τωρινή αγορά θα αντέξει το επερχόμενο σοκ ή αν θα ζήσουμε τις πιο μαύρες μέρες της παγκόσμιας οικονομικής ιστορίας.
www.bankingnews.gr
Στο έκτακτο podcast «TrumpAnomics» του Bloomberg, η Stephanie Flanders (επικεφαλής του τμήματος Κυβέρνησης και Οικονομικών του δικτύου) φιλοξένησε τον διασημότερο ίσως οικονομικό δημοσιογράφο του κόσμου, τον Andrew Ross Sorkin (παρουσιαστή του CNBC και αρθρογράφο των The Times).
Όσα ειπώθηκαν προκαλούν τρόμο: η Wall Street και η Ουάσιγκτον κάθονται πάνω σε μια μπαρουταποθήκη, με τις μνήμες της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης του 2008 να έχουν σβήσει και τα φαντάσματα της Μεγάλης Κατάθλιψης του 1929 να επιστρέφουν δριμύτερα.
Ειδικότερα, η συζήτηση καταγράφηκε τη Δευτέρα, 8 Ιουνίου, αμέσως μετά από αυτό που οι αναλυτές προσπαθούν απεγνωσμένα να βαφτίσουν ως μια «υγιή υποχώρηση» (healthy pullback) των μετοχών.
Όμως, πίσω από τις καθησυχαστικές λέξεις κρύβεται ο απόλυτος πανικός για το πόσο ευάλωτο είναι το τρέχον χρηματιστηριακό οικοδόμημα.
Ο Andrew Ross Sorkin, μετά το best seller για την κρίση του 2008 «Too Big to Fail», κυκλοφόρησε πρόσφατα το νέο του βιβλίο με τίτλο «1929».
Όπως ο ίδιος αποκαλύπτει, μέσα από τη μελέτη προσωπικών ημερολογίων, σημειώσεων και εγγράφων της εποχής, οι ομοιότητες του τότε με το σήμερα δεν είναι απλώς ανησυχητικές – είναι ισοπεδωτικές.
«Όταν συνέβη το Κραχ, οι άνθρωποι που έχασαν τις περιουσίες τους και τα σπίτια τους κατηγορούσαν τους εαυτούς τους.
Είχαν κυριευθεί από το FOMO (Fear of Missing Out) – τον τρόμο του να μείνεις εκτός της αγοράς.
Μέχρι το 1932, όμως, η ανεργία στις ΗΠΑ εκτοξεύθηκε στο 25% και η οικονομία διαλύθηκε τόσο ολοκληρωτικά, που πλέον όλοι έψαχναν εναγωνίως κάπου να πιαστούν», τονίζει ο Sorkin.
Επιστροφή στην απόλυτη αναρχία
Το πιο τρομακτικό εύρημα της έρευνας του Andrew Ross Sorkin είναι ότι σήμερα, οι ρυθμιστικές αρχές και οι κυβερνήσεις ξηλώνουν συστηματικά τις δικλίδες ασφαλείας που προστατεύουν το σύστημα από τον γκρεμό, επιστρέφοντας στις σκοτεινές μέρες της δεκαετίας του 1920, όταν δεν υπήρχαν κανόνες, η χειραγώγηση θεωρούνταν «μάχη ευφυΐας» και το insider trading (εσωτερική πληροφόρηση) ήταν απόλυτα νόμιμο.
Πιο συγκεκριμένα, την ώρα που οι Goldman Sachs και Morgan Stanley έτρεχαν την αρχική δημόσια προσφορά (IPO) της SpaceX, οι αναλυτές των ίδιων των τραπεζών βγάζουν εσωτερικές, εξαιρετικά αισιόδοξες (bullish) εκθέσεις με προβλέψεις μέχρι το 2030 και το 2040 για να πουλήσουν τις μετοχές.
Αυτή ακριβώς η σύγκρουση συμφερόντων είχε απαγορευτεί διά νόμου μετά το σκάσιμο της φούσκας των dot-com, όμως οι κανόνες άλλαξαν ξανά!
Σημειωτέον, μια φράση που κυριαρχούσε στα τέλη της δεκαετίας του '20, χρησιμοποιήθηκε ξανά πρόσφατα από τον ισχυρό άνδρα της JPMorgan, Jamie Dimon, για να περιγράψει το πώς η SpaceX θα διαθέσει πρωτοφανή όγκο μετοχών σε μικροεπενδυτές (retail investors).
Παράλληλα, τα κρυπτονομίσματα (crypto) διεισδύουν στα συνταξιοδοτικά προγράμματα (401k), ενώ οι ιδιωτικές επενδύσεις, το private credit και το venture capital «πακετάρονται» σε δημόσια περιτυλίγματα που μοιάζουν με κοινές μετοχές, χωρίς κανέναν έλεγχο.
Η φούσκα της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) και η θεωρία του Alan Greenspan
Η Stephanie Flanders έθεσε το κρίσιμο ερώτημα για τον ρόλο της τεχνολογίας.
Το 1929, η φούσκα διογκώθηκε γύρω από πραγματικές καινοτομίες (αυτοκίνητα, ραδιόφωνο, ηλεκτροδότηση, η μετοχή της RCA που έκανε άλμα 97%).
Σήμερα, η αγορά κινείται αποκλειστικά από την υστερία γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI boom), με τη διαφορά ότι ο κόσμος πλέον φοβάται ή και οργίζεται με αυτή την τεχνολογία.
Ο Sorkin αποκάλυψε πως σε πρόσφατη συζήτησή του με τον Jeff Bezos, ο ιδρυτής της Amazon υποστήριξε ότι η ανθρώπινη πρόοδος συνδέεται αναπόφευκτα με «φούσκες» (όπως η πρόσφατη των βιοτεχνολογιών).
Ωστόσο, το μεγάλο ρίσκο παραμένει η μόχλευση (leverage).
Πολλοί οικονομολόγοι ακόμα στηρίζουν το δόγμα του Alan Greenspan, ο οποίος έλεγε ότι «είναι ευκολότερο να καθαρίσεις τα συντρίμμια αφού σκάσει μια φούσκα, παρά να προσπαθήσεις να σταματήσεις τη διόγκωσή της». Είναι όμως έτσι;
Το ανατριχιαστικό συμπέρασμα
Στο παρελθόν, κάποιες καταρρεύσεις (όπως το 1987 ή το σκάσιμο των dot-com) προκάλεσαν ήπια ή και καθόλου ύφεση στην ευρύτερη οικονομία, επειδή δεν είχε μολυνθεί το σύστημα των πιστώσεων.
Όμως ο Andrew Ross Sorkin κλείνει με μια προειδοποίηση που κόβει την ανάσα, καταρρίπτοντας ακόμα και τα επιχειρήματα του ίδιου του του βιβλίου:
«Αν έκλεινε κανείς τα μάτια του στο τέλος του 1929, χωρίς να ξέρει τι είχε μεσολαβήσει κατά τη διάρκεια της χρονιάς, θα έβλεπε ότι το χρηματιστήριο είχε πέσει μόλις κατά 17%.
Θα έλεγε "δεν τρέχει και τίποτα". Και όμως, όλοι ξέρουμε τι ακολούθησε...»
Η απληστία, η κατάργηση των ρυθμιστικών κανόνων και η κοντή μνήμη των επενδυτών έχουν στήσει το σκηνικό.
Το φιτίλι έχει ανάψει και μένει να φανεί αν η τωρινή αγορά θα αντέξει το επερχόμενο σοκ ή αν θα ζήσουμε τις πιο μαύρες μέρες της παγκόσμιας οικονομικής ιστορίας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών