Το κόμμα που... δεν θα κυβερνούσε ποτέ - Πως ο Farage διαλύει το βρετανικό δικομματικό σύστημα με το Reform UK

Μέχρι να ολοκληρωθεί η καταμέτρηση τις πρώτες πρωινές ώρες της 8ης Μαΐου 2026, το πολιτικό σοκ στη Βρετανία δεν μπορούσε πλέον να αμφισβητηθεί.
To Reform UK κατέκτησε περισσότερες από 1.400 έδρες σε τοπικά συμβούλια σε ολόκληρη την Αγγλία, πήρε τον έλεγχο 13 τοπικών αρχών και επικράτησε σε περιοχές όπου επί δεκαετίες δεν υπήρχε ουσιαστικός πολιτικός ανταγωνισμός: Sunderland, Suffolk, Havering, Essex και Newcastle-under-Lyme.
Οι Εργατικοί έχασαν περισσότερες από 1.300 έδρες και τον έλεγχο 35 συμβουλίων, ενώ οι Συντηρητικοί, ήδη αποδυναμωμένοι, απώλεσαν ακόμη 552 έδρες.
Ο Nigel Farage, μιλώντας έξω από το δημαρχείο του Romford στο Havering — έναν δήμο που ελεγχόταν για δεκαετίες από τους Εργατικούς — χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «ιστορική αλλαγή» στη βρετανική πολιτική.
Και δεν υπερέβαλε.
Αν τα αποτελέσματα των τοπικών εκλογών μεταφέρονταν στη Βουλή των Κοινοτήτων, η Reform UK θα καταλάμβανε 284 έδρες.
Οι Εργατικοί θα περιορίζονταν στις 110, ενώ οι Συντηρητικοί θα κατέρρεαν στις 96.
Το βρετανικό δικομματικό σύστημα δεν έχει απλώς φθαρεί. Μέσα σε έναν μόνο εκλογικό κύκλο, έχει ουσιαστικά καταρρεύσει.

Από το περιθώριο στην κορυφή: Η πορεία του Farage

To Reform UK δεν εμφανίστηκε ξαφνικά, σημειώνει σε ανάλυσή του το Modern Diplomacy.
Αποτελεί το πιο πρόσφατο και ίσως σημαντικότερο κεφάλαιο μιας πολυετούς αντισυστημικής εξέγερσης που συνδέεται άμεσα με τον Nigel Farage.
Ο Farage είχε περάσει χρόνια ως ο αιχμηρός ηγέτης του UK Independence Party, χρησιμοποιώντας το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως βήμα για να υποστηρίξει ότι η βρετανική πολιτική τάξη είχε παραδώσει την εθνική κυριαρχία στις Βρυξέλλες και αγνοούσε τις ανησυχίες των εργαζομένων.
Όταν το δημοψήφισμα του 2016 για το Brexit οδήγησε σε ψήφο 52% υπέρ της εξόδου από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το αποτέλεσμα σόκαρε το Westminster και δικαίωσε προσωπικά τον Farage.
Φαινόταν τότε ότι είχε πετύχει τον βασικό πολιτικό στόχο της ζωής του.
Όμως το Brexit ήταν μόνο η αρχή.

Από το Brexit Party στo Reform UK

Στα τέλη του 2018, απογοητευμένος από αυτό που θεωρούσε σκόπιμη υπονόμευση ενός «καθαρού» Brexit από τους Συντηρητικούς, ο Farage ίδρυσε μαζί με την Catherine Blaiklock το Brexit Party.
Στις ευρωεκλογές του 2019, το κόμμα κατέκτησε την πρώτη θέση στη Βρετανία, εκφράζοντας την οργή των ψηφοφόρων απέναντι σε ένα Κοινοβούλιο που επί τρία χρόνια αδυνατούσε να εφαρμόσει τη λαϊκή εντολή.
Όταν η Βρετανία αποχώρησε επίσημα από την ΕΕ τον Ιανουάριο του 2020, το Brexit Party έχασε τον βασικό του λόγο ύπαρξης.
Ο Farage αντελήφθη τη νέα πραγματικότητα και στα τέλη του 2020 το κόμμα μετονομάστηκε σε Reform UK.
Η λογική ήταν σαφής: το Brexit είχε ολοκληρωθεί τυπικά, αλλά οι αιτίες που το γέννησαν παρέμεναν.
Μια πολιτική ελίτ αποκομμένη από τους πολίτες. Μια οικονομία που ευνοούσε τους λίγους. Μετανάστευση που οι κυβερνήσεις υπόσχονταν να περιορίσουν αλλά αποτύγχαναν διαρκώς να ελέγξουν.

Η κατάρρευση των Συντηρητικών

Η άνοδος του Reform UK είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αποτυχία των Συντηρητικών κατά τη 14ετή παραμονή τους στην εξουσία από το 2010 έως το 2024.
Η ζημιά έγινε μη αναστρέψιμη στα τελευταία χρόνια της διακυβέρνησης υπό τον Rishi Sunak.
Ο Sunak ανέλαβε την πρωθυπουργία τον Οκτώβριο του 2022, μετά το χάος που προκάλεσε ο καταστροφικός «μίνι προϋπολογισμός» της Liz Truss.
Παρουσιάστηκε ως ήρεμη και ικανή λύση, αλλά δεν κατάφερε να αλλάξει τις βασικές συνθήκες που βίωναν οι πολίτες: υψηλό πληθωρισμό, επιτόκια στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 15 ετών, κρίση στο NHS και ιστορικά υψηλή μετανάστευση.
Η καθαρή μετανάστευση κατέγραψε ρεκόρ επί των ημερών του Sunak, ενώ το σχέδιο απέλασης μεταναστών στη Ρουάντα μπλέχτηκε σε ατελείωτες νομικές μάχες και ουσιαστικά δεν εφαρμόστηκε ποτέ.
Για τους ψηφοφόρους που είχαν στηρίξει το Brexit με την υπόσχεση ότι η Βρετανία θα «έπαιρνε πίσω τον έλεγχο» των συνόρων της, αυτό θεωρήθηκε προδοσία.

Η νίκη Starmer και η γρήγορη φθορά

Ο Keir Starmer ανέλαβε την εξουσία τον Ιούλιο του 2024 με τεράστια κοινοβουλευτική πλειοψηφία αλλά με περιορισμένο πολιτικό κεφάλαιο.
Οι πρώτοι μήνες αποδείχθηκαν δύσκολοι.
Αποφάσεις όπως η περικοπή του επιδόματος θέρμανσης για εκατομμύρια συνταξιούχους, ερωτήματα για δωρεές και δώρα, αλλά και ένα στιλ διακυβέρνησης που χαρακτηριζόταν περισσότερο από προσοχή παρά από τόλμη, υπονόμευσαν γρήγορα τη δημοτικότητά του.
Μέχρι το καλοκαίρι του 2025, η Reform UK είχε ήδη περάσει μπροστά στις δημοσκοπήσεις.

Η μετανάστευση ως κινητήρια δύναμη

Κανένα ζήτημα δεν συνέβαλε περισσότερο στην άνοδο του Reform UK από τη μετανάστευση.
Για χρόνια, τόσο οι Συντηρητικοί όσο και οι Εργατικοί υπόσχονταν μείωση της καθαρής μετανάστευσης, όμως συνέβαινε το αντίθετο.
Ο Farage μετέτρεψε το θέμα από τεχνικό πρόβλημα διαχείρισης σε ζήτημα δημοκρατικής αξιοπιστίας.
«Αν η κυβέρνηση δεν μπορεί να ελέγξει ποιος μπαίνει στη χώρα, τότε τι ακριβώς κυβερνά;» ήταν το βασικό μήνυμα της Reform.
Η συζήτηση για τη μετανάστευση συνδέθηκε άμεσα με τις πιέσεις στο NHS, στα σχολεία και στη στέγαση.
Η Reform UK υποσχέθηκε πάγωμα της μη αναγκαίας μετανάστευσης, επεξεργασία αιτήσεων ασύλου εκτός Βρετανίας και αποχώρηση από διεθνείς νομικές δεσμεύσεις που εμποδίζουν τις απελάσεις.

Το μεγάλο ερώτημα: Μπορεί να κυβερνήσει;

Το ερώτημα πλέον στη Βρετανία δεν είναι αν το Reform UK μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο.
Είναι αν μπορεί να κυβερνήσει μέχρι το 2029.
Τα αποτελέσματα των τοπικών εκλογών της δίνουν κάτι που καμία δημοσκόπηση δεν μπορεί να προσφέρει: ένα δίκτυο άνω των 1.400 αιρετών συμβούλων, έλεγχο 13 τοπικών αρχών και πραγματική διοικητική παρουσία.
Η τοπική αυτοδιοίκηση αποτελεί το παραδοσιακό «σχολείο» της βρετανικής κοινοβουλευτικής πολιτικής.
Και πλέον το Reform UK έχει αποκτήσει πρόσβαση σε αυτό.

Το πολιτικό σύστημα της Βρετανίας αλλάζει οριστικά

Η εικόνα του Nigel Farage στο Havering, περιτριγυρισμένου από νεοεκλεγμένους συμβούλους του Reform σε μια περιοχή που επί δεκαετίες ψήφιζε Εργατικούς, ίσως αποδειχθεί η απαρχή μιας εντελώς νέας πολιτικής εποχής.
Για πρώτη φορά στην ιστορία της, το Reform UK δεν είναι απλώς ένα κόμμα διαμαρτυρίας.
Ελέγχει πραγματικά συμβούλια, διαχειρίζεται πραγματικούς προϋπολογισμούς και θα κριθεί πλέον για πραγματικές αποφάσεις.
Αυτό μπορεί είτε να αποκαλύψει αδυναμίες είτε να αποδείξει ότι το κόμμα είναι πολύ πιο ικανό από όσο πίστευαν οι αντίπαλοί του.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι το πολιτικό τοπίο της Βρετανίας το 2026 δεν θυμίζει σε τίποτα εκείνο που παρέλαβε ο Rishi Sunak το 2022 ή εκείνο που κέρδισε ο Keir Starmer το 2024.
Τα κόμματα που κυριάρχησαν στη βρετανική πολιτική του 20ού αιώνα βρίσκονται πλέον υπό υπαρξιακή πίεση.
Και το κόμμα που πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν περιθωριακό, σήμερα εμφανίζεται ως πιθανός μελλοντικός κυβερνήτης της Βρετανίας.

www.bankingnews.gr