Έμφραγμα στην παγκόσμια οικονομία λόγω Hormuz - 100 ημέρες εφιαλτικής παράλυσης από πετρελαϊκό σοκ, επισιτιστική κρίση, τεχνολογικό κραχ

Το κλείσιμο των Στενών του Hormuz –του πιο κρίσιμου θαλάσσιου περάσματος στον κόσμο– μετέτρεψε μια περιφερειακή πολεμική σύγκρουση σε ένα ισοπεδωτικό, παγκόσμιο οικονομικό σοκ. Ένα θαλάσσιο πέρασμα πλάτους μόλις 33 χιλιομέτρων (με την ασφαλή λωρίδα ναυσιπλοΐας να είναι μικρότερη από 6 χιλιόμετρα) κατάφερε να κόψει την κυκλοφορία στις ζωτικές αρτηρίες της ενέργειας, της βιομηχανίας και της παγκόσμιας σίτισης.

Η καταστροφή χτύπησε τον πλανήτη σε 5 μέτωπα-κλειδιά:

1. Ενεργειακό οοκ... η ψευδαίσθηση των «εναλλακτικών διαδρομών»

Ο Περσικός Κόλπος κρύβει σχεδόν το μισό από το παγκόσμιο αποδεδειγμένο απόθεμα πετρελαίου, με περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού και παραγώγων να περνούν καθημερινά από τα Στενά.
- Το αδιέξοδο των αγωγών
Οι δυτικοί αναλυτές έλπιζαν σε εναλλακτικές λύσεις, αλλά υπάρχουν μόνο δύο αγωγοί (ένας σαουδαραβικός και ένας των Εμιράτων) με συνολική χωρητικότητα 6,5 - 7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Αυτό σημαίνει ότι πάνω από το μισό πετρέλαιο του Κόλπου έμεινε ολοκληρωτικά εγκλωβισμένο.
- Η έκρηξη των τιμών
Το Brent εκτινάχθηκε αμέσως πάνω από τα 100 δολάρια, με τους αναλυτές να προειδοποιούν για σενάρια ακόμα και 200 δολαρίων.
- Κραχ στο φυσικό αέριο (LNG και LPG)
Από τα Στενά περνάει το 25% του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) –κυρίως από το Κατάρ– και το 29% του υγραερίου (LPG).
Το κλείσιμο προκάλεσε αύξηση-σοκ πάνω από 140% στις τιμές του αερίου στην Ασία, παραλύοντας τις βιομηχανίες και τα δίκτυα ηλεκτροδότησης σε Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία και Νότια Κορέα.

2. Άμεση απειλή για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια

Ίσως το πιο σοκαριστικό στοιχείο είναι ότι το κλείσιμο συνέπεσε με την εαρινή περίοδο σποράς στο βόρειο ημισφαίριο, χτυπώντας αλύπητα την παγκόσμια γεωργία.
- Εξαφάνιση των χημικών λιπασμάτων
Από το Hormuz περνάει το 33% της παγκόσμιας ουρίας (το πιο διαδεδομένο άζωτο λίπασμα), το 23% της αμμωνίας και το 45% του θείου (βασικό για τα φωσφορικά λιπάσματα).
- Πληθωρισμός στα τρόφιμα
Χώρες-γίγαντες στην παραγωγή σιτηρών (ΗΠΑ, Κίνα, Ινδία, Ευρώπη, Βραζιλία) βρέθηκαν ξαφνικά χωρίς πρώτες ύλες.
Η τιμή παραγωγής για το σιτάρι, το καλαμπόκι, το ρύζι και τη σόγια εκτινάχθηκε, πυροδοτώντας ένα εφιαλτικό κύμα ακρίβειας στα τρόφιμα παγκοσμίως.

3. Παράλυση μεταφορών και βιομηχανίας συσκευασίας / ένδυσης

- Μποτιλιάρισμα στα καύσιμα
Το 20% του παγκόσμιου εμπορίου ντίζελ και καυσίμων αεροσκαφών εξαρτάται από τα Στενά.
Μέσα σε έναν μήνα, οι τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ έκαναν άλμα 21,5%, εκτοξεύοντας το κόστος μεταφοράς εμπορευμάτων με πλοία, τρένα και φορτηγά.
- Στραγγαλισμός των πλαστικών και των υφασμάτων
Από την περιοχή διακινείται το 37% της νάφθας (βασική πρώτη ύλη για τα πετροχημικά), το 34% του στυρενίου (συσκευασίες, αυτοκινητοβιομηχανία) και το 43% της μονοαιθυλενογλυκόλης (MEG) (συνθετικές ίνες για ρούχα).
Η έλλειψη αυτών των υλικών οδήγησε σε κατακόρυφη άνοδο της τιμής σε οτιδήποτε απαιτεί συσκευασία (τρόφιμα, φάρμακα) και σταμάτησε τις γραμμές παραγωγής ρούχων στη Νοτιοανατολική Ασία.

4. Διεθνής κρίση φαρμάκων (Ο ινδικός άξονας)

Η υγειονομική περίθαλψη στη Δύση δέχτηκε ένα έμμεσο αλλά θανατηφόρο πλήγμα.
Η Ευρώπη και οι ΗΠΑ εξαρτώνται από την Ινδία για το 20% των γενοσήμων φαρμάκων παγκοσμίως.
Όμως, η Ινδία εισάγει τις βασικές χημικές ουσίες (μεθανόλη, αιθυλένιο κ.λπ.) για την κατασκευή των δραστικών ουσιών (APIs) απευθείας από τον Περσικό Κόλπο.
Το μπλοκάρισμα του Κόλπου μεταφράστηκε αυτόματα σε παγκόσμια έλλειψη βασικών φαρμάκων.

5. Blackout στην υψηλή τεχνολογία και την ιατρική (κρίση ηλίου)

Το Κατάρ προμηθεύει το ένα τρίτο (33%) του παγκόσμιου ηλίου, το οποίο περνά αποκλειστικά από το Hormuz.
Καθώς το ήλιο είναι αναντικατάστατο ψυκτικό μέσο, η διακοπή του χτύπησε:
- την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα chips 
Πάγωσαν οι γραμμές κατασκευής μικροτσιπ και τα συστήματα ψύξης των data centers των Big Tech.
- την Ιατρική 
Απειλούνται με κλείσιμο οι μαγνητικοί τομογράφοι (MRI) στα νοσοκομεία όλου του κόσμου, καθώς απαιτούν ήλιο για να λειτουργήσουν.
Οι οικονομολόγοι βλέπουν αυτό το σοκ ως μια κρίση δύο σταδίων.
Στο πρώτο στάδιο, στέρεψαν από πρώτες ύλες οι βιομηχανικοί κόμβοι της Ασίας (Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία).
Στο δεύτερο στάδιο, η κρίση μεταφέρθηκε στη Δύση ως ένα βίαιο σοκ πληθωρισμού και διάλυσης της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Αν η κρίση παραταθεί, το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ προειδοποιεί για μια εποχή παγκόσμιου στασιμοπληθωρισμού που θυμίζει τις μαύρες μέρες της πανδημίας.
www.bankingnews.gr