Το Ιράν θα μπορούσε να αποκομίζει περισσότερα από 60 δισ. δολάρια ετησίως από πωλήσεις πετρελαίου, με βάση τα προπολεμικά επίπεδα παραγωγής και τις σημερινές τιμές
Η ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν παρέχει μια τεράστια ώθηση για την ιρανική πετρελαϊκή βιομηχανία, η οποία ενδέχεται να αποκαταστήσει τη βασική οικονομική αρτηρία του καθεστώτος και να δημιουργήσει έσοδα άνω των 60 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως.
Το Μνημόνιο Κατανόησης (MoU) επιτρέπει στο Ιράν να εξάγει πετρέλαιο και καύσιμα.
Ήδη μέσα στην εβδομάδα, αρκετά ιρανικά δεξαμενόπλοια φορτωμένα με πετρέλαιο απέπλευσαν από τα λιμάνια τους και διέσχισαν τη γραμμή του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, αποτελώντας μια πρώτη ένδειξη της αναμενόμενης έκρηξης των εξαγωγών.
H … ακύρωση των κυρώσεων
Η αμερικανική δέσμευση να επιτρέψει εκ νέου τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου — η οποία, σύμφωνα με αξιωματούχο της κυβέρνησης, μπορεί να ανακληθεί εάν οι διαπραγματεύσεις δεν εξελιχθούν ικανοποιητικά — αρχίζει ουσιαστικά να αποδομεί τον πυρήνα του καθεστώτος κυρώσεων που είχε οικοδομηθεί εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία με στόχο την απομόνωση της Τεχεράνης και τον περιορισμό των πυρηνικών της φιλοδοξιών.
Η εξέλιξη αυτή δίνει στο Ιράν τη δυνατότητα να διαθέτει το πετρέλαιό του σε ένα πολύ ευρύτερο φάσμα αγοραστών, οι οποίοι έως σήμερα απέφευγαν σε μεγάλο βαθμό τις ιρανικές προμήθειες.
Πριν από τον πόλεμο, το Ιράν παρήγαγε περίπου το 4% της παγκόσμιας παραγωγής αργού πετρελαίου.
Κατά τη διάρκεια των ετών των κυρώσεων, οι ιρανικές εξαγωγές πραγματοποιούνταν κυρίως μέσω σκιωδών δικτύων μεταφοράς, συχνά με σημαντικές εκπτώσεις σε σχέση με τις διεθνείς τιμές.
Το μεγαλύτερο μέρος των πωλήσεων κατευθυνόταν σε ανεξάρτητα κινεζικά διυλιστήρια, τα οποία διαπραγματεύονταν ιδιαίτερα σκληρά τις τιμές.
«Το Μνημόνιο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η ιρανική οικονομία θα ανοίξει πλήρως και ανεξέλεγκτα.
Ωστόσο, το Ιράν θα δημιουργήσει σημαντικά έσοδα και πιθανότατα θα αποκτήσει πρόσβαση σε αυτά», δήλωσε ο Richard Nephew, πρώην ανώτερος αξιωματούχος του αμερικανικού μηχανισμού κυρώσεων και σήμερα συνεργάτης του Πανεπιστημίου Columbia .
Ο ίδιος εκτιμά ότι μόνο κατά τους δύο πρώτους μήνες εφαρμογής της συμφωνίας, τα πρόσθετα έσοδα του Ιράν θα μπορούσαν να φθάσουν τα 8 δισεκατομμύρια δολάρια.
Σε ετήσια βάση, με τα προπολεμικά επίπεδα παραγωγής και τις τρέχουσες τιμές πετρελαίου, τα συνολικά έσοδα από πωλήσεις θα μπορούσαν να υπερβούν τα 60 δισεκατομμύρια δολάρια.
Η Ουάσιγκτον υπό πίεση, η Τεχεράνη γίνεται ο μεγάλος παίκτης στη Μέση Ανατολή
Οι εκτεταμένες παραχωρήσεις προς τον ιρανικό ενεργειακό τομέα αποκαλύπτουν και το μέγεθος της πίεσης που δεχόταν η κυβέρνηση Trump για να καταλήξει σε συμφωνία.
Η συμφωνία, η οποία περιλαμβάνει και ένα πιθανό επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, στηρίζεται στην υπόθεση ότι η οικονομική ανάκαμψη θα περιορίσει τις αποσταθεροποιητικές τάσεις της Τεχεράνης.
Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές εκφράζουν ανησυχίες ότι τα νέα κεφάλαια θα ενισχύσουν την αντοχή του καθεστώτος και θα συμβάλουν στην ανασυγκρότηση των στρατιωτικών του δυνατοτήτων - ενώ το σιγουρό είναι ότι η Ισλαμική δημοκρατία θα είναι ο βασικός παίκτης για τη διαμόρφωση της περιφερειακής ασφάλειας στην περιοχή .
«Ο κίνδυνος είναι ότι ενισχύεις το καθεστώς διοχετεύοντάς του μια τεράστια ένεση ρευστότητας», σημειώνει ο Michael Singh, πρώην ανώτερος σύμβουλος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή.
«Η χρηματοδότηση συμμάχων, πληρεξουσίων δυνάμεων (proxies), ακόμη και η παραγωγή πυραύλων και drones είναι σχετικά φθηνές δραστηριότητες. Αυτό που πραγματικά κοστίζει στο Ιράν είναι η λειτουργία ολόκληρου του κράτους του».
Αμερικανός ανώτερος αξιωματούχος διευκρίνισε ότι η αρχική χαλάρωση των κυρώσεων εξαρτάται από τη συμμόρφωση της Τεχεράνης στις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον για το πυρηνικό πρόγραμμα και για τη διατήρηση ανοικτών των θαλάσσιων οδών στα Στενά του Hormuz.
Το τέλος του οικονομικού στραγγαλισμού και η ένταξη στο διεθνές τραπεζικό σύστημα
Για χρόνια, μεγάλο μέρος των εσόδων που δημιουργούσε το Ιράν από τις εξαγωγές πετρελαίου παρέμενε «παγωμένο» στο εξωτερικό εξαιτίας των χρηματοπιστωτικών κυρώσεων.
Η Τεχεράνη κατάφερνε να αποκτά πρόσβαση μόνο σε τμήμα αυτών των κεφαλαίων μέσω πολύπλοκων τραπεζικών διαδρομών, συχνά μέσω χωρών του Κόλπου ή ακόμη και μέσω κρυπτονομισμάτων.
Οι διαδικασίες αυτές ήταν αργές, ακριβές και αναξιόπιστες.
Αυτό πλέον ενδέχεται να αλλάξει δραστικά.
Σύμφωνα με τη συμφωνία, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να επιτρέψουν τη δημιουργία τραπεζικών διαύλων που θα επιτρέψουν στο Ιράν να επαναπατρίζει τα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου.
Άραβες μεσολαβητές χαρακτήρισαν τη συμφωνία «ξεκάθαρη νίκη» για την Τεχεράνη.
Ο κίνδυνος υπερπροσφοράς πετρελαίου
Η επανένταξη του Ιράν στις διεθνείς αγορές πετρελαίου ενδέχεται να δημιουργήσει έναν νέο, ισχυρό ανταγωνιστή.
Αναλυτές προβλέπουν ότι η πλήρης επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz και η επιστροφή των ιρανικών εξαγωγών θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε υπερπροσφορά πετρελαίου τα επόμενα χρόνια.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (IEA) προειδοποίησε ότι μια μόνιμη αποκλιμάκωση της κρίσης θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικό πλεόνασμα προσφοράς ήδη από το 2027.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις της, η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου θα αυξηθεί κατά περίπου 8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως έως το 2027, ενώ η παγκόσμια ζήτηση αναμένεται να αυξηθεί μόλις κατά 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Παράλληλα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα — τα οποία αποχώρησαν πρόσφατα από τον OPEC — έχουν ήδη ανακοινώσει σχέδια αύξησης της παραγωγής τους.
Η ταχεία επιστροφή του ιρανικού πετρελαίου
Ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός που ξεκίνησε τον Απρίλιο είχε οδηγήσει σε κατάρρευση των ιρανικών εξαγωγών.
Οι αποστολές αργού πετρελαίου μειώθηκαν από περίπου 1,1 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο σε μόλις 65.000 βαρέλια ημερησίως τον Μάιο.
Καθώς οι αποθηκευτικοί χώροι γέμιζαν, η παραγωγή περιορίστηκε από περίπου 3,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως πριν από τον πόλεμο σε 2,3 εκατομμύρια τον Μάιο.
Ωστόσο, ήδη από τις πρώτες ημέρες μετά τη συμφωνία, τρία δεξαμενόπλοια — τα Sonia I, Diona και Hero II — μετέφεραν περισσότερα από 5 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού αργού διασχίζοντας τη γραμμή αποκλεισμού.
Σύμφωνα με εταιρείες παρακολούθησης ναυτιλιακών μεταφορών, πρόκειται για την πρώτη τέτοια κίνηση από την έναρξη του αποκλεισμού τον Απρίλιο.
Το μεγάλο στοίχημα των 60 ημερών
Η πλήρης επιστροφή του Ιράν στις διεθνείς αγορές ενέργειας θα εξαρτηθεί από το εάν οι προσωρινές εξαιρέσεις μετατραπούν σε μόνιμη άρση των κυρώσεων.
Αυτό, σύμφωνα με το Μνημόνιο, προϋποθέτει την επίτευξη μιας ευρύτερης συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι, σε περίπτωση πλήρους άρσης των κυρώσεων και εισροής ξένων επενδύσεων και τεχνολογίας, το Ιράν θα μπορούσε να αυξήσει την παραγωγή του κατά επιπλέον 1 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως μέσα στα επόμενα δύο έως τρία χρόνια.
Το κόστος παραγωγής του ιρανικού αργού παραμένει εξαιρετικά χαμηλό — μεταξύ 10 και 30 δολαρίων ανά βαρέλι — όταν για το αμερικανικό σχιστολιθικό πετρέλαιο το σημείο ισορροπίας κυμαίνεται μεταξύ 60 και 70 δολαρίων.
Πριν από την Ιρανική Επανάσταση του 1979, η χώρα παρήγαγε 5 έως 6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Η πτώση που ακολούθησε οφείλεται στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ, στις ζημιές στις υποδομές, στην αποχώρηση ξένων εταίρων και στη χρόνια υποεπένδυση.
Σήμερα, για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, ανοίγει ξανά το ενδεχόμενο το Ιράν να επιχειρήσει μια πλήρη επιστροφή ως μεγάλος παίκτης της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας.
www.bankingnews.gr
Το Μνημόνιο Κατανόησης (MoU) επιτρέπει στο Ιράν να εξάγει πετρέλαιο και καύσιμα.
Ήδη μέσα στην εβδομάδα, αρκετά ιρανικά δεξαμενόπλοια φορτωμένα με πετρέλαιο απέπλευσαν από τα λιμάνια τους και διέσχισαν τη γραμμή του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, αποτελώντας μια πρώτη ένδειξη της αναμενόμενης έκρηξης των εξαγωγών.
H … ακύρωση των κυρώσεων
Η αμερικανική δέσμευση να επιτρέψει εκ νέου τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου — η οποία, σύμφωνα με αξιωματούχο της κυβέρνησης, μπορεί να ανακληθεί εάν οι διαπραγματεύσεις δεν εξελιχθούν ικανοποιητικά — αρχίζει ουσιαστικά να αποδομεί τον πυρήνα του καθεστώτος κυρώσεων που είχε οικοδομηθεί εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία με στόχο την απομόνωση της Τεχεράνης και τον περιορισμό των πυρηνικών της φιλοδοξιών.
Η εξέλιξη αυτή δίνει στο Ιράν τη δυνατότητα να διαθέτει το πετρέλαιό του σε ένα πολύ ευρύτερο φάσμα αγοραστών, οι οποίοι έως σήμερα απέφευγαν σε μεγάλο βαθμό τις ιρανικές προμήθειες.
Πριν από τον πόλεμο, το Ιράν παρήγαγε περίπου το 4% της παγκόσμιας παραγωγής αργού πετρελαίου.
Κατά τη διάρκεια των ετών των κυρώσεων, οι ιρανικές εξαγωγές πραγματοποιούνταν κυρίως μέσω σκιωδών δικτύων μεταφοράς, συχνά με σημαντικές εκπτώσεις σε σχέση με τις διεθνείς τιμές.
Το μεγαλύτερο μέρος των πωλήσεων κατευθυνόταν σε ανεξάρτητα κινεζικά διυλιστήρια, τα οποία διαπραγματεύονταν ιδιαίτερα σκληρά τις τιμές.
«Το Μνημόνιο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η ιρανική οικονομία θα ανοίξει πλήρως και ανεξέλεγκτα.
Ωστόσο, το Ιράν θα δημιουργήσει σημαντικά έσοδα και πιθανότατα θα αποκτήσει πρόσβαση σε αυτά», δήλωσε ο Richard Nephew, πρώην ανώτερος αξιωματούχος του αμερικανικού μηχανισμού κυρώσεων και σήμερα συνεργάτης του Πανεπιστημίου Columbia .
Ο ίδιος εκτιμά ότι μόνο κατά τους δύο πρώτους μήνες εφαρμογής της συμφωνίας, τα πρόσθετα έσοδα του Ιράν θα μπορούσαν να φθάσουν τα 8 δισεκατομμύρια δολάρια.
Σε ετήσια βάση, με τα προπολεμικά επίπεδα παραγωγής και τις τρέχουσες τιμές πετρελαίου, τα συνολικά έσοδα από πωλήσεις θα μπορούσαν να υπερβούν τα 60 δισεκατομμύρια δολάρια.
Η Ουάσιγκτον υπό πίεση, η Τεχεράνη γίνεται ο μεγάλος παίκτης στη Μέση Ανατολή
Οι εκτεταμένες παραχωρήσεις προς τον ιρανικό ενεργειακό τομέα αποκαλύπτουν και το μέγεθος της πίεσης που δεχόταν η κυβέρνηση Trump για να καταλήξει σε συμφωνία.
Η συμφωνία, η οποία περιλαμβάνει και ένα πιθανό επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, στηρίζεται στην υπόθεση ότι η οικονομική ανάκαμψη θα περιορίσει τις αποσταθεροποιητικές τάσεις της Τεχεράνης.
Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές εκφράζουν ανησυχίες ότι τα νέα κεφάλαια θα ενισχύσουν την αντοχή του καθεστώτος και θα συμβάλουν στην ανασυγκρότηση των στρατιωτικών του δυνατοτήτων - ενώ το σιγουρό είναι ότι η Ισλαμική δημοκρατία θα είναι ο βασικός παίκτης για τη διαμόρφωση της περιφερειακής ασφάλειας στην περιοχή .
«Ο κίνδυνος είναι ότι ενισχύεις το καθεστώς διοχετεύοντάς του μια τεράστια ένεση ρευστότητας», σημειώνει ο Michael Singh, πρώην ανώτερος σύμβουλος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή.
«Η χρηματοδότηση συμμάχων, πληρεξουσίων δυνάμεων (proxies), ακόμη και η παραγωγή πυραύλων και drones είναι σχετικά φθηνές δραστηριότητες. Αυτό που πραγματικά κοστίζει στο Ιράν είναι η λειτουργία ολόκληρου του κράτους του».
Αμερικανός ανώτερος αξιωματούχος διευκρίνισε ότι η αρχική χαλάρωση των κυρώσεων εξαρτάται από τη συμμόρφωση της Τεχεράνης στις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον για το πυρηνικό πρόγραμμα και για τη διατήρηση ανοικτών των θαλάσσιων οδών στα Στενά του Hormuz.
Το τέλος του οικονομικού στραγγαλισμού και η ένταξη στο διεθνές τραπεζικό σύστημα
Για χρόνια, μεγάλο μέρος των εσόδων που δημιουργούσε το Ιράν από τις εξαγωγές πετρελαίου παρέμενε «παγωμένο» στο εξωτερικό εξαιτίας των χρηματοπιστωτικών κυρώσεων.
Η Τεχεράνη κατάφερνε να αποκτά πρόσβαση μόνο σε τμήμα αυτών των κεφαλαίων μέσω πολύπλοκων τραπεζικών διαδρομών, συχνά μέσω χωρών του Κόλπου ή ακόμη και μέσω κρυπτονομισμάτων.
Οι διαδικασίες αυτές ήταν αργές, ακριβές και αναξιόπιστες.
Αυτό πλέον ενδέχεται να αλλάξει δραστικά.
Σύμφωνα με τη συμφωνία, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να επιτρέψουν τη δημιουργία τραπεζικών διαύλων που θα επιτρέψουν στο Ιράν να επαναπατρίζει τα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου.
Άραβες μεσολαβητές χαρακτήρισαν τη συμφωνία «ξεκάθαρη νίκη» για την Τεχεράνη.
Ο κίνδυνος υπερπροσφοράς πετρελαίου
Η επανένταξη του Ιράν στις διεθνείς αγορές πετρελαίου ενδέχεται να δημιουργήσει έναν νέο, ισχυρό ανταγωνιστή.
Αναλυτές προβλέπουν ότι η πλήρης επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz και η επιστροφή των ιρανικών εξαγωγών θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε υπερπροσφορά πετρελαίου τα επόμενα χρόνια.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (IEA) προειδοποίησε ότι μια μόνιμη αποκλιμάκωση της κρίσης θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικό πλεόνασμα προσφοράς ήδη από το 2027.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις της, η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου θα αυξηθεί κατά περίπου 8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως έως το 2027, ενώ η παγκόσμια ζήτηση αναμένεται να αυξηθεί μόλις κατά 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Παράλληλα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα — τα οποία αποχώρησαν πρόσφατα από τον OPEC — έχουν ήδη ανακοινώσει σχέδια αύξησης της παραγωγής τους.
Η ταχεία επιστροφή του ιρανικού πετρελαίου
Ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός που ξεκίνησε τον Απρίλιο είχε οδηγήσει σε κατάρρευση των ιρανικών εξαγωγών.
Οι αποστολές αργού πετρελαίου μειώθηκαν από περίπου 1,1 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο σε μόλις 65.000 βαρέλια ημερησίως τον Μάιο.
Καθώς οι αποθηκευτικοί χώροι γέμιζαν, η παραγωγή περιορίστηκε από περίπου 3,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως πριν από τον πόλεμο σε 2,3 εκατομμύρια τον Μάιο.
Ωστόσο, ήδη από τις πρώτες ημέρες μετά τη συμφωνία, τρία δεξαμενόπλοια — τα Sonia I, Diona και Hero II — μετέφεραν περισσότερα από 5 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού αργού διασχίζοντας τη γραμμή αποκλεισμού.
Σύμφωνα με εταιρείες παρακολούθησης ναυτιλιακών μεταφορών, πρόκειται για την πρώτη τέτοια κίνηση από την έναρξη του αποκλεισμού τον Απρίλιο.
Το μεγάλο στοίχημα των 60 ημερών
Η πλήρης επιστροφή του Ιράν στις διεθνείς αγορές ενέργειας θα εξαρτηθεί από το εάν οι προσωρινές εξαιρέσεις μετατραπούν σε μόνιμη άρση των κυρώσεων.
Αυτό, σύμφωνα με το Μνημόνιο, προϋποθέτει την επίτευξη μιας ευρύτερης συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι, σε περίπτωση πλήρους άρσης των κυρώσεων και εισροής ξένων επενδύσεων και τεχνολογίας, το Ιράν θα μπορούσε να αυξήσει την παραγωγή του κατά επιπλέον 1 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως μέσα στα επόμενα δύο έως τρία χρόνια.
Το κόστος παραγωγής του ιρανικού αργού παραμένει εξαιρετικά χαμηλό — μεταξύ 10 και 30 δολαρίων ανά βαρέλι — όταν για το αμερικανικό σχιστολιθικό πετρέλαιο το σημείο ισορροπίας κυμαίνεται μεταξύ 60 και 70 δολαρίων.
Πριν από την Ιρανική Επανάσταση του 1979, η χώρα παρήγαγε 5 έως 6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Η πτώση που ακολούθησε οφείλεται στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ, στις ζημιές στις υποδομές, στην αποχώρηση ξένων εταίρων και στη χρόνια υποεπένδυση.
Σήμερα, για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, ανοίγει ξανά το ενδεχόμενο το Ιράν να επιχειρήσει μια πλήρη επιστροφή ως μεγάλος παίκτης της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών