Καλπάζει η στεγαστική κρίση - Νέο σχέδιο έως 1,2 δισ. ευρώ, ποιοι παίρνουν σπίτια και ποιοι μένουν απ’ έξω

Σε τριπλέτα κινείται το σχέδιο της κυβέρνησης για την στεγαστική κρίση μετά το κλείσιμο του Ταμείου Ανάκαμψης και την ολοκλήρωση του προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙ» που έχει καλύψει 13.500 στεγαστικές ανάγκες, ενώ μέχρι το τέλος του έτους θα ξεκινήσουν προγράμματα για την κάλυψη 42.000 στεγαστικών αναγκών.
Από το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» απομένουν αδιάθετα περί τα 600 εκ. ευρώ, γεγονός, που σύμφωνα με πληροφορίες, επιτρέπει στην κυβέρνηση την περαιτέρω διαπραγμάτευση για ένα νέο δανειακό πρόγραμμα, εφόσον το επιτρέψει η Κομισιόν, που μαζί με την συμμετοχή των τραπεζών, μπορεί να φτάσει το 1,2 δις ευρώ για τον επόμενο 1,5 χρόνο, με όρους και προϋποθέσεις χαλαρότερους.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η όποια εξαγγελία του νέου προγράμματος θα γίνει από τον πρωθυπουργό στα εγκαίνια της ΔΕΘ.

Επιδότηση για ενοικίαση και ιδιοκατοίκηση

Σε ό,τι αφορά στα άμεσα μέτρα που «τρέξουν» ως το τέλος του έτους, μετά τις 20 Μαΐου, θα βγουν οι όροι και οι προϋποθέσεις για τη χρηματοδότηση με επιδότηση 40.000 δικαιούχων για ανακαίνιση ιδιωτικών κατοικιών με ήπια ενεργειακή αναβάθμιση.
Η επιδότηση του προγράμματος θα ξεκινά από 70% και φτάνει έως το 95% για «κλειστά» και «ανοικτά» παλαιά σπίτια. Το υπουργείο Οικονομικών έχει εντοπίσει 400.000 σπίτια χωρίς παροχή ρεύματος εκ των οποίων τα μισά έχουν ελάχιστη κατανάλωση και μπορούν να αξιοποιηθούν είτε για ιδιοκατοίκηση, είτε για ενοικίαση.
Η δράση απευθύνεται σε νοικοκυριά με χαμηλά αλλά και μεσαία εισοδήματα, που δεν διαθέτουν τους αναγκαίους πόρους για την ανακαίνιση και αξιοποίηση της περιουσίας τους. Τα αυξημένα ποσοστά επιδότησης προβλέπονται για άτομα με αναπηρία, τρίτεκνους, πολύτεκνους, μονογονεϊκές οικογένειες, νέους από 25-35 ετών, καθώς και για ακίνητα, που βρίσκονται σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές.
Το πρόγραμμα θα έχει μικρότερη επιδότηση για δαπάνες ενεργειακής αναβάθμισης (20%-30%) και πολλαπλάσιες για έξοδα ανακαίνισης (70%-80% και υπό προϋποθέσεις ακόμη και 90%), με διευρυμένα εισοδηματικά κριτήρια. Το ύψος της επιχορήγησης εκτιμάται στα 20.000 ευρώ από 13.300 ευρώ σήμερα, ενώ αλλαγές αναμένονται και στα εισοδηματικά κριτήρια.
Οι όροι που παραμένουν είναι: 

• Να έχουν το 50% και άνω της επικαρπίας ή της πλήρους κυριότητα  
• Οικογενειακό φορολογητέο εισόδημα έως 40.000€ και ακίνητη περιουσία έως 300.000€ 
• Το ακίνητο πρέπει να είναι μέχρι 100 τ.µ. και να µην έχει δηλωθεί ως πρώτη κατοικία, ή ως μισθωμένο
• Το μέγιστο κόστος θα ανέρχεται στα 36.000 ευρώ, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί. Δηλαδή μία τετραμελής οικογένεια θα μπορεί να επιδοτηθεί μέχρι 46.000 ευρώ για σπίτια μέχρι 100 τ.μ.
• Η επιδότηση ανακαίνισης ανέρχεται περί τα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο ή πρακτικά 15.000 ευρώ για ανακαίνιση μιας κατοικίας 50 τετραγωνικών μέτρων, την οποία θα κληθεί να ενοικιάσει για τουλάχιστον πέντε χρόνια.

Κοινωνική Αντιπαροχή

Μέχρι τέλος του έτους θα είναι 1.500 διαμερίσματα από την αξιοποίηση ακινήτων του δημοσίου στις περιοχές Παιανίας, Σερρών, Λάρισας, Καλαμάτας και Πύργου, που θα ανακαινιστούν με μηδενικό κόστος.
Πρόκειται για το μοντέλο της «κοινωνικής αντιπαροχής» και βάσει του προγραμματισμού, έως το καλοκαίρι, θα έχουν υπογραφεί οι πρώτες 4 Υπουργικές Αποφάσεις για την πλήρη λειτουργία της κοινωνικής αντιπαροχής.
Μέσα στον Μάϊο θα εκδοθεί η απόφαση που αφορά την παραχώρηση των πρώτων οκτώ ακινήτων προς αξιοποίηση και απομένουν, οι ρυθμίσεις για τη μέθοδο υπολογισμού του κοινωνικού ενοικίου και τα κριτήρια επιλογής των δικαιούχων.
Ο πρώτος διεθνής διαγωνισμός αναμένεται να προκηρυχθεί το καλοκαίρι, ανοίγοντας τον δρόμο για την είσοδο ιδιωτικών επενδύσεων στον τομέα της κοινωνικής κατοικίας.
Το μοντέλο βασίζεται σε σύμπραξη με ιδιώτες αναδόχους, οι οποίοι αναλαμβάνουν σχεδόν το σύνολο του κόστους – από μελέτες και άδειες μέχρι κατασκευή και φορολογικές υποχρεώσεις – και αποζημιώνονται εκ των υστέρων, είτε με ακίνητη περιουσία είτε με έσοδα από πωλήσεις ή μισθώσεις.
Η επιλογή αυτή, λειτουργεί ως μηχανισμός πίεσης για την έγκαιρη και ποιοτική ολοκλήρωση των έργων, καθώς ο ιδιώτης λαμβάνει έως και το 70% των κατοικιών, αλλά η μεταβίβασή του γίνεται μόνο μετά την περάτωση των εργασιών, τη διοικητική παραλαβή του έργου και την ολοκλήρωση της διαδικασίας σύστασης ιδιοκτησιών και κανονισμού συνιδιοκτησίας.
Ο ιδιώτης πληρώνεται με διαμερίσματα, έσοδα ή ενοίκια. Στη σύμβαση για απλή κατασκευή παίρνει διαμερίσματα ή χρήματα από πωλήσεις. Η διάρκεια είναι μέχρι την ολοκλήρωση του έργου, ή και μια περίοδος εγγύησης. Στη σύμβαση για κατασκευή και διαχείριση είτε παίρνει αμοιβή για διαχείριση, είτε κρατά τα ενοίκια. Στην δεύτερη περίπτωση μπορεί να έχει ρόλο διαχείρισης έως και 50 χρόνια.
Ο ιδιώτης αναλαμβάνει σχεδόν όλο το κόστος και την ευθύνη. Το κράτος ελέγχει την κατασκευή και τη διαχείριση. Ο ανάδοχος πληρώνει τα πάντα για το έργο και στο τέλος παίρνει: ποσοστό του ακινήτου ή χρήματα από πωλήσεις.
Στην πράξη, ο ανάδοχος διαχειρίζεται τα ακίνητα. Κάνει ενοικιάσεις σε δικαιούχους, είσπραξη ενοικίων, συντήρηση και εκπροσώπηση του κράτους. Λειτουργεί σαν “διαχειριστής πολυκατοικίας" και ιδιοκτήτης μαζί. Σε σχέση με τους ενοικιαστές, ο ανάδοχος ενεργεί αντί για το κράτος, μπορεί να κάνει δηλαδή συμβάσεις και όποια νομική ενέργεια απαιτείται.

Το εργολαβικό αντάλλαγμα

Το εργολαβικό αντάλλαγμα μπορεί να φτάνει έως και το 70% των κατοικιών, αλλά η μεταβίβασή του γίνεται μόνο μετά την περάτωση των εργασιών, τη διοικητική παραλαβή του έργου και την ολοκλήρωση της διαδικασίας σύστασης ιδιοκτησιών και κανονισμού συνιδιοκτησίας. Με άλλα λόγια, το Δημόσιο συνδέει το αντάλλαγμα με την ολοκλήρωση και παράδοση του έργου.
Η απόφαση θέτει αυστηρές προδιαγραφές για τα κτίρια που θα κατασκευάζονται.

Μεταξύ άλλων:

• προβλέπεται χρήση σύγχρονων και ποιοτικών υλικών,
• απαιτείται πλήρης συμμόρφωση με τους κανόνες ασφάλειας και οικοδομικής επιστήμης,
• καθίσταται υποχρεωτική η προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία,
• δίνεται έμφαση στην ενεργειακή απόδοση, με στόχο κτίρια σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης ενέργειας.

Παράλληλα, προβλέπεται ότι όλα τα κτίρια πρέπει να έχουν ομοιόμορφη ποιότητα, ανεξαρτήτως του ποια διαμερίσματα θα καταλήξουν στο Δημόσιο και ποια στον ανάδοχο.
H διαχείριση των κατοικιών παρακολουθείται μέσω ειδικού μητρώου, όπου καταγράφονται όλες οι ενέργειες του αναδόχου. Σε περίπτωση πλημμελούς εκτέλεσης, προβλέπονται κυρώσεις βάσει της νομοθεσίας δημοσίων συμβάσεων.
Κομβικό σημείο της ρύθμισης αποτελεί και η θεσμοθέτηση κανονισμού συνιδιοκτησίας, ο οποίος δεσμεύει όχι μόνο τους ιδιοκτήτες αλλά και τους ενοικιαστές. Μέσω αυτού καθορίζονται χρήσεις, υποχρεώσεις, κοινόχρηστες δαπάνες και κανόνες λειτουργίας, διασφαλίζοντας ότι ο κοινωνικός χαρακτήρας των κατοικιών δεν θα αλλοιωθεί στο μέλλον.

Ένταξη ακινήτων του ΟΕΚ

Στο πρόγραμμα εντάσσονται επίσης ακίνητα του πρώην ΟΕΚ, στα οποία σχεδιάζεται η κατασκευή περίπου 4.000 νέων διαμερισμάτων, μεγάλο μέρος των οποίων θα επιστρέψει στο Δημόσιο για να διατεθεί σε νοικοκυριά με κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια.
Το συνολικό σχέδιο υλοποιείται σε τρεις φάσεις:

• 2024–2030: 5.100 νέες κατοικίες και 2.520 ανακαινισμένες
• 2031–2035: 2.623 νέες και 2.527 ανακαινισμένες
• 2036–2040: 2.731 νέες κατοικίες

Παράλληλα, προχωρά η κατασκευή νέων οικισμών στα στρατόπεδα Ζιάκα στη Θεσσαλονίκη και Χαϊδαρίου στην Αθήνα, όπου μέσα στα επόμενα δύο χρόνια προβλέπεται να ανεγερθούν 500 διαμερίσματα προσιτής στέγης, οργανωμένα ως μικρές σύγχρονες κοινότητες με βρεφονηπιακό σταθμό, πάρκο, καφέ και παιδική χαρά.
Να σημειωθεί ότι τα δυο προγράμματα «Σπίτι μου» έχουν ικανοποιήσει τις στεγαστικές ανάγκες 23.000 οικογενειών.

Αντώνης Βασιλόπουλος
www.bankingnews.gr