Σε αδιέξοδο η Ευρώπη - Ενεργειακό κόστος, πληθωρισμός και υψηλά επιτόκια ψαλιδίζουν τις ελπίδες για ανάκαμψη

Όταν ξέσπασε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, η Ευρώπη προετοιμάστηκε για ένα απότομο αλλά βραχύ οικονομικό σοκ, κυρίως λόγω της εκτίναξης του ενεργειακού κόστους.
Ωστόσο, τρεις μήνες αργότερα, η ήπειρος βρίσκεται αντιμέτωπη με μια περίοδο υψηλών τιμών και ασθενέστερης ανάπτυξης, η οποία φαίνεται ότι μπορεί να διαρκέσει πολύ περισσότερο από όσο αρχικά αναμενόταν.
Η ανάκαμψη της Ευρώπης από το προηγούμενο ενεργειακό σοκ του 2022 διακόπηκε πριν καν προλάβει να εδραιωθεί. Πλέον εκτιμάται ότι η οικονομική πίεση θα συνεχιστεί έως και το 2027, καθώς το αυξημένο ενεργειακό κόστος επιβαρύνει τους κρατικούς προϋπολογισμούς και οι καταναλωτές γίνονται ολοένα και πιο συγκρατημένοι στις δαπάνες τους.
Αν και η τρέχουσα κρίση και η αντιμετώπισή της είναι ηπιότερες σε σχέση με την ενεργειακή αναταραχή που ακολούθησε την εισβολή στην Ουκρανία, εξακολουθούν να επηρεάζουν αρνητικά την οικονομία, ενισχύοντας τον πληθωρισμό και ενδεχομένως διατηρώντας τα επιτόκια σε υψηλά επίπεδα τουλάχιστον έως το επόμενο έτος. Όσο παρατείνεται η αναστάτωση στις ενεργειακές ροές από τον Περσικό Κόλπο, τόσο εντονότερες θα είναι οι επιπτώσεις, σύμφωνα με τον Mariano Cena της Barclays, που μίλησε στους New York Times.
Στην αρχή της σύγκρουσης, οι οικονομολόγοι ανέμεναν μια ταχεία ανάκαμψη τύπου «V», με απότομη αλλά σύντομη κάμψη και στη συνέχεια ισχυρή επανεκκίνηση της ανάπτυξης. Σταδιακά, όμως, οι προβλέψεις μετατοπίζονται προς ένα σενάριο «U», με παρατεταμένη αδυναμία της οικονομίας και πιο αργή επιστροφή στην ανάπτυξη. Ενδεικτικά, η Barclays μείωσε στο μισό την πρόβλεψή της για την ευρωπαϊκή ανάπτυξη φέτος στο 0,7%, ενώ για το 2027 προβλέπει οριακή άνοδο στο 0,9%.

Πρόβλεψη για αύξηση επιτοκίων κατά 25 μονάδες

Σε επίπεδο νομισματικής πολιτικής, η πρόεδρος της ΕΚΤ Christine Lagarde πριν από την κρίση εκτιμούσε ότι τα επιτόκια βρίσκονται σε ικανοποιητικά επίπεδα, με αντίστοιχες προσδοκίες και από τις αγορές. Πλέον, όμως, οι traders προεξοφλούν αυξήσεις επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης εντός της εβδομάδας και ακόμη μία μέσα στο έτος. Η διαταραχή στις ροές μέσω των Στενών του Hormuz ώθησε τον πληθωρισμό από 1,9% πριν τον πόλεμο στο 3,2% τον Μάιο στην Ευρωζώνη.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο αντίκτυπος του ενεργειακού σοκ αναμένεται να παραταθεί έως το 2027, με εκτιμώμενη ανάπτυξη 1,4% και πληθωρισμό 2,4% για το επόμενο έτος. Ακόμη και αν οι τιμές της ενέργειας κορυφωθούν μέσα στο τρέχον τρίμηνο, ο ΟΟΣΑ προειδοποιεί ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει αισθητά πάνω από τον στόχο του 2% για μεγάλο μέρος της επόμενης χρονιάς.
Παρά τις αναταράξεις στον ενεργειακό εφοδιασμό, δεν παρατηρούνται ελλείψεις αγαθών, καθώς η Ευρώπη συνεχίζει να πληρώνει υψηλό κόστος για τη διασφάλισή τους. Από τα τέλη Φεβρουαρίου, η ΕΕ έχει δαπανήσει επιπλέον 42 δισ. ευρώ για ενέργεια, εκ των οποίων περίπου τα μισά αφορούν φυσικό αέριο. Παράλληλα, έχουν ανακοινωθεί μέτρα στήριξης για τους αγρότες λόγω της αύξησης στο κόστος λιπασμάτων, ενώ η Κομισιόν έχει χαλαρώσει δημοσιονομικούς κανόνες, επιτρέποντας μεγαλύτερη ευελιξία στις κυβερνήσεις για τη χρηματοδότηση πολιτικών μείωσης της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Παρά τα μέτρα αυτά, η διαχείριση της οικονομικής επιβράδυνσης παραμένει δύσκολη. Η καταναλωτική εμπιστοσύνη κινείται σε επίπεδα αντίστοιχα με το 2022 και ενδέχεται να υποχωρήσει περαιτέρω, καθώς ο πληθωρισμός ξεπερνά την αύξηση των μισθών, μειώνοντας το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών. Έρευνες δείχνουν ότι οι Ευρωπαίοι καταναλωτές, έχοντας ήδη βιώσει δύο ενεργειακά σοκ μέσα σε πέντε χρόνια, είναι πλέον πιο ευάλωτοι στις πιέσεις του στασιμοπληθωρισμού.
Ένα επιπλέον πρόβλημα είναι ότι ακόμη και αν ανοίξουν ξανά τα Στενά του Hormuz, οι τιμές δεν αναμένεται να υποχωρήσουν άμεσα, καθώς η αποκατάσταση των υποδομών και η ανάγκη αναπλήρωσης αποθεμάτων θα διατηρήσουν την πίεση στην αγορά. Όπως σημειώνει ο Cena, οι ενεργειακές ροές θα παραμείνουν περιορισμένες για ένα διάστημα, στηρίζοντας τις υψηλές τιμές.
Οι αγορές προεξοφλούν μια ήπια αποκλιμάκωση στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου έως το 2027, χωρίς όμως επιστροφή στα προπολεμικά επίπεδα. Όπως σχολιάζει ο Alfred Arnborg του Think Tank Europa στους New York Times, οι τιμές παραμένουν υψηλές αλλά όχι ακραίες, αρκετές όμως για να επιβαρύνουν τις οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγωγές ενέργειας.
Την ίδια στιγμή, οι κυβερνήσεις προετοιμάζονται για μια παρατεταμένη περίοδο αβεβαιότητας, παρατείνοντας τα μέτρα στήριξης και επιχειρώντας να μετριάσουν τις επιπτώσεις μιας κρίσης που, όπως όλα δείχνουν, δεν θα είναι σύντομη.

www.bankingnews.gr