Το 14σέλιδο Μνημόνιο Κατανόησης (MOU) των περίπου 800 λέξεων αφήνει πολλές και κρίσιμες λεπτομέρειες να διευθετηθούν στο πλαίσιο των 60 ημερών των διαπραγματεύσεων,
(upd3) Το μνημόνιο που υπέγραψαν ΗΠΑ και Ιράν στις 17 Ιουνίου και που θα αποτελέσει τη βάση για περαιτέρω διαπραγματεύσεις από αύριο 19/6 στην Ελβετία, έρχεται αφενός να βάλει τέλος σε έναν πόλεμο 40 και πλέον ημερών, αφετέρου να αναδιαμορφώσει τον χάρτη της Μέσης Ανατολής.
Το 14σέλιδο Μνημόνιο Κατανόησης (MOU) των περίπου 800 λέξεων, προβλέπει άμεσο και μόνιμο τερματισμό των εχθροπραξιών, άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, σταδιακή κατάργηση όλων των κυρώσεων κατά της Τεχεράνης, αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και οικονομικό πακέτο ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση και ανάπτυξη της χώρας.
Σε αντάλλαγμα, το Ιράν επαναβεβαιώνει τη δέσμευσή του να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα, αποδέχεται διεθνή εποπτεία σε κρίσιμες πτυχές του πυρηνικού του προγράμματος και δεσμεύεται να διασφαλίσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Hormuz.
Επίσης είναι φανερό πως το μνημόνιο αφήνει πολλές και κρίσιμες λεπτομέρειες να διευθετηθούν στο πλαίσιο των 60 ημερών των διαπραγματεύσεων, συμπεριλαμβανομένου και του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν…
Στο πλαίσιο αυτό είναι εξαιρετικά χρήσιμο να αναλυθούν ένα προς ένα τα 14 άρθρα του μνημονίου, μια και εάν η συμφωνία εξελιχθεί σε οριστική συνθήκη, θα πρόκειται ενδεχομένως για τη μεγαλύτερη ανατροπή στην αμερικανοϊρανική αντιπαράθεση από την Ιρανική Επανάσταση του 1979 και ενδεχομένως για τη σημαντικότερη διπλωματική εξέλιξη στη Μέση Ανατολή των τελευταίων δεκαετιών…
Αναλύοντας τα 14 σημεία
1. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, καθώς και οι σύμμαχοί τους στον τρέχοντα πόλεμο, υπογράφουν το παρόν Μνημόνιο Κατανόησης (MOU) για να δηλώσουν τον άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, και αναλαμβάνουν εφεξής να μην ξεκινήσουν κανέναν πόλεμο ή στρατιωτική επιχείρηση ο ένας εναντίον του άλλου, να απέχουν από την απειλή ή τη χρήση βίας μεταξύ τους και να διασφαλίσουν την εδαφική ακεραιότητα και κυριαρχία του Λιβάνου. Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει τον μόνιμο τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, καθώς και τις λοιπές διατάξεις της παρούσας παραγράφου».
Αν και το πρώτο σημείο αναφέρεται στους «συμμάχους τους», δεν κατονομάζει ρητά το Ισραήλ ή τη Hezbollah.
Αυτό είναι σημαντικό, καθώς, παρότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ ξεκίνησε τον πόλεμο κατά του Ιράν σε συντονισμό με το Ισραήλ, οι ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο κατά της Hezbollah έχουν περιπλέξει τις προσπάθειες επίτευξης της ειρηνευτικής συμφωνίας.
Ως εκ τούτου, η συνεργασία του εβραϊκού κράτους — ή η πιθανή επιθυμία του να λειτουργήσει ως παράγοντας αποσταθεροποίησης — θα αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα.
Ο Αντιπρόεδρος JD Vance δήλωσε στο CNN ότι η παράγραφος αυτή σημαίνει επίσης πως «οι Ιρανοί πρέπει να σταματήσουν να χρηματοδοτούν βίαιες τρομοκρατικές οργανώσεις και να σταματήσουν να χρηματοδοτούν την περιφερειακή αστάθεια».
2. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν αναλαμβάνουν να σέβονται η μία την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της άλλης και να απέχουν από παρεμβάσεις στις εσωτερικές υποθέσεις της άλλης».
Πρόκειται για ένα συμβολικά σημαντικό σημείο.
Υποδηλώνει ότι οι ΗΠΑ συμφωνούν να μην υποκινούν αντιπολίτευση κατά του ιρανικού καθεστώτος ούτε να επιδιώκουν αλλαγή καθεστώτος.
Κατά την έναρξη του πολέμου, ο Donald Trump είχε δηλώσει στους Ιρανούς ότι είχε φτάσει η στιγμή της απελευθέρωσής τους από το καθεστώς. Αυτή δεν φαίνεται πλέον να είναι η θέση της αμερικανικής κυβέρνησης.
3. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν δεσμεύονται να διαπραγματευτούν και να επιτύχουν την τελική συμφωνία εντός μέγιστης προθεσμίας 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης κατόπιν αμοιβαίας συναίνεσης».
Το παρόν MOU αποτελεί συμφωνία για την επίτευξη οριστικής συμφωνίας.
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, ο Trump και ο Πρόεδρος Masoud Pezeshkian υπέγραψαν στις 17 Ιουνίου, γεγονός που σημαίνει ότι η προθεσμία των 60 ημερών λήγει στις 16 Αυγούστου, αν και μπορεί να παραταθεί.
Υπάρχουν ορισμένες σημαντικές ημερομηνίες στο ιρανικό ημερολόγιο που ενδέχεται να επηρεάσουν τον ρυθμό των συνομιλιών, όπως η θρησκευτική εορτή Ashura στις 25 Ιουνίου και η πολυήμερη ταφή του Ανώτατου Ηγέτη Ayatollah Ali Khamenei, ο οποίος σκοτώθηκε στα πρώτα πλήγματα του πολέμου.
Η διαδικασία αυτή θα διαρκέσει από τις 4 έως τις 9 Ιουλίου.
4. «Με την υπογραφή του παρόντος MOU, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αρχίσουν την άρση του ναυτικού αποκλεισμού και κάθε άλλου εμποδίου κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και θα τερματίσουν πλήρως τον αποκλεισμό εντός 30 ημερών. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η κίνηση των πλοίων θα αποκαθίσταται αναλογικά με τα προπολεμικά επίπεδα κυκλοφορίας που θα επαναφέρει το Ιράν. Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν επίσης να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από την εγγύτητα του Ιράν εντός 30 ημερών από την τελική συμφωνία».
Δεν διευκρινίζεται αν το Ιράν θα διατηρήσει τελικά τον έλεγχο των Στενών του Hormuz.
Οι ΗΠΑ έχουν προθεσμία έως τις 19 Ιουλίου να άρουν πλήρως τον ναυτικό αποκλεισμό.
Η διάταξη αυτή υποδηλώνει επίσης ότι οι ΗΠΑ θα αποσύρουν δυνάμεις από τις «γύρω περιοχές».
Είναι μάλλον απίθανο να αφορά τις αμερικανικές δυνάμεις που σταθμεύουν στις χώρες του Περσικού Κόλπου, αλλά ενδέχεται να αναφέρεται στους περίπου 50.000 επιπλέον Αμερικανούς στρατιωτικούς που αναπτύχθηκαν στην περιοχή κατά τη διάρκεια του πολέμου.
5. «Με την υπογραφή του παρόντος MOU, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να διασφαλίσει, χωρίς χρέωση και για διάστημα μόνο 60 ημερών, την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων από τον Περσικό Κόλπο προς τη Θάλασσα του Ομάν και αντίστροφα. Η εμπορική ναυσιπλοΐα θα επανεκκινήσει άμεσα, ενώ, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη απομάκρυνσης τεχνικών και στρατιωτικών εμποδίων και εκκαθάρισης ναρκοπεδίων από το Ιράν, θα αποκατασταθεί πλήρως εντός 30 ημερών. Το Ιράν θα διεξαγάγει διάλογο με το Σουλτανάτο του Ομάν για τον καθορισμό της μελλοντικής διοίκησης και των ναυτιλιακών υπηρεσιών στα Στενά του Hormuz, σε συνεργασία με τα λοιπά παράκτια κράτη του Περσικού Κόλπου, σύμφωνα με το εφαρμοστέο διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα των παράκτιων κρατών».
Το Ιράν συμφωνεί να επιτρέψει τη διέλευση δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Hormuz χωρίς εμπόδια και χωρίς τέλη, αλλά μόνο για τις 60 ημέρες που καλύπτει το MOU.
Στο μέλλον, το Ιράν και οι γείτονές του, συμπεριλαμβανομένου του Ομάν, θα καθορίσουν ένα νέο σύστημα που, σύμφωνα με το κείμενο, θα συμμορφώνεται με το διεθνές δίκαιο.
Αυτό υποδηλώνει ότι ενδέχεται να επιβληθούν νέα τέλη διέλευσης, κάτι που θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντική παραχώρηση των ΗΠΑ και μόνιμη νέα πηγή εσόδων για το Ιράν.
6. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν, σε συνεργασία με περιφερειακούς εταίρους, να αναπτύξουν ένα οριστικό και αμοιβαία συμφωνημένο σχέδιο ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων ΗΠΑ για την ανοικοδόμηση και οικονομική ανάπτυξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Ο μηχανισμός υλοποίησης του σχεδίου θα οριστικοποιηθεί στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας εντός 60 ημερών. Όλες οι απαραίτητες άδειες, εξαιρέσεις και εγκρίσεις για τις σχετικές χρηματοοικονομικές συναλλαγές θα χορηγηθούν από τις ΗΠΑ».
Έως το τέλος του καλοκαιριού, το Ιράν θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε 300 δισ. δολάρια για οικονομική ανάπτυξη.
Πρόκειται για τεράστιο ποσό, που υπερβαίνει κατά πολύ την αξία των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων ή τα πιθανά έσοδα από τέλη διέλευσης στα Στενά του Hormuz.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η χρηματοδότηση αυτή — την οποία ο Trump έχει δηλώσει ότι θα προέλθει από κράτη του Κόλπου — φαίνεται να είναι ανεξάρτητη από τα έσοδα που θα μπορούσε να αποκομίσει το Ιράν από τις εξαγωγές πετρελαίου.
7. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν να τερματίσουν κάθε μορφή κυρώσεων κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ».
Περιλαμβάνονται επίσης οι αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου της IAEA, όλες οι μονομερείς αμερικανικές κυρώσεις, πρωτογενείς και δευτερογενείς, σύμφωνα με χρονοδιάγραμμα που θα συμφωνηθεί στην τελική συμφωνία.
Οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν τη ζωτική σημασία του ζητήματος των κυρώσεων και εκφράζουν την πρόθεσή τους να το αντιμετωπίσουν άμεσα στις διαπραγματεύσεις.
Οι ΗΠΑ επιβάλλουν κυρώσεις στο Ιράν από την Επανάσταση του 1979.
Η δέσμευση για άρση τόσο των αμερικανικών όσο και των διεθνών κυρώσεων θα επιτρέψει στο Ιράν να αξιοποιήσει τον πετρελαϊκό του πλούτο με νέους τρόπους.
Η πλήρης άρση των κυρώσεων θα υπερέβαινε κατά πολύ το JCPOA της εποχής Barack Obama, το οποίο ο Trump ακύρωσε κατά την πρώτη του θητεία.
Εκείνη η συμφωνία ήρε μόνο τις δευτερογενείς κυρώσεις που σχετίζονταν με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
8. «Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν επαναβεβαιώνει ότι δεν θα αποκτήσει ούτε θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν συμφώνησαν να επιλύσουν το ζήτημα των αποθεμάτων εμπλουτισμένου υλικού μέσω μηχανισμού που θα συμφωνηθεί αμοιβαία, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα της παραγράφου 7, με ελάχιστη απαίτηση την επιτόπια αραίωση του υλικού υπό την επίβλεψη της IAEA. Τα δύο μέρη συμφώνησαν επίσης να συζητήσουν τον εμπλουτισμό ουρανίου και άλλα συναφή ζητήματα που αφορούν τις πυρηνικές ανάγκες του Ιράν, βάσει πλαισίου που θα συμφωνηθεί στην τελική συμφωνία».
Ο Trump θα υποστηρίξει ότι πρόκειται για επιτυχία, καθώς το Ιράν δεσμεύεται ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
Το Ιράν θα αντιτείνει ότι είχε ήδη αναλάβει αυτή τη δέσμευση με τη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων.
Ωστόσο, σημαντικές λεπτομέρειες για το πυρηνικό πρόγραμμα και το δικαίωμα του Ιράν στην πυρηνική ενέργεια παραμένουν αδιευκρίνιστες.
9. «Μέχρι την επίτευξη της τελικής συμφωνίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν συμφωνούν να διατηρήσουν το υφιστάμενο καθεστώς. Το Ιράν θα διατηρήσει το σημερινό καθεστώς του πυρηνικού του προγράμματος, ενώ οι ΗΠΑ δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις ούτε θα αναπτύξουν επιπλέον δυνάμεις στην περιοχή».
Το υφιστάμενο καθεστώς σημαίνει ότι τα αποθέματα ουρανίου του Ιράν παραμένουν αποθηκευμένα σε υπόγειες εγκαταστάσεις και οι ΗΠΑ δεν επιχειρούν ενεργά να τα καταλάβουν.
Όσον αφορά τις νέες κυρώσεις, οι ΗΠΑ έχουν ήδη επιβάλει αρκετές από την έναρξη του πολέμου, στοχεύοντας μεταξύ άλλων δίκτυα ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων και ναυτιλιακές δραστηριότητες.
10. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν ότι αμέσως μετά την υπογραφή του MOU και μέχρι τον πλήρη τερματισμό των κυρώσεων, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ θα εκδίδει εξαιρέσεις για την εξαγωγή ιρανικού αργού πετρελαίου, πετρελαϊκών προϊόντων και παραγώγων, καθώς και για όλες τις σχετικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων τραπεζικών συναλλαγών, ασφαλίσεων και μεταφορών, κοκ».
Οι ΗΠΑ θα επιτρέψουν στο Ιράν να εξάγει πετρέλαιο παρά τις κυρώσεις όσο διαπραγματεύεται η τελική συμφωνία.
Πρόκειται για σημαντική παραχώρηση που θα προσφέρει άμεση οικονομική ανακούφιση στην ιρανική οικονομία και θα συμβάλει στην αύξηση της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
11. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν να καταστήσουν πλήρως διαθέσιμα προς χρήση τα παγωμένα ή δεσμευμένα κεφάλαια και περιουσιακά στοιχεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν με την εφαρμογή του MOU. Οι δύο πλευρές θα συμφωνήσουν στις διαδικασίες αποδέσμευσης των κεφαλαίων κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων
Τα κεφάλαια αυτά θα μπορούν να χρησιμοποιούνται πλήρως για πληρωμές προς οποιονδήποτε τελικό δικαιούχο ορίζεται από την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν.
Οι ΗΠΑ δεσμεύονται να εκδώσουν όλες τις απαραίτητες άδειες και εγκρίσεις».
Η αποδέσμευση αυτών των περιουσιακών στοιχείων αποτελεί σημαντική χειρονομία.
Το Ιράν ζητούσε την απελευθέρωση 24 δισ. δολαρίων, όπως είχε δηλώσει ο Mohsen Rezaei, στρατιωτικός σύμβουλος του Ανώτατου Ηγέτη Ayatollah Mojtaba Khamenei, στο CNN πριν από την οριστικοποίηση της συμφωνίας.
Ωστόσο, το τελικό ποσό μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερο.
Σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης και αναλυτές, τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια υπολογίζονται μεταξύ 124 και 167 δισ. δολαρίων.
12. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν συμφωνούν ότι θα δημιουργηθεί εκτελεστικός μηχανισμός για την παρακολούθηση της επιτυχούς εφαρμογής του MOU και της μελλοντικής συμμόρφωσης με την τελική συμφωνία».
Οι δύο πλευρές θα συμφωνήσουν σε διαδικασία επαλήθευσης της τήρησης των όρων.
Ως πρότυπο θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν το JCPOA, το οποίο ο Trump ακύρωσε κατά την πρώτη του θητεία και το οποίο στη συνέχεια εγκατέλειψε και το Ιράν.
13. «Μετά την υπογραφή του MOU και υπό την προϋπόθεση ότι θα έχει αρχίσει η εφαρμογή των παραγράφων 1, 4, 5, 10 και 11, καθώς και η συνέχιση της εφαρμογής τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για την τελική συμφωνία αποκλειστικά επί των υπολοίπων παραγράφων».
Για να υλοποιηθεί το MOU, οι ΗΠΑ πρέπει να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό και να επιτρέψουν στο Ιράν πρόσβαση στα παγωμένα περιουσιακά του στοιχεία.
Το Ιράν πρέπει να ανοίξει τα Στενά του Hormuz.
Η εκπλήρωση αυτών των δεσμεύσεων αποτελεί προϋπόθεση για την επίτευξη ευρύτερης συμφωνίας.
Ο Vance έχει καταστήσει σαφές ότι οι συμφωνίες θα προχωρούν σταδιακά και με βάση την τήρηση των δεσμεύσεων: «Έχουμε τη δυνατότητα να τους υποδεχθούμε στην παγκόσμια οικονομία εφόσον τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους. Έχουμε επίσης τη δυνατότητα να πούμε ότι δεν θα λάβουν τίποτα αν δεν εκπληρώσουν το μέρος της συμφωνίας που τους αναλογεί».
14. «Η τελική συμφωνία θα επικυρωθεί μέσω δεσμευτικής απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ».
Παρουσιάζει ενδιαφέρον το γεγονός ότι, παρότι το MOU συνάπτεται μόνο μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, οι δύο πλευρές συμφωνούν ότι η τελική συμφωνία θα πρέπει να εγκριθεί από ολόκληρο το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, στο οποίο συμμετέχουν τα πέντε μόνιμα μέλη με δικαίωμα βέτο: οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Κίνα και η Ρωσία.
Αυτό θα καθιστούσε τυχόν υπαναχώρηση από τη συμφωνία ζήτημα διεθνούς ενδιαφέροντος και θα δυσκόλευε μια μελλοντική αμερικανική κυβέρνηση ή ένα μελλοντικό ιρανικό καθεστώς να αποχωρήσει μονομερώς από αυτήν.
www.bankingnews.gr
Το 14σέλιδο Μνημόνιο Κατανόησης (MOU) των περίπου 800 λέξεων, προβλέπει άμεσο και μόνιμο τερματισμό των εχθροπραξιών, άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, σταδιακή κατάργηση όλων των κυρώσεων κατά της Τεχεράνης, αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και οικονομικό πακέτο ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση και ανάπτυξη της χώρας.
Σε αντάλλαγμα, το Ιράν επαναβεβαιώνει τη δέσμευσή του να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα, αποδέχεται διεθνή εποπτεία σε κρίσιμες πτυχές του πυρηνικού του προγράμματος και δεσμεύεται να διασφαλίσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Hormuz.
Επίσης είναι φανερό πως το μνημόνιο αφήνει πολλές και κρίσιμες λεπτομέρειες να διευθετηθούν στο πλαίσιο των 60 ημερών των διαπραγματεύσεων, συμπεριλαμβανομένου και του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν…
Στο πλαίσιο αυτό είναι εξαιρετικά χρήσιμο να αναλυθούν ένα προς ένα τα 14 άρθρα του μνημονίου, μια και εάν η συμφωνία εξελιχθεί σε οριστική συνθήκη, θα πρόκειται ενδεχομένως για τη μεγαλύτερη ανατροπή στην αμερικανοϊρανική αντιπαράθεση από την Ιρανική Επανάσταση του 1979 και ενδεχομένως για τη σημαντικότερη διπλωματική εξέλιξη στη Μέση Ανατολή των τελευταίων δεκαετιών…
Αναλύοντας τα 14 σημεία
1. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, καθώς και οι σύμμαχοί τους στον τρέχοντα πόλεμο, υπογράφουν το παρόν Μνημόνιο Κατανόησης (MOU) για να δηλώσουν τον άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, και αναλαμβάνουν εφεξής να μην ξεκινήσουν κανέναν πόλεμο ή στρατιωτική επιχείρηση ο ένας εναντίον του άλλου, να απέχουν από την απειλή ή τη χρήση βίας μεταξύ τους και να διασφαλίσουν την εδαφική ακεραιότητα και κυριαρχία του Λιβάνου. Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει τον μόνιμο τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, καθώς και τις λοιπές διατάξεις της παρούσας παραγράφου».
Αν και το πρώτο σημείο αναφέρεται στους «συμμάχους τους», δεν κατονομάζει ρητά το Ισραήλ ή τη Hezbollah.
Αυτό είναι σημαντικό, καθώς, παρότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ ξεκίνησε τον πόλεμο κατά του Ιράν σε συντονισμό με το Ισραήλ, οι ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο κατά της Hezbollah έχουν περιπλέξει τις προσπάθειες επίτευξης της ειρηνευτικής συμφωνίας.
Ως εκ τούτου, η συνεργασία του εβραϊκού κράτους — ή η πιθανή επιθυμία του να λειτουργήσει ως παράγοντας αποσταθεροποίησης — θα αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα.
Ο Αντιπρόεδρος JD Vance δήλωσε στο CNN ότι η παράγραφος αυτή σημαίνει επίσης πως «οι Ιρανοί πρέπει να σταματήσουν να χρηματοδοτούν βίαιες τρομοκρατικές οργανώσεις και να σταματήσουν να χρηματοδοτούν την περιφερειακή αστάθεια».
2. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν αναλαμβάνουν να σέβονται η μία την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της άλλης και να απέχουν από παρεμβάσεις στις εσωτερικές υποθέσεις της άλλης».
Πρόκειται για ένα συμβολικά σημαντικό σημείο.
Υποδηλώνει ότι οι ΗΠΑ συμφωνούν να μην υποκινούν αντιπολίτευση κατά του ιρανικού καθεστώτος ούτε να επιδιώκουν αλλαγή καθεστώτος.
Κατά την έναρξη του πολέμου, ο Donald Trump είχε δηλώσει στους Ιρανούς ότι είχε φτάσει η στιγμή της απελευθέρωσής τους από το καθεστώς. Αυτή δεν φαίνεται πλέον να είναι η θέση της αμερικανικής κυβέρνησης.
3. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν δεσμεύονται να διαπραγματευτούν και να επιτύχουν την τελική συμφωνία εντός μέγιστης προθεσμίας 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης κατόπιν αμοιβαίας συναίνεσης».
Το παρόν MOU αποτελεί συμφωνία για την επίτευξη οριστικής συμφωνίας.
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, ο Trump και ο Πρόεδρος Masoud Pezeshkian υπέγραψαν στις 17 Ιουνίου, γεγονός που σημαίνει ότι η προθεσμία των 60 ημερών λήγει στις 16 Αυγούστου, αν και μπορεί να παραταθεί.
Υπάρχουν ορισμένες σημαντικές ημερομηνίες στο ιρανικό ημερολόγιο που ενδέχεται να επηρεάσουν τον ρυθμό των συνομιλιών, όπως η θρησκευτική εορτή Ashura στις 25 Ιουνίου και η πολυήμερη ταφή του Ανώτατου Ηγέτη Ayatollah Ali Khamenei, ο οποίος σκοτώθηκε στα πρώτα πλήγματα του πολέμου.
Η διαδικασία αυτή θα διαρκέσει από τις 4 έως τις 9 Ιουλίου.
4. «Με την υπογραφή του παρόντος MOU, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αρχίσουν την άρση του ναυτικού αποκλεισμού και κάθε άλλου εμποδίου κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και θα τερματίσουν πλήρως τον αποκλεισμό εντός 30 ημερών. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η κίνηση των πλοίων θα αποκαθίσταται αναλογικά με τα προπολεμικά επίπεδα κυκλοφορίας που θα επαναφέρει το Ιράν. Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν επίσης να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από την εγγύτητα του Ιράν εντός 30 ημερών από την τελική συμφωνία».
Δεν διευκρινίζεται αν το Ιράν θα διατηρήσει τελικά τον έλεγχο των Στενών του Hormuz.
Οι ΗΠΑ έχουν προθεσμία έως τις 19 Ιουλίου να άρουν πλήρως τον ναυτικό αποκλεισμό.
Η διάταξη αυτή υποδηλώνει επίσης ότι οι ΗΠΑ θα αποσύρουν δυνάμεις από τις «γύρω περιοχές».
Είναι μάλλον απίθανο να αφορά τις αμερικανικές δυνάμεις που σταθμεύουν στις χώρες του Περσικού Κόλπου, αλλά ενδέχεται να αναφέρεται στους περίπου 50.000 επιπλέον Αμερικανούς στρατιωτικούς που αναπτύχθηκαν στην περιοχή κατά τη διάρκεια του πολέμου.
5. «Με την υπογραφή του παρόντος MOU, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να διασφαλίσει, χωρίς χρέωση και για διάστημα μόνο 60 ημερών, την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων από τον Περσικό Κόλπο προς τη Θάλασσα του Ομάν και αντίστροφα. Η εμπορική ναυσιπλοΐα θα επανεκκινήσει άμεσα, ενώ, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη απομάκρυνσης τεχνικών και στρατιωτικών εμποδίων και εκκαθάρισης ναρκοπεδίων από το Ιράν, θα αποκατασταθεί πλήρως εντός 30 ημερών. Το Ιράν θα διεξαγάγει διάλογο με το Σουλτανάτο του Ομάν για τον καθορισμό της μελλοντικής διοίκησης και των ναυτιλιακών υπηρεσιών στα Στενά του Hormuz, σε συνεργασία με τα λοιπά παράκτια κράτη του Περσικού Κόλπου, σύμφωνα με το εφαρμοστέο διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα των παράκτιων κρατών».
Το Ιράν συμφωνεί να επιτρέψει τη διέλευση δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Hormuz χωρίς εμπόδια και χωρίς τέλη, αλλά μόνο για τις 60 ημέρες που καλύπτει το MOU.
Στο μέλλον, το Ιράν και οι γείτονές του, συμπεριλαμβανομένου του Ομάν, θα καθορίσουν ένα νέο σύστημα που, σύμφωνα με το κείμενο, θα συμμορφώνεται με το διεθνές δίκαιο.
Αυτό υποδηλώνει ότι ενδέχεται να επιβληθούν νέα τέλη διέλευσης, κάτι που θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντική παραχώρηση των ΗΠΑ και μόνιμη νέα πηγή εσόδων για το Ιράν.
6. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν, σε συνεργασία με περιφερειακούς εταίρους, να αναπτύξουν ένα οριστικό και αμοιβαία συμφωνημένο σχέδιο ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων ΗΠΑ για την ανοικοδόμηση και οικονομική ανάπτυξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Ο μηχανισμός υλοποίησης του σχεδίου θα οριστικοποιηθεί στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας εντός 60 ημερών. Όλες οι απαραίτητες άδειες, εξαιρέσεις και εγκρίσεις για τις σχετικές χρηματοοικονομικές συναλλαγές θα χορηγηθούν από τις ΗΠΑ».
Έως το τέλος του καλοκαιριού, το Ιράν θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε 300 δισ. δολάρια για οικονομική ανάπτυξη.
Πρόκειται για τεράστιο ποσό, που υπερβαίνει κατά πολύ την αξία των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων ή τα πιθανά έσοδα από τέλη διέλευσης στα Στενά του Hormuz.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η χρηματοδότηση αυτή — την οποία ο Trump έχει δηλώσει ότι θα προέλθει από κράτη του Κόλπου — φαίνεται να είναι ανεξάρτητη από τα έσοδα που θα μπορούσε να αποκομίσει το Ιράν από τις εξαγωγές πετρελαίου.
7. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν να τερματίσουν κάθε μορφή κυρώσεων κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ».
Περιλαμβάνονται επίσης οι αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου της IAEA, όλες οι μονομερείς αμερικανικές κυρώσεις, πρωτογενείς και δευτερογενείς, σύμφωνα με χρονοδιάγραμμα που θα συμφωνηθεί στην τελική συμφωνία.
Οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν τη ζωτική σημασία του ζητήματος των κυρώσεων και εκφράζουν την πρόθεσή τους να το αντιμετωπίσουν άμεσα στις διαπραγματεύσεις.
Οι ΗΠΑ επιβάλλουν κυρώσεις στο Ιράν από την Επανάσταση του 1979.
Η δέσμευση για άρση τόσο των αμερικανικών όσο και των διεθνών κυρώσεων θα επιτρέψει στο Ιράν να αξιοποιήσει τον πετρελαϊκό του πλούτο με νέους τρόπους.
Η πλήρης άρση των κυρώσεων θα υπερέβαινε κατά πολύ το JCPOA της εποχής Barack Obama, το οποίο ο Trump ακύρωσε κατά την πρώτη του θητεία.
Εκείνη η συμφωνία ήρε μόνο τις δευτερογενείς κυρώσεις που σχετίζονταν με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
8. «Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν επαναβεβαιώνει ότι δεν θα αποκτήσει ούτε θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν συμφώνησαν να επιλύσουν το ζήτημα των αποθεμάτων εμπλουτισμένου υλικού μέσω μηχανισμού που θα συμφωνηθεί αμοιβαία, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα της παραγράφου 7, με ελάχιστη απαίτηση την επιτόπια αραίωση του υλικού υπό την επίβλεψη της IAEA. Τα δύο μέρη συμφώνησαν επίσης να συζητήσουν τον εμπλουτισμό ουρανίου και άλλα συναφή ζητήματα που αφορούν τις πυρηνικές ανάγκες του Ιράν, βάσει πλαισίου που θα συμφωνηθεί στην τελική συμφωνία».
Ο Trump θα υποστηρίξει ότι πρόκειται για επιτυχία, καθώς το Ιράν δεσμεύεται ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
Το Ιράν θα αντιτείνει ότι είχε ήδη αναλάβει αυτή τη δέσμευση με τη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων.
Ωστόσο, σημαντικές λεπτομέρειες για το πυρηνικό πρόγραμμα και το δικαίωμα του Ιράν στην πυρηνική ενέργεια παραμένουν αδιευκρίνιστες.
9. «Μέχρι την επίτευξη της τελικής συμφωνίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν συμφωνούν να διατηρήσουν το υφιστάμενο καθεστώς. Το Ιράν θα διατηρήσει το σημερινό καθεστώς του πυρηνικού του προγράμματος, ενώ οι ΗΠΑ δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις ούτε θα αναπτύξουν επιπλέον δυνάμεις στην περιοχή».
Το υφιστάμενο καθεστώς σημαίνει ότι τα αποθέματα ουρανίου του Ιράν παραμένουν αποθηκευμένα σε υπόγειες εγκαταστάσεις και οι ΗΠΑ δεν επιχειρούν ενεργά να τα καταλάβουν.
Όσον αφορά τις νέες κυρώσεις, οι ΗΠΑ έχουν ήδη επιβάλει αρκετές από την έναρξη του πολέμου, στοχεύοντας μεταξύ άλλων δίκτυα ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων και ναυτιλιακές δραστηριότητες.
10. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν ότι αμέσως μετά την υπογραφή του MOU και μέχρι τον πλήρη τερματισμό των κυρώσεων, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ θα εκδίδει εξαιρέσεις για την εξαγωγή ιρανικού αργού πετρελαίου, πετρελαϊκών προϊόντων και παραγώγων, καθώς και για όλες τις σχετικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων τραπεζικών συναλλαγών, ασφαλίσεων και μεταφορών, κοκ».
Οι ΗΠΑ θα επιτρέψουν στο Ιράν να εξάγει πετρέλαιο παρά τις κυρώσεις όσο διαπραγματεύεται η τελική συμφωνία.
Πρόκειται για σημαντική παραχώρηση που θα προσφέρει άμεση οικονομική ανακούφιση στην ιρανική οικονομία και θα συμβάλει στην αύξηση της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
11. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν να καταστήσουν πλήρως διαθέσιμα προς χρήση τα παγωμένα ή δεσμευμένα κεφάλαια και περιουσιακά στοιχεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν με την εφαρμογή του MOU. Οι δύο πλευρές θα συμφωνήσουν στις διαδικασίες αποδέσμευσης των κεφαλαίων κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων
Τα κεφάλαια αυτά θα μπορούν να χρησιμοποιούνται πλήρως για πληρωμές προς οποιονδήποτε τελικό δικαιούχο ορίζεται από την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν.
Οι ΗΠΑ δεσμεύονται να εκδώσουν όλες τις απαραίτητες άδειες και εγκρίσεις».
Η αποδέσμευση αυτών των περιουσιακών στοιχείων αποτελεί σημαντική χειρονομία.
Το Ιράν ζητούσε την απελευθέρωση 24 δισ. δολαρίων, όπως είχε δηλώσει ο Mohsen Rezaei, στρατιωτικός σύμβουλος του Ανώτατου Ηγέτη Ayatollah Mojtaba Khamenei, στο CNN πριν από την οριστικοποίηση της συμφωνίας.
Ωστόσο, το τελικό ποσό μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερο.
Σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης και αναλυτές, τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια υπολογίζονται μεταξύ 124 και 167 δισ. δολαρίων.
12. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν συμφωνούν ότι θα δημιουργηθεί εκτελεστικός μηχανισμός για την παρακολούθηση της επιτυχούς εφαρμογής του MOU και της μελλοντικής συμμόρφωσης με την τελική συμφωνία».
Οι δύο πλευρές θα συμφωνήσουν σε διαδικασία επαλήθευσης της τήρησης των όρων.
Ως πρότυπο θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν το JCPOA, το οποίο ο Trump ακύρωσε κατά την πρώτη του θητεία και το οποίο στη συνέχεια εγκατέλειψε και το Ιράν.
13. «Μετά την υπογραφή του MOU και υπό την προϋπόθεση ότι θα έχει αρχίσει η εφαρμογή των παραγράφων 1, 4, 5, 10 και 11, καθώς και η συνέχιση της εφαρμογής τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για την τελική συμφωνία αποκλειστικά επί των υπολοίπων παραγράφων».
Για να υλοποιηθεί το MOU, οι ΗΠΑ πρέπει να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό και να επιτρέψουν στο Ιράν πρόσβαση στα παγωμένα περιουσιακά του στοιχεία.
Το Ιράν πρέπει να ανοίξει τα Στενά του Hormuz.
Η εκπλήρωση αυτών των δεσμεύσεων αποτελεί προϋπόθεση για την επίτευξη ευρύτερης συμφωνίας.
Ο Vance έχει καταστήσει σαφές ότι οι συμφωνίες θα προχωρούν σταδιακά και με βάση την τήρηση των δεσμεύσεων: «Έχουμε τη δυνατότητα να τους υποδεχθούμε στην παγκόσμια οικονομία εφόσον τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους. Έχουμε επίσης τη δυνατότητα να πούμε ότι δεν θα λάβουν τίποτα αν δεν εκπληρώσουν το μέρος της συμφωνίας που τους αναλογεί».
14. «Η τελική συμφωνία θα επικυρωθεί μέσω δεσμευτικής απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ».
Παρουσιάζει ενδιαφέρον το γεγονός ότι, παρότι το MOU συνάπτεται μόνο μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, οι δύο πλευρές συμφωνούν ότι η τελική συμφωνία θα πρέπει να εγκριθεί από ολόκληρο το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, στο οποίο συμμετέχουν τα πέντε μόνιμα μέλη με δικαίωμα βέτο: οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Κίνα και η Ρωσία.
Αυτό θα καθιστούσε τυχόν υπαναχώρηση από τη συμφωνία ζήτημα διεθνούς ενδιαφέροντος και θα δυσκόλευε μια μελλοντική αμερικανική κυβέρνηση ή ένα μελλοντικό ιρανικό καθεστώς να αποχωρήσει μονομερώς από αυτήν.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών